Bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish va javobgarlikning muqarrarligi
2026-01-22 14:50:00 / Yangiliklar
Bolalar – jamiyatning eng nozik va himoyaga muhtoj qatlamidir. Ularning huquq va manfaatlarini himoya qilish har bir davlat va jamiyatning ustuvor vazifasi hisoblanadi. Afsuski, bugungi kunda dunyoning turli hududlarida bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning turli shakllari uchrab turibdi. Shu bois bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish va bu borada javobgarlikning muqarrarligini ta’minlash dolzarb masalaga aylangan.
Zo‘ravonlik tushunchasi faqat jismoniy kuch ishlatish bilan cheklanmaydi. Ruhiy bosim, haqorat, tahqirlash, qo‘rqitish, bolani e’tiborsiz qoldirish, shuningdek, jinsiy daxlsizlikka tajovuz qilish ham zo‘ravonlik hisoblanadi. Bunday holatlar bolaning ruhiy holatiga, ijtimoiy moslashuviga va kelajakdagi hayotiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
O‘zbekiston Respublikasida bolalar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha mustahkam huquqiy baza yaratilgan. Konstitutsiya va maxsus qonunlar orqali har bir bolaning yashash, ta’lim olish, sog‘lom muhitda tarbiyalanish huquqlari kafolatlangan. Davlat bolalarga nisbatan zo‘ravonlik sodir etgan shaxslarga nisbatan jinoiy, ma’muriy va fuqaroviy javobgarlik choralarini belgilagan.
Javobgarlikning muqarrarligi huquq ustuvorligining asosiy tamoyillaridan biridir. Zo‘ravonlik sodir etgan shaxs jazodan qochib qutulmasligi kerak. Bu nafaqat jabrlanuvchi bolaning huquqlarini tiklash, balki jamiyatda zo‘ravonlikka nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga xizmat qiladi. Har bir jinoyat o‘z vaqtida aniqlanib, qonuniy baho berilishi zarur.
Bolalarni himoya qilish tizimi samarali ishlashi uchun barcha soha vakillari hamkorlikda harakat qilishi lozim. Ota-onalar, ta’lim muassasalari, tibbiyot xodimlari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar va jamoatchilik bolalar xavfsizligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Bolalarning o‘zlari ham o‘z huquqlarini bilishi, muammoga duch kelganda ishonchli shaxslarga murojaat qilishni o‘rganishlari kerak.
Xulosa qilib aytganda, bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish – insoniylik va adolat mezonidir. Har bir bola tinch, xavfsiz va baxtli bolalikni boshdan kechirishga haqlidir. Zo‘ravonlikka qarshi qat’iy kurash va javobgarlikning muqarrarligi esa sog‘lom va barkamol avlodni tarbiyalashning muhim shartidir.
Jinoyat ishlari bo‘yicha Yangibozor tuman sudining tergov sudyasi: B.Hayitboyev