Tadbir BMTning Yevropa iqtisodiy komissiyasi (UNECE), O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda xalqaro hamkorlar tomonidan tashkil etildi. U ekologiya, iqlim barqarorligi va tabiiy resurslarni barqaror boshqarish sohalarida mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash uchun muhim muloqot maydoni bo‘ldi.

Tadbirda nutq so‘zlagan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari bo‘yicha maslahatchisi — Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi raisi Aziz Abduhakimov ekologik xavfsizlik va mintaqaning barqaror iqtisodiy o‘sishini ta’minlash uchun xalqaro hamkorlikni rivojlantirish, yashil texnologiyalarni joriy etish va barqaror moliyalashtirish mexanizmlarini kengaytirish muhimligini ta’kidladi.

Shuningdek, rais bugungi kunda Markaziy Osiyo o‘zaro ishonch, ilmiy hamkorlik va barqaror kelajak uchun umumiy mas’uliyat tamoyillariga asoslangan yangi ekologik hamkorlik arxitekturasini shakllantirayotganini ta'kidladi. Uning fikricha, mintaqa davlatlariga nafaqat siyosiy muloqot, balki yagona tahliliy baza, ekologik monitoring bo‘yicha muvofiqlashtirilgan yondashuvlar, yashil moliyalashtirishni rivojlantirish va qo‘shma iqlim tashabbuslarini amalga oshirish ham zarur.

Tadbirda, shu bilan birga, Qozog‘iston ekologiya va tabiiy resurslar vaziri Yerlan Nisanbayev hamda Tojikiston Hukumati huzuridagi Atrof-muhitni muhofaza qilish qo‘mitasi raisi Bahodur Sheralizoda ham ma’ruza qildi.

Tadbir davomida UNECEning Atrof-muhit va o‘rmon xo‘jaligi bo‘limi direktori Paola Deda mintaqaviy sharhning ekologik boshqaruvni mustahkamlash, muvofiqlashtirishni takomillashtirish va Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasida natijaga yo‘naltirilgan hamkorlikni rivojlantirishdagi amaliy ahamiyatini ta’kidladi.

Ishtirokchilar Markaziy Osiyo davlatlari iqlim o‘zgarishi, suv resurslari taqchilligi, havo ifloslanishi, yerlarning degradatsiyasi, bioxilma-xillikning kamayishi hamda aholi salomatligi uchun xavflarning ortishi kabi umumiy ekologik muammolarga duch kelayotganini qayd etib, bu masalalar muvofiqlashtirilgan mintaqaviy yechimlar va hamjihat yondashuvlarni talab qilishini ta’kidladilar.

Tadbirda Markaziy Osiyo ekologik faoliyati samaradorligi bo‘yicha mintaqaviy sharhning asosiy mavzuviy yo‘nalishlari:  iqlim, havo sifati va jamoat salomatligi, qishloq xo‘jaligi, ekotizimlar va energetika barqarorligini ta’minlash uchun suv resurslaridan oqilona foydalanish,  bioxilma-xillik va ekotizimlar, chiqindilar va kimyoviy moddalar ham taqdim etildi:

Shuningdek, "yashil" moliyalashtirish, ekologik monitoring, standartlarni uyg‘unlashtirish, ekologik axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va institutsional hamkorlikni mustahkamlash kabi sohalararo masalalarga alohida e’tibor qaratildi.

UNECE vakili Angela Sochirka mintaqaviy sharhni amalga oshirishning keyingi bosqichlarini taqdim etdi. Unga ko‘ra, loyiha 2026–2028-yillarda amalga oshirilib, tahliliy ishlar, milliy maslahatlashuvlar va mintaqaviy muloqot jarayonlarini qamrab oladi. Yakuniy tavsiyalar 2028-yilda bo‘lib o‘tadigan “Yevropa uchun atrof-muhit” o‘ninchi vazirlar konferensiyasida taqdim etilishi rejalashtirilgan.

Tadbir yakunida Markaziy Osiyo ekologik faoliyati samaradorligi bo‘yicha mintaqaviy sharh yuzasidan Samarqand bayonotini imzolash marosimi bo‘lib o‘tdi. Mazkur hujjat mintaqa davlatlarining qo‘shma ekologik harakatlar va mintaqaviy tashabbuslarni amaliy jihatdan ro‘yobga chiqarishga sodiqligini tasdiqladi.