Jamoat transporti bilan mahallalar qamrovi 98,8 foizga yetdi, kunlik yo‘lovchilar soni 2,6 million nafarga chiqdi
2026-10-16 13:00:00 / Yangiliklar
Matbuot anjumanida OAV vakillari, jurnalist va blogerlar, jamoatchilik faollari, Transport vazirligi, Transport nazorati inspeksiyasi, «Toshkent shahar yo‘lovchi tashishni monitoring va nazorat qilish» davlat muassasasi, “Toshshahartransxizmat” AJ, “Toshkent metropoliteni” AJ, “ATTO” AJ mutasaddilari ishtirok etishdi.
Matbuot anjumanida respublikada jamoat transportini rivojlantirish borasidagi islohotlar natijalari ma’lum qilindi.
Yurtimiz jamoat transporti keyingi yillarda avvallari eng ko‘p tanqid qilinadigan sohadan qisqa vaqtda katta islohotlarga yuz burib, sezilarli yangilanishlar olib kirilgan tizimga aylandi. Hozir odamlar doimiy qatnov uchun avtobus yoki metroda harakatlanish ancha qulayligi haqida gapiryapti. Amaliyotda ham yo‘lovchilar oqimi oshib borayotganini ko‘rish mumkin, raqamlar tez-tez yangilanyapti.
Respublikada jamoat transportining umumiy holati
Bugungi kunda respublikamizda 3 389 ta tadbirkorlik subyekti 374 536 ta avtotransport vositasida yo‘lovchi tashish xizmatlarini ko‘rsatib kelmoqda. Shundan jamoat transporti yo‘nalishlarida jami 36 878 ta avtotransport vositalari mavjud bo‘lib, bundan 8 174 tasi avtobus, 4 855 tasi mikroavtobus va 23 849 tasi “Damas” avtomashinalarini tashkil etadi. Bundan tashqari, 335 541 ta o‘zini-o‘zi band qilgan shaxslar, yo‘nalishsiz taksi faoliyatida aholiga transport xizmatini ko‘rsatib kelmoqda.
Respublikada jami 2 868 ta yo‘lovchi tashish yo‘nalishlari faoliyat ko‘rsatmoqda. Ushbu yo‘nalishlardan 653 tasi shahar hududida, 2 041 tasi shahar atrofida, 174 tasi viloyat hududida shaharlararo yo‘nalishlarni tashkil etadi. Yo‘nalishlar avtotransportlar turi bo‘yicha 1 412 tasi M1 toifadagi (yengil avtomobillar), 362 tasi M2 toifadagi (mikroavtobuslar) va 1 094 tasi M3 toifadagi (avtobuslar) yo‘nalishlarni tashkil etadi.
Hududlarda jamoat transporti xizmatlarini yaxshilash bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar
2020–2026 yillarda respublika bo‘yicha 1 037 ta yangi jamoat transporti yo‘nalishi tashkil etildi. Bugungi kunda jami 2 868 ta yo‘nalish mavjud. Ulardan 653 ta shahar ichida, 2 041 tasi shahar atrofida, 174 tasi viloyat hududida shaharlararo qatnovlarni qamrab olgan.
Amalga oshirilgan choralar natijasida jamoat transporti bilan qamrab olingan mahallalar soni 9 331 taga yetdi. Qamrab olinmagan mahallalar soni 2021 yildagi 1 118 tadan 111 tagacha qisqardi, qamrov darajasi esa 87,9 foizdan 98,8 foizga yetdi. Iqtisodiy faol aholining jamoat transportidan foydalanish darajasi 2022 yildagi 21 foizdan 2026 yilda 37 foizga oshdi.
Hududlarning markaziy shaharlarida yo‘lovchi tashish tizimini “brutto-shartnoma” tizimi asosida tashkil etish natijasida kunlik yo‘lovchi tashish 2 362 ming nafarga Toshkent shahrida avtobuslarda kuniga 1 503 ming nafarga yetgan. Bu ko‘rsatkich 2023-yil holatiga 1 451 mln.nafar ni tashkil etsa bo‘lsa, Toshkent shahrida 650 ming.nafar bo‘lgan. Shuningdek, bir kunda o‘rtacha 3 300 tadan ortiq avtobuslar yo‘nalishlarga chiqarilib, 51 200 tadan ortiq qatnovlarni amalga oshirmoqda.
Brutto-shartnoma tizimining ahamiyati, ushbu mexanizm orqali erishilgan natijalar
Brutto-shartnoma tizimida tashuvchiga to‘lov yo‘lovchi tushumiga emas, balki bajarilgan transport ishi hajmi va xizmat sifati ko‘rsatkichlariga bog‘lanadi. Transport Bosh rejalarida respublika bo‘yicha jami 418 ta brutto yo‘nalish shakllantirilgan bo‘lib, hozirda 282 ta yo‘nalish amalda brutto-shartnoma asosida ishlamoqda.
Jumladan, Toshkent shahrida 169 ta yo‘nalishda 1 650 ta avtobus, Nukus shahri va viloyat markazlarida 113 ta yo‘nalishda 1 359 ta avtobus brutto tizimida faoliyat yuritmoqda. Brutto yo‘nalishlarida avtobuslar harakatini onlayn nazorat qilish va bajarilgan transport ishini hisobga olish uchun IVMS axborot tizimi joriy etilgan.
Natijada harakat intervali o‘rtacha 18–20 daqiqadan 10–12 daqiqaga, yo‘lovchining manzilga yetib borish vaqti 45 daqiqadan 30 daqiqagacha qisqargan. Respublika bo‘yicha kunlik yo‘lovchi tashish hajmi 1,2 mln nafardan 2,6 mln nafarga oshgan. Toshkent shahrida kunlik yo‘lovchi oqimi 650 ming nafardan 1,4 mln nafarga, hududlar markaziy shaharlarida esa 600 ming nafardan 1,2 mln nafarga yetgan.
Jamoat transporti harakat tarkibining yangilanishi
2023-2026-yillar davomida jami 3 500 ta avtobus (shundan 753 tasi elektrobus) xarid qilinib, muntazam yo‘lovchi tashish yo‘nalishlariga joylashtirildi. Shuningdek, hududlardagi 235 ta M1 toifadagi avtotransport (Damas) vositalari harakatlanadigan yo‘nalishlar uchun jami 2 264 ta mikroavtobuslar xarid qilindi.
Bundan tashqari, “Xorazm trolleybus saroyi” davlat muassasasiga 10 ta yangi zamonaviy trolleybus xarid qilindi. Mazkur trolleybuslar “Urganch temir yo‘l vokzali-Xiva sh” yo‘nalishiga joylashtiriladi.
Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki mablag‘lari hisobiga Nukus (112 ta), Samarqand (50 ta) va Namangan (100 ta) shaharlari jamoat transporti uchun jami 252 ta elektrobus xarid qilish bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda. Shuningdek, 2030-yilga qadar Respublikaning shahar va tumanlarida yangi avtobuslarni sonini 5 mingtaga hamda elektrobuslar sonini 2 mingtaga yetkazish rejalashtirilgan.
2026-yilning yanvar-sentyabr oylarida amalga oshirilgan ishlar
2026-yilning yanvar-sentyabr oylarida 106 ta yangi muntazam yo‘nalishlar tashkil qilindi. Shundan, 50 tasi avtobus, 17 tasi mikroavtobus hamda 39 tasi “Damas” yo‘nalishlarini tashkil etadi. Bugungi kunda Respublika bo‘yicha jami jami 17 ta avtovokzal va 161 ta avtostansiya mavjud. Avtostansiyalar mavjud bo‘lmagan hududlarga avtostansiyalar qurish va mavjudlarini ta’mirlash bo‘yicha rejalar belgilab olingan bo‘lib, 2026-yilda 5 ta yangi avtostansiya qurildi hamda mavjud 5 ta avtostansiyalar rekonstruksiya qilindi.
Muntazam yo‘lovchi tashish yo‘nalishlarida faoliyat ko‘rsatadigan avtotransport vositalari uchun jami 16 821 ta oraliq to‘xtash bekatlari mavjud bo‘lib, 2026-yilda 443 ta bekat qurildi hamda 449 tasi esa rekonstruksiya qilindi. Shaharlarda aholini qulay jamoat transportidan foydalanish darajasini oshirish maqsadida, avvalo infratuzilmani rivojlantirish, yetishmayotgan bekatlarni tashkil etish, avtobuslarga ustuvorlik berish uchun alohida yo‘laklar tashkil etish, avtobuslar qatnovi muntazamligini ta’minlash muhim kasb etadi.
Shu nuqtayi nazardan, Toshkent, Nukus hamda viloyat markazlaridagi shaharlarda jami 432,3 km alohida avtobus yo‘laklari tashkil etilgan. 2026-yilda yana 87 km alohida avtobus yo‘laklari tashkil etilib foydalanishga topshirilgan.
Jamoat transporti sohasini rivojlantirish bo‘yicha ustuvor vazifalar va rejalar
2026–2027 yillarda jamoat transporti xizmatlari sifatini oshirish, yo‘nalishlar tarmog‘ini kengaytirish, harakat tarkibini yangilash, infratuzilmani rivojlantirish va boshqaruvni raqamlashtirish asosiy ustuvor vazifalar sifatida belgilangan.
Birinchidan, barcha shaharlardagi jamoat transporti yo‘nalishlarini bosqichma-bosqich brutto-shartnoma tizimiga o‘tkazib, amaldagi 282 ta yo‘nalishni 418 taga yetkazish rejalashtirilgan. Qo‘qon, Shahrisabz va Xiva shaharlarida brutto tizimi joriy etiladi, shahar aglomeratsiyalarini qamrab oluvchi 90 ta yangi brutto yo‘nalish tashkil etiladi.
Ikkinchidan, harakat tarkibini yangilash doirasida brutto yo‘nalishlari uchun 1 800 ta yangi avtobus, qishloq va olis hududlarni qamrab olish hamda “Damas” avtomobillarini bosqichma-bosqich almashtirish uchun 500 ta avtobus va 1 000 ta mikroavtobus xarid qilish ko‘zda tutilgan.
Uchinchidan, markaziy shaharlarning transport Bosh rejalarida 248 ta yo‘nalish, 2 551 ta avtobus, 747 km alohida avtobus yo‘laklari, 2 904 ta bekat, 365 km veloyo‘lak, 34 ta transport o‘tish bog‘lamasi va 34 ta avtoturargoh tashkil etish nazarda tutilgan.
To‘rtinchidan, jamoat transporti infratuzilmasini yaxshilash maqsadida 16 ta avtovokzal va avtostansiya hamda 743 ta oraliq avtobus bekatini qurish va rekonstruksiya qilish, shaharlarda 150 km alohida avtobus yo‘laklari tashkil etish rejalashtirilgan.
Beshinchidan, ekologik toza transportni kengaytirish doirasida Nukus, Samarqand va Namangan shaharlari uchun jami 252 ta elektrobus xarid qilish loyihalarini amalga oshirish, Toshkent metropoliteni uchun 14 ta yangi poyezd — 56 ta vagon olib kelish ko‘zda tutilgan.
Shu bilan birga, barcha brutto yo‘nalishlarida yo‘l haqi to‘lovlarini to‘liq naqdsiz shaklga o‘tkazish hamda transport Bosh rejalarini amalga oshirish uchun markaziy shaharlarning transport infratuzilmasini bosqichma-bosqich rivojlantirish dasturini amalga oshirish belgilangan.