O‘zbеkiston Rеspublikаsi Ichki ishlаr vаzirligi

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Giyohvand moddalar va jinoyatchilik boʻyicha boshqarmasi (UNODC) hamda BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP) Ichki ishlar vazirligining Kiberjinoyatlarga qarshi kurashish departamenti va Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan hamkorlikda “Oʻzbekistonda yoshlarning kiberjinoyatchilik va raqamli zoʻravonlikka qarshi barqarorligini mustahkamlash” qoʻshma dasturini yakunladi. 2025-yil fevralidan 2026-yil iyuligacha BMTning Inson xavfsizligi boʻyicha ishonch jamgʻarmasi (UNTFHS) moliyaviy koʻmagida amalga oshirilgan dastur yoshlarni kiberjinoyatchilik va raqamli zoʻravonlikdan himoya qilish boʻyicha milliy salohiyatni mustahkamlashga, institutlar faoliyatini rivojlantirishga, raqamli savodxonlikni oshirishga hamda mahalliy hamjamiyatlar bilan hamkorlikni kuchaytirishga xizmat qildi.

Dastur Oʻzbekistonda raqamli texnologiyalar va onlayn xizmatlarning jadal rivojlanishi natijasida yuzaga kelayotgan yangi imkoniyatlar bilan bir qatorda, yoshlarning kiberjinoyatchilik, onlayn firibgarlik, kiberbulling hamda texnologiyalar orqali sodir etiladigan gender zoʻravonligiga duch kelish xavfi ortib borayotganiga javoban ishlab chiqildi. Inson xavfsizligi yondashuvi asosida amalga oshirilgan dastur davlat idoralari, taʼlim muassasalari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, fuqarolik jamiyati tashkilotlari, koʻngillilar va yoshlarni birlashtirib, profilaktika hamda javob choralarini kuchaytirishga xizmat qildi.

Dastur davomida 100 mingdan ortiq kishi bevosita qamrab olindi. Ular orasida yoshlar, pedagoglar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari, mahalla vakillari va fuqarolik jamiyati tashkilotlari vakillari bor. Dastur doirasida faoliyatini davom ettiradigan ikkita milliy mexanizm yaratildi: Toshkent shahridagi Yoshlar kiberjinoyatchiligining oldini olish markazi hamda virtual Resurs va metodik markaz. Shuningdek, 29 mavzuni qamrab olgan oltita interaktiv oʻquv moduli va kiberxavflar hamda raqamli zoʻravonlikka bagʻishlangan yettita videodarsni oʻz ichiga olgan yangi onlayn taʼlim platformasi ishga tushirildi. Bu esa mamlakat boʻylab yoshlar va mutaxassislar uchun amaliy oʻquv resurslaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirdi.

Dastur milliy salohiyatni rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratdi. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari, oʻqituvchilar va mahalla vakillarini oʻz ichiga olgan 150 nafardan ortiq mutaxassis kiberjinoyatchilik va raqamli zoʻravonlikning oldini olish, aniqlash va unga javob berish boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan oʻtdi. Xalqaro metodik qoʻllanmalar oʻzbek va rus tillariga moslashtirildi hamda texnologiyalar orqali sodir etiladigan gender zoʻravonligi boʻyicha yangi tadqiqot qonunchilikni takomillashtirish, jabrlanuvchilarni qoʻllab-quvvatlash va idoralararo hamkorlikni kuchaytirish uchun tavsiyalar ishlab chiqishga asos boʻldi.

Dastur yoshlar yetakchiligi va mahalliy hamjamiyatlar ishtirokini ham qoʻllab-quvvatladi. 470 nafardan ortiq yosh kiberxavfsizlik va yangi raqamli tahdidlarga bagʻishlangan Model BMT konferensiyalarida ishtirok etdi. 50 nafar BMT Koʻngillisi esa hududlarda raqamli savodxonlik boʻyicha tadbirlarni oʻtkazib, ehtiyojmand yoshlar bilan ishladi. Tengdoshlar orqali xabardorlikni oshirish maqsadida oʻtkazilgan milliy tanlov yakunida yoshlar tomonidan yaratilgan 16 ta ijtimoiy rolik milliy telekanallar, maktablardagi raqamli ekranlar va ijtimoiy tarmoqlarda namoyish etildi.

Dasturning muhim natijalaridan biri kiberjinoyatchilikning oldini olish sohasida faoliyat yuritayotgan tashkilotlar oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlash boʻldi. Idoralararo ishchi guruhi orqali davlat organlari, huquqni muhofaza qiluvchi idoralar, fuqarolik jamiyati tashkilotlari va rivojlanish boʻyicha hamkorlar tajriba almashish, hamkorlikni kuchaytirish hamda yoshlarga taʼsir koʻrsatayotgan yangi raqamli tahdidlarga muvofiqlashtirilgan javob choralarini ishlab chiqish yoʻlida birgalikda ishladi.

Dastur yakunlangan boʻlsada, uning koʻplab natijalari milliy hamkorlar faoliyatida davom ettiriladi. Onlayn taʼlim platformasi, oʻquv materiallari, tayyorlangan mutaxassislar, tadqiqotlar va yoʻlga qoʻyilgan hamkorliklar Oʻzbekistonda raqamli savodxonlikni oshirish, internetdan xavfsiz foydalanish madaniyatini rivojlantirish hamda yoshlarni kiberjinoyatchilik va raqamli zoʻravonlikdan himoya qilish boʻyicha ishlarni davom ettirish uchun mustahkam asos yaratadi.

Qoʻshma dastur yetakchi agentlik sifatida UNODC hamda UNDP tomonidan Ichki ishlar vazirligining Kiberjinoyatlarga qarshi kurashish departamenti, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, UZINFOCOM, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Volontyorlar milliy assotsiatsiyasi, Mahallalar uyushmasi, Toshkentdagi Westminster xalqaro universiteti, “Barqaror Hayot” NNT va boshqa milliy hamkorlar bilan birgalikda amalga oshirildi. Dastur BMTning Inson xavfsizligi boʻyicha ishonch jamgʻarmasi (UNTFHS) tomonidan moliyalashtirildi.