OʻZBEKISTON-AVSTRALIYA MUNOSABATLARI

 

O‘zbekiston Respublikasi va Avstraliya o‘rtasidagi diplomatik munosabatlar 1991-yil 26-dekabrda o‘rnatilgan.

Birinchi rasmiy aloqalar 1991-yil 17-18-noyabr kunlari Avstraliya Tashqi ishlar va savdo vaziri G.Evansning O‘zbekistonga tashrifidan boshlangan.

Ikki davlat Tashqi ishlar vazirliklari o‘rtasida o‘tkazilib kelinayotgan siyosiy maslahatlashuvlar ikki tomonlama munosabatlar jadallashishida katta ahamiyat kasb etadi. Shu kunga qadar siyosiy maslahatlashuvlarning 3 yigʼilishi, jumladan 2009-yil Kanberra shahrida hamda 2012 va 2017-yillar Toshkent shahrida boʼlib oʼtgan.

2026-yilda tomonlar diplomatik aloqalar o‘rnatilganligining 35 yilligi nishonlanadi.

Davlat statistika qo‘mitasining ma’lumotiga ko‘ra, mamlakatlar o‘rtasidagi o‘zaro savdo aylanmasi hajmi 2025-yil yakuni boʻyicha 7,2 million dollarni tashkil qilgan.

O‘zbekistonda Avstraliya sarmoyalari ishtirokida 6 korxona faoliyat yuritmoqda, jumladan, bittasi 100% Avstraliya kapitali ishtirokida.

 

O‘ZBEKISTON – JANUBIY KOREYA MUNOSABATLARI

 

Koreya Respublikasi O‘zbekiston mustaqilligini 1991-yil 30-dekabrda tan olgan, 1992-yil 29-yanvarda diplomatik aloqalar o‘rnatdi.

Ushbu davr mobaynida Respublika rahbariyati tomonidan 20 marotaba Koreya Respublikasi rahbarlari bilan uchrashuvlar o‘tkazildi.

2006-yilda Strategik sheriklik to‘g‘risida qo‘shma deklaratsiyasi imzolandi.

2019-yil munosabatlarimiz “alohida strategik sheriklik” darajasiga ko'tarildi.

2017 va 2021 yillarda O'zbekiston Respublikasi Prezidentining Koreya Respublikasiga davlat tashriflari bo’lib o’tdi.

2025-yil 24-iyul kuni O'zbekiston Prezidenti Koreya Prezidenti Li Chje Myon bilan telefon orqali suhbatlashdi.

2025-yil 23-sentabrda O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Nyu-Yorkdagi BMT Bosh Assambleyasining sessiyasi doirasida Koreya Respublikasi Prezidenti Li Chje Myon bilan uchrashuv o'tkazdi.

Ikki davlat ortasida parlamentlararo almashuv muvaffaqiyatli rivojlanmoqda. Ikki mamlakat parlamentlarida do'stlik va hamkorlik guruhlari tashkil etilgan.

Parlament rahbarlarining o‘zaro tashriflari muntazam tashkil etib kelinmoqda.

Tashqi ishlar vazirligi o'rtasidagi o'zaro hamkorlik doirasida siyosiy maslahatlashuvlarning 16 bosqichi bo'lib o'tdi.

2007 yil noyabrdan har yili “Markaziy Osiyo - Koreya Respublikasi” hamkorlik forumi o‘tkazib kelinadi (Forumning 17-yig‘ilishi 2024 yil 4 noyabr kuni Seul shahrida bo‘lib o‘tdi).

Shuningdek, har yili “Markaziy Osiyo - Koreya Respublikasi” hamkorlik forumi doirasida parlamentlar rahbarlarining maslahat uchrashuvlari tashkil etiladi (2023 yil - Seul, 2024 yil - Ashxobod, 2025 yil - Toshkent).

1992-yildagi Savdo bitimiga asosan eng yuqori osonlashtirilgan savdo tartibi joriy etilgan.

2025-yilda o‘zaro savdo aylanmasi 1,7 milliard dollarni tashkil etdi.

Janubiy Koreya tomonidan O‘zbekiston iqtisodiyotiga kiritilgan investitsiyalarning hajmi 7,7 mlrd. AQSh doll.dan oshgan.

1994-yildan buyon savdo-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha qo‘shma Hukumatlararo qo‘mita faoliyat yuritadi. Hukumatlararo qo‘mitaning 12-chi yig‘ilishi 2024-yil Seul shahrida bo‘lib o‘tdi.

