O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

Seminar Markaziy Osiyoning besh davlati, shuningdek, Armaniston, Ozarbayjon, Belarus va Rossiya Federatsiyasining bioxilma-xillikni asrash borasidagi milliy harakatlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan. Tadbir doirasida ishtirokchi mamlakatlar milliy ustuvor chora-tadbirlarni belgilaydi, mavjud bo‘shliqlar va imkoniyatlarni baholaydi, shuningdek, samarali boshqariladigan muhofazalangan va saqlanadigan hududlar orqali bioxilma-xillikni muhofaza qilishda mintaqaviy hamkorlikni kuchaytirishga e’tibor qaratmoqda.

Global dastur bo‘yicha 3-maqsad 2030-yilga qadar yer yuzi, ichki suv va dengiz hududlarining kamida 30 foizini muhofazalangan tabiiy hududlar, hududlarni saqlash bo‘yicha boshqa samarali chora-tadbirlar va mahalliy xalqlar hamda an’anaviy jamoalar hududlarini e’tirof etish orqali saqlashni nazarda tutadi.

«3-maqsadni samarali amalga oshirish texnik va ilmiy bilimlarni milliy siyosat hamda huquqiy asoslar bilan uyg‘unlashtirishga bog‘liq, — dedi Bioxilma-xillik to‘g‘risidagi konvensiya Kotibiyatining invaziv begona turlar, bioxilma-xillik va salomatlik bo‘yicha dastur xodimi Marianela Araya. — Ushbu submintaqaviy tajriba almashinuvi mamlakatlarga amalga oshirishdagi bo‘shliqlarni bartaraf etishga yordam berish, tajriba almashish hamda doiraviy dastur doirasida ilgari surish uchun mavjud vositalar va tavsiyalardan yanada samarali foydalanishga qaratilgan».

Muhofaza etiladigan hududlar nafaqat yovvoyi tabiat va ekotizimlarni himoya qilish, balki inson farovonligini ta’minlashda ham beqiyos ahamiyatga ega. Sog‘lom ekotizimlar toza ichimlik suviga bo‘lgan imkoniyatni ta’minlaydi, oziq-ovqat tizimlarini qo‘llab-quvvatlaydi, suv toshqinlari va ko‘chkilar kabi tabiiy ofatlar xavfini kamaytiradi, iqlimni tartibga solishga xizmat qiladi hamda millionlab insonlar uchun tirikchilik manbalarini yaratadi. 

Ekosistemalarning yaxlitligini saqlash va yovvoyi tabiat hamda uning yashash muhitiga bo‘lgan bosimni kamaytirish orqali ular bioxilma-xillikning yo‘qolishi bilan bog‘liq xatarlarni, jumladan, zoonoz kasalliklarning paydo bo‘lishi va tarqalishini kamaytirish hisobiga «Yagona salomatlik» yondashuvini amalga oshirishga xizmat qiladi. Muhofazalangan hududlar tizimini mustahkamlash bioxilma-xillikni saqlash va barqaror rivojlanish uchun o‘ta muhim ahamiyatga ega.

Seminarda Markaziy Osiyo mamlakatlari, Armaniston, Ozarbayjon, Belarus, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston, O‘zbekiston hamda Rossiya Federatsiyasidan delegatlar ishtirok etmoqda. Tadbir fikr almashish va muloqotni qo‘llab-quvvatlash, o‘zaro o‘rganish hamda 3-maqsadga erishish yo‘lida harakatlarni muvofiqlashtirishga qaratilgan.

«So‘nggi 7 yilda O‘zbekiston qo‘riqlanadigan tabiiy hududlar maydonini mamlakat hududining 4 foizidan 14 foizdan ortig‘igacha oshirib, ularni yana 5 million gektarga kengaytirdi, — dedi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi rais o‘rinbosari Jusipbek Kazbekov. — Bioxilma-xillik bo‘yicha Global doiraviy dasturining 3-maqsadi biz uchun alohida ahamiyatga ega. Bugungi kunda qo‘riqlanadigan hududlar O‘zbekiston hududining 14,1 foizini egallayotganiga qaramay, biz bu ko‘rsatkichni yanada oshirish niyatidamiz. Bunda ekologik bog‘liqlik, samarali boshqaruv hamda mahalliy jamoalarni faol jalb etishga alohida e’tibor qaratamiz».

Seminar o‘zaro tushunishni rivojlantirish, chegaralararo hamkorlikni qo‘llab-quvvatlash hamda 3-maqsad bo‘yicha majburiyatlarni amalga oshirishda mintaqaviy muvofiqlikni kuchaytirishga yo‘naltirilgan.

 

«3-maqsadni amalga oshirish nafaqat yuqori darajadagi intilishlarni, balki majburiyatlarni joylardagi amaliy harakatlarga aylantirish uchun zarur vositalar, bilimlar va hamkorlikni talab qiladi, — dedi IUCNning Qo‘riqlanadigan hududlar bo‘yicha Butunjahon komissiyasi (WCPA) raisi Madhu Rao. — IUCN mamlakatlarni hududlarni muhofaza qilish tizimlarini mustahkamlashda qo‘llab-quvvatlashga tayyor. Bu jarayonda global ekspertiya bilan o‘rtoqlashish, ilmiy asoslangan standartlar, eng yaxshi amaliyotlar hamda IUCNning Yashil ro‘yxati kabi vositalar va boshqa global bilimlar qo‘llaniladi. Samarali va adolatli boshqariladigan qo‘riqlanadigan hamda asraladigan hududlar nafaqat bioxilma-xillikni asrash, balki aholi tirikchilik manbalari, insonlar farovonligi va global chaqiriqlarga bardoshlilikni ta’minlash uchun ham zarurdir».

Seminar, shuningdek, IUCN tomonidan Markaziy Osiyo uchun Bioxilma-xillik konvensiyasining rasmiy submintaqaviy texnik va ilmiy hamkorlik markazi sifatida qo‘llab-quvvatlanmoqda. Bu markazlar Kunmin–Montreal global doiraviy dasturini amalga oshirishni jadallashtirish maqsadida mamlakatlarga moslashtirilgan ilmiy bilimlar, amaliy vositalar, ekspert yordami va salohiyatni oshirish imkoniyatlarini taqdim etadi.

Mintaqaviy va milliy salohiyatni mustahkamlash, innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash va texnologiyalarni uzatish, shuningdek, texnik va moliyaviy resurslarni safarbar etish orqali ushbu markazlar mamlakat ehtiyojlariga yo‘naltirilgan hamkorlikni qo‘llab-quvvatlaydi hamda milliy va mintaqaviy ustuvorliklarga mos ravishda bioxilma-xillikni asrashda aniq natijalarga erishishga xizmat qiladi.

Ma’lumot uchun, seminar Germaniya federatsiya atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiatni asrash va yadroviy xavfsizlik vazirligi tomonidan Xalqaro iqlim tashabbusi doirasida moliyalashtirilmoqda. Shuningdek, u 1Health4Nature — “Markaziy Osiyoda tabiatni muhofaza qilish tizimlarini mustahkamlash orqali landshaftlarni zoonoz kasalliklarga chidamliligini oshirish” loyihasi, Koreya Respublikasining Tinchlik va bioxilma-xillik bo‘yicha dialog tashabbusi, Fransiyaning Bioxilma-xillik agentligi (Office Français de la Biodiversité) hamda Tabiat va insonlar uchun yuqori ambitsiya koalitsiyasi qo‘llab-quvvatlashi bilan o‘tkazilmoqda.