“Barqaror rivojlanish yo‘lida tabiat bilan uyg‘unlik” mavzusidagi yalpi sessiyada Aziz Abduhakimov O‘zbekistonning bioxilma-xillikni saqlash borasidagi strategik yondashuvlarini taqdim etdi. Ta’kidlanganidek, Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan mazkur yo‘nalishda uzoq muddatli ustuvor vazifalar belgilangan bo‘lib, ular qatorida mintaqaviy hamkorlikning amaliy mexanizmi sifatida “Markaziy Osiyo Qizil kitobi”ni ishlab chiqish ham mavjud. Shuningdek, “Biomeros” loyihasi, O‘zbekiston va Qozog‘istonning sayg‘oq populyatsiyasini tiklash bo‘yicha qo‘shma choralari hamda Kunming-Monreal global doiraviy dasturi doirasida 2040-yilgacha mo‘ljallangan yangi milliy bioxilma-xillik strategiyasini tayyorlash masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Sessiya yakunida bioxilma-xillikni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan barqaror foydalanish bo‘yicha hamkorlikni mustahkamlashga qaratilgan Mintaqaviy deklaratsiya imzolandi.

"ShHT va UNEPning ekologik hamkorligi: mintaqaning barqaror kelajagi uchun qo'shma harakatlar" nomli yuqori darajadagi sessiya davomida ishtirokchilar iqlim o'zgarishi, atrof-muhitning ifloslanishi, yerlarning degradatsiyasi, suv tanqisligi va bioxilma-xillikning yo'qolishiga qarshi kurashish bo'yicha sa'y-harakatlarni birlashtirish zarurligini yana bir bor ta'kidladilar. Uchrashuvdan so'ng ular ShHT Kotibiyati va UNEP o'rtasidagi o'zaro anglashuv memorandumini amalga oshirishga sodiq ekanliklarini yana bir bor tasdiqladilar va yashil iqtisodiyotni rivojlantirish va Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishga qaratilgan qo'shma tadbirlar bo'yicha aniq reja ishlab chiqishni boshladilar.

“Sirkulyar iqtisodiyotni kengaytirish: resurs samaradorligini oshirish yo‘lida mintaqaviy hamkorlik” sessiyasida ekologik siyosat iqtisodiy barqarorlik, davlat boshqaruvi sifati va strategik xavfsizlikning muhim elementi ekani ta’kidlandi. Sessiya yakunida Markaziy Osiyoda sirkulyar iqtisodiyot bo‘yicha hamkorlikning asosiy dasturini ishlab chiqish tashabbusi qo‘llab-quvvatlandi.

“Markaziy Osiyoda iqlim investitsiyalari yo‘llari” sessiyasida O‘zbekiston tomoni yer degradatsiyasi, cho‘llanish, qurg‘oqchilik va havo ifloslanishi kabi iqlim tahdidlarining transchegaraviy xususiyatiga e’tibor qaratdi. Ishtirokchilar iqlim majburiyatlarini investitsiyaviy jozibador va moliyalashtirishga tayyor dasturlarga aylantirish mintaqa uchun dolzarb vazifa ekanini qayd etdilar.

Iqtisodiy hamkorlik tashkilotining atrof-muhit masalalari boʻyicha yuqori darajadagi muloqot platformasining birinchi yigʻilishi muhim diplomatik yutuq boʻldi. Aziz Abduhakimov muhokamalardan amaliy harakatlarga oʻtish zarurligini taʼkidlab, ushbu platformani yaratish tashabbusi Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan 15-Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti sammitida ilgari surilganini eslatdi. Ustuvor takliflar qatoriga mintaqaviy atrof-muhit monitoringi tizimini yaratish, havo sifatini monitoring qilish va ekologik xavflarni erta ogohlantirish mexanizmini ishga tushirish kiradi.

Tog‘li hududlarning xalqaro moliyalashtirishga kirish imkoniyatlariga bag‘ishlangan sessiyada tog‘li hududlarni iqlim investitsiyalarining ustuvor yo‘nalishi sifatida tan olish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqildi. Bu esa bunday hududlarni bevosita moliyaviy va texnologik qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini ilgari surishga asos yaratdi.