Koreya Respublikasi bilan hududlararo hamkorlik ham izchil rivojlanmoqda.

2024-yilda Janubiy Koreyaning Seul shahrida o'zbek eksport mahsulotlarining doimiy ko'rgazma zaliga ega bo'lgan O'zbek-koreys savdo uyi ochildi.

1992-yildan beri Toshkentda Koreya ta'lim markazi faoliyat yuritib kelmoqda.

O'zbekiston davlat jahon tillari universiteti va Samarqand davlat jahon tillari institutida koreys tili va madaniyati markazlari faoliyat ko'rsatmoqda.

1999-yildan “O‘zbekiston-Koreya” do‘stlik jamiyati ish olib bormoqda.

O'zbekistonda Koreyaning Inha, Puchon, Yoju universitetlari, Farg‘ona shahrida O'zbek-koreys xalqaro universiteti filiallari faoliyat ko'rsatmoqda.

2019-yil aprel oyida sog‘liqni saqlash sohasida hamkorlik bo'yicha O'zbekiston-Koreya markazi tashkil etildi.

2020-yil may oyida EDCF mablag‘larini jalb qilgan holda Toshkentda bolalar uchun ko'p tarmoqli markazning qurilishi yakunlandi.

 

OʻZBEKISTON-INDONEZIYA MUNOSABATLARI

 

Indoneziya 1991-yil 28-dekabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligini tan olgan va 1992-yil 23-iyunda diplomatik aloqalar oʻrnatilgan.

1992-yil 22-23-iyun kunlari Oʻzbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning Indoneziyaga hamda 1995-yil 8-10-aprel kunlari Indoneziya Respublikasi Prezidenti X.M.Suxartoning Oʻzbekistonga boʻlib oʻtgan davlat tashriflari doirasida oʻzaro teng huquqli hamkorlikka asos solingan.

2005-yil dekabr oyida Toshkentda “Oʻzbekiston va Indoneziya Tashqi ishlar vazirliklari oʻrtasida ikki tomonlama maslahatlashuvlar bo‘yicha qoʻmita tashkil etish toʻgʻrisida” oʻzaro Anglashuv memorandumi imzolangan hamda siyosiy maslahatlashuvlarning birinchi yigʻilishi boʻlib oʻtgan.

Hozirgi kunga qadar 8 yigʻilishi oʻtkazilgan (oxirgisi 2020-yil iyul oyida videomuloqot shaklida boʻlib oʻtgan).

Parlamentlararo aloqa turli darajadagi tashriflar almashinuvi orqali izchil tarzda rivojlanib bormoqda. Shu jumladan 2007-yilda Indoneziya Xalq Vakillari palatasi Spikeri Agung Laksono Oʻzbekistonga tashrif buyurdi. 2008-yilda esa Oliy Majlis Qonunchilik palatasi spikeri muovini Indoneziyaga tashrifi amalga oshirilgan.

2022-yilda parlament rahbarlarining o‘zaro tashriflari amalga oshirildi.

2023-yil iyun oyida Indoneziya vitse-prezidenti Ma'ruf Aminning O'zbekistonga tashrifi amalga oshirildi.

2025-yil fevralda “O‘zbekiston – Indoneziya” parlamentlararo do‘stlik guruhi tashkil etildi.

2025-yil yakuni boʻyicha oʻzaro savdo aylanmasi hajmi 150,8 million dollarni tashkil qilgan.

Hozirgi kunda Indoneziya kapitali ishirokida 6 ta korxona faoliyat olib bormoqda.

Mamlakatlar xalqlari oʻrtasida doʻstlik rishtalari, hamkorlik aloqalari hamda madaniy va ma’rifiy sohadagi munosabatlarni rivojlantirish maqsadida 2002-yil sentabr oyida “Oʻzbekiston-Indoneziya” doʻstlik jamiyati ta’sis etilgan.

1997-yil sentabr oyida Samarqand va Banda-Achex shaharlari oʻrtasida birodarlik aloqalarini yoʻlga qoʻyish boʻyicha ahdlashuv bayonnomasi imzolangan.

Buxoro viloyati va Indoneziyaning G’arbiy Nusa Tenggari provinsiyasi (G’NTP) oʻrtasida qardoshlik aloqalarini oʻrnatish hamda “halol turizm” yoʻnalishini rivojlantirish bo‘yicha bitim imzolangan.

2001-yildan boshlab Samarqand iqtisodiyot va servis instituti qoshida Indoneziya tilini oʻrgatish boʻyicha markaz faoliyat yuritib kelmoqda.

