O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

Tadbir Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi hamda BMT Taraqqiyot dasturining (BMTTD) O‘zbekistondagi vakolatxonasi bilan hamkorlikda "Orol dengizi havzasi landshaftining tanazzulga uchragan yerlarida barqaror hayotni ta’minlashni qo‘llab-quvvatlaydigan asos sifatida ko‘llar, suv-botqoq va qirg‘oqbo‘yi hududlarini saqlash hamda boshqarish" ("Aral Sea Wetlands") loyihasi doirasida tashkil etildi.

Seminarda O‘zbekistondagi suv-botqoq yerlar, ko‘llar va sohil ekotizimlarining ahamiyati haqida xabardorlikni oshirish, shuningdek, ularning ekologik barqarorlikni ta’minlash, iqlim o‘zgarishiga moslashish va aholi turmush sharoitini yaxshilashdagi o‘rni muhokama qilindi.

“Suv-botqoq yerlar tabiatning jigari hisoblanadi, ya’ni ekologiyaning tozalovchi qismi hisoblanadi. Botqoqlarsiz ekologik muvozanat, bioxilma-xillikni asrab qolish juda mushkul. Shuning uchun ham O‘zbekiston suv-botqoq yerlarni muhofaza qilish borasida katta e’tibor qaratilmoqda. Hozirgacha yurtimizning beshta hududi Ramsar konvensiyasiga kiritildi. Mazkur hududlarda ko‘chib o‘tuvchi qushlarni himoyalash, muhim ekologik tadbirlarni o‘tkazish borasida aniq rejalarni belgilab oldik”, 

 — dedi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari bo‘yicha maslahatchisi, Ekologiya qo‘mitasi raisi Aziz Abduhakimov.

Seminar doirasida Ramsar konvensiyasini amalga oshirish bo‘yicha milliy yutuqlar, suv-botqoq yerlarni saqlashga doir ilmiy yondashuvlar, mavzuga aloqador rolik va infografikalar, "Aral Sea Wetlands" loyihasining tajribasi taqdim etildi. Qolaversa, ilm-fan va ta’limning o‘rni, yoshlarni jalb etish, davlat tuzilmalari, universitet va xalqaro tashkilotlar o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratildi.

BMTTDning O‘zbekistondagi doimiy vakili Akiko Fujii suv-botqoq hududlarni muhofaza qilish borasida qilinayotgan ishlarni alohida e’tirof etdi.

“Botqoq hududlar muhim bioxilma-xillik manbai bo‘lib, aholi turmush tarzi va daromadi shu tabiiy ekotizimlarga bog‘liq. Ayni paytda O‘zbekiston hududining 4 foizi botqoqliklardan iborat bo‘lib, muhofaza etiladigan hududlar soni ortib bormoqda. BMT Taraqqiyot dasturi esa 11 ta muhofaza hududida yovvoyi tabiatga mo‘ljallangan suv nuqtalarini kuzatish tizimini takomillashtirishni qo‘llab-quvvatlamoqda. Zamonaviy raqamli texnologiyalar joriy etilib, suv manbalarini yanada samarali monitoring qilish orqali aholi turmushi, ko‘chib yuruvchi qushlar hamda kelajak avlod uchun bioxilma-xillikni saqlab qolishga xizmat qilmoqda”,

 — dedi Akiko Fujii.

Tadbir yakunida o‘zaro aloqalarni yanada mustahkamlash, xabardorlik darajasini oshirish, Orol dengizi havzasida suv-botqoq ekotizimlarini muhofaza qilish va yer hamda suv resurslarini barqaror boshqarish sohasida hamkorlikni kengaytirish borasida kelishuvga erishildi.

Ma’lumot uchun, bugungi kunda Ramsar xalqaro ahamiyatga ega suvli-botqoqli yerlar ro‘yxatiga O‘zbekistonning beshta obyekti kiritilgan: Dengizko‘l ko‘li (2001-y.), Arnasoy ko‘llar tizimi (2008-y.), Tudako‘l va Quyimozor suv omborlari (2020-y.), Sudochye ko‘llari (2023-y.) hamda Jiltirbas ko‘li (2024-y.). Ushbu hududlar noyob o‘simlik va hayvonot turlarini saqlash, suv balansini ta’minlash va tabiiy resurslardan barqaror foydalanishda alohida ahamiyatga ega.

Suv-botqoq yerlar suv toshqinlari va qurg‘oqchilik bilan bog‘liq xavf-xatarlarni kamaytirishda, shuningdek, iqlim o‘zgarishi oqibatlarini yumshatishda muhim rol o‘ynaydi. Bu hududlar quruqlikning taxminan 6 foizini egallashiga qaramasdan, yer yuzidagi o‘simlik va hayvonot turlarining qariyb 40 foizi aynan shu hududlarda jamlangan. Shu bois suv-botqoq ekotizimlarini saqlash va tiklash nafaqat ekologik, balki aholi farovonligi va mamlakatning barqaror rivojlanishi uchun ham muhimdir.