Jahon moliya bozorlarida faoliyat yurituvchi yetakchi investitsiya banklaridan biri “J.P. Morgan” tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining soʻmdagi suveren xalqaro obligatsiyalari 2026-yil 30-sentabrdan boshlab “Government Bond Index – Emerging Markets (“GBI-EM”)” indeksi tarkibiga kiritilishi eʼlon qilindi.

Maʼlumot uchun: 2026-yilda 1 mlrd AQSH dollari ekvivalentidagi (12,2 trln) 3 yillik suveren xalqaro obligatsiyalar 12,25 foiz stavkasida (ichki moliya bozoriga nisbatan oʻrta hisobda 14 bazis punkt past) joylashtirgan edi.

Ushbu emissiya Markaziy va Sharqiy Yevropa, Yaqin Sharq va Afrika mintaqasida soʻnggi 15 yil ichidagi milliy valyutadagi eng yirik tranzaksiya sifatida qayd etilgan edi.

Oʻzbekiston ayni paytda MDH mamlakatlari orasida milliy valyutadagi suveren obligatsiyalari “GBI-EM” indeksiga kiritilayotgan yagona davlat hisoblanadi.

“GBI-EM” indeksining ahamiyati va tarkibi

“GBI-EM” rivojlanayotgan mamlakatlarning milliy valyutadagi davlat obligatsiyalari bozorini kuzatuvchi dunyodagi yetakchi indekslardan biri boʻlib, 300 mlrd AQSH dollaridan ortiq aktivlarni boshqaruvchi xalqaro investorlar tomonidan oʻz investitsiya qarorlarini qabul qilishda foydalaniladi.

Maʼlumot uchun: hozirgi kunda indeksga 20 ta rivojlanayotgan mamlakatlar kiritilgan boʻlib, shundan 13 tasi investitsiya darajasiga ega mamlakatlar hisoblanadi.

Mamlakatning “GBI-EM” indeksiga kiritilishi xalqaro investorlar tomonidan  Oʻzbekiston iqtisodiyotiga ishonchning ortib borayotganini bildiradi hamda investorlar bazasini kengaytirish va tashqi manbalardan mablagʻlarni jalb qilishda foiz stavkalarni pasaytirishga xizmat qiladi.

Maʼlumot uchun: Paragvayning milliy valyutadagi suveren xalqaro obligatsiyalari “GBI-EM” indeksiga kiritilishi natijasida ushbu mamlakat emitentlari uchun mablagʻlarni jalb qilish foiz stavkalari 1 foizgacha pasaygan edi.

Mamlakatimizning “GBI-EM” indeksiga kiritilishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti rahbarligida amalga oshirilayotgan tizimli islohotlarning muhim amaliy natijasi boʻlib, milliy valyutadagi mablagʻlarni jalb qilish, valyuta risklarini kamaytirish va investitsiyalarni diversifikatsiya qilish imkoniyatlarini kengaytiradi.

Qayd etish lozimki, 2025-2026-yillar davomida Oʻzbekistonning suveren kredit reytingi bir necha marta yaxshilandi. Xususan:

“Fitch” xalqaro reyting agentligi Oʻzbekiston suveren kredit reytingini 2025-yil 26-iyun sanasida “BB-”dan “BB”ga oshirdi hamda 2026-yilning 3-iyun sanasida respublika reyting kutilmasini “Barqaror”dan “Ijobiy”ga oʻzgartirdi;

“S&P” xalqaro reyting agentligi Oʻzbekiston suveren kredit reytingi kutilmasini 2025-yilning 23-may sanasida “Barqaror”dan “Ijobiy”ga oʻzgartirdi hamda 21-noyabrda respublika kredit reytingini “BB-”dan “BB”ga oshirdi;

“Moodyʻs” xalqaro reyting agentligi 2025-yilning 13-iyun sanasida Oʻzbekiston suveren kredit reytingi kutilmasini “Barqaror”dan “Ijobiy”ga oʻzgartirdi hamda 2026-yilning 25-iyun sanasida reytingni “Ba3”dan “Ba2”ga oshirdi.

