O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

Loyihaning eng muhim jihatlaridan biri fuqarolarning faol ishtirokidir. Yangi yashil hududlarni barpo etish bo'yicha g'oyalar bevosita aholi tomonidan ilgari suriladi va "Ochiq budjet" portalida jamoatchilik ovoziga qo'yiladi. Eng ko'p ovoz to'plagan tashabbuslar moliyalashtiriladi, loyihalarni amalga oshirish ishlari esa O'zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o'zgarishi milliy qo'mitasi hamda mas'ul tashkilotlar tomonidan bajariladi.

Uch yil davomida erishilgan salmoqli natijalar
2024-yilda "Ochiq budjet" portaliga 789 ta jamoatchilik tashabbusi kiritildi. Ulardan 212 ta loyiha aholining eng katta qo'llab-quvvatlashiga sazovor bo'ldi. Ushbu loyihalarni amalga oshirish uchun 140,1 gektar yer maydoni ajratilib, 128 ta yashil bog' va 84 ta yashil jamoat bog'i barpo etildi.

2025-yilda fuqarolar tomonidan 570 ta loyiha taqdim etildi. Ovoz berish yakunlariga ko'ra, 174 ta tashabbus g'olib deb topildi. Yer uchastkalari o'rganilgach, 18 ta loyiha belgilangan talablarga javob bermagani sababli amalga oshirilmadi. Natijada 104,9 gektar maydonda tasdiqlangan loyiha-smeta hujjatlari asosida 89 ta yashil bog' va 67 ta yashil jamoat bog'i barpo etildi.

2026-yilda ham ishlar izchil davom ettirilmoqda. Qoraqalpog'iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda Toshkent shahri hokimliklari tomonidan yashil bog'lar va jamoat bog'larini tashkil etish bo'yicha 610 ta loyiha taklif qilindi. Ovoz berish jarayonida fuqarolar 152,2 mingta ovoz berdi, shundan 97,4 mingtasi g'olib bo'lgan loyihalarga to'g'ri keldi. Yakuniy saralash natijasida respublikaning har bir tuman va shahridan kamida bittadan bo'lgan jami 208 ta loyiha g'olib deb topildi. Ularni amalga oshirish uchun 52 milliard so'm mablag' ajratildi.

Yashil hududlar yangi jamoat markazlariga aylanmoqda
Bugungi kunda "Mening bog'im" loyihasi O'zbekistonning barcha hududlarida muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda. Zamonaviy obodonlashtirish va ekologik barqarorlik talablariga javob beradigan yangi jamoat maskanlari barpo etilmoqda.

Surxondaryo viloyati Angor tumanining "Qorakir" massivida mintaqadagi eng yirik yashil hududlardan biri tashkil etilmoqda. 108 gektar maydonda 270 ming tup manzarali daraxt ekilmoqda. Loyiha ekologik vaziyatni yaxshilash, cho'llanishning oldini olish hamda qurg'oqchil hududda yangi yashil landshaft yaratishga xizmat qiladi.
Xorazm viloyatining Xiva shahrida "Arda Xiva" majmuasi hududida 9 gektar maydonda zamonaviy yashil bog' barpo etilmoqda. Bu yerda 4 mingdan ortiq manzarali daraxt ekilgan bo'lib, yangi bog' tarixiy shaharning eng yirik rekreatsiya hududlaridan biriga aylanadi.
Samarqand viloyati Bulung'ur tumanining "Olmazor" mahallasida 2 gektar maydonda "Yashil bog'" tashkil etildi. Bu yerga mahalliy iqlim sharoitiga moslashgan 1200 dan ortiq manzarali daraxt ekildi. Hozirda yoritish tizimlari, o'rindiqlar va boshqa obodonlashtirish elementlarini o'rnatish ishlari yakunlanmoqda.
Samarqand viloyati Oqdaryo tumanida esa "Yashil jamoat bog'i" foydalanishga topshirildi. Unda ayvonlar barpo etilgan, hudud to‘liq ko'kalamzorlashtirilgan hamda aholi dam olishi uchun qulay sharoitlar yaratilmoqda.
Jizzax viloyatida bir vaqtning o'zida bir nechta yirik loyihalar amalga oshirilmoqda. Sharof Rashidov tumanining "Yangiobod" mahallasida 10 gektar maydonda yashil jamoat bog'i barpo etilmoqda. Bu yerda 2500 tup manzarali va mevali daraxt hamda butalar ekilgan.
Jizzax shahrining o'zida 13,6 gektar maydonda yangi yashil jamoat bog'i qurilmoqda. Hududda Qrim va Eldor qarag'ayi, eman, shumtol, zarang, kashtan, qayin, qayrag'och, katalpa va boshqa turdagi 4800 dan ortiq daraxt va butalar ekilgan. Qurilish yakunlangach, mazkur bog' viloyatdagi eng yirik yashil jamoat maskanlaridan biriga aylanadi.
Sharof Rashidov tumanining "Yangi O'zbekiston" massivida yana bir yirik loyiha amalga oshirildi. 28 gektar maydonda terrasalash usuli asosida yashil jamoat bog'i va himoya yashil belbog'i barpo etildi. Bu yerga 11 270 tup mevali va manzarali daraxt ekilgan bo'lib, ularni parvarishlash uchun zamonaviy tomchilatib sug'orish tizimi joriy etilgan.
Navoiy viloyatining Konimex tumanida yangi jamoat bog'lari barpo etish va mavjud yashil hududlarni obodonlashtirish ishlari davom etmoqda. Bu yerda manzarali va mevali daraxtlar ekilib, dam olish maskanlari yaratilmoqda, yosh nihollar holati ekologiya mutaxassislari tomonidan muntazam nazorat qilinmoqda.
Mamlakat yashil fondini kengaytirishga boshqa tashabbuslar ham munosib hissa qo'shmoqda. Jumladan, Jizzax viloyatida "Soliqchilar bog'i" tashkil etilib, 10 mingga yaqin manzarali va mevali daraxt ekildi. Shuningdek, YUNESKOning 80 yilligiga bag'ishlangan "80 ming daraxt" aksiyasi doirasida faqat Sharof Rashidov tumanining o'zida 6500 tup turli daraxt ko'chatlari o'tqazildi.
Farg'ona viloyatida ham yashil infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar olib borilmoqda. Quva tumanidagi Karkidon suv ombori atrofida 100 mingdan ortiq manzarali daraxtlardan iborat yashil belbog' barpo etildi. Bundan tashqari, suv omboriga olib boruvchi yo'l bo'ylab 7,1 kilometr uzunlikdagi himoya yashil polosasi yaratildi.

