O‘zbekistonda kimyoviy moddalar bilan xavfsiz muomala qilishni ta’minlash uchun laboratoriya salohiyati mustahkamlanmoqda
2026-08-13 10:45:00 / Yangiliklar
10–13-avgust kunlari Toshkentda bo‘lib o‘tayotgan trening kimyoviy tahlil, pestitsidlarning qoldiq miqdorlarini aniqlash va ekologik monitoring sohalarida milliy salohiyatni mustahkamlashga qaratilgan.
O‘quv dasturi EMMM mutaxassislarining texnik malakasini oshirish va laboratoriyani xalqaro akkreditatsiyadan o‘tkazishga ko‘maklashish maqsadida ishlab chiqilgan to‘rt bosqichli dasturining uchinchi va to‘rtinchi modullarini o‘z ichiga oladi. Dastur 2026-yil iyun oyida o‘tkazilgan birinchi bosqichning davomi bo‘lib, ISO/IEC 17025:2017 standarti talablariga muvofiq analitik usullarni validatsiya qilish, shuningdek, laboratoriya sharoitida kimyoviy xavfsizlik va kimyoviy xavflarni boshqarish masalalariga qaratilgan.
10–11-avgust kunlari bo‘lib o‘tgan modul analitik usullarni validatsiya qilish tamoyillari hamda ularning asosiy samaradorlik ko‘rsatkichlarini, jumladan, selektivlik, kalibrlash, ajratib olish darajasi, aniqlik, shuningdek, aniqlash va miqdoriy baholash chegaralarini amaliy o‘zlashtirishga bag‘ishlandi. Bundan tashqari, ishtirokchilarga loyiha doirasida yetkazib beriladigan LC-MS/MS va GC-MS/MS tizimlari uchun analitik usullarni validatsiya qilish bo‘yicha maxsus tavsiyalar berilmoqda. Trening davomida mutaxassislar pestitsid qoldiqlarini ko‘p komponentli tahlil qilish usulini validatsiya qilish rejasining loyihasini ishlab chiqadi hamda analitik ma’lumotlarni baholash bo‘yicha amaliy topshiriqlarni bajaradi.
12–13-avgust kunlari o‘tkazilayotgan navbatdagi modul analitik laboratoriyalarda kimyoviy xavfsizlik va kimyoviy xavflarni boshqarish masalalariga bag‘ishlangan. Dasturga kimyoviy xavflarni aniqlash, xavfni baholash, kimyoviy moddalarni xavfsiz saqlash va ulardan foydalanish, muhandislik nazorat vositalari, shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish, favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik va xavfli chiqindilar bilan ishlash mavzulari kiritilgan. Shuningdek, mehnatni muhofaza qilish, sanoat xavfsizligi va atrof-muhitni muhofaza qilish talablariga muvofiqlikni oshirishga qaratilgan kimyoviy xavfsizlik bo‘yicha amaliy audit ham o‘tkaziladi. Modul yakunida kasbiy xavflarni baholash hujjati, xavfli chiqindilarni boshqarish rejasi hamda kimyoviy xavfsizlik bo‘yicha standart operatsion tartib (SOP) loyihasi ishlab chiqilishi kutilmoqda.
“Ishonchli laboratoriya har bir olingan natijaning ishonchliligiga tayangan holda shakllanadi, bunday ishonch esa sifatli validatsiya qilingan analitik usullardan boshlanadi”, dedi FAOning laboratoriya masalalari bo‘yicha xalqaro eksperti Mohammad Nazem Shirazi. “Mazkur trening orqali Ekologik monitoring milliy markazi mutaxassislari analitik usullarni mustaqil ravishda validatsiya qilish, sifat nazoratining ishonchli tartiblarini joriy etish va atrof-muhit obyektlarida pestitsid qoldiqlarini tahlil qilish bo‘yicha xalqaro darajada tan olinadigan ishonchli natijalarni olish uchun zarur amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lmoqda. Ushbu kompetensiyalar ishonchli ma’lumotlarga asoslangan ekologik monitoringni amalga oshirish, asoslangan tartibga solish qarorlarini qabul qilish hamda O‘zbekistonda xavfli kimyoviy moddalarni oqilona boshqarishni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi”.
Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtirilayotgan, umumiy qiymati 3,9 million yevroni tashkil etuvchi FAOning “Xavfli kimyoviy moddalarni oqilona boshqarish bo‘yicha texnik ko‘mak” loyihasi pestitsidlarni boshqarish tizimini takomillashtirish, kimyoviy moddalar sohasidagi davlat boshqaruvini mustahkamlash va qishloq xo‘jaligida barqaror amaliyotlarni ilgari surish orqali O‘zbekistonda atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirishga ko‘maklashmoqda.