2013-yilda Toshkent Davlat Sharqshunoslik Institutida Indoneziya tili markazi ochilgan.

 

OʻZBEKISTON-MALAYZIYA MUNOSABATLARI

 

Malayziya Oʻzbekiston mustaqilligini 1992-yil 1-yanvarda tan olgan. Ikki mamlakat oʻrtasida diplomatik aloqalar 1992-yil 21-fevralda oʻrnatilgan.

Ikki tomonlama doʻstona va oʻzaro manfaatli hamkorlik munosabatlarini rivojlantirishda tamal toshi Oʻzbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining 1992-yil va Malayziya Bosh vaziri Moxatxir Mohammadning 1993-yilgi rasmiy tashriflari chogʻida qoʻyildi. Shuningdek, 2003-yil esa Oʻzbekistonga Malayziya podshohi Tuanku Sayyed Sirajuddin va 2008-yilda Bosh vazir Ahmad Badaviyning yurtimizga tashrifi hamda 2005 yilda O`zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimov Malayziyaga tashrifi amalga oshirilgan.

Ikki tomonlama munosabatlardagi soʻnggi muhim voqealar sifatida Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohimning 2024-yil may oyida mamlakatimizga va unga javoban O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2025-yil fevral oyidagi Malayziyaga tashriflari qayd etildi va mazkur tadbirlar chogʻida oʻzaro manfaatli hamkorlikning istiqbolli yoʻnalishlarida salmoqli hukumatlararo shartnomalar imzolangan.

Siyosiy maslahatlashuvlarning 5 ta davrasi o‘tkazilgan bo`lib, so`nggi 5-yigʻilish 2023-yilda Malayziyaning Putrajaya shahrida bo`lib otgan.

2020-yil fevral oyida Malayziya Parlamentida 5 nafar deputatlardan iborat “Malayziya-O‘zbekiston” do‘stlik guruhi tashkil etildi. 2020-yil may oyida esa O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasida 12 deputatlardan iborat “O‘zbekiston-Malayziya” parlamentlararo do‘stlik guruhi tashkil etildi.

So`nggi yillar davomida Malayziya parlamenti Vakillar palatasi Spikeri Johari Bin Abdul va Senati raisi o`rinbosari Nur Jazlan Muhammadning yurtimizga hamda O`zbekiston Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikeri Nuridinjon Ismoilovning tashriflari amalga oshirilgan.

2019-yil 14-16-oktyabr kunlari Toshkentda Malayziyaning tashqi savdoni rivojlantirish korporatsiyasi (MATRADE) bilan hamkorlikda biznes-forum o‘tkazilgan. Tadbir davomida Malayziyaning O‘zbekistondagi elchixonasi qoshida korporatsiyaning Toshkentdagi vakolatxonasi ochilgan.

2019-yil 18-21-dekabr kunlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi R.S.Qosimov va bosh vazir o‘rinbosari E.M.Ganiev tarkibidagi delegasiya Kuala-Lumpur sammitida ishtirok etish uchun Malayziyaga tashrif buyurdi. Natijalari bo‘yicha “Yo‘l xarita” qabul qilindi.

2025-yil 21-24 iyun kunlari Malayziya Bosh vaziri o‘rinbosari, energetik o‘tish va suv transformatsiyasi vaziri Fadillah bin Yusuf boshchiligidagi delegatsiya respublikaga tashrif buyurib, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qabulida bo‘lgan.

Oʻzaro savdo aylanmasi hajmi 2025-yil yakuni bo‘yicha 128,2 million dollarni tashkil qilgan.

Savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirishda 2005-yilda Oʻzbekiston va Malayziya oʻrtasida tashkil qilingan Qoʻshma savdo qoʻmitasi katta rol oʻynamoqda. 2024-yil 17 may kuni mazkur qo`mita Hukumatlararo komissiya darajasiga ko‘tarildi. 2024-yil 29 mayda Kuala-Lumpurda Komissiyaning ilk yig‘ilishi o‘tkazildi. Hozirgi kunda Oʻzbekistonda Malayziya kapitali ishtirokida 41 ta korxona faoliyat yuritmoqda.

2019-yil oktabr oyida Toshkent moliya instituti bazasida Malayziya menejment va tadbirkorlik "Binary" universiteti bilan Oʻzbekiston-Malayziya qoʻshma fakulteti ochilgan.

