O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

Milliy tabiat bog‘ining umumiy maydoni 27 851 gektarni tashkil etadi.

O'simliklar olamining boyligi
"Yuqori To'palang" milliy tabiat bog'i o'simliklar xilma-xilligi bilan alohida ahamiyatga ega. Hududda jami 820 tur o'simlik uchraydi. Ularning 145 turi dorivor xususiyatga ega bo'lib, taxminan 30 turi O'zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.

Qizil kitobdan o'rin olgan noyob o'simliklar qatoriga Ulug'vor ko‘zagul, Sangardak yurineyasi, Dag'albarg yurineya, Vvedenskiy karragi, Allolepis karrak, Fedchenko ko'kamaroni, Tomchi ko'kamaroni, Ipaksimon ko'kamaroni, Ajoyib bo'zbosh, Suvorov shirachi, Nor shirachi (xulka bola), Momiq shirachi, Beshtomir shirachi, Albert shirachi, Yirik piyoz hamda Yovvoyi anor kabi qimmatli turlar kiradi. Ushbu o'simliklar mamlakatimiz florasining noyob va muhofazaga muhtoj vakillari hisoblanadi.

Hayvonot dunyosi
Milliy tabiat bog'i hayvonot dunyosiga ham boy bo'lib, hududda 200 dan ortiq hayvon turlari qayd etilgan. Ularning 17 turi O'zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.

Bu yerda sut emizuvchilardan Tyan-Shan qo'ng'ir ayig'i, Turkiston silovsini, Qor qoploni, O'rta Osiyo qunduzi va Olaqo'zan kabi noyob turlar yashaydi. Qushlardan g'urrak, itolg'i, kuyka (cho'l miqqiysi), kichik burgut, tasqara, oqbosh qumoy va jo'rchi (kal jo'rchi) uchraydi. Shuningdek, Amudaryo gulbalig'i (forel) va Turkiston laqqachasi kabi noyob baliq turlari ham hududning biologik boyligini tashkil etadi.

Hududning yana bir muhim xususiyati shundaki, Qor qoploni va Sibir tog' echkisi qo'shni Tojikiston Respublikasi bilan chegaradosh tog' hududlari bo'ylab tabiiy migratsiya qiladi. Bu esa mintaqa ekotizimlarining o'zaro bog'liqligi va transchegaraviy tabiatni muhofaza qilishning muhimligini ko'rsatadi.

Tabiatni muhofaza qilishdagi ahamiyati
"Yuqori To'palang" milliy tabiat bog'i nafaqat mamlakatimizdagi noyob tabiiy hududlardan biri, balki biologik xilma-xillikni saqlash, ekologik muvozanatni ta'minlash va kelajak avlodlarga sof tabiiy merosni yetkazishda muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur hudud ilmiy tadqiqotlar olib borish, ekologik ta'limni rivojlantirish hamda ekologik turizm salohiyatini oshirish uchun katta imkoniyatlarga ega.