O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

IHTT sammitning bilim almashish bo‘yicha hamkori sifatida ishtirok etdi va Barqaror infratuzilma dasturi (SIPA) natijalarini taqdim etdi. Davlat siyosatini isloh qilish, moliyaviy mexanizmlarni takomillashtirish hamda “yashil” infratuzilmaga investitsiyalarni jadallashtirish uchun mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish masalalariga asosiy e'tibor qaratildi.

Ishtirokchilar Markaziy Osiyo infratuzilma loyihalarini ekologik maqsadlar va barqaror rivojlanish tamoyillariga moslashtirish borasida sezilarli yutuqlarga erishayotganini ta’kidladi. Shu bilan birga, uzoq muddatli moliyalashtirishni jalb qilish, normativ-huquqiy bazani modernizatsiya qilish va iqlim siyosatini mintaqaviy darajada muvofiqlashtirish zarurati bilan bog‘liq muammolar ham saqlanib qolmoqda. Iqlim o‘zgarishi oqibatlarini yumshatish bo‘yicha choralar evolyutsiyasiga, jumladan, energetika, transport va sanoatni dekarbonizatsiya qilish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

Sessiyada O‘zbekiston nomidan Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi raisi maslahatchisi Alisher Salomov so‘zga chiqdi. U o‘z nutqida “yashil” o‘tishga mamlakatda alohida ekologik yo‘nalish emas, balki rivojlanish modelining chuqur transformatsiyasi sifatida qaralayotganini ta’kidladi. A. Salomov zamonaviy global rivojlanish bosqichini “katta o‘tish” deb atab, unda raqobat nafaqat iqtisodiy tizimlar o‘rtasida, balki barqaror yechimlarni joriy etish tezligi, ko‘lami va samaradorligi bo‘yicha ham kechayotganini qayd etdi.

O‘zbekistonda bu jarayon allaqachon amaliy natijalar bermoqda. Qisqa vaqt ichida chiqindilarni boshqarish xizmatlari bilan qamrov darajasi 50 foizdan 90 foizdan ortiq ko‘rsatkichga yetkazildi. Shu bilan birga, chiqindilarni hosil bo‘lishidan tortib ularni qayta ishlash va iqtisodiy aylanishga qaytarishgacha bo‘lgan to‘liq siklni qamrab oluvchi yangi institutsional tizim shakllantirildi.

Ekologik infratuzilmaga investitsiyalarni jalb etishga katta e’tibor qaratilmoqda. Mamlakatda energiya ishlab chiqarish bilan bog‘liq chiqindilarni termik qayta ishlash bo‘yicha oltita zamonaviy majmua qurilishi, shuningdek, yana beshta shunday obyektni ishga tushirishni nazarda tutuvchi yirik dastur amalga oshirilmoqda. Umumiy investitsiyalar hajmi 1,5 milliard dollardan oshadi.

2028-yilga borib yiliga 4,7 million tonnagacha chiqindini qayta ishlash va 2,1 milliard kilovatt-soatgacha elektr energiyasi ishlab chiqarishga qodir bo‘lgan sakkizta integratsiyalashgan majmualar tizimini yaratish rejalashtirilgan. Ta’kidlanganidek, bu nafaqat tarmoqni modernizatsiya qilish, balki milliy energetika tizimiga integratsiyalashgan yangi sanoatni shakllantirish va uzoq muddatli iqtisodiy o‘sish uchun barqaror asos yaratishni anglatadi.

Sessiya yakunida ishtirokchilar Markaziy Osiyoda barqaror infratuzilmani rivojlantirish uchun muvofiqlashtirilgan va tizimli harakatlar zarurligi bo‘yicha yakdil fikr bildirdi. Asosiy ustuvor yo‘nalishlar sifatida mintaqaviy hamkorlikni chuqurlashtirish, “yashil” moliyalashtirish bo‘yicha yagona yondashuvlarni ishlab chiqish, ekologik loyihalarning investitsion jozibadorligini oshirish hamda iqlim maqsadlarini milliy rivojlanish strategiyalariga kengroq integratsiya qilish belgilandi.

Shuningdek, toza va barqaror iqtisodiyotga o‘tish institutsional islohotlarni jadallashtirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish hamda davlat, xususiy sektor va xalqaro tashkilotlar o‘rtasida uzoq muddatli hamkorlikni rivojlantirishsiz mumkin emasligi alohida ta’kidlandi. IHTT ekspertlari fikriga ko‘ra, aynan shunday kompleks yondashuv mintaqaga nafaqat ekologik barqarorlik, balki yangi iqtisodiy o‘sish nuqtalarini ham ta’minlab beradi.