2020-yil iyun oyida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus ta'lim vazirligi, Xorazm viloyati hokimligi va "Binary" menejment va tadbirkorlik universiteti oʻrtasida Urganchda Universitetning Xalqaro filialini tashkil etish toʻg‘risida uch tomonlama shartnoma imzolangan.

Ikki davlat ilm-fan va madaniyat jamoatchiligi oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida 1998-yil Toshkentda “Oʻzbekiston-Malayziya” Doʻstlik jamiyati tashkil etilgan.

2018-yil fevraldan boshlab Malayziya fuqarolari uchun 30 kunlik vizasiz kirish tartibi amal qilmoqda (2008-yil xuddi shunday tartib O‘zbekiston fuqarolari uchun joriy qilingan).

 

OʻZBEKISTON-SINGAPUR MUNOSABATLARI

 

 

Singapur Respublikasi Oʻzbekiston mustaqilligini 1992-yilda tan olgan va 1997-yil 8-aprelda diplomatik aloqa oʻrnatgan.

2007-yildan Singapurda Oʻzbekiston Respublikasi Elchixonasi faoliyat olib bormoqda. 2011-yildan boshlab Zulkifli bin Baharuddin Singapurning O‘zbekistondagi elchisi.

Ikki tomonlama doʻstona munosabatlar va oʻzaro manfaatli hamkorlikni rivojlantirishda Oʻzbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimovning 2007-yil 24-26-yanvar kunlari Singapurga amalga oshirilgan davlat tashrifi davomida tamal toshi qoʻyilgan.

Shu bilan birga, 2023-yil yanvar oyida Singapurga hamda o`sha yilning may oyida O`zbekistonga davlat rahbarlarining o`zaro tashriflari tashkillashtirilgan.

2019-yil aprel oyida Singapur Mudofaa va tashqi ishlar vazirliklari katta davlat vaziri Mohamad Maliki Bin Osmon boshchiligidagi delegatsiya O'zbekistonga tashrif buyurdi. Tashrif davomida O'zbekiston Respublikasining turli vazirlik va idoralarida qator uchrashuvlar tashkil etildi.

2023-yil 16-19-may kunlari Singapur adliya va ichki ishlar vaziri K.Shanmugam Toshkentda bo‘lib o‘tgan III Xalqaro yuridik forum ishida ishtirok etdi.

2025-yil 28-31-may kunlari Toshkentda bo‘lib o‘tgan Xalqaro yuridik forumning navbatdagi yig‘ilishida Singapur Bosh prokurori Lyusen Vong qatnashdi.

Tomonlarning oʻzaro munosabatlarni jadallashtirishda ikki davlat tashqi ishlar vazirliklari oʻrtasida olib borilayotgan siyosiy maslahatlashuvlar katta turtki boʻlmoqda. Soʻnggi yigʻilishi 2024-yilning fevral oyida oʻtkazildi.

2025-yil 18-20-noyabr kunlari Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Spikeri N.Ismailovning Singapurga rasmiy tashrifi amalga oshirildi.

Oʻzaro savdo aylanmasi hajmi 2025-yil yakuni boʻyicha 184,2 million dollarni tashkil qilgan.

Oʻzbekistonda 90 ta Singapur sarmoyasi ishtirokida qoʻshma korxonalar elektrotexnika, tekstil, oziq-ovqat, ta’lim, savdo hamda mashinasozlik sohalarida faoliyat olib borishmoqda. Ulardan 8 tasi 100% Singapur kapitali ishtirokida faoliyat yuritmoqda. Respublikada 10 ta Singapur kompaniyalarining vakolatxonalari akkreditatsiyadan o'tgan.

“Indorama” korporatsiyasi Qoʻqon to'qimachilik fabrikasi bazasida bir qator investitsiya loyihalarini amalga oshirdi. Sarmoyalarning umumiy hajmi 240 million dollarni tashkil etadi. Hozirda “Indorama Group” Oʻzbekiston kimyo sanoati korxonalarini, xususan, “Qoʻqon superfosfat zavodi” AJ, “Samarqandkimyo” AJ, “Fargʻonaazot” AJ xususiylashtirish dasturida va shu bilan birga Buxoro shahridagi toʻqimachilik majmuasini modernizatsiya qilish loyihasini amalga oshirishda faol ishtirok etmoqda.

2008-yildan boshlab Toshkentda Singapur Menejmentni rivojlanish Instituti (MDIS) faoliyat yuritib kelmoqda. MDIS Singapur Menejmentni rivojlanish Instituti va Oʻzbekiston banklari assosiatsiyasi tomonidan tashkillashtirilgan oliy oʻquv muassasi boʻlib, unda “Bank ishi”, “Biznes boshqaruvi”, “Turizm” va “Biznesda zamonaviy ITlar” yo‘nalishlari bo‘yicha darslar oʻtilmoqda.

Singapur texnik hamkorlik dasturi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralari vakillari turli qisqa muddatli kurslarda qatnashib kelishmoqda.

 

OʻZBEKISTON-VETNAM MUNOSABATLARI

 

Vetnam Sotsialistik Respublikasi (VSR) Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligini 1991-yil 27-dekabrda tan olgan, 1992-yil 17-yanvarda diplomatik aloqalar oʻrnatilgan. 2009-yildan buyon Xanoyda Oʻzbekiston Respublikasining faxriy konsulxonasi faoliyat yuritib kelmoqda.

1996-yil Oʻzbekistonning Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning Vetnamga rasmiy tashrifi amalga oshirilgan. Tashrif natijalari boʻyicha davlatlararo munosabatlar asoslari, hamkorlik toʻgʻrisida Kelishuv va hukumatlararo bitimlar imzolangan.

2019-yil Oʻzbekistonning Indoneziyadagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Oʻzbekiston Respublikasining VSRdagi elchisi etib tayinlangan (qarorgohi Jakarta shahrida). 1993-2018 yillarda Toshkent shahrida moliyaviy-iqtisodiy sabablarga ko'ra yopilgan VSR elchixonasi faoliyat yuritgan. Hozirda diplomatik aloqalar Vetnamning Rossiyadagi Elchixonasi tomonidan amalga oshirilmoqda. O'zbekistonning Indoneziyadagi elchixonasi Vetnam bilan hamkorlik masalalarini nazorat qiladi.

Vetnamga oliy darajadagi (1996 yil mart), shuningdek, Bosh vazir Nguen Tan Zungning (2011 yil oktyabr) O'zbekistonga tashriflari bo'lib o'tdi.

O'zbekiston Respublikasi Prezidenti SRVning quyidagi yetakchi va rahbarlari bilan muzokaralar o'tkazdi:

- Vitse-prezident Vo Txi An Suan bilan Osiyoda Hamkorlik va ishonch choralari bo'yicha kengash majlisi doirasida (Ostona, 2022 yil 13 oktyabr);

- Prezident Vo Van Txuong bilan Pekin shahrida bo'lib o'tgan “Makon va yo'l” 3-xalqaro forumi doirasida (2023 yil 17 oktyabr);

- Bosh vazir Fam Min Tin bilan Qozon shahridagi “autrich/BRIKS plyus” sammiti doirasida (2024 yil 24 oktyabr);

- Milliy majlis raisi Chan Txan Man bilan Toshkent shahrida (2025 yil 7 aprel);

- VKP Markaziy qo'mitasi Bosh kotibi To Lam bilan Moskva shahrida (2025 yil 9 may).

Parlamentlararo aloqalarni rivojlantirish maqsadida O'zbekistonga VSR Xalq majlisi raisining o'rinbosari Uong Tyu Lnu va Ijtimoiy masalalar qo'mitasi raisining o'rinbosari, “Vetnam-O'zbekiston” do'stlik jamiyati raisi Lyung Fan Kin (2008 yil) boshchiligidagi delegatsiyalar tashrif buyurdi.

O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikeri N.Ismoilov BMTning kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish konvensiyasini imzolash marosimida ishtirok etish uchun Vetnamga tashrif buyurdi (2025 yil 24-28 oktyabr).

VKP MQ tashqi aloqalar bo'limi mudiri o'rinbosari Vyung Txyu Fong (2011 yil), Xanoy shahri Xalq kengashi raisi, VKP MK a'zosi Ngo Txi Zoan Txan (2012 yil), Fan, texnologiyalar va atrof-muhit qo'mitasi raisi Fan Suan Zung (2016 yil), VKP MK tashqi aloqalar komissiyasi raisi o'rinbosari Nguen Txi Xoang Van (2023 yil) tashriflari tashkil etildi.

Xavfsizlik sohasida 2010 yil sentyabr oyida O'zbekistonga jamoat xavfsizligi vaziri Le Xong An hozirda KPV Markaziy qo'mitasi Bosh kotibi To Lama hamrohligida (o'sha paytda MOB o'rinbosari lavozimida ishlagan, bugungi kunda mamlakat rahbari) tashrif buyurdi.

2024 yil 17-19 mart kunlari O'zbekiston Respublikasi tashqi ishlar vaziri B.Saidov boshchiligidagi 40 dan ortiq tadbirkor hamrohligida delegatsiya tashrifi bo'lib o'tdi.