Ko'kalamzorlashtirishda professional yondashuv
Yashil hududlarni barpo etish faqat daraxt ekish bilan cheklanmaydi. Ularning keyingi parvarishi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Yoz mavsumida muntazam sug'orish, agrotexnik parvarish hamda yosh nihollarni saqlashga alohida e'tibor qaratilmoqda. Shaharlarni zamonaviy ko'kalamzorlashtirish bo‘yicha yondashuvlarni rivojlantirishga O'zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o'zgarishi milliy qo'mitasi hamda "Zamin" xalqaro jamoat fondining hamkorligi qo'shimcha turtki bermoqda. 2022-yildan buyon amalga oshirilayotgan "Yashil zamin" loyihasi doirasida shahar yashil hududlarini rivojlantirish, mutaxassislar malakasini oshirish hamda aholini ekologik tashabbuslarga keng jalb etish bo'yicha tizimli ishlar olib borilmoqda. Joriy yil bahor mavsumida Toshkent shahri, Ohangaron va Yangihayot tumanida minglab daraxt va butalar ekildi. Xususan, Yangihayot tumanida maktab o‘quvchilari, mahalla aholisi va ekofaollar ishtirokida 2 gektar maydonga 2 mingdan ortiq chinor, eman, shumtol, hind sireni va Suriya atirguli ekildi. Loyiha boshlanganidan buyon bu hududda 25,6 gektar maydonda jami 18 790 tup daraxt va buta o‘tqazilgan.
Ko‘kalamzorlashtirishning navbatdagi bosqichi Chilonzor va Yakkasaroy tumanlaridagi Bo‘rijar kanali bo‘yida qurilayotgan sayilgoh hamda Ohangaron shahrida amalga oshirildi. Bahorgi mavsum yakunida 4,5 gektar maydon ko‘kalamzorlashtirilib, 5 mingdan ortiq daraxt va buta ekildi. Natijada loyiha doirasida ekilgan daraxt va butalar soni 24 129 taga, umumiy maydon esa 30,1 gektarga yetdi.
2026-yilda «Zamin» xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda yettita ekologik loyiha amalga oshirilmoqda. Ular qatorida Xiva shahrida 9,26 gektar maydonda Yoshlar eko bog‘ini tashkil etish loyihasi mavjud bo‘lib, bu yerga 3082 tup daraxt va 2 mingdan ortiq manzarali butalar ekilgan. Shuningdek, Angren shahridagi 22,6 gektarlik yirik bog' rekonstruksiya qilinib, unda sayr yo'laklari, zamonaviy yoritish tizimlari, dam olish va piknik zonalari, sun'iy suv havzasi hamda avtomatik sug'orish tizimi barpo etilmoqda.

Yashil kelajak bugundan yaratilmoqda
"Mening bog'im" loyihasi bugungi kunda mamlakatdagi eng yirik jamoatchilik ekologik tashabbuslaridan biriga aylandi. U nafaqat yashil hududlar maydonini kengaytirishga, balki davlat va jamiyatni yagona maqsad yo'lida birlashtirib, atrof-muhitga ehtiyotkorona munosabat madaniyatini shakllantirishga ham xizmat qilmoqda.

Fuqarolar tashabbusi bilan yaratilayotgan yashil bog'lar va jamoat bog'lari oilaviy dam olish, sport bilan shug'ullanish hamda yoshlarni ekologik ruhda tarbiyalash uchun yangi maskanlarga aylanmoqda. Ularning rivojlanishi ekologik vaziyatni yaxshilash, shaharlarning iqlim o'zgarishiga bardoshliligini oshirish hamda bugungi va kelajak avlodlar uchun qulay yashash muhitini yaratishga qaratilgan davlat siyosatining muhim yo'nalishlaridan biri hisoblanadi.