Özbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi

2026-yil 3-noyabr kuni Iqtisodiyot va moliya vazirligida davlat iştirokidagi korxonalarning moliyaviy zaifliklarini aniqlaş, fiskal xatarlarni baholaş va islohot çoralarini asoslaşga kömaklaşuvçi UZSOE Intelligence Platform taqdim etildi. Platforma vazirlik hamda Buyuk Britaniyaning Oksford universiteti qoşidagi Algorithmic Governance Foundation (AGF) taşkiloti hamkorligida, AGFning öz mablağlari hisobidan işlab çiqilgan.

Davlat korxonalariga oid axborot moliyaviy hisobotlar, reyestrlar, audit xulosalari va boşqa manbalarda turli şaklda saqlanadi. UZSOE uşbu ma’lumotlarni özaro boğlab, vazirlik uçun muhim bölgan vazifani hal etişga qaratilgan: qaysi korxona çuqurroq örganişni talab qiladi, bunga qanday dalillar asos böladi va qaysi çoralarni birinçi navbatda körib çiqiş zarur?

Platformaning moliyaviy tahlil mexanizmi 15 ta körsatkiç va oldindan belgilangan 12 ta xatar signalini birlaştiradi. Ular rentabellik, likvidlik, qarz yuki va davlat kömagiga boğliqlik kabi jihatlarni mavjud ma’lumotlar asosida baholaşga xizmat qiladi. Körsatkiçlarning bir neça yil davomidagi özgarişi va taqqoslanadigan korxonalar natijalari moliyaviy holatdagi yomonlaşuvni aniqlaş uçun qöllanadi. Uşbu mexanizmni işlab çiqişda Xalqaro valyuta jamğarmasining davlat korxonalari moliyaviy xatarlarini baholaş yondaşuvidan foydalanilgan.

Sun’iy intellekt yordamçisi esa moliyaviy natijalarni hisobotlar va boşqa hujjatlardagi ma’lumotlar bilan boğlab, korxona böyiça qisqa tahliliy ma’lumotnomalar va tavsiyalar tayyorlaş imkonini beradi. Foydalanuvçilar tizimga özbek tilida savollar berişi, alohida korxonani örganişi va korxonalar guruhini taqqoslaşi mumkin. Dastlabki işlar energetika va transport, jumladan temir yöl korxonalariga qaratilgan.

Bunday tahlilning boşqaruv uçun ahamiyati aniq. Davomli zarar körayotgan korxonada muammoning sabablarini örganiş va moliyaviy soğlomlaştiriş variantlarini baholaş mumkin. Qarz yuki va davlat kömagiga ehtiyoj ortayotgan holatlarda byudjet uçun yuzaga kelişi mumkin bölgan majburiyatlarni çuqurroq körib çiqiş zarurati aniqlanadi. Moliyaviy körsatkiçlarning keskin yomonlaşuvi esa korxonani ustuvor örganiş va kuçaytirilgan monitoringga oliş uçun tahliliy asos yaratadi.

Taqdimotda iqtisodiyot va moliya vaziri örinbosari Umid Abidxadjayev, AGF direktori Jessika Rapson, taşkilotning katta ilmiy xodimi va loyiha rahbari Leopold Braun, davlat iştirokidagi korxonalar hamda tegişli taşkilotlar vakillari qatnaşdi. Platformaning işlaş mexanizmlari namoyiş etilib, undan vazirlikning amaliy faoliyatida foydalaniş masalalari muhokama qilindi.

Platformani amaliyotga tatbiq etiş böyiça işlar uning baholaş mezonlarini korxonalar misolida tekşiriş, ma’lumotlar qamrovini kengaytiriş va tahliliy xulosalarni vazirlikning mavjud qaror qabul qiliş jarayonlariga boğlaşni nazarda tutadi. Texnik bilimlarni topşiriş, mutaxassislarni tayyorlaş va vazirlikning tizimni mustaqil yuritiş imkoniyatini şakllantiriş ham hamkorlikning muhim yönalişlaridir. Baholaşda yetişmayotgan ma’lumotlar alohida körsatiladi, yakuniy xulosalar va tegişli çoralar esa vakolatli mutaxassislar tomonidan körib çiqiladi.

Loyiha doirasida platformaning amaliy qöllanişini baholaş yondaşuvi ham taklif etilgan. Unda foydalaniş körsatkiçlari bilan birga, platforma tahlillaridan foydalanilgan boşqaruv qarorlari va uşbu qarorlar qamrab olgan korxonalarni hisobga oliş nazarda tutiladi.

Közlangan natija – vazirlikning tahliliy salohiyatini mustahkamlaş, moliyaviy xatarlarni öz vaqtida aniqlaş va davlat korxonalarini isloh qiliş böyiça qarorlarni tekşiriladigan dalillar bilan asoslaşdir.

Hamkor haqida

Algorithmic Governance Foundation – Oksford şahrida joylaşgan, davlat boşqaruvida qarorlar qabul qilişni takomillaştiriş uçun algoritmik yeçimlar işlab çiquvçi tadqiqot taşkiloti. AGF direktori Jessika Rapson Oksford universitetida statistika fanlari va maşinali örganiş böyiça doktorlik tadqiqotini olib bormoqda. Uning kasbiy tajribasi Kanada hukumati idoralaridagi ma’lumotlar tahlili hamda G7/G20 tadqiqot guruhi doirasida maşinali öqitişga asoslangan vositalar yaratişni qamrab oladi.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi

Axborot xizmati va kommunikatsiyalar boşqarmasi