Tashqi ishlar vazirliklari o'rtasidagi siyosiy maslahatlashuvlarning 6 raundi o'tkazildi (oxirgisi - 2025 yil mart, Toshkent).

Oʻzaro savdo aylanmasi hajmi 2025-yil yakuni boʻyicha 312,3 million dollarni tashkil qilgan. Oʻzbekistonda hozirgi kunda Vetnam sarmoyasi ishtirokida 24 ta korxona, jumladan 12 tasi 100% Vetnam kapitali asosida faoliyat yuritib kelmoqda.

Madaniy va gumanitar sohadagi hamkorlik doirasida 1995-yil dekabr oyidan boshlab “Oʻzbekiston – Vetnam” va “Vetnam – Oʻzbekiston” doʻstlik jamiyatlari faoliyat yuritib kelmoqda.

2012-yil dekabr oyida Toshkent Davlat Sharqshunoslik institutida Vetnam tili va madaniyati markazi ochilgan.

 

O‘ZBEKISTON-XITOY MUNOSABATLARI

 

Xitoy Xalq Respublikasi O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligini 1991-yil 27-dekabrda tan olgan. 1992-yil 2-yanvarda diplomatik munosabatlar o‘rnatilgan.

Ikki tomonlama hamkorlik munosabatlarning ko‘plab jabhalarini qamrab olgan bo‘lib, barcha sharoitlarda har tomonlama strategik xarakterga ega. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasida o‘rnatilgan o‘zaro ishonchli aloqalar hamkorlikning asosini tashkil etadi. O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli hamkorlikni olib borishda tomonlar o‘zaro hurmat, tenglik va har tomonlama manfaatdorlik muhim o‘rin egallaydi.

Xitoy Xalq Respublikasi Raislari Szyan Szemin, Xu Szintao, Si Szinpin  O‘zbekistonga tashrif buyurishgan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti 2017 yildan buyon Xitoyga
6 marotaba tashrif buyurdi.

O‘zbekiston Xitoy Xalq Respublikasi bilan strategik hamkorlikni mustahkamlash, keng savdo-iqtisodiy, investitsion va moliyaviy hamkorlikni kengaytirishni o‘zaro manfaatdorlik va teng huquqlilik tamoyillariga asoslangan ikki tomonlama munosabatlarning ustuvor yo‘nalishlari sifatida ko‘radi.

2025-yilda Toshkent shahrida ikki mamlakat TIV rahbarlari darajasida ikkinchi Strategik muloqot o‘tkazildi (birinchi muloqot – 2023 yilda Pekinda bo‘lib o‘tgan).

Tomonlar o‘rtasida imzolangan Savdo-iqtisodiy bitimga ko‘ra ikki davlat o‘rtasida savdo-iqtisodiy munosabatlarda eng ko‘p qulaylik yaratish tartibi o‘rnatilgan. Xitoy O‘zbekistonning savdo sheriklari orasida eng yuqori o‘rinlardan birini egallaydi.

O‘zbekiston-Xitoy hukumatlararo hamkorlik qo‘mitasi va uning 8 ta quyi qo‘mitalarining muntazam yig‘ilishlari o‘tkazib kelinmoqda.

2024-yilda O‘zbekiston-Xitoy hududlararo hamkorlikning birinchi forumi Urumchi shahrida, 2025-yilda ikkinchi forum Samarqand shahrida o‘tkazildi.

2025-yil yakunlariga ko‘ra ikki tomonlama tovar ayirboshlash $17,2 mlrd.ga yetgan.

Bugun O‘zbekiston va Xitoy turli loyihalar, avvalambor, yuqori texnologiyalar sohasidagi loyihalarni hayotga tatbiq etish borasidagi hamkorlikni faol rivojlantirmoqda.

Ta’lim sohasidagi hamkorlik jadal rivojlanmoqda, idoralararo aloqalar doirasida talaba va amaliyotchilar almashinuvi keng yo‘lga qo‘yilgan. 2024 yildan buyon O‘zbekiston-Xitoy ta’lim va kasb-hunar forumlari o‘tkazib kelinmoqda.

Toshkent va Samarqandda  xitoy tili va madaniyatini o‘rganish bo‘yicha Konfutsiy institutlari faoliyat yuritib kelmoqda.

2012-yildan boshlab Pekin chet tillar universitetida o‘zbek tili o‘qitilishi yo‘lga qo‘yildi.

