O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi

Iqlim o‘zgarishi, suv taqchilligi, qurg‘oqchilik va tog‘ muzliklaridagi o‘zgarishlar bugun nafaqat ekologik, balki iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan masalalardan biriga aylanmoqda. Ularni chuqur o‘rganish esa zamonaviy texnologiyalar, aniq ma’lumotlar va xalqaro ilmiy hamkorlikni talab etadi.

Shu nuqtayi nazardan, O‘zbekiston tadqiqotchilari uchun yangi ilmiy imkoniyatlarni ochishi mumkin bo‘lgan muhim uchrashuv bo‘lib o‘tdi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Innovatsion rivojlanish agentligi vakillari Germaniyaga xizmat safari davomida Potsdam shahrida joylashgan Helmholtz geofanlar tadqiqot markazi (GFZ – Helmholtz Centre for Geosciences) rahbariyati bilan uchrashdi.

Muloqot davomida suv resurslarini boshqarish, qurg‘oqchilik xavfini baholash, iqlim o‘zgarishining ta’sirini o‘rganish hamda tog‘ muzliklaridagi jarayonlarni monitoring qilish bo‘yicha qo‘shma tadqiqotlarni yo‘lga qo‘yish imkoniyatlari muhokama qilindi.

E’tiborli jihati shundaki, hamkorlikni faqat nazariy tadqiqotlar bilan cheklab qolmasdan, uni aniq hudud va amaliy natija bilan bog‘lash taklif etildi. Xususan, O‘zbekistondagi tanlangan suv havzasi yoki qurg‘oqchilik xavfi yuqori bo‘lgan hududda qo‘shma tajriba loyihasini amalga oshirish rejalashtirilmoqda.

Bunday loyiha doirasida sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlari va yer usti ma’lumotlaridan foydalangan holda suv zaxiralari, qor qoplami, muzliklar va tuproq namligi kabi ko‘rsatkichlarni kompleks kuzatish imkoniyati yaratiladi. Shu bilan birga, qurg‘oqchilik xavfini baholash va uning ehtimoliy ta’sirini oldindan aniqlashga xizmat qiladigan yondashuvlar ishlab chiqilishi mumkin.

Eng muhimi, tadqiqot natijalari ilmiy maqolalar yoki hisobotlar bilan cheklanib qolmasdan, amaliyotga yo‘naltirilishi ko‘zda tutilmoqda. Jumladan, davlat organlari va suv xo‘jaligi tashkilotlari foydalanishi mumkin bo‘lgan monitoring tizimining dastlabki namunasi yoki tahliliy paneli yaratilishi mumkin.

Bu jarayonda o‘zbekistonlik yosh va tajribali tadqiqotchilar uchun ham yangi imkoniyatlar paydo bo‘ladi. Uchrashuvda GFZ mutaxassislari ishtirokida masofadan zondlash va geoma’lumotlarni tahlil qilish bo‘yicha treninglar, ixtisoslashtirilgan kurslar hamda ilmiy stajirovkalarni tashkil etish masalasi ham muhokama qilindi.

Shu orqali mahalliy tadqiqotchilar zamonaviy tadqiqot metodlarini o‘zlashtirish, xalqaro ekspertlar bilan ishlash va qo‘shma ilmiy loyihalarda ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘lishi mumkin.

Innovatsion rivojlanish agentligi Ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish boshqarmasi boshlig‘i Asror Norov hamkorlikni aniq loyihalar va amaliy natijalar asosida rivojlantirish bo‘yicha takliflarni bildirdi. Shuningdek, GFZ va O‘zbekistonning tegishli ilmiy tashkilotlari ishtirokida konsorsium shakllantirish hamda xalqaro moliyalashtirish dasturlariga qo‘shma loyiha arizalarini tayyorlash imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.

Bunday hamkorliklar O‘zbekiston ilm-fani uchun yana bir muhim imkoniyatni — mamlakatda mavjud ilmiy salohiyatni xalqaro ilmiy infratuzilma, zamonaviy texnologiyalar va global tadqiqot tarmoqlari bilan bog‘lash imkonini beradi.

Bugun dunyoda suv resurslari va iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq muammolarni birgina mamlakat doirasida hal etish tobora murakkablashib bormoqda. Shu bois xalqaro hamkorlikda yaratiladigan har bir yangi tadqiqot platformasi, texnologiya va mutaxassislar o‘rtasidagi aloqa O‘zbekiston uchun muhim ilmiy va amaliy qiymatga ega.

Germaniyadagi uchrashuv ham ana shunday uzoq muddatli hamkorlik uchun yangi yo‘nalishlarni belgilab berdi. Endilikda ilmiy g‘oyalarni qo‘shma tadqiqotlarga, tadqiqot natijalarini esa suv resurslarini boshqarish va iqlim xavflariga moslashishga xizmat qiladigan amaliy yechimlarga aylantirish uchun imkoniyatlar kengaymoqda.