O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi

Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida xalqaro tijorat va investitsiya huquqining eng muhim yo‘nalishlaridan biriga bag‘ishlangan “O‘zbekistonni global arbitraj xaritasiga kiritish” mavzusida nufuzli panel sessiyasi bo‘lib o‘tdi.

Mazkur nufuzli strategik muloqot maydonida xalqaro arbitraj markazlari, xorijiy yuridik firmalar va huquq sohasining quyidagi yetakchi ekspertlari ishtirok etdilar:

• Charles Tay - “IDR Chambers Singapore” boshqaruvchi direktori (Moderator)
• Joann Lau - Gonkong xalqaro arbitraj markazi (HKIAC) bosh kotibi
• Kerolin Lamm - “White & Case” xalqaro yuridik firmasi hamkori
• Diana Bayzakova - Toshkent xalqaro arbitraj markazi (TIAC) direktori
• Hussam Al Talhuni - “MAS LAW” yuridik firmasi ta’sischisi
• Maykl Davar — “Squire Patton Boggs” xalqaro yuridik firmasi hamkori
• Mark Ludwikowski - “Clark Hill PLC” xalqaro yuridik firmasi hamkori

Mazkur sessiyada O‘zbekistonning global arbitraj maydonidagi roli ortib borayotgani va nizolarni hal qilishning shaffof va investorlarga qulay tizimini yaratish muhimligi muhokama qilindi. Ishtirokchilar xalqaro arbitraj evolyutsiyasi, arbitraj qarorlarini ijro etish, nizolarning oldini olishning zamonaviy mexanizmlari va investorlarning O‘zbekistonga ishonchini mustahkamlovchi institutsional islohotlarni muhokama qildilar.

Sessiyada so‘zga chiqqan Toshkent xalqaro arbitraj markazi (TIAC) direktori Diana Bayzakova institutning jadal rivojlanishi va uning mamlakatda zamonaviy arbitraj ekotizimini yaratishga qo‘shgan hissasini alohida ta’kidladi.

“2026-yilning dastlabki besh oyida TIAC umumiy qiymati 75 million dollardan ortiq bo‘lgan da’volarni ro‘yxatga oldi. Biroq, institutsional o‘sish nafaqat bizning ma’muriy to‘lovlarsiz siyosatimiz va manfaatlar to‘qnashuviga qarshi qat’iy kafolatlarimiz kabi innovatsion xususiyatlar, balki biznes, huquqshunoslar, ilmiy muassasalar va davlat organlari bilan hamkorlik orqali yaratgan kuchli ekotizimimiz bilan ham bog‘liq,” - dedi u.

Spikerlarning ta’kidlashicha, so‘nggi yillardagi eng muhim voqealardan biri O‘zbekistonning mintaqaviy arbitraj markazi sifatidagi mavqeini mustahkamlashga qaratilgan strategik xalqaro hamkorlikning yo‘lga qo‘yilishi bo‘ldi. TIAC va Gonkong xalqaro arbitraj markazi (HKIAC) o‘rtasidagi hamkorlik, jumladan, TIAC-HKIAC institutlararo qoidalarini joriy etishga alohida e’tibor qaratildi.

HKIAC bosh kotibi Joan Lau ushbu tashabbusni arbitraj institutlari o‘rtasidagi hamkorlikning ilg‘or namunasi sifatida baholadi.

“Institutlararo qoidalar ikki arbitraj instituti o‘rtasidagi hamkorlikning haqiqiy va tizimli shaklini ifodalaydi. Ular tomonlarga bir vaqtning o‘zida HKIACning keng xalqaro tajribasi va TIACning mintaqaviy tajribasi hamda qulayliklaridan foydalanish imkonini beradi. Ushbu hamkorlik O‘zbekistonning innovatsion, istiqbolli va investorlar hamda biznes ehtiyojlarini yaxshiroq qondiradigan yangi yechimlarni joriy etishga tayyorligini ko‘rsatadi,” - dedi u.

Ishtirokchilar, shuningdek, Toshkent xalqaro moliya markazini tashkil etish va uning xalqaro investorlar uchun mamlakat jozibadorligini mustahkamlashdagi salohiyatli rolini muhokama qildilar.

Gonkong tajribasiga tayanib, Joan Lau qonunchilik doirasida qulaylik va aniqlikni ta’minlash muhimligini ta’kidladi.

“Investorlar huquqiy tizim bilan tanish bo‘lsa va tijorat nizolari qanday hal etilishini oqilona ko‘ra qila olsa, ishonch sezilarli darajada oshadi. Investitsiya qarorlariga ta’sir qiluvchi eng muhim omillardan biri aniqlikni ta’minlash bo‘lib qolmoqda,” - dedi u.

Hussam Al Talhuni Birlashgan Arab Amirliklari tajribasi bilan o‘rtoqlashar ekan, investorlar ishonchi ishonchli institutlar, xalqaro tan olingan huquqiy standartlar va nizolarni hal qilishning samarali mexanizmlari mavjudligiga bog‘liqligini ta’kidladi.

“Investorlar nafaqat tijoriy imkoniyatlarni, balki, o‘z huquqlari qanday himoya qilinishini ham baholaydilar. Ishonchli investitsiya muhitini yaratishda kuchli institutlar, aniqlikni ta’minlaydigan huquqiy asoslar va arbitrajning sud tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi hal qiluvchi rol o‘ynaydi,” - dedi u.

Arbitraj qarorlarining qonuniy tartibi va ijro etish masalasi sessiyaning yana bir asosiy mavzusi bo‘ldi. So‘zga chiqqanlar xalqaro investorlar huquqiy aniqlik va nizolar adolatli va samarali hal etilishiga bo‘lgan ishonchga alohida ahamiyat berishini ta’kidladilar.

Maykl Davarning ta’kidlashicha, O‘zbekiston UNCITRAL namunaviy qonuniga asoslangan xalqaro arbitraj qonunchiligini qabul qilish va Nyu-York konvensiyasiga amal qilish orqali allaqachon mustahkam huquqiy poydevor yaratgan.

“Xalqaro investorlar oxir-oqibat ishonchlilik, aniqlikni ta’minlash va adolatni izlaydilar. O‘zbekiston ushbu tamoyillarni qo‘llab-quvvatlash uchun zarur bo‘lgan huquqiy tizimning katta qismini allaqachon yaratdi. Sud amaliyoti va institutsional salohiyatni yanada rivojlantirish mamlakatga xalqaro arbitraj markazi sifatida ishonchni yanada mustahkamlaydi,” - dedi u.

Xulosa o‘rnida, ishtirokchilar amalga oshirilayotgan institutsional islohotlar, zamonaviy arbitraj mexanizmlarining rivojlanishi, xalqaro hamkorlikning kengayishi va huquqiy infratuzilmaning mustahkamlanishi O‘zbekistonni Yevroosiyo mintaqasida xalqaro arbitraj va nizolarni hal qilishning rivojlanayotgan markaziga aylantirayotgani haqida yakdil fikr bildirdilar.