O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi

Birinchidan, Oʻzbekiston moliya va kapital bozorlarida shaffoflikni oshirish, xalqaro investorlar ishonchini kuchaytirish, natijada mamlakatning suveren va korporativ reytinglarini yaxshilab, uzoq muddatli sarmoyalarni jalb qilish imkoniyatini kengaytirish maqsadida jamiyat va iqtisodiyot uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan tadbirkorlik subyektlarining yangi toifasi – Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar (Public interest entities – PIE) sifatida huquqiy maqomi joriy qilindi.
 

Bunda Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar (JAT) toifasiga kiritish mezonlari, ularning moliyaviy hisobotlari va auditiga qoʻyiladigan talablar hamda jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar reyestrini shakllantirish va yuritish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga asosan (r/r.: 3736, 27.12.2025-y.) Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlarning 2026-yil 1-chorak uchun Reyestri shakllantirildi.
 

JAT toifasiga quyidagi tashkilotlar kiritildi:
 

qimmatli qogʻozlar fond birjasining listingiga kiritilgan va ommaviy savdolarga chiqariladigan (Publicly Traded Entity) tashkilotlar;
 

tijorat banklari, mikromoliya banklari, mikromoliya tashkilotlari, faktoring tashkilotlari, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari va kafolatlar berish tashkilotlari, toʻlov tizimi operatorlari, toʻlov tashkilotlari;
 

investitsiya fondlari;
 

birjalar;
 

ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi ellik foiz va undan ortiq boʻlgan hamda bir vaqtning oʻzida ketma-ket oxirgi ikki kalendar yil davomida mazkur Mezonlarning 6-bandi “a” kichik bandiga muvofiq keladigan hamda mahsulot, tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilishdan olingan yillik sof tushumi va dividend shaklidagi daromadlari birgalikda bazaviy hisoblash miqdorining bir million baravari va undan ortiq boʻlgan davlat ishtirokidagi korxonalar;
 

bir vaqtning oʻzida ketma-ket oxirgi ikki kalendar yil davomida hisobot yili yakunlariga koʻra:
 

a) aktivlarining balans qiymati bazaviy hisoblash miqdorining bir million baravari va undan ortiq;
 

b) mahsulot, tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilishdan olingan yillik sof tushumi bazaviy hisoblash miqdorining bir million baravari va undan ortiq;
 

d) xodimlarining oʻrtacha yillik soni besh yuz nafardan kam boʻlmagan tashkilotlar.
 

Ikkinchidan, buxgalterlarni xalqaro sertifikatlash doirasini yanada kengaytirish, MHXSga oʻtadigan tashkilotlarni salohiyatli kadrlar bilan va MHXS boʻyicha malakali kadrlar bilan taʼminlash maqsadida barcha fuqarolarga xalqaro sertifikatlash doirasida imtihonni muvaffaqiyatli topshirganda imtihon xarajatlarini 2026–2028-yil yakuniga qadar Respublika budjeti hisobidan qoplab berilishi belgilandi. Shunga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Buxgalterlarni xalqaro sertifikatlash doirasida imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirish xarajatlarini qoplashning vaqtinchalik reglamentini tasdiqlash toʻgʻrisida” qarori ishlab chiqilib, Vazirlar Mahkamasiga kiritildi.
 

Uchinchidan, Oʻzbekiston moliya bozori, xususan, kapital bozorini xalqaro darajada tan olinishini taʼminlash orqali uning xalqaro reytingini oshirish maqsadida Buxgalteriya hisobining milliy standartlari oʻrniga MHXSga uygʻunlashtirilgan holda yangi Moliyaviy hisobotning milliy standartlari ishlab chiqilib, 2027-yil 1-yanvardan bosqichma bosqich joriy etish tasdiqlangan. Shunga asosan, ilk bor “Moliyaviy hisobotlarni tayyorlash asoslari: hisob siyosati va hisob baholari” (buyruq raqami 345, 2026-yil 12-mart) MHMS standarti ishlab chiqildi. Ushbu hujjat mamlakatimizda moliyaviy hisobot tizimini yangi bosqichga olib chiqib, xalqaro standartlarga uygʻunlashuv jarayonini jadallashtirishga xizmat qiladi.
 

