JAMOAT HOJATXONALARI — SHAHAR HAYOTINING ODDIY, AMMO NIHOYATDA MUHIM QISMI
2026-01-20 12:00:00 / Yangiliklar
Jamoat hojatxonalari shahar infratuzilmasining eng kam e’tibor qaratiladigan qismlaridan biridir. Ularning kundalik hayotdagi zarurligiga qaramay, bu mavzu kamdan kam hollarda jiddiy muhokama qilinadi, hojatxonalarning sifati va mavjudligi esa ko‘pincha talab darajasida bo‘lmaydi. Aslida esa toza, xavfsiz va qulay jamoat hojatxonalarining mavjudligi aholi salomatligi, shaharlarning sayyohlik jozibadorligi va umumiy hayot sifati bilan bevosita bog‘liq. Jamoat hojatxonalari bilan bog‘liq bizni qiziqtirgan barcha savollar bilan Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi Sanitariya-gigiyena boshqarmasi boshlig‘i Juman To‘ychiyev bilan suhbatlashdik.
Jamoat hojatxonalari nima uchun kerak?
Jamoat hojatxonalarining asosiy vazifasi — insonning tabiiy ehtiyojlarini qondirish. Biroq ularning ahamiyati bundan ancha keng:
• Salomatlik va gigiyena. Hojatxonalar yo‘qligi antisanitariya holatlariga, ko‘chalar va suv havzalarining ifloslanishiga, yuqumli kasalliklarning ko‘payishiga olib keladi.
• Ijtimoiy ahamiyati. Surunkali kasalliklarga chalinganlar, keksalar, homilador ayollar va bolali ota-onalar jamoat hojatxonalariga ayniqsa muhtoj.
• Shahardagi qulayliklar. Hojatxonalar mavjudligi odamlarning jamoat joylarida uzoqroq bo‘lishiga, bog‘lar, transport va sayyohlik yo‘nalishlaridan erkin foydalanishiga imkon beradi.
• Iqtisodiyot va turizm. Qulay shahar muhiti sayyohlar va investorlar uchun jozibadorlikni oshiradi.
Ularni qayerlarda qurish kerak?
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasining 2025-yil 29-iyuldagi 0100-25-sonli SanQvaNga muvofiq jamoat hojatxonalarini quyidagi joylarda qurish lozim:
jamoat binolarida, yer usti yoki yer osti inshootlarida, harakatlanadigan avtofurgonlarda, maydonlar, avtomagistrallar, sayyohlik marshrutlari, avtomobil yo‘llarining yirik chorrahalarida, vokzal, avtovokzal, aeroport, metro, temir yo‘l stansiyalari, madaniy-ko‘ngilochar va sport inshootlariga tutash hududlarda, shahar atrofi va shahar ichidagi istirohat bog‘lari, xiyobonlar, savdo markazlari, dehqon bozorlari va ko‘ngilochar markazlar hududida, yarmarkalar, madaniy-ommaviy va sport tadbirlari o‘tkaziladigan joylarda, stadionlar, plyajlar, suv sporti inshootlari, suzish havzalarida, madaniy-ommaviy obyektlar, kinoteatr, madaniyat markazlari, kutubxona va galereyalarda, moddiy madaniy meros hamda sayyohlik yo‘nalishi obyektlarida, barcha turdagi
yoqilg‘i quyish shoxobchalari va umumiy ovqatlanish korxonalarida, maishiy xizmat ko‘rsatish obyektlarida, savdo do‘konlarida, 25 tadan ortiq avtomobillar to‘xtash joylarida.
Jamoat hojatxonalarining jihozlanishiga qanday sanitariya-gigiyena talablari qo‘yiladi?
Jamoat hojatxonalarining erkaklarga ajratilgan qismida devor yoki polga yakka tartibdagi pissuarlar o‘rnatilishi, ayollarga ajratilgan qismida esa pardoz va bolani yo‘rgaklash stoli bo‘lishi kerak.
Suv resurslarini ta’minlash uchun 3-6 litr sig‘imdan oshmagan suvni tejovchi sanitariya jihozlari bo‘lishi lozim. Qo‘l yuvish chig‘anog‘ining yuqori qismiga ko‘zgu o‘rnatilishi zarur. Lyuft-klozet ko‘rinishidagi jamoat hojatxonalarida unitazlar yoki polga o‘rnatilgan Genuya kosalardan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
Jamoat hojatxonalarining shlyuzida issiq suv (markazlashtirilgan issiq suv ta’minoti bo‘lgan holda), sovuq suv bilan ta’minlangan qo‘l yuvish chig‘anoqlari, shuningdek elektr sochiqlar o‘rnatilishi kerak.
Kabinalarda elektr rozetkasi, ustki kiyimlar, sumka uchun ilgaklar, tashrif buyuruvchilarning shaxsiy buyumlari uchun tokchalar, qog‘oz, paxta va boshqa chiqindilar uchun qutilar yoki idishlar bo‘lishi kerak.
Jamoat hojatxonalarida nogironligi bo‘lgan bolalar
va shaxslarning ulardan moneliksiz foydalanishi uchun maxsus kabinalar va jihozlar bo‘lishi, bunda:
maxsus kabinada tutqichlar, panjaralar, shtangalar, osma trapetsiyalar, qo‘ng‘iroq tugmalari o‘rnatilishi; jihozlarning barcha elementlari mustahkam mahkamlanishi lozim.
Xulosa o‘rnida qanday fikr bildirasiz?
Jamoat hojatxonalariga bo‘lgan munosabat ko‘pincha jamiyatning umumiy rivojlanish darajasini aks ettiradi. Sanitariya infratuzilmasiga sarmoya kiritadigan shaharlar o‘z aholisi va mehmonlariga hurmat ko‘rsatadi. Toza va qulay hojatxona — bu insonning ijtimoiy mavqei va daromadidan qat’iy nazar, uning qadr-qimmati muhim ekanining belgisidir.
Jamoat hojatxonalari — shahar hayotining oddiy, ammo nihoyatda muhim qismi. Ularning mavjudligi, sifati va qulayligi odamlarning salomatligi, farovonligi va insoniy qadr-qimmatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy va qulay jamoat hojatxonalariga sarmoya kiritish orqali shaharlar barcha uchun insoniy, ozoda va qulay muhit yaratadi.
Sanepidqo‘mita
Axborot xizmati
@sanepidcommittee