Jahon bankining yangi LPI 2.0 metodologiyasi: O‘zbekiston logistika tizimi tahlil qilindi
2026-08-03 11:35:00 / Yangiliklar

Avval xabar berilganidek, Jahon banki yangilangan “Logistika samaradorligi koʻrsatkichlari 2.0” (Logistics Performance Indicators 2.0) metodologiyasini eʼlon qilgan edi.
Tahlil natijalariga koʻra, quyidagi xulosalar ajratib koʻrsatildi:
Endilikda soʻrovnomalarga asoslangan yagona indeks oʻrniga logistika jarayonlarini real vaqt rejimida raqamli kuzatish maʼlumotlari asosida shakllantiriladigan LPI 2.0 koʻrsatkichlar tizimi qoʻllaniladi.
Dengizga chiqish yoʻliga ega boʻlmagan rivojlanayotgan mamlakatlar (keyingi oʻrinlarda – LLDC Landlocked Developing Countries) uchun ularning transport-logistika tizimlari va geografik joylashuvi xususiyatlarini hisobga oluvchi alohida baholash metodologiyasi nazarda tutilgan.
Barcha LLDC mamlakatlari, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi uchun mazkur metodologiya doirasida 10 ta koʻrsatkich, jumladan, 6 ta asosiy va 4 ta qoʻshimcha koʻrsatkich belgilangan.
Yangi metodologiya yangilangan koʻrsatkichlarni mamlakatlar kesimida qiyosiy tahlil qilishni tavsiya etmaydi, shu bois aniqlilikni ta’minlash maqsadida yetakchi mamlakatlar hamda Oʻzbekiston Respublikasining asosiy hamkor davlatlari qiymatlari reyting pozitsiyalari boʻyicha emas, balki metodologiyada tavsiya etilgan oʻlchov birliklari orqali koʻrib chiqildi.
Oʻtkazilgan tahlil shuni koʻrsatdiki, import qilinayotgan yuklarning aeroportda boʻlish muddati nafaqat ularni aeroport tomonidan qayta ishlash jarayonlarining samaradorligiga, balki katta darajada (umumiy vaqtning 55 foizidan ortigʻi) bojxona, karantin, veterinariya, fitosanitariya va boshqa vakolatli davlat organlari tomonidan nazorat tadbirlarining oʻtkazilishiga, shuningdek, yuk oluvchilar va ularning vakillari tomonidan bojxona rasmiylashtiruvi tartib-taomillarining oʻz vaqtida bajarilishiga bevosita bogʻliq.
Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida biznesdan biznesga (B2B) joʻnatmalar va pochta korrespondensiyasini yetkazib berish vaqti boʻyicha eng yaxshi qiymatni Oʻzbekiston namoyish etmoqda – 4,7 kun.
LPI 2.0 metodologiyasiga koʻra, mazkur koʻrsatkich boʻyicha vaqtning asosiy qismi pochta jarayonlari hamda bojxona rasmiylashtiruvi tartib-taomillariga toʻgʻri keladi. Shu munosabat bilan Jahon banki ushbu tartib-taomillarni raqamlashtirish va soddalashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishni tavsiya etadi.
O‘zbekistonning asosiy ko‘rsatkichlari:
B2B pochta jo‘natmalarini yetkazib berish muddati – 4,7 kun (Markaziy Osiyodagi eng yaxshi natija). B2C yo‘nalishida pochta hamkorlari soni – 82 ta mamlakat.
Import yukining aeroportda bo‘lish muddati – 5,2 kun (Rossiyada – 2,3 kun, Qozog‘istonda – 3,5 kun). Aviayuk tashish bo‘yicha hamkor mamlakatlar soni – 38 ta.
Konteynerning yetkazib berish punktida bo‘lish muddati – 1,2 kun (28,8 soat), qo‘shni mamlakatlar ko‘rsatkichiga yaqin.
Jahon banki dengizga chiqish imkoniyati bo‘lmagan mamlakatlarga bojxona tartib-taomillarini raqamlashtirish, chegara rasmiylashtiruvini jadallashtirish hamda real vaqt rejimida ma’lumot almashinuvini yo‘lga qo‘yishga e’tibor qaratishni tavsiya etadi.
