O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi

2025-yilda respublikada 8 299 ta mahallaga sanitariya-tozalash xizmatlari ko‘rsatildi, bu esa 23,7 million kishini qamrab oldi. Sohaga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-martdagi PF–56-sonli farmoni katta turtki berdi. Farmon chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish va kompleks rivojlantirishga qaratilgan. Hujjatga muvofiq, Andijon, Namangan, Farg‘ona, Qashqadaryo, Samarqand va Toshkent viloyatlarida ekosanoat zonalarini yaratish uchun yer uchastkalari ajratilib, tegishli agentlik tasarrufiga o‘tkazildi.

Prezidentning PQ–116, PQ–117 va PQ–118-sonli Qarorlari doirasida uchta Xitoy kompaniyasi ishtirokida mamlakatning oltita hududida chiqindilarni yoqish orqali elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi zavodlar qurish bo‘yicha yirik investitsiya loyihalari amalga oshirilmoqda. To‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmi 933 million AQSh dollarini tashkil etadi, bu esa yiliga 3,6 million tonnadan ortiq chiqindini qayta ishlash va 1,6 million megavatt-soatgacha elektr energiyasi ishlab chiqarish imkonini beradi. Loyihalarni amalga oshirish natijasida yiliga 400 million kub metrgacha tabiiy gaz iqtisod qilinadi, issiqxona gazlari chiqindilari 800 ming tonnagacha qisqaradi, qo‘shimcha soliq tushumlari ta’minlanadi va 900 ta yangi ish o‘rni yaratiladi. 2025-yil yanvar–noyabr oylarida ushbu loyihalar doirasida 152,2 million dollar miqdoridagi investitsiyalar o‘zlashtirildi, qurilish va tayyorgarlik ishlari tasdiqlangan jadvallarga muvofiq olib borilmoqda.

Shu bilan birga, Koreya Respublikasi va AQSh kompaniyalari ishtirokida poligon gazini va tibbiyot chiqindilarini qayta ishlash orqali muqobil energiya olish bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda, shuningdek, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Buxoro, Jizzax va Xorazm viloyatlarida ham shunga o‘xshash tashabbuslar ustida ish olib borilmoqda. Xizmatlarning qulayligi va shaffofligini oshirish maqsadida raqamli yechimlar joriy etildi: “Toza Makon” mobil ilovasi ishga tushirildi, axlat tashuvchi mashinalar va poligonlarning onlayn monitoring tizimi kengaytirilmoqda, ixtisoslashgan texnikalarga videokuzatuv kameralari o‘rnatilmoqda.

Davlat-xususiy sherikchiligiga katta o‘rin berilmoqda. Ilgari tuzilgan bitimlar doirasida xususiy sheriklar tomonidan qariyb 365 milliard so‘m investitsiya kiritildi, maxsus texnika va konteynerlar sotib olindi, chiqindilarni saralash va qayta ishlash obyektlari yaratildi. Qo‘shimcha ravishda, davlat va lizing mexanizmlari hisobidan hududlar yangi texnika bilan ta’minlanmoqda, bu esa yuz minglab aholini xizmatlar bilan qamrab olishni kengaytirish imkonini berdi.

Shu bilan birga, poligonlarni ekologik talablarga muvofiqlashtirish bo‘yicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Bir qator hududlarda o‘nlab eskirgan obyektlar rekultivatsiya qilinib, yopildi, bu esa 243 gektar yerni tabiatga qaytarish imkonini berdi. Amaldagi poligonlarda chiqindilarni izolyatsiya qilish va atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish bo‘yicha tadbirlar doimiy ravishda bajarilmoqda. “Tozalik va obodonlashtirish” oyligi doirasida yuz minglab tonna chiqindi tozalanib, o‘n minglab jamoat joylari tartibga keltirildi.

Infratuzilmani izchil yangilash, investitsiyalarni jalb qilish, raqamli va ekologik yo‘naltirilgan yechimlarni joriy etish O‘zbekistonda qattiq maishiy chiqindilar bilan ishlashning zamonaviy tizimini shakllantirmoqda. Ushbu choralar nafaqat kommunal xizmatlar sifatini oshiradi, balki ekologik vaziyatni yaxshilash va aholi turmush darajasini oshirishga qaratilgan “O‘zbekiston–2030” Strategiyasi maqsadlariga erishishga ham o‘z hissasini qo‘shadi.