O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi

Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida jahonning yetakchi moliya kompaniyasi “Rothschild & Co” hamda “Kinstellar” xalqaro yuridik firmasi hamkorligida “M&A jarayonlarini mukammal boshqarish: strategiyadan muvaffaqiyatli yakunlashgacha” mavzusida maxsus seminar sessiyasi bo‘lib o‘tdi.

Tadbir davomida moliya va huquq sohasining xalqaro ekspertlari tomonidan qo‘shib olish va yutib yuborish (Mergers and Acquisitions – M&A) bitimlarini tashkil etish hamda ularni muvaffaqiyatli amalga oshirishning barcha bosqichlari chuqur tahlil qilindi. Ishtirokchilar M&A jarayonlarining dastlabki strategik rejalashtirish qismidan tortib, aktivlarni to‘g‘ri baholash, moliyaviy va huquqiy audit (due diligence) o‘tkazish hamda bitimni mantiqiy va huquqiy jihatdan xavfsiz yakunlashgacha bo‘lgan murakkab zanjirni amaliy misollar yordamida atroflicha ko‘rib chiqdilar.

Shuningdek, muloqot davomida O‘zbekiston bozorida yirik korporativ bitimlarni tuzishda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan huquqiy va moliyaviy xatarlarni (risklarni) samarali boshqarish, ishtirokchi tomonlar o‘rtasida manfaatlar muvozanatini ta’minlash va korxonaning sarmoyaviy jozibadorligini oshirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Xalqaro ekspertlar tomonidan taqdim etilgan strategik tavsiyalar va ilg‘or yondashuvlar mahalliy kompaniyalar hamda xorijiy investorlar uchun M&A bitimlarini eng yuqori xalqaro standartlar asosida xavfsiz va samarali amalga oshirishda muhim amaliy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi.

Mazkur amaliy seminar sessiyasida xalqaro moliya va korporativ huquq sohasining quyidagi yetakchi ekspertlari ishtirok etdilar:

• Oleg Pushkarev — “Rothschild & Co” kompaniyasining boshqaruvchi direktori
• Farkhad Babaev — “Rothschild & Co” kompaniyasining vitse-prezidenti
• Hugh Owen — “Kinstellar” xalqaro yuridik firmasi hamkori
• Sherzod Yunusov — “Kinstellar” xalqaro yuridik firmasi hamkori

Shuningdek, seminarda qo‘shib olish va sotib olish bitimlarining amaliy jihatlari hamda professional maslahatchilarning ushbu jarayonlardagi o‘rni atroflicha muhokama qilindi. Ma’ruzachilar o‘z chiqishlarida bozorning bugungi rivojlanish tendensiyalari, bitimlarda yo‘l qo‘yiladigan strategik xatolar va ularning oldini olish omillariga alohida to‘xtalib o‘tdi.

Sessiya davomida mutaxassislar O‘zbekiston bozorining shakllanib borishi sharoitida M&A bitimlarini professional moliyaviy va yuridik maslahatchilar, shuningdek, investitsiya banklari ko‘magida amalga oshirish zarurati tobora ortib borayotganini ta’kidlab o‘tishdi. Moliyaviy maslahatchilar bozorda sog‘lom raqobat muhitini yuzaga keltirish, keng qamrovli investorlar bazasiga chiqish hamda aktivlar narxini maksimal darajada oshirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Shuningdek, ular bitimlarni tarkiblashtirish, baholash, jarayonlarni muvofiqlashtirish va qat’iy belgilangan muddatlarda ijro etilishini ta’minlashga mas’ul hisoblanadilar. Ekspertlarning ta’kidlashicha, aksiyadorlar uchun moliyaviy maslahatchi bilan ishlash muzokaralar davomida qo‘shimcha strategik imkoniyatlardan foydalanish va erishilgan kelishuvlarni yanada takomillashtirish imkonini beradi.

“Oʻzbekiston bozorining yanada shakllanib va rivojlanib borishi bilan, M&A boʻyicha bitimlarning tobora koʻp qismi professional maslahatchilar koʻmagida amalga oshiriladi. Biz investitsiya maslahatchilari sifatida bitimlarning tijoriy jihatlarini shakllantirishda, bozorda sogʻlom raqobatni ragʻbatlantirishda va aktiv narxini maksimal darajada oshirishda hal qiluvchi rol oʻynaymiz”, – deydi Oleg Pushkarev.

Sessiyada yuridik firmaning jarayonga erta bosqichlarda jalb etilishi g‘oyat muhimligi soha mutaxassislari tomonidan alohida qayd etildi. Unga ko‘ra, ko‘pincha tadbirkorlar majburiy kuchga ega boʻlmagan dastlabki shartlar bayonini (term sheets) mustaqil imzolab, o‘z pozitsiyalariga jiddiy zarar yetkazib qo‘yadilar. Hatto yuridik jihatdan majburlovchi xarakterga ega bo‘lmagan hujjatlar ham kelgusi muzokaralar uchun poydevor vazifasini o‘tagani sababli, ularni imzolashdan avval malakali huquqshunos bilan maslahatlashish talab etiladi.

Bundan tashqari, professional maslahatchilar nafaqat huquqiy ekspertiza (due diligence) va hujjatlarni tayyorlash, balki jarayonlarning amalda qanday ishlashi, tegishli davlat organlari va boshqa manfaatdor tomonlar bilan samarali hamkorlik qilish bo‘yicha ham amaliy tavsiyalar berishda muhim o‘rin tutishi aytib o‘tildi. Rasmiy qonunchilikda yaqqol ko‘rinmaydigan, huquqiy doiradan tashqaridagi omillarni to‘g‘ri baholash bitimni muammosiz va silliq yakunlashning asosiy omillaridan biridir. Seminar spikerlari biznes jarayonlarida professional ko‘makka imkon qadar vaqtliroq murojaat qilishni tavsiya etdi, chunki narx va bitim shartlari bo‘yicha boshlang‘ich tayanch nuqtasi (reference point) qanchalik yuqori marrada shakllantirilsa, yakuniy natija ham aksiyadorlar uchun shunchalik jozibador bo‘ladi.

“Agar siz dastlabki shartlarni kelishish bosqichida boʻlsangiz, ushbu hujjatni imzolashdan avval albatta malakali huquqshunos bilan maslahatlashing. Hatto majburiy kuchga ega boʻlmagan dastlabki shartlar bayoni ham kelajakdagi muzokaralar poydevorini belgilaydi va bu bosqichda yoʻl qoʻyilgan xato tufayli oʻzingiz sezmagan holda juda koʻp strategik ustunliklarni qoʻldan boy berishingiz mumkin”, – dedi “Kinstellar” xalqaro yuridik firmasi hamkori Hugh Owen.