Xalqaro reyting agentliklari oʻz hisobotlarida Oʻzbekistonda makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga qaratilgan izchil siyosat, barqaror va diversifikatsiyalashgan iqtisodiy oʻsish hamda fiskal koʻrsatkichlarning yaxshilanishini ijobiy baholagan.

Xususan, budjet intizomining kuchayishi, davlat qarzining barqaror darajada saqlanishi, xalqaro zaxiralarning oshib borishi va davlatning oʻz shartli majburiyatlarini (DXSH loyihalari doirasida va davlat korxonalarining kafolatlanmagan majburiyatlari) boshqarish mexanizmlariga alohida eʼtibor qaratilgan.

Xalqaro reyting agentliklari Oʻzbekiston iqtisodiyotining tashqi shoklarga chidamliligi oshgani, boshqaruv sifatini yaxshilanishi va investorlarning Oʻzbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarga ishonchini mustahkamlashga xizmat qilayotganini eʼtirof etgan.

Milliy valyutadagi davlat obligatsiyalari bozori

Soʻnggi yillarda Davlat qarzini boshqarishning oʻrta muddatli strategiyasiga muvofiq davlat qimmatli qogʻozlari bozorini rivojlantirish choralari koʻrilmoqda.

Xususan, davlat qimmatli qogʻozlarining oʻrtacha tortilgan foiz stavkasi 2022-yildagi 17,1 foizdan 2026-yil birinchi yarim yilligida 12,6 foizgacha (-4,5 foiz) pasaygan boʻlsa, oʻrtacha tortilgan soʻndirish davri 1,5 yildan 2,35 yilgacha uzaydi.

Foiz stavkalarining pasayishi ichki moliya bozorlaridan moliyalashtirish xarajatlarini maqbullashtirish imkoniyatini kengaytirishga, soʻndirish muddatining uzayishi esa qayta moliyalashtirish xatarlarini pasaytirishga xizmat qilmoqda.

Qayd etish lozimki, 2026-yil birinchi yarim yilligida oʻrta muddatli davlat gʻaznachilik obligatsiyalarining ulushi emissiyaning 69 foiziga hamda ikkilamchi bozordagi savdolarda 63 foizga yetdi. Bu ichki moliya bozorlarida oʻrta va uzoq muddatli moliyaviy instrumentlar ahamiyatini ortib borayotganini koʻrsatadi.

Davlat qarzi tarkibida davlat gʻaznachilik obligatsiyalarining ulushi 9 foizga, milliy valyutadagi qarz ulushini 12,2 foizga yetkazilishi moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish va valyuta xatarlarini pasaytirib borish imkoniyatini bermoqda.

Shu bilan birga, ichki moliya bozorlariga xalqaro investorlarni  jalb qilish uchun zarur infratuzilmani xalqaro standartlarga muvofiq taʼminlash choralari koʻrilmoqda.

Xususan, 2026-yilda “Raiffeisen Bank International” tomonidan Oʻzbekiston bozorida kastodian xizmatlarining yoʻlga qoʻyilishi xorijiy investorlarning mahalliy qimmatli qogʻozlarga kirish imkoniyatlarini kengaytirish, aktivlarni saqlash va hisob-kitob jarayonlarini xalqaro amaliyotga muvofiq tashkil etish uchun infratuzilmaviy imkoniyat yaratmoqda.

Bozor infratuzilmasini yanada rivojlantirish, investorlar bazasini kengaytirish hamda ichki davlat qimmatli qogʻozlarining xalqaro investorlar uchun jozibadorligining oshishi barqaror iqtisodiy oʻsishni taʼminlash uchun zarur moliyaviy resurslarni maqbul shartlarda jalb qilishga xizmat qiladi.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi

Axborot xizmati va kommunikatsiyalar boshqarmasi