Qonun bilan:

2026-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasi konsolidatsiyalashgan budjetining, shu jumladan, Davlat budjeti, davlat maqsadli jamgʻarmalari va budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamgʻarmalari hamda Oʻzbekiston Respublikasining Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasining daromadlari va xarajatlari prognozi, shuningdek, 2027–2028-yillar uchun moʻljallari;

asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlarning prognozlari;

birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar uchun Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan 2026-yilda ajratilayotgan mablagʻlarning cheklangan miqdorlari;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarining daromadlari va xarajatlari prognozlari hamda respublika budjetidan mahalliy budjetlarga ajratilayotgan tartibga soluvchi transfertlar;

Davlat qarzining va davlat-xususiy sheriklik loyihalarining hamda konsolidatsiyalashgan budjet taqchilligining cheklangan hajmlari belgilangan.

Oʻzbekiston Respublikasining “2026-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Qonuni loyihasi 18 ta modda va 10 ta ilovadan iborat.

Qonun loyihasida 2026-yil uchun prognozlar va 2027–2028-yillar uchun budjet moʻljallari asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlar bilan oʻzaro muvofiqlikda ishlab chiqilgan.

Xususan, 2026-yilda yalpi ichki mahsulotning 6,6 foiz oʻsishi prognoz qilingan. Yalpi ichki mahsulotning koʻzlangan oʻsish surʼatlari sanoatda ishlab chiqarishni 6,4 foiz, qishloq xoʻjaligida 4,2 foizga, bozor xizmatlari 14,5 foizga oʻsishi hisobiga taʼminlanishi prognoz qilinmoqda (Qonun loyihasining 2-ilovasi).

Mazkur rivojlanish koʻrsatkichlariga har bir sohada boshlangan tarkibiy islohotlarni sifatli davom ettirish orqali erishish maqsad qilingan.

Davlat budjetining oʻrta muddatga moʻljallangan prognozlari “Oʻzbekiston – 2030” strategiyasida belgilangan maqsadlar bilan uygʻunlikda, yaʼni ularni bajarish vazifasidan kelib chiqib ishlab chiqilgan.

Shundan kelib chiqib, oʻrta muddatda makroiqtisodiy, soliq va budjet siyosatining asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilangan:

yalpi ichki mahsulotning yillik oʻsishini kamida 6,5–7 foiz miqdorida taʼminlash;

2026–2028-yillarda konsolidatsiyalashgan budjet taqchilligini yalpi ichki mahsulotga nisbatan 3 foizdan oshirmaslik;

asosiy soliq stavkalarini oʻzgarishsiz saqlab qolish, tadbirkorlar uchun teng sharoit, qulay biznes muhitini yaratish hamda qoʻshimcha yengilliklar taqdim etish, shuningdek, xalq deputatlari Kengashlari vakolatlarini takomillashtirish;

atrof-muhit va aholi salomatligini asrash maqsadida yashil soliqqa tortish va uni amalga oshirish mexanizmlarini ishlab chiqish;

soliq va budjet siyosatini bosqichma-bosqich Jahon savdo tashkilotining talablariga uygʻunlashtirish;

“Natijaga yoʻnaltirilgan budjetlashtirish” amaliyotiga bosqichma-bosqich oʻtishni davom ettirish;

budjet ochiqligi darajasini yanada kuchaytirish;

“gender” va “yashil” budjetlashtirish tamoyillarini budjet jarayoni bilan uygʻunlashtirish;

aholining real daromadlarini oshirish maqsadida budjet tashkilotlari xodimlarining ish haqi, pensiya va nafaqalarni har yilgi inflyatsiya darajasidan yuqori miqdorlarda oshirib borish;

2026–2028-yillar davomida davlat qarzini samarali boshqarish orqali yalpi ichki mahsulotga nisbati 50 foizdan oshmasligini taʼminlash;

xalqaro ekspertlar bilan birgalikda natijaga asoslangan moliyalashtirish dasturini ishlab chiqish va amalga oshirish.

Ushbu maqsad va yoʻnalishlardan kelib chiqib, 2026-yil uchun Davlat budjeti daromadlari 368,9 trln soʻm, xarajatlari esa 402,4 trln soʻm (budjetlararo transfertlarni inobatga olgan holda) miqdorida (Qonun loyihasining 1-ilovasi) belgilanmoqda.

Davlat maqsadli jamgʻarmalari daromadlari (budjetlararo transfertlarni inobatga olmagan holda) 78,2 trln soʻm miqdorida, xarajatlari esa (Davlat budjetiga transfertlarni inobatga olmagan holda) 147,5 trln soʻm miqdorida rejalashtirilmoqda. Bunda, Davlat maqsadli jamgʻarmalariga Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan 73,6 trln soʻm transfertlar ajratish belgilangan (Qonun loyihasining 3-ilovasi).

Xususan, budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi daromadlari 64,7 trln soʻm, xarajatlari 86,1 trln soʻmni tashkil etgan holda Davlat budjetidan 23 trln soʻm miqdorida transfert ajratilishi rejalashtirilmoqda (Qonun loyihasining 3-ilovasi 3-pozitsiyasi).

Davlat moliyasini boshqarishning xalqaro standartlariga muvofiq budjet qamrovini oshirish hamda toʻliqligini taʼminlash maqsadida 2021-yildan boshlab tashqi qarz hisobidan davlat dasturlariga yoʻnaltirilayotgan xarajatlar konsolidatsiyalashgan budjet tarkibiga kiritildi. 2026-yilda ushbu xarajatlar 22,4 trln soʻm miqdorida boʻlishi prognoz qilinmoqda (Qonun loyihasining 1-ilovasi).

Yuqoridagilarni inobatga olgan holda, 2026-yil umumiy fiskal balansda budjet taqchilligining (Davlat budjeti, davlat maqsadli jamgʻarmalari, Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi, tashqi qarz hisobidan davlat dasturlarini amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar, davlat dasturlarini moliyalashtirish uchun depozitlar va ssudalar bilan birga) yuqori chegarasi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 3 foiz yoki 59,9 trln soʻm miqdorida belgilanmoqda.

Bunda, Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlari taqchilligi 29,3 trln soʻm yoki prognoz qilinayotgan yalpi ichki mahsulotga nisbatan 1,5 foiz miqdorida rejalashtirilgan (Qonun loyihasining 1-ilovasi).

Hukumat tomonidan soliq-budjet intizomini kuchaytirish boʻyicha amalga oshirilayotgan choralar natijasida budjetning birlamchi taqchilligi (Davlat budjeti xarajatlaridan davlat qarziga xizmat koʻrsatish boʻyicha foiz toʻlovlarni chiqarib tashlagan holda hisoblanadigan Davlat budjeti taqchilligi) 2026-yilda yalpi ichki mahsulotga nisbatan 0,2 foizgacha, 2027–2028-yillarda esa 0,1 foizgacha pasayishi prognoz qilinmoqda.

Budjet taqchilligi davlat qarzlarini jalb qilish, davlat aktivlarini xususiylashtirish hisobidan tushadigan mablagʻlar va boshqa manbalar hisobidan qoplanadi.

Respublika budjeti daromadlari 4-ilovaga muvofiq maʼlumot uchun qabul qilinmoqda. Bunda 2026-yilda respublika budjeti daromadlari 292,9 trln soʻm miqdorida, shundan, qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha tushum 84,6 trln soʻmni tashkil etishi prognoz qilinmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetining xarajatlari Qonun loyihasining 5-ilovasida 66 ta birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilari (vazirlik va idoralar) kesimida tasdiqlanmoqda.

Bunda, Davlat dasturlarining rejalashtirilgan davlat xarajatlari bilan uygʻunligini taʼminlash, ularning ijrosi boʻyicha jamoatchilik va Parlament nazoratini kuchaytirish maqsadida, Qonun loyihasida birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilari budjetida Davlat dasturlari uchun ajratilayotgan mablagʻlar alohida koʻrsatilgan.

Misol uchun, Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi joriy xarajatlari qatorida 15 ta, Sogʻliqni saqlash vazirligida 27 ta, Qishloq xoʻjaligi vazirligida 18 ta, Suv xoʻjaligi vazirligida 8 ta davlat dasturlari va tadbirlar uchun ajratilgan mablagʻlar alohida satrlarda koʻrsatilgan.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarining daromad va xarajatlari Qonun loyihasining 6-ilovasiga muvofiq maʼlumot uchun qabul qilinmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi Budjet kodeksining 27-moddasiga muvofiq, mahalliy budjetlarning xarajatlari hududiy budjet mablagʻlarini taqsimlovchilari kesimida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan mustaqil ravishda shakllantiriladi hamda tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan tasdiqlanadi.

Qonun loyihasining 7-ilovasiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlariga respublika budjetidan 19,7 trln soʻmlik tartibga soluvchi budjetlararo transfertlar oʻtkazib berilishi begilanmoqda.

Mahalliy budjetlar barqarorligini taʼminlash maqsadida qoʻshilgan qiymat soligʻidan tushgan tushumlarning (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori bilan tasdiqlanadigan roʻyxatga muvofiq yirik soliq toʻlovchilardan tashqari) Toshkent shahrida 5 foizi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlarda 20 foizi qoldirilmoqda.

2026-yilda Oʻzbekiston Respublikasi (Oʻzbekiston Respublikasi hukumati) nomidan va Oʻzbekiston Respublikasining kafolati ostida tashqi qarzlarni jalb qilish boʻyicha yillik imzolanadigan yangi bitimlarning cheklangan hajmi 5,0 mlrd AQSH dollari (2025-yilda 5,5 mlrd AQSH dollari), shundan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetini qoʻllab-quvvatlash, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti taqchilligini moliyalashtirish uchun – 2,5 mlrd AQSH dollari (2025-yilda 3,0 mlrd AQSH dollari), investitsiya loyihalarini moliyalashtirish uchun – 2,5 mlrd AQSH dollari miqdorida belgilanmoqda.

Bundan tashqari, davlat qarzi portfelini diversifikatsiya qilish hamda valyuta xatarlarini kamaytirish maqsadida 2026-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqariladigan davlat qimmatli qogʻozlarining cheklangan sof hajmi 30,0 trln soʻm miqdorida belgilanmoqda.

Shuningdek, Davlat budjeti oldidagi xatarlarni kamaytirish maqsadida davlat tomonidan qabul qilinadigan majburiyatlar (sotib olish yoki toʻlab berish) va tasdiq xatlari berilishi talab qilinadigan barcha davlat-xususiy sheriklik tamoyillari asosidagi imzolanadigan yangi loyihalar qiymatining yuqori chegarasi 6,5 mlrd AQSH dollari miqdorida belgilanadi.

Qonunning 12-moddasida, oʻtgan yillardagi kabi, mahalliy budjetlarning daromad manbalari belgilab berilmoqda. Jumladan:

jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk va yer soligʻi, mol-mulkni ijaraga berishdan olinadigan yillik daromad toʻgʻrisidagi deklaratsiyaga asosan jismoniy shaxslar tomonidan toʻlanadigan daromad soligʻi, suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq, noruda qurilish materiallari boʻyicha yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq, aylanmadan olinadigan soliq, yirik soliq toʻlovchilardan tashqari yuridik shaxslarning mol-mulk va yer soligʻi, shuningdek davlat aktivlarini ijaraga berishdan tushumlar tumanlar va shaharlar budjetlariga;

yirik soliq toʻlovchi yuridik shaxslardan olinadigan mol-mulk va yer soliqlari, benzinni, dizel yoqilgʻisini va gazni yakuniy isteʼmolchilarga realizatsiya qilishdagi aksiz soligʻi hamda shu kabi boshqa turdagi soliqlar Qoraqalpogʻiston Respublikasining respublika budjetiga, viloyatlarning viloyat budjetlariga va Toshkent shahrining shahar budjetiga toʻliq hajmda oʻtkazilmoqda.

Bunda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar Kengashlari tomonidan tegishli darajadagi mahalliy budjetlarga ajratiladigan soliqlarni va boshqa turdagi daromadlarni hamda budjetlararo transfertlarni taqsimlash huquqi saqlanib qolinmoqda.

Qonun loyihasining 13-moddasiga koʻra, 2026-yilda Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti xarajatlarini amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari belgilanayotgan boʻlib, keyingi yildan boshlab oliy taʼlim tashkilotlarining akademik litseylari kollej va texnikumlar kabi mahalliy budjetlardan moliyalashtirishga oʻtkazilmoqda.

Shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining maktabgacha taʼlim tashkilotlari, umumtaʼlim hamda ixtisoslashtirilgan maktablari obyektlarini loyihalashtirish, qurish (rekonstruksiya qilish) va mukammal taʼmirlashga doir xarajatlarni moliyalashtirish respublika budjetidan mahalliy budjetlarga oʻtkazilmoqda.

Qonun loyihasi hamda Budjetnomaning toʻliq matni bilan quyidagi havolalar orqali tanishishingiz mumkin.

Yuqoridagilar bilan birga Davlat budjeti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aholi uchun qulay va tushunarli holda yetkazish maqsadida 2026-yil uchun Davlat budjeti loyihasi asosida ishlab chiqilgan “Fuqarolar uchun budjet” axborot nashri eʼlon qilinmoqda.

Qonun loyihasi

Budjetnoma

Fuqarolar uchun budjet

Iqtisodiyot va moliya vazirligi

Axborot xizmati