Singapur tajribasi asosida kiberjinoyatlarni tergov qilish boʻyicha oʻquv kursi oʻtkazildi
2026-11-02 11:15:00 / Yangiliklar
Avval xabar qilinganidek, IIV akademiyasida Singapur Ichki ishlar vazirligi bilan hamkorlikda oʻquv kursi tashkil qilingan edi.
Xorijlik tajribali mutaxassislar tomonidan olib borilgan mashgʻulotlar davomida kursantlar va professor-oʻqituvchilar kiberjinoyatlarni aniqlash, fosh etish hamda tergov qilishning zamonaviy usullarini oʻrganish imkoniga ega boʻldilar.
Jumladan, mashgʻulotlarning birinchi kunida WHOIS xizmatlari orqali IP-manzil va domen egalarini aniqlash, log yozuvlaridagi vaqt mintaqalarini konvertatsiya qilish, Google qidiruv tizimi maxsus operatorlari va “Wayback Machine” platformasi yordamida veb-sahifalarni tadqiq qilish, pochta xizmatlaridan elektron xatning texnik sarlavhalarini (Email Header) olish va tahlil qilish, soxtalashtirilgan xatlarni (Spoofed Email) aniqlash, eʼlon platformalaridan ahamiyatli maʼlumotlarni yigʻish, Facebook, Instagram foydalanuvchilarining unikal identifikatorlarini (User ID) aniqlash, X (Twitter), WeChat, TikTok platformalariga rasmiy soʻrovlar yuborish, shuningdek mobil zararli dasturlar (Android APK) turlari, ularning tarqalish usullari, VirusTotal, Recorded Future, Joe Sandbox, Hybrid Analysis, JADX kabi vositalar yordamida zararli dasturlarni tahlil qilish, Coper, SpyMax zararli dasturlarining xususiyatlari va ularga qarshi kurashish, tovlamachi dasturlar (Ransomware) bilan bogʻliq hodisalarni tergov qilish masalalari yoritildi.
Mashgʻulotlarning ikkinchi kunida kriptovalyuta bilan bogʻliq jinoyatlarni bazaviy tergov qilish, Etherscan, Blockchair yordamida kriptovalyuta tranzaksiyalarini tekshirish, Bitcoin tarmogʻida UTXO modeli asosida mablagʻlar harakatini kuzatish, tergov jarayonida anonim kriptovalyutalar (Privacy Coins), kriptomikserlar va markazlashmagan birjalar bilan bogʻliq toʻsiqlar, hodisa joyida kriptovalyuta artefaktlarini qidirish va xatlash, shuningdek eng koʻp uchrayotgan kiberjinoyatlar boʻlmish elektron tijorat, fishing, investitsiya, kredit, ishqiy firibgarlik, WhatsApp akkauntlarini egallab olish sxemalari, hisobraqamlarni markazlashgan holda tezkor muzlatish tizimi, “Project ASTRO” avtomatlashtirilgan ogohlantirish tizimi, RPA, Tableau, Power BI, TRM Labs, Chainalysis kabi tahliliy dasturlarning imkoniyatlari, raqamli dalillarni qidirish va olib qoʻyish (Search and Seizure), zarur texnik vositalarni tashlash, hodisa joyini xavfsizlantirish, potensial raqamli va noraqamli dalillar va maʼlumotlarni shifrlash, yashirish yoki masofadan oʻchirish kabi xavflarni aniqlash, qurilmalarni hodisa joyining oʻzida dastlabki koʻzdan kechirish (Triaging) yuzasidan darslar oʻtildi.
Mashgʻulotlarning soʻnggi kunida esa shaxsiy kompyuterlar, noutbuklar, serverlar va tarmoq xotira qurilmalari bilan ishlash, ularni olib qoʻyish, qurilmalarda foydalanuvchi faoliyati va tizim artefaktlarini tekshirish, Windows va Mac tizimlarida BitLocker, FileVault shifrlash holatini aniqlash, tiklash kalitlarini olish, qurilmalarni toʻgʻri oʻchirish va muhrlash, yoqilgan (HOT) va oʻchirilgan (COLD) mobil telefonlarni olib qoʻyish, qulflangan telefonlarni tarmoqdan uzish uchun quvvat manbaiga ulagan holda Faradey qopiga (Faraday Bag) joylashtirish, smartfonlardagi maʼlumotlarni yashiruvchi ilovalar va ikkinchi maxfiy boʻlimlarni aniqlash, iOS va Android qurilmalarida oʻchirilganiga koʻp boʻlmagan maʼlumotlarni (Recently Deleted) tiklash va saqlash, bundan tashqari, ommaviy fishing va firibgarlik xabarlarini tarqatuvchi SMS Blaster (SIM-Based Blaster va Rogue Base Station) qurilmalarining ishlash tizimi, ularni hodisa joyida koʻzdan kechirish, konfiguratsiya fayllari, maʼlumotlar bazasini statik va dinamik tahlil qilish hamda boshqa jarayonlar yoritildi.
Oʻquv kursi yakunida ishtirokchilarga sertifikat topshirish marosimi boʻlib oʻtib, unda axborot texnologiyalari yordamida sodir etilayotgan jinoyatlar global muammoga aylanib borayotgani, oʻquv kursi kadrlar salohiyatini oshirish, taʼlim jarayoniga ilgʻor yondashuvlarni tatbiq etish, zamonaviy tahdid va xatarlarga qarshi kurashishda oʻzaro tajribani almashishga xizmat qilishi aytib oʻtildi.
IIV Akademiyasi Axborot xizmati