2013-yil 15-may kuni Shanxay shahrida Xitoyda birinchi marta Shanxay universiteti huzuridagi ShHT xalq diplomatiyasi ilmiy tadqiqot instituti negizida “O‘zbekiston tadqiqotlari va ta’lim almashuvlari markazi” ochildi.

Ikki tomonlama madaniy munosabatlarni mustahkamlashda 1998-yil tashkil qilingan “O‘zbekiston – Xitoy” va 2007-yil o‘z faoliyatini boshlagan “Xitoy Xalq Respublikasi – Markaziy Osiyo mamlakatlari” do‘stlik jamiyatlari muhim ahamiyat kasb etmoqda.

2017-yil 13-mart kuni Xitoy va O‘zbekiston o'rtasida diplomatik munosabatlar o'rnatilganining 25 yilligini nishonlash arafasida Shanxay universitetida Alisher Navoiy haykalining ochilishi bo‘ldi.

2024-yilda “Markaziy Osiyo – Xitoy” formatininig doimiy kotibiyati Sian shahrida o‘z faoliyatini boshlagan.

 

O‘ZBEKISTON – YAPONIYA MUNOSABATLARI

 

Yaponiya O‘zbekiston mustaqilligini 1991-yil 28-dekabrda tan olgan. Diplomatik munosabatlar 1992-yil 26-yanvarda o‘rnatilgan.

2002-yil 29-iyulda strategik sheriklik munosabatlari yo‘lga qo‘yilgan.

Oliy darajada 7 ta sammit bo’lib o’tgan. O‘zbekistonga 2 marta (Yaponiya Bosh vazirlari J.Koizumi (2006-yil avgust) va Sh.Abe (2015-yil oktyabr) tashrif buyurgan) va Yaponiyaga 5 marta tashriflar amalga oshirilgan (1994, 2002, 2011, 2019 va 2025 yillar).

2025 yil 18-20 dekabr kunlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning Yaponiyaga rasmiy tashrifi o‘tkazildi.  Yakunlari bo‘yicha qiymati 12 milliard dollarga teng hujjatlar to‘plami imzolandi.

Ikkala davlat parlamentlarida do‘stlik guruhlari tashkil etilgan. 2025 yilda “O‘zbekiston-Yaponiya” parlamentlararo forumining 4-yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.

2002-yildan buyon Tashqi ishlar vazirliklari o‘rtasida 20 marotaba siyosiy maslahatlashuvlar o‘tkazilgan (oxirgisi – 2025-yil dekabr, Tokio).

2025-yilda Toshkent shahrida ikki mamlakat TIV rahbarlari darajasida birinchi Strategik muloqot o‘tkazildi.

2004-yildan buyon "Markaziy Osiyo + Yaponiya" muloqoti faoliyat yuritmoqda. 2025-yil dekabr oyida Tokioda Markaziy Osiyo va Yaponiya yetakchilarining ilk sammiti o‘tkazildi.

Davlatlar o‘rtasidagi savdoda eng imtiyozli tartiblar ishlaydi.

Iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha Qo‘mitalarning 17 ta yig‘ilishi o‘tkazilgan (oxirgisi – 2024-yil oktyabr, Tokio).

2025-yilda savdo aylanmasi $383,3 mln.ni tashkil etdi.

2024-2025 yillarda Nagoya va Xiroshima shahlarida O‘zbekiston-Yaponiya savdo uylari ochildi. Mazkur shaharlarda O‘zbekiston Respublikasining Faxriy konsullari faoliyat yuritmoqda.

O‘zbekiston hududida yapon kapitali ishitorida 117 ta qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda. Yaponiyaning 13 ta kompaniyasining vakolatxonalari akkreditatsiyadan o’tgan.

1993–2024 yillar oralig‘ida Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi (JICA) orqali sog‘liqni saqlash, ta’lim, energetika, transport va telekommunikatsiya sohalarida jami $6,5 mlrd. miqdoridagi ijtimoiy va infratuzilmaviy loyihalar amalga oshirilgan. Yaponiyadagi oliygohlarda o‘qish uchun 400 dan ortiq talabaga stipendiya ajratilgan, 2 500 nafar o‘zbekistonlik mutaxassis Yaponiyada amaliyot o’tagan.

1999-yilda "O‘zbekiston-Yaponiya" do‘stlik jamiyati, 2001 yilda Toshkentda Yapon bog‘i, 2002 yilda O‘zbekiston-Yaponiya ilmiy-ijodiy “Madaniyat karvonsaroyi” markazi tashkil etilgan.

