O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi

Xususan, 2025-yil davomida ushbu sohada qator muhim qarorlar qabul qilinib, yangi mexanizmlar joriy etildi. Mutaxassislar malakasini oshirish, raqamlashtirish va xalqaro hamkorlikni kengaytirish boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirildi.

Mazkur yangiliklar va amalga oshirilgan ishlar xususida Iqtisodiyot va moliya vazirligining Buxgalteriya hisobi metodologiyasi va auditorlik faoliyatini tartibga solish boshqarmasi boshligʻi Otabek Barakayev OʻzA muxbiriga intervyu berdi.

– Avvalo, buxgalteriya hisobi va auditorlik faoliyatini takomillashtirishda qanday muhim normativ-huquqiy hujjatlar ishlab chiqildi va ularning ijrosi qay darajada taʼminlanmoqda?

– 2025-yil davomida mamlakatimizda buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot tizimini tubdan takomillashtirishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlar amalga oshirildi. Xususan, moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga oʻtishni ragʻbatlantirish, tadbirkorlik subyektlari uchun qoʻshimcha shart-sharoitlar yaratish, tashqi sifat nazorati tizimini takomillashtirish, buxgalter va auditorlarning huquqiy maqomi hamda kasbiy nufuzini mustahkamlashga alohida eʼtibor qaratildi.

Bu jarayonni yanada tizimli tashkil qilishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-sentyabrdagi “Moliyaviy hisob tizimini xalqaro talab va standartlarga muvofiq takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” qarori qabul qilinib, buxgalteriya hisobi tizimini xalqaro standartlarga moslashtirishning ustuvor yoʻnalishlari belgilab berildi. Ushbu qaror moliya va kapital bozorlarida shaffoflikni oshirish, xalqaro investorlar ishonchini kuchaytirish va uzoq muddatli sarmoyalarni jalb qilish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi.

– Mamlakatimizda ilk bor jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar toifasi huquqiy jihatdan belgilandi. Bu nimani anglatadi?

– Ushbu qarorga muvofiq, mamlakatimizda ilk bor jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar toifasi huquqiy jihatdan belgilandi. Bu toifaga faoliyati, aktivlari, tushumi yoki iqtisodiy-ijtimoiy taʼsiri keng doiradagi manfaatdor tomonlarga daxldor boʻlgan tashkilotlar kiritildi.

Jumladan, fond birjasidagi ommaviy kompaniyalar, tijorat banklari va moliyaviy tashkilotlar, investitsiya fondlari, birjalar, davlat ulushi yuqori boʻlgan yirik korxonalar hamda aktivlari, tushumi va xodimlar soni belgilangan mezonlarga javob beradigan yirik tashkilotlar ushbu toifaga kiritildi.

Bunday tashkilotlar reestrga kiritilganidan keyin moliyaviy hisobni xalqaro standartlar asosida yuritishi, moliyaviy hisobotni xalqaro audit standartlari asosida tekshirtirishi va uni ochiq eʼlon qilishi shart etib belgilandi. Reestr har yili ochiq maʼlumotlar portali va hukumat portallariga joylashtiriladi.

– Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini (MHXS) joriy etish va mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qanday ishlar olib borildi?

– 2025-yil davomida buxgalteriya va audit sohasida metodologik kengash tashkil etildi. Unda mahalliy va xorijiy ekspertlar ishtirok etib, xalqaro standartlarni joriy qilish bilan bogʻliq muammolar muhokama qilindi va amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.

Tadbirkorlik subyektlariga uslubiy yordam koʻrsatish, ERP va boshqa dasturiy taʼminotlarda xalqaro standartlar boʻyicha hisobot shakllarini avtomatik toʻldirish mexanizmlarini joriy etish, Yagona hisobotlar tizimiga integratsiya qilish ishlari amalga oshirildi. Shuningdek, buxgalterlar va auditorlar uchun raqamli bilimlar boʻyicha malaka oshirish dasturlari yoʻlga qoʻyildi, audit sohasida taʼlim dasturlari xalqaro standartlarga moslashtirildi.

Barqaror rivojlanish va ESG hisobotini tayyorlash qoidalarini joriy etish boʻyicha ham tegishli qaror loyihalari ishlab chiqildi.

–  Buxgalterlarni xalqaro sertifikatlash yoʻnalishi boʻyicha olib borilgan ishlar natijasi qanday?

– 2025-yilda buxgalterlarni xalqaro sertifikatlash doirasida imtihon xarajatlarini qoplash boʻyicha 1515 ta ariza koʻrib chiqilib, 895 nafar talabgor uchun 1208,7 million soʻm mablagʻ qoplab berildi. Shuningdek, oʻqitish xarajatlarini qoplash boʻyicha 430 nafar tinglovchi uchun 1982,4 million soʻm ajratildi.

Bugungi kunda mamlakatimizda 1470 ga yaqin mutaxassis xalqaro sertifikatlarga ega. ACCA bilan hamkorlik doirasida 14 ta oʻquv markazi xalqaro akkreditatsiyadan oʻtdi. IFRS boʻyicha bepul masofaviy taʼlim platformalarida esa 13 mingdan ortiq tinglovchi tahsil olmoqda.

– Auditorlik faoliyati sohasida qanday ishlar amalga oshirildi?

– 2025-yil yakuniga koʻra, respublikada 175 ta auditorlik tashkiloti faoliyat yuritmoqda. Auditor malaka sertifikatiga ega mutaxassislar soni  esa 1296 nafarga yetdi.

Auditorlik tashkilotlari faoliyati shaffofligini taʼminlash maqsadida “Audit” dasturiy majmuasi ishlab chiqilib, amaliyotga joriy etildi. Shuningdek, jinoiy daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurollarini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish milliy tizimini baholash boʻyicha xalqaro talablarga muvofiq tayyorgarlik ishlari olib borildi.

– Xalqaro hamkorlik va normativ bazani takomillashtirish boʻyicha qanday chora-tadbirlar  koʻrildi?

– 2025-yil davomida buxgalteriya hisobi va audit sohasiga doir qariyb 20 ta normativ-huquqiy hujjat ishlab chiqildi. 18 ta xalqaro konferensiya, seminar va uchrashuvlarda ishtirok etildi. Jumladan, Jahon banki, MHXS fondi, ACCA va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik aloqalari mustahkamlandi.

Shu bilan birga, idoralararo elektron tizim orqali kelib tushgan 900 ga yaqin topshiriq va murojaatlar belgilangan muddatlarda bajarildi.

Umuman olganda, 2025-yil davomida buxgalteriya hisobi va auditorlik faoliyati sohasida amalga oshirilgan islohotlar moliya va kapital bozorlarida shaffoflikni oshirish, xalqaro investorlar ishonchini mustahkamlash va mamlakat iqtisodiyotiga uzoq muddatli sarmoyalarni jalb qilish uchun mustahkam asos yaratdi. Bu jarayonlar esa milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi.

UzA.uz