Özbekiston va Turkiya ilmiy muassasalari iqlim özgarişiga çidamlilikni oşiriş böyiça hamkorlikni kengaytiradi
2026-11-12 18:00:00 / Yangiliklar
Unda Özbekiston va Turkiyaning yetakçi universitetlari hamda ilmiy-tadqiqot muassasalari vakillari iştirok etib, iqlim özgarişiga moslaşiş, qöşma ilmiy tadqiqotlar ötkaziş, zamonaviy texnologiyalarni joriy etiş va ilmiy ma’lumotlar almaşinuvini rivojlantiriş masalalarini muhokama qildilar.
Tadbirda Özbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi tizimidagi Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti (GMITI) direktori Doniyor Turğunov institutning ilmiy salohiyati, 7 ta ilmiy laboratoriyasi, Qumbel, Çimyon, Arançi va Şahrisabzdagi tadqiqot maydonçalari, Barqrak va Paxtakor muzliklarini örganiş böyiça amalga oşirilayotgan işlar haqida ma’lumot berdi.
Şuningdek, institut olimlari yoğingarçilikni prognoz qiliş aniqligini oşiriş, quyoş elektr stansiyalarida energiya işlab çiqarişni prognoz qiliş, suv sifati va atrof-muhit monitoringi böyiça ilmiy işlanmalarini taqdim etişdi. Xususan, 2023–2025-yillarda 67 ta meteorologik stansiya ma’lumotlari asosida to‘rtta global model (ECMWF, ICON, GFS, JMA) prognozlari tekshirildi. Ishlab chiqilgan ikki bosqichli tuzatish usuli yomg‘irni ortiqcha prognoz qilish muammosini bartaraf etdi — tafovut ko‘rsatkichi 7,24 dan 1,05 gacha pasaydi. Shu asosda uch kunlik yog‘in prognozini taqdim etuvchi amaliy portal yaratildi. Qolaversa, 42 ta quyoş elektr stansiyasi uçun tört kunlik işlab çiqariş prognozini taqdim etuvçi platforma işlayotgani qayd etildi.
Muhokamada ikki mamlakat ilmiy muassasalari örtasida muzliklar va qor qoplamini monitoring qiliş, havo sifati va çang böronlarini örganiş, ob-havoni prognozlaş, xavfli gidrologik hodisalardan erta ogohlantiriş hamda qayta tiklanuvçi energetika sohalarida hamkorlikni kengaytiriş istiqbollari körib çiqildi.
Qayd etilganidek, GMITI, Energetika vazirligi huzuridagi Qayta tiklanuvçi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti va Istanbul texnika universiteti (ITU) örtasida quyoş va şamol energiyasini qisqa muddatli prognoz qilişning gibrid modelini işlab çiqiş böyiça hamkorlik allaqaçon yölga qöyilgan.
Uçraşuv yakunida GMITI va ITU örtasida özaro anglaşuv memorandumini imzolaş, qöşma ilmiy loyihalarni amalga oşiriş, dala tadqiqotlarini taşkil etiş va olimlar hamda talabalar almaşinuvi dasturlarini yölga qöyiş böyiça qöşma işçi guruh tuziş taklif etildi.
Mazkur hamkorlik iqlim özgarişi oqibatlarini ilmiy asosda örganiş, moslaşuv çoralarini takomillaştiriş va ikki mamlakatning ilmiy salohiyatini birlaştirişga xizmat qiladi.