Toʻrtinchidan, MHXSni joriy etish jarayonlarini muvofiqlashtirish va metodologik taʼminlash maqsadida tadbirkorlik subyektlariga bir qator imkoniyat va yengilliklar berilmoqda. Jumladan, buxgalteriya hisobi sohasida tashkil etilgan “Metodologik kengash” yigʻilishilari boʻlib oʻtdi hamda soha va tarmoqlarda MHXSni joriy qilish boʻyicha muammolarni oʻrganish, aniqlangan muammolarni tahlil qilish va ularni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻrildi.
 

Beshinchidan, buxgalteriya hisobi sohasidagi xorijiy mamlakatlarning qonunchilik hujjatlari va ilgʻor tajribasini oʻrganish natijalari asosida yangi tahrirdagi “Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasi (ID-7833) Vazirlar Mahkamasiga kiritildi.
 

2. MHXSlar oldingi yillarda kiritilgan oʻzgartirishlar boʻyicha davlat tiliga tarjima qilindi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirining “Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllash uchun moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni tan olish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (r/r.: 3400-1, 2026-yil 6-mart) bilan Respublika hududida qoʻllash uchun tan olindi.
 

Oʻzbekiston Respublikasida buxgalterlarni xalqaro sertifikatlash doirasida  Sertifikatlangan diplomli buxgalterlar xalqaro assotsiatsiyasiga (ACCA) aʼzo (Member va Affiliate) maqomiga ega mutaxassislar – 123 nafar, DipIFR ACCA diplomiga ega mutaxassislar – 618 nafar, “MHXS boʻyicha moliyaviy hisobot (FR)” fanidan imtihonni muvaffaqiyatli topshirganlar – 1157 nafar, “Audit va ishonch bildirish xizmatlari (AA)” fanidan imtihonni muvaffaqiyatli topshirganlar – 439 nafar, CIPA, CAP, CPA – 170 dan ortiq jami 2 500 ga yaqin xalqaro sertifikatga ega mutaxassislar mavjud.
 

II. Auditorlik faoliyati sohasida
 

1. Auditorlik faoliyatini tartibga solishning xalqaro va zamonaviy qonunchilik talablaridan kelib chiqib, Respublikamizda auditorlik xizmatlari bozorining umumiy tavsifiga koʻra, 2026-yil 1-choragi holatida auditorlik tashkilotlarining soni – 176 ta, auditor malaka sertifikatiga ega boʻlganlar soni 1 337 nafarga yetdi.
 

2. Auditorlik tashkilotlari faoliyatining shaffofligini taʼminlash va ularni davlat organlari bilan oʻzaro hamkorligi sohasiga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish boʻyicha “Audit” dasturiy majmuasi ishlab chiqildi va amaliyotga joriy etildi. Hozirgi vaqtda “Audit” dasturiy majmuasi http://audit.mf.uz va https://audit.imv.uz veb-sahifalarida ishlab kelmoqda.
 

3. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurollarini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish masalalari boʻyicha:
 

2026-yil yanvar oyidan boshlab Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti bilan birgalikda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish (JFODL/TM/OQQTMQK) milliy tizimini oʻzaro baholashning III raundiga tayyorgarlik koʻrish boʻyicha ishlar olib borilmoqda.
 

4. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan Audit xalqaro standartlarining (AXS) davlat tiliga tarjima qilish boʻyicha tadbirlar oʻtkazilmoqda. AXSlar tarjimasining birinchi va ikkinchi bosqichlari yakunlanib, barcha 50 ta AXSlar tarjimonlar tomonidan tarjima qilinib, yakuniy tarjimalar malakali mutaxassislar tomonidan koʻrib chiqilmoqda.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi

Axborot xizmati va kommunikatsiyalar boshqarmasi