2010-yildan boshlab Toshkent shahrida Nagoya universitetining vakolatxonasi faoliyat ko‘rsatib kelmoqda.

Nagoya (2011), Toshkent (2015, 2019), Tokio (2022) va Samarqand (2025) shaharlarida ikki davlat universitetlari rektorlari forumlari o‘tkazilgan.

2019-yil 18-dekabrda ta’lim sohasini rivojlantirish, ilm-fan va akademik almashuvlarni qo‘llab-quvvatlashdagi hissasi uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga Nagoya universitetining Faxriy doktori unvoni berilgan.

2020-yil 2-dekabrda Toshkent shahrida Yaponiyaning "Digital Knowledge" kompaniyasi bilan hamkorlikda Raqamli universitet ochilgan.

Rishton va Maizuru, Toshkent va Nagoya, Samarqand viloyati va Nara prefekturasi, Samarqand va Nara shaharlari o‘rtasida do‘stlik aloqalari o‘rnatilgan.

2024-yil avgust oyida taniqli yapon aktyori va teleboshlovchisi Keysuke Minami Yaponiyada O‘zbekiston turizmi elchisi etib tayinlangan.

 

 

O‘ZBEKISTON – MO‘G‘ULISTON MUNOSABATLARI

 

Mo‘g‘uliston 1991 yil 19 dekabrda O‘zbekiston Respublikasining mustaqilligini tan oldi, 1992 yil 25 yanvarda esa diplomatik munosabatlar o‘rnatildi. Shu davrdan buyon ikki tomonlama aloqalar izchil va barqaror rivojlanib kelmoqda.

So‘nggi yillarda oliy darajadagi muloqotlar faollashdi. Mo‘g‘uliston Prezidentlari Ts.Elbegdorj va U.Xurelsux SHHT sammitlari doirasida O‘zbekistonga tashrif buyurdilar.

2024 yil iyun oyida Mo‘g‘uliston Prezidentining O‘zbekistonga ilk davlat tashrifi, 2025 yil iyun oyida esa O‘zbekiston Prezidentining Mo‘g‘ulistonga ilk davlat tashrifi amalga oshirilib, munosabatlar har tomonlama sheriklik darajasiga ko‘tarildi.

2024 yil 24 iyunda Toshkent shahrida Mo‘g‘uliston Elchixonasi ochildi.

Parlamentlararo aloqalar izchil rivojlanmoqda. Ikki mamlakat parlamentlarida do‘stlik guruhlari faoliyat yuritmoqda.

2025 yil fevral oyida Toshkentda parlamentlararo muloqotni kengaytirish va qonun ijodkorligi sohasida tajriba almashish masalalari muhokama qilindi. Shuningdek, 2025 yil aprel oyida Mo‘g‘uliston Buyuk Davlat Xurali rais o‘rinbosarining O‘zbekistonga tashrifi doirasida Parlamentlararo ittifoq Assambleyasida ishtirok etildi.

Hukumatlararo hamkorlik ham izchil mustahkamlanmoqda.

2023-2024 yillarda O‘zbekiston va Mo‘g‘uliston Bosh vazirlari o‘rtasida uchrashuvlar o‘tkazildi.

2025 yil fevral oyida Savdo-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy hamkorlik bo‘yicha Hukumatlararo komissiyaning birinchi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.

Tashqi siyosat idoralari o‘rtasidagi muloqot doimiy tus olgan. So‘nggi yillarda yuqori darajadagi tashriflar amalga oshirilib, siyosiy maslahatlashuvlarning 7 ta davrasi o‘tkazildi.

Ko‘p tomonlama hamkorlik SHHT va BMT doirasida ham faol rivojlanmoqda.

Savdo-iqtisodiy hamkorlik kengayib bormoqda. 2025 yilda o‘zaro savdo hajmi 51,8 mln AQSH dollarini tashkil etdi.

Ishbilarmon doiralar o‘rtasida aloqalarni rivojlantirish maqsadida qo‘shma biznes-forumlar va tadbirkorlar kengashi tashkil etildi.

Madaniy-gumanitar aloqalar ham faollashgan. 2018 va 2022 yillarda joriy etilgan o‘zaro vizasiz tartib fuqarolar o‘rtasidagi aloqalarni yanada rag‘batlantirmoqda.

Toshkent va Ulan-Bator shaharlarida qator madaniy tadbirlar, jumladan konsertlar, madaniyat kunlari va turizm forumlari muvaffaqiyatli o‘tkazib kelinmoqda.