 

Turkiy davlatlar tashkilotiga a’zo davlatlarning atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha mas’ul vazirlari ikkinchi uchrashuvi yakunida tomonlar ekologik sohadagi hamkorlikni mustahkamlash niyatini tasdiqlovchi deklaratsiyani imzoladilar hamda navbatdagi uchrashuvni Qirg‘iz Respublikasida 2027-yilda o‘tkazishga kelishib oldilar.

Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlikka ham alohida e’tibor qaratildi. “Yevropa Jamoasi” tashabbusi doirasidagi Yevropa Ittifoqi – Markaziy Osiyo yuqori darajadagi sessiyasida ushbu dastur mintaqadagi eng yirik ekologik tashabbuslardan biri ekani, u suv resurslari, energetika va iqlim barqarorligi loyihalari uchun 4,8 milliard yevro investitsiya bilan qo‘llab-quvvatlanayotgani ta’kidlandi.

Sammitning eng muhim natijalaridan biri “Markaziy Osiyoning yashil qalqoni: himoya o‘rmon polosalari va yashil to‘siqlarning mintaqaviy tizimi (2026–2035)” sessiyasi bo‘ldi. Unda tashabbusni amalga oshirishning asosiy yo‘nalishlari kelishib olinib, tegishli rezolyutsiya imzolandi. Shuningdek, Markaziy Osiyo ekologik faoliyati samaradorligining mintaqaviy sharhini boshlash jarayoni yo‘lga qo‘yildi.

Havo sifati masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Havo sifati bo‘yicha ikkinchi yuqori darajadagi mintaqaviy siyosiy muloqot Markaziy Osiyo davlatlarining ekologik vaziyat va aholi hayot sifati yaxshilanishi yo‘lida yangi hamkorlik mexanizmlarini ishlab chiqishga tayyorligini tasdiqladi.

"RES EXPO 2026"dagi O‘zbekiston ishtiroki ham sammitning muhim qismiga aylandi. Milliy ekspozitsiya xalqaro tashkilotlar, davlat idoralari va biznes hamjamiyati bilan aloqalarni mustahkamlashga xizmat qilgan boy taqdimot va ishbilarmonlik dasturi bilan uyg‘unlashdi. Amaliy natijalar, ayniqsa, e’tiborga molik bo‘ldi: “Sirly”, “Defuse IT” va “Organic Living” startaplari "ECO STARTUP COMPETITION"ning uchta nominatsiyasida g‘olib bo‘ldi, O‘zbekiston va Ozarbayjon hamkorligida taqdim etilgan “Earth and Moon” filmi "ECO FILM FESTIVAL" mukofotiga sazovor bo‘ldi, dizayner Hamida Inoyatova esa "ECO FASHION SHOW"ning maxsus mukofoti bilan taqdirlandi.

Sammit yakunida muhim xalqaro hujjatlar paketi qabul qilindi. Ular qatoriga Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining “Ekologik birdamlik” qo‘shma deklaratsiyasi, 2026–2035-yillarga mo‘ljallangan bioxilma-xillik bo‘yicha mintaqaviy deklaratsiya, BMT agentliklari bilan 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan mintaqaviy harakatlar dasturi, “Markaziy Osiyoning yashil qalqoni” rezolyutsiyasi, OTS va YI — Markaziy Osiyo deklaratsiyalari, kriosfera bo‘yicha qo‘shma bayonot hamda O‘zbekiston Respublikasi ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi bilan "Finnish Meteorological Institute" o‘rtasidagi meteorologiya va havo sifati bo‘yicha hamkorlik memorandumi kirdi.

Shu tariqa, O‘zbekistonning Mintaqaviy ekologik sammitdagi ishtiroki mamlakatning ekologik diplomatiyadagi faol xalqaro pozitsiyasini yana bir bor tasdiqlab, aniq kelishuvlarga erishish, institutsional hamkorlik mexanizmlarini kengaytirish va respublikaning Markaziy Osiyoda umumiy ekologik arxitekturani shakllantirishdagi yetakchi rolini mustahkamlashga xizmat qildi.