O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

Bugungi kunda Markaziy Osiyo iqlim oʻzgarishiga eng zaif mintaqalar qatoriga kiradi. Jahon meteorologiya tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, bu yerda isish surʼati global oʻrtacha koʻrsatkichdan oshib ketgan, haroratning oshishi sanoatgacha boʻlgan darajadan taxminan 1,5-2°C ga yetgan. Bunday sharoitda mintaqaning suv, oziq-ovqat va ekologik xavfsizligiga bevosita taʼsir koʻrsatadigan togʻ ekotizimlarini saqlab qolish, ayniqsa, muhimdir.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari boʻyicha maslahatchisi — Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi Aziz Abduhakimov oʻz nutqida Markaziy Osiyo suv resurslarining 80 foizigacha qismi togʻlarda shakllanishini, ammo mintaqa allaqachon muzliklarining 30% gacha yoʻqotganini va bu jarayon tezlashib borayotganini taʼkidladi. Shu munosabat bilan u mintaqaviy hamkorlikni zudlik bilan mustahkamlashga, transchegaraviy moslashuv dasturlarini ishlab chiqishga va togʻ kun tartibini milliy darajada belgilangan hissalar va moslashuv rejalariga integratsiyalashga chaqirdi.

Sessiyada tabiiy yechimlarni amalda joriy etishga alohida e’tibor qaratildi. Xususan, tog‘ o‘rmonlari va yaylovlarini tiklash, suv yig‘ilish hududlarini muhofaza qilish hamda ekotizimlarni barqaror boshqarish masalalari muhokama qilindi. O‘zbekiston tashabbuslari qatorida bioxilma-xillik holati bo‘yicha dolzarb ma’lumotlar olish uchun tog‘ hududlarini ilmiy o‘rganish dasturlarini yo‘lga qo‘yish, shuningdek, muhim ekotizimlarda inson va yovvoyi tabiat o‘rtasidagi ziddiyatlarning oldini olish choralari ham bor.

Yana bir muhim yo‘nalish sifatida xalqaro iqlimiy moliyalashtirishga kirish imkoniyatlarini kengaytirish zarurligi qayd etildi. Ta’kidlanishicha, mintaqa davlatlarining moslashuv ehtiyojlari milliardlab dollarni tashkil etadi, amaldagi moliyalashtirish esa yetarli emas. Shu bois global fondlar mablag‘larini jalb qilishni faollashtirish va tog‘ ekotizimlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha mintaqaviy dasturlarni ishga tushirish taklif etildi.

Ishtirokchilar, shuningdek, Markaziy Osiyodagi yirik mushuksimon hayvonlarni saqlash va tog‘ ekotizimlarini himoya qilish bo‘yicha qo‘shma dastur ishlab chiqish istiqbollarini ham muhokama qildilar. Bu tashabbuslar Global ekologik fond grantlari orqali qo‘llab-quvvatlanishi mumkinligi qayd etildi.

Sessiya tog‘ kun tartibining xalqaro iqlim siyosatidagi ahamiyati ortib borayotganini tasdiqladi hamda muhokamalardan amaliy harakatlarga o‘tish, mintaqaviy hamkorlik, ilmiy ma’lumotlar va barqaror moliyalashtirishga asoslangan yondashuvlarni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatdi.