O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi

Toshkent shahrida 16 - 18-iyun kunlari bo‘lib o‘tgan V Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida O‘zbekiston va Hindiston o‘rtasidagi strategik sheriklik, sanoat kooperatsiyasi, sog‘liqni saqlash hamda texnologik innovatsiyalarga bag‘ishlangan yirik panel sessiyasi bo‘lib o‘tdi.

Investitsiyalar, savdo va sanoat vazirligi muvofiqlashtiruvida bo‘lib o‘tgan mazkur muloqot davomida ikki davlat o‘rtasidagi savdo aylanmasining qisqa muddatda 1,3 milliard AQSh dollariga yetgani, shuningdek, farmatsevtika, raqamli infratuzilma, qishloq xo‘jaligi va yashil iqtisodiyot sohalaridagi ulkan salohiyat aniq raqamlar hamda tahliliy ma'lumotlar asosida keng muhokama qilindi.

O‘zbekistonning Hindistondagi elchisi Sardor Rustambayev ikki xalq o‘rtasidagi ming yillik mushtarak tarix va qondoshlik bugungi strategik hamkorlikning eng mustahkam poydevori ekanligini ta’kidlab, ushbu forum ishchi tadbirdan ko‘ra ko‘proq qardoshlarning oilaviy uchrashuviga o‘xshashini samimiy e’tirof etdi.

- O‘zbekiston endi o‘n yil avvalgi mamlakat emas. Prezidentimiz va Hindiston Bosh vazirining qat’iy irodasi tufayli bugun barcha yangi tashabbuslar qo‘llab-quvvatlanmoqda. Shuning uchun men barcha sarmoyadorlarni Toshkent, Samarqand va Buxoro shaharlaridagi imkoniyatlarni bevosita o‘z ko‘zlari bilan ko‘rishga chaqiraman, - dedi elchi o‘z nutqida.

O‘z navbatida, Hindistonning O‘zbekistondagi elchisi Smita Pant xonim joriy geosiyosiy vaziyat va logistik qiyinchiliklarga qaramay, Hindiston iqtisodiyotining mislsiz darajada o‘sayotgani hamda yashil energiya inqilobi fonida O‘zbekiston bilan savdo aloqalari har ikki tomon uchun tobora hayotiy zaruratga aylanib borayotganini tushuntirdi. Elchining qayd etishicha, Hindiston tez orada yiliga 4-5 million tonna misga ehtiyoj sezadi, O‘zbekistonda o‘sadigan kavrak mahsulotining 80 foizi aynan Hindistonda iste’mol qilinadi.

- Biz “dunyo dorixonasi” sifatida yurtimizga yuqori sifatli dori-darmonlar hamda iqlimga chidamli qishloq xo‘jaligi va texnologik uskunalarni boshqa yetkazib beruvchilarga nisbatan 30-40 foiz arzon narxlarda taqdim etishga to‘liq tayyormiz, - deya ta'kidladi Smita Pant.

Hindiston Savdo va sanoat vazirligi qo‘shma kotibi Mohit Yadav o‘z mamlakatining makroiqtisodiy yutuqlariga e’tibor qaratib, Hindiston 7,5 foizlik o‘sish va kelgusi moliyaviy yildagi 128 milliard dollarlik kapital xarajatlar bilan yirik iste’mol bozoridan global raqobatbardosh ishlab chiqarish bazasiga aylanayotganini bayon qildi.

- O‘zbekistonning sanoatni rivojlantirishdagi ambitsiyalari va u joylashgan strategik hudud hind korxonalari uchun eng ishonchli hamkor hamda keng ta’minot zanjirlariga chiqish darvozasi vazifasini o‘taydi, - dedi M. Yadav.

Xususiy sektor nomidan so‘z olgan “Allana Group” prezidenti Afzal Abdul Aziz o‘zining 161 yillik tarixga ega kompaniyasi dunyoning 80 ta davlati bilan savdo qilishini bildirib, “Ushbu ikki kunlik forum ko‘zimizni ochdi, o‘zbek bozoridagi haqiqiy salohiyatni endi chuqur anglab yetdik va barcha xalqaro sarmoyadorlarga bu yerga zudlik bilan investitsiya kiritishni qat’iy tavsiya qilaman”, deya o‘z hayratini yashirmadi.

Farmatsevtika sohasidagi mislsiz islohotlar va kelajakdagi istiqbollar haqida so‘z yuritgan Abdulla Azizov dori-darmon importi bo‘yicha bojxona to‘lovlarini xalqaro standartlarga moslashtirish hamda shu orqali mahalliy ishlab chiqarishni faol qo‘llab-quvvatlash masalalari ko‘rib chiqilayotganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekistonda 2 000 dan ortiq o‘simlik turlari mavjud bo‘lib, ularning 760 tasi tibbiyotda tasdiqlangan ta’sirga ega. Shuningdek, 2,1 milliard dollarlik yirik kosmetika bozorining deyarli yuz foizi importga qaram ekanligi xorijiy kompaniyalar uchun beqiyos imkoniyatdir.

- Hukumat tomonidan 400 million dollar sarmoya yo‘naltirilgan BioPharma City innovatsion klasteri nafaqat ishlab chiqarish zavodlari, balki xalqaro universitet, tadqiqot markazlari va regulyatorni bir joyda jamlagan noyob loyihadir. Xorijlik investorlarning ta’kidlashicha, O‘zbekistonga hozir sarmoya kiritish xuddi 90-yillarda Koreyaga kiritilgan investitsiyalar kabi nihoyatda daromadlidir, - dedi u byurokratiyadan xoli tizim yaratilganini ochiq e’tirof etib.

Xususiy sektorning innovatsion texnologik salohiyati xususida to‘xtalgan “Kadamba Group” asoschisi AnantKumar Hegde an’anaviy kimyoviy farmatsevtikadan yashil iqtisodiyotga o‘tish zarurligini ta’kidladi:

- Biz O‘zbekistonda nanotexnologiyalar va nano-bioinformatikani qo‘llagan holda dori vositalarini ishlab chiqarish usullarini ulashishga tayyormiz, shu bilan birga Markaziy Osiyo va Hindiston o‘rtasida erkin savdo bitimini (FTA) tuzish mintaqa uchun ulkan strategik g‘alaba bo‘lar edi, - dedi u.

Hindiston global savdo va texnologiyalar kengashi raisi Rashmi Saluja xonim esa O‘zbekistondagi islohotlar tezligiga yuksak baho berib, “Adani Group” kabi ulkan korporatsiyalarning atigi 20 kun ichida muhim shartnomalarni imzolashi yurtimizdagi investorlar uchun yaratilgan shaffof kafolatlarning yaqqol isboti ekanini aytdi. U ikki mamlakat o‘rtasida investitsiyalarni qo‘llab-quvvatlovchi maxsus iqtisodiy transport yo‘lagi va maqsadli jamg‘arma tashkil etish g'oyasini ilgari surdi.

Raqamli infratuzilma va regulyativ huquqiy tartibga solish bo‘yicha ekspert, “TechLegis” kompaniyasi asoschisi Muhammad Salmon Voris chet el sarmoyasini barqaror jalb qilishning uchta asosi - innovatsion madaniyat, kuchli raqamli infratuzilma va shaffof huquqiy mexanizm ekanini aytib o‘tdi.

- Yaqin Sharq davlatlari tomonidan O‘zbekistonda barpo etilayotgan “ma'lumot elchixonalari” loyihasi raqamli suverenitetni ta’minlashda o‘ta istiqbolli konseptdir. Shuningdek, 500 yillik qardoshlik aloqalarimiz ramzi sifatida O‘zbekiston o‘z startaplarining muvaffaqiyat tarixini jahon bozorlarida faolroq targ‘ib qilishi shart, - dedi ekspert.

Ta'lim sohasi mutaxassisi, Era universiteti raisi doktor Ali Xon esa inson kapitalisiz iqtisodiy ko‘tarilishga erishib bo‘lmasligini, shu sababli universitetlar texnologik ko‘nikmalar va tor soha bilimlarini mutanosib olib borishi kerakligini ta’kidladi. U ikki davlat talabalari o‘rtasida mintaqaviy xakatonlar, innovatsion markazlar va tadqiqot sandbokslari yaratilishi o‘ta muhim amaliy qadam ekanini qayd etdi.

Xulosa o‘rnida ta’kidlash mumkinki, Toshkent xalqaro investitsiya forumi O‘zbekiston va Hindiston o‘rtasidagi sheriklikni mutlaqo yangi texnologik va sarmoyaviy bosqichga olib chiqmoqda. Turli soha ekspertlari tomonidan bildirilgan innovatsion yondashuvlar, yashil nanotexnologiyalardan tortib raqamli infratuzilma va logistik yo‘laklargacha bo‘lgan barcha loyihalar hayotga tatbiq etilsa, Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi eng yirik, barqaror hamda jozibador iqtisodiy ko‘prik shakllanishi kafolatlanadi. Ikki davlat rahbarlarining ochiq muloqotga tayyorligi, qat’iy siyosiy irodasi va sarmoyadorlarning doimiy qiziqishi istiqbolda mamlakatimizni global miqyosdagi ulkan sarmoyalar, ilg‘or ilm-fan va xalqaro sog‘liqni saqlash xabiga aylantiruvchi asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi.