Hisobot davri: (2024 yil iyul - dekabr)

Davlat: Oʻzbekiston

OTB qarz bitimi raqami: 3963(COL)/3965-UZB

2025-yil, avgust

O'zbekiston: Osiyo taraqqiyoti banki ishtirokidagi “A380 “G’uzor-Buxoro_Nukus-Beyneu” avtomobil yo’lining 964-1204 km (240 km) qismini rekonstruksiya qilish” loyihasi

Tayyorlagan: Qurilish nazorati boʻyicha maslahatchi – Yooshin Engineering Co. kompaniyasi ISAN korporatsiyasi “Intelligent Solution” MCHJ bilan qo‘shma korxonada

VALYUTA EKVIVALENTLARI

(2024-yil 31-dekabr holatiga)[1]

QISQARTMALAR

ATAMALAR

QAYDLAR

O‘zbekiston Respublikasining moliya yili (MY) deb birinchi yanvardan boshlab, shu jumladan, o‘ttiz birinchi dekabrgacha bo‘lgan davr hisoblanadi.

Ushbu hisobotda "$" AQSh dollariga ishora qiladi.

Ushbu atrof-muhit monitoringi bo’yicha hisoboti qarz oluvchining hujjatidir. Bu yerda bildirilgan fikrlar OTB Direktorlar kengashi, rahbariyati yoki xodimlarining fikrlarini aks ettirishi shart emas va ular dastlabki xarakterga ega bo‘lishi mumkin. E’tiboringizni OTB veb-saytining "foydalanish shartlari" bo‘limiga qarating.

Har qanday mamlakat dasturini yoki strategiyasini tayyorlashda, har qanday loyihani moliyalashtirishda yoki ushbu hujjatda ma'lum bir hudud yoki geografik hududni belgilash yoki unga havola qilish orqali OTB biron bir hudud yoki hududning huquqiy yoki boshqa maqomi bo'yicha hech qanday qaror qabul qilmoqchi emas.

MUNDARIJA

VALYUTA EKVIVALENTLARI. 2

QISQARTMALAR.. 2

QAYDLAR.. 3

JADVALLAR RO'YXATI. 5

RASMLAR RO'YXATI. 6

REZYUME.. 7

1... KIRISH.. 9

1.1.... Preambula. 9

1.2.... Sarlavha ma'lumotlari 12

1.3.... Atrof-muhit monitoringi metodologiyasi va hajmi 12

1.4.... Atrof-muhit monitoringi bo’yicha muhim ish. 13

2... LOYIHA TAVSIFI VA AMALDAGI FAOLIYATLAR.. 13

2.1.... Loyiha haqida. 13

2.2.... Yo'llarni rekonstruksiya qilish ishlari 16

2.3.... Loyiha shartnomalari va boshqaruvi 16

2.3.1.  Atrof-muhit masalalarini nazorat qilish uchun mas’uliyatlar 18

2.3.2.  Yumshatish choralarini ko'rish uchun mas’ul shaxslar 19

2.3.3.  Atrof-muhitni boshqarish bo'yicha manfaatdor tomonlarning roli va mas'uliyati 20

2.4.... Joriy hisobot davridagi loyiha faoliyati 21

2.4.1.  Loyihaning amalga oshirish jarayoni 21

2.4.2.  Resurslarni safarbar qilish. 23

2.4.3.  Atrof-muhit bo’yicha qonuniy ruxsatnoma. 23

2.5.... Loyiha dizaynidagi har qanday o'zgarishlarning tavsifi 24

2.6.... Kelishilgan qurilish usullariga o'zgartirishlar tavsifi 24

3... Atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha faoliyatlar 24

3.1.... Atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha faoliyatning umumiy tavsifi 24

3.2.... Ob’ektlarda o’tkazilgan auditlar 25

3.3.... Kutilmagan ekologik ta'sirlar yoki xavflar 25

4... Shartnomaviy majburiyatlarga rioya qilish holati 25

5... OTB LOYIHALARINI BOSHQARISH QOʻYILMASIGA (PAM) MUVOFIQLIK.. 28

6... ATROF-MUHIT MONITORINGI NATIJALARI. 32

6.1.... Hisobot davrda o'tkazilgan monitoringga umumiy sharh. 32

6.1.1.  Havo sifati, shovqin va tebranish monitoringi 32

6.1.2.  Chiqindilarni boshqarish. 33

6.1.3.  Moddiy resurslarni safarbar qilish. 33

6.1.4.  Sog’liqni saqlash va xavfsizlik. 33

6.2.... Monitoring natijalarining qisqacha mazmuni 34

6.3.... O’quv mashg’ulotlari 34

6.4.... Shikoyatlar 35

7... XULOSA VA TAVSIYALAR.. 35

7.1.... Xulosa. 35

7.2.... Tavsiyalar 36

1-ILOVA. JURNALLAR FOTOLARI 68

JADVALLAR RO'YXATI

1-jadval.... “DORKOMPLEKTSNAB PLUS & New Tech” MChJ pudratchi konsortsiumidan talab qilinadigan ekologik rejalar holati 12

2-jadval.... Atrof-muhitni muhofaza qilish bilan bog‘liq xodimlar 21

3-jadval.... Mas'ul manfaatdor tomonning roli 23

4-jadval.... Pudratchi tomonidan taqdim etilgan IPCga muvofiq dasturga oid rivojlanish. 25

5-jadval.... Hisobot davrida atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha amalga oshirilgan tadbirlar (2025 yil yanvar - iyun) 29

6-jadval.... Monitoring davrida o’tkazilgan ob’ektga tashriflar 31

7-jadval.... Ob’ekt tekshiruvlari haqida ma'lumot va xulosa jamlanmasi 31

8-jadval.... OTBning qarz shartnomalariga muvofiqlik holati 33

9-jadval.... OTB PAMga muvofiqlik holati 36

10-jadval.. Atrof-muhit masalalarining holati ……………………………………………………44

11-jadval.. 2025 yil 30 iyunga qadar Qurilish bosqichi uchun Atrof-muhitni boshqarish rejasini (EMP) amalga oshirish holati 46

12-jadval.. Monitoring davrida qabul qilingan (va oldingi monitoring davrlaridan qolgan) shikoyatlar jamlanmasi 65

13-jadval.. Monitoring davrida aniqlangan muammolar 67

RASMLAR RO'YXATI

1-rasm.      Badai Toʻg'ay qoʻriqxonasi joylashuv xaritasi (Manba: Asosiy bioxilma-xillik hududlari boʻyicha Jahon maʼlumotlar bazasi (WDKBA), 2024 yil sentyabr, https://www.keybiodiversityareas.org/kba-data) 11

2-rasm.      Baday-Toʻgʻay qoʻriqxonasining asosiy turlari 14

3-rasm.      Loyihaning yo'l joylashuvi xaritasi 17

4-rasm.      Atrof-muhitni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirish bo‘yicha institutlararo sxema. 22

5-rasm.      Loyiha qurilish faoliyati 26

6-rasm.      Pudratchining tashkilotining tashkiliy sxemasi 27

7-rasm.      Pudratchi xodimlarining maydonga jalb qilinishi 27

8-rasm.      Pudratchi tomonidan amalga oshirilgan chiqindilarni boshqarish masalalari 40

9-rasm.      Pudratchi tomonidan amalga oshiriladigan sog'liqni saqlash masalalari 42

10-rasm.    Pudratchi tomonidan amalga oshiriladigan sog'liqni saqlash masalalari 64

REZYUME

1.                       Bu 3963 (COL) /3965-UZB-sonli qarzlar bo‘yicha 1-yarim yillik ekologik monitoring hisoboti (SAEMR) bo‘lib, unga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritilgan. 2022-yil, 31-avgust. CAREC 2-koridor 2-yo‘l investitsiya dasturi, Qoraqalpog‘iston yo‘li (A380 Qo‘ng‘irotdan Dovud-Otagacha bo‘lgan uchastka) loyihasi; u LAOG va Qurilish nazorati bo‘yicha maslahatchilarning (CSC) xalqaro va milliy ekologik maslahatchilarining hisobotini ko‘rib chiqish, shu jumladan LAOG xalqaro va milliy ekologik maslahatchilarining obyektga tashrifi natijalari asosida ishlab chiqilgan. Hisobot 2024-yilning iyul - dekabr oylaridagi monitoring davrini qamrab oladi.

2.                       Loyihani amalga oshirish Osiyo taraqqiyot bankining Xavfsizlik siyosati bayonnomasi (SPS, 2009) bilan tartibga solinadi. Siyosat talabiga ko‘ra, Ijrochi agentlik (IA) atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha hujjatlarni, ya’ni Atrof-muhitga ta’sirni baholash, Dastlabki ekologik xulosa, Atrof-muhitni boshqarish rejasi va ushbu hisobot kabi boshqa davriy talablarni tayyorlashi va amalga oshirishi shart. Atrof-muhitni boshqarish rejasi (AMR) / Atrof-muhitni boshqarishning maxsus rejasi (AMRR) ni amalga oshirish orqali IA ushbu rejalarning O‘zbekiston hukumatining ekologik qonunlari, siyosati va qoidalariga muvofiqligini muntazam ravishda kuzatib borishi kerak.

3.                       Hisobot 2024-yilning iyul-dekabr oylaridagi barcha oylik hisobotlarning jamlanma ko‘rsatkichi, ma’lumotlari va axborotlari asosida tuziladi. Atrof-muhitga potensial ta’sirlar, shu jumladan bilvosita va kumulyativ ta’sirlar aniqlanadi va ularning ahamiyati baholanadi.

4.                       Loyiha B atrof-muhit toifasi sifatida tasniflanadi, chunki taklif etilayotgan loyihaning potentsial salbiy atrof-muhitga ta'siri ob'ektga xosdir, agar ulardan birortasi qaytarib bo'lmaydigan bo'lsa, kam ta'sir ko'rsatadi va ko'p hollarda A toifasidagi loyihalarga qaraganda ta'sirni yumshatish choralari osonroq ishlab chiqilishi mumkin.

5.                       Yo‘l butunlay Ustyurt cho‘lida joylashgan bo‘lib, o‘zining biologik xilma-xilligi, xususan, ko‘chib yuruvchi qushlar va yo‘qolib ketish xavfi ostida turgan antilopa bo‘lgan sayg‘oq (Saiga tatarica) bilan mashhur. Taklif etilayotgan loyiha hududi o‘ta muhim yashash muhiti sifatida ko‘rib chiqilmaydi, biroq u biologik xilma-xillikning yuqori qiymatiga va o‘ta xavfli yoki yo‘qolib ketish xavfi ostida bo‘lgan turlar va ko‘chib yuruvchi turlarning yashash muhitiga ega. Taklif etilayotgan yo‘l (25+4 km) qayta qurishni o‘z ichiga olgan yangilanish bo‘lib, yovvoyi tabiat yashash joylaridan o‘tadi.Loyihadagi mavjud yo‘l qoplamasining holati umuman qoniqarli emas. Asosiy uchastkalarda doimiy yoriqlar, chuqurliklar, yoriqlar va chekkalarning buzilishi haydovchilarni harakat tezligini kamaytirishga va yelkada yoki yo'lda harakatlanishga majbur qiladi. Ayrim uchastkalarda yulka qoplamasi butunlay buzilib, shag'al yo'l standartiga yetgan.

6.                       Loyihada mavjud yo‘l to‘shamasining holati umuman qoniqarsiz. Katta uchastkalarda uzluksiz yoriqlar, chuqurchalar, yo‘llarning o‘ydim-chuqurligi va chetlarining yemirilishi kuzatiladi, bu esa haydovchilarni harakat tezligini kamaytirishga va yo‘l yoqasida yoki yo‘lda yurishga majbur qiladi. Ba’zi uchastkalarda yo‘l qoplamasi shag‘alli yo‘l standartiga to‘liq eskirgan.

7.                       Butun loyiha yo‘li sement-beton qoplamaga o‘tkaziladi. Dam olish joylarida avtoturargohlar tashkil etiladi. Yangi yo‘l sathi, umuman olganda, 1-2 metrga ko‘tariladi. Qo‘llanilayotgan ko‘tarma yonbag‘irlarining nisbati 1:4 (Q:N) bo‘lganda yangi qatlamning kengligi 20,0 m dan ortiq bo‘ladi. Yo‘l uchastkalarining umumiy hisobiy tezligi 120 km/soat. Yo‘l harakati xavfsizligi yo‘l belgilari, signal ustunlari, yo‘l chiziqlari, yoritgichlar, avtobus bekatlari va piyodalar yo‘laklarini o‘z ichiga olgan yo‘l boshqaruvi vositalarini o‘rnatish orqali oshiriladi.

8.                       Fuqarolik qurilish ishlari 2024-yil sentyabr oyida amalga oshirish bosqichi boshlangan. XKM konsultantlari, shuningdek, Jamoa rahbari (TL) rahbarligida haqiqiy jismoniy qurilish ishlariga tayyorgarlik ko‘rish uchun yordamchi vazifalar bilan yangilangan loyihalarni ko‘rib chiqish bo‘yicha ishlarni boshladilar. Shu bilan birga, loyihaning ekologik jihatlarini, shu jumladan IEEda ko‘rsatilgan Atrof-muhitni boshqarish rejasini va boshqa kafolatlarni amalga oshirishni monitoring qilish, loyiha va OTB shartlarini qondirish va shartnoma majburiyatlari sifatida tegishli hisobotlarni amalga oshirish.

9.                       2024-yilda manfaatdor tomonlar uchun hech qanday ekologik mutaxassislar ishga qabul qilinmaganligi sababli, LAOG, CSC va Pudratchi o‘rtasida atrof-muhitni boshqarish va monitoring qilish bo‘yicha hech qanday ishchi munosabatlar saqlanib qolmagan. Pudratchi Nazorat bo‘yicha maslahatchining atrof-muhit bo‘yicha jamoasi uchun oylik ekologik hisobotlarni ko‘rib chiqish va keyinchalik LAOGga hisobot berish uchun taqdim etmagan.

10.                    Loyihaning qurilish faoliyati qurilish jadvaliga muvofiq uzluksiz asosda davom etadi. Biroq, 2024-yil 31-dekabrda fuqarolik qurilishi faoliyati bilan bog‘liq umumiy yutuqlar taxminan 17,74 foizni tashkil etadi va 1-paket (1,2,3-lotlar) va 2-paket (2,3,4-lotlar) bo‘yicha shartnoma muddatining 71,9 foizi boshlanish sanasidan buyon o‘tgan.

11.                    Tekshiruv sayohatlari asosida 2024 yil noyabr oyida ishga qabul qilingan salomatlik va xavfsizlik bo'yicha Milliy mutaxassis, qurilish uchastkalari va uchastkalarida ish xavfsizligini yaxshilash bo'yicha tavsiyalar berilgan. Yangi ishga qabul qilingan xodimlar uchun muntazam ravishda kirish brifinglari o'tkaziladi. Pudratchiga ishchilarning mehnatni muhofaza qilish talablari bo'yicha bilimlarini tekshirish va zarurat tug'ilganda ularni xavfsizlik va sog'liqni saqlash bo'yicha qayta ko'rsatmalar berish tavsiya etildi.

12.                    O'simlik va hayvonot dunyosi: Hisobot davrida o'simlik dunyosiga sezilarli ta'sir ko'rsatilmagan, faqat yovvoyi fauna juda kam, lekin loyiha yo'li yaqinida hali ham mavjud. Qish mavsumida bug'ularni Baday To'qay qo'riqxonasidan (quyidagi rasmdagi joylashuv xaritasiga qarang) tunda ovqat izlash uchun yo'l chetiga ko'chirishgan.

1-rasm.           Badai Toʻg'ay qoʻriqxonasi joylashuv xaritasi (Manba: Asosiy bioxilma-xillik hududlari boʻyicha Jahon maʼlumotlar bazasi (WDKBA), 2024 yil sentyabr, https://www.keybiodiversityareas.org/kba-data)

13.                    Yordamchi ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish obyektlariga ega bo‘lgan loyihaviy karyerlar qishloq xo‘jaligida foydalanilmaydigan, turar joy binolari va inshootlaridan uzoqda joylashgan yerlarda joylashtiriladi. Karyerlarning uchastkalari ochiq konlarda qazib olinadi.

14.                    Qarz olish joylari foydalanilmayotgan yerlarda joylashganki, yuk tashish yo'nalishlari asosan turar-joylardan chetga chiqadi. Biroq, qarz maydonlari va karerlarning atrof-muhitga ta'sirikelib chiqishiagar ishlarni bajarish uchun cheklovlar qat'iy rioya qilinmasa (mexanizmlarni belgilangan marshrutlar bo'ylab harakatlantirish, tuproqning yuqori qatlamini saqlash). Chang chiqindilarini nazorat qilish uchun sug'orish kuzatilmadi.

15.                    Shikoyatlarni ko'rib chiqish mexanizmitashkil etilmaganhali Pudratchi darajasida. Qurilish ishlari bo'yicha mahallalardan hech qanday shikoyat kelib tushmadi. Joriy hisobot tayyorlanmaguncha (2024-yil 31-dekabr) hech qanday shikoyat rasmiy ravishda topshirilmagan.

16.                    Hozirgi loyiha bundan mustasno emas. Himoya choralari bo'yicha u Osiyo taraqqiyot bankining Xavfsizlik siyosati bayonnomasi (2009) va O'zbekistonning ekologik qonunchiligi va qonunchiligi; OTBning asosiy e'tibori loyihalarning odamlar hayotiga ta'siri va ta'siriga qaratilgan. O‘zbekistonning boshqa milliy, viloyat va mahalliy siyosat va asoslari birlashtirilgan va loyihani amalga oshirish jarayonida qo‘llaniladi. Pudratchi to'liq rioya qilishga majburdir.

1-jadval.          "DORKOMPLEKTSNAB PLUS & New Tech" MCHJ pudratchi konsorsiumidan talab qilinadigan ekologik rejalar holati

17.                    2024-yil iyulidan 2024-yil dekabrigacha boʻlgan hisobot davrida Pudratchi tomonidan EMPga muvofiqligi yuzasidan hech qanday monitoring oʻtkazilmagan. Atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha xodimlar saytga safarbar etilmagan va ob'ekt uchun SSEMP hali tayyorlanmagan. Bundan tashqari, Pudratchi qurilish faoliyatini amalga oshirish uchun zarur bo'lgan barcha ekologik ruxsatnomalar va litsenziyalarni to'liq taqdim etmagan.

1.            KIRISH

1.1.        Preambula

18.               Bu 3963/3965-UZB № 3963/3965-UZB OTB kreditlari uchun 1-Yarim yillik Atrof-muhit monitoringi hisoboti (SAEMR) 2-CAREC yoʻlining ikkinchi yoʻl investitsiya dasturi, Qoraqalpogʻiston yoʻli (A380 Qoʻngʻirot-Daut-Ota uchastkasi) Loyihasi: 26 million dan 26 million metrgacha boʻlgan uchastkani yangilash va kengaytirish. A380 loyihasi.

19.               OTBning Atrof-muhitni muhofaza qilish siyosatiga (2009) asoslanib, ushbu loyiha B toifasi sifatida tasniflanadi, qo'shimcha talablar, jumladan, muhim yashash muhitini baholash (CHA) natijalariga ko'ra biologik xilma-xillikni boshqarish rejasini tayyorlash. ADB SPS 2009 ga ko'ra, loyiha B toifasiga quyidagi hollarda tasniflanadi:

●        atrof-muhitga salbiy ta'sirlar A toifali loyihalarga qaraganda kamroq ahamiyatga ega;

●        ta'sirlar saytga xosdir va agar mavjud bo'lsa, qaytarilmas; va

●        ko'p hollarda ta'sirni yumshatish chora-tadbirlari osonroq ishlab chiqilishi va amalga oshirilishi mumkin.

20.               B toifali loyihalar uchun dastlabki ekologik ekspertiza (IEE) talab qilinadi. Loyiha toifalari uning ekologik jihatdan eng sezgir komponentlari asosida aniqlanadi, shuning uchun Loyiha doirasidagi barcha natijalar va tadbirlar B toifasiga kiradi. IEE hisoboti[2]ushbu loyiha uchun tayyorlangan va 2022-yil avgust oyida OTBga taqdim etilgan.

21.               OTB SPS biologik xilma-xillikning hech bo'lmaganda aniq yo'qolishiga erishish uchun tabiiy yashash joylaridagi loyihalarni yumshatish choralarini ishlab chiqishni talab qiladi. Bu muhim yashash muhitidagi loyihalardan "biologik xilma-xillikning yuqori qiymatiga yoki faoliyat ko'rsatish qobiliyatiga putur etkazadigan muhim yashash muhitiga hech qanday o'lchanadigan salbiy ta'sir yoki ularning ehtimolini", "yo'qolib ketish xavfi ostida turgan yoki yo'qolib ketish xavfi ostida turgan har qanday tan olingan turlar populyatsiyasining kamayishini yoki tegishli yashash muhiti vakili bo'lgan hududning yo'qolishini" ko'rsatishni talab qiladi. murosaga keltirish va har qanday kamroq ta'sirlarni yumshatish. IEE hisoboti Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi (CR) huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi tomonidan tayyorlangan.[3]va OTBdan ruxsat olinganidan so'ng, hisobot OTB veb-saytida e'lon qilindi. Taklif etilayotgan reabilitatsiya va modernizatsiya tegishli tabiatni muhofaza qilish va HSE qonunlariga, jumladan havo, suv, shovqin va chiqindilar standartlari va qoidalariga, shuningdek, xalqaro yer tebranish qiymatlari va yo'l qurilishi qoidalariga muvofiq bo'ladi. Taklif etilayotgan loyiha Qoʻngʻirot va Daut-Ata oʻrtasidagi mavjud A380 samolyotini qayta tiklash va modernizatsiya qilishni oʻz ichiga oladi va Oʻzbekiston va Qozogʻiston oʻrtasidagi chegara nazorat punktida (BCP) tugaydi.

22.               Mavjud yo‘l yelkali va sement-beton qoplamali ikki qatorli qilib yangilanadi.Loyiha birinchi navbatda ikkita asosiy komponentni o'z ichiga oladi:

⎯        A380 avtomagistralini yangilash va kengaytirish: A380 avtomagistralining 673 va 698-kilometrlar oralig'ida joylashgan 25 kilometrlik qismi mustahkam tsement-beton qoplamali bo'lishi uchun yangilanadi va kengaytiriladi, bu esa yaxshilangan quvvat va chidamlilikni ta'minlaydi.

⎯        4R180 yo'lini modernizatsiya qilish: 4R180 yo'lining 0 dan 4 kilometrgacha bo'lgan 4 kilometrlik qismi yangilanadi va CAREC yo'lagi 2 loyihasi uchun belgilangan standartlarga muvofiq sement-beton qoplamali 2 qatorli yo'lga aylantiriladi.

23.               Umuman olganda, loyiha 29 kilometrlik yo‘l infratuzilmasini rivojlantirish va modernizatsiya qilishni o‘z ichiga oladi, bunda asosiy e’tibor uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash va texnik xizmat ko‘rsatish ehtiyojlarini kamaytirish uchun sement-beton qoplamadan foydalanishga qaratilgan. Ushbu yaxshilanishlar CAREC 2-koridori Qoraqalpogʻiston yoʻli (A380 Qoʻngʻirotdan Daut-Ata uchastkasi) kengroq tashabbusining bir qismi boʻlib, transport samaradorligini oshiradi va mintaqaning CAREC tarmogʻiga integratsiyalashuvini mustahkamlaydi.

24.               Yoʻl toʻliq Oʻrta Osiyo janubiy choʻl ekoregioni doirasida, Qizilqum choʻlining gʻarbiy chekkasida va Amudaryo sohilidagi oʻrmon ekoremintaqasiga yaqin joylashgan. Loyihadan 50 km masofada bitta davlat muhofazasi ostidagi hudud mavjud – Quyi Amudaryo biosfera rezervati (LABR), A380 trassasidan taxminan 800 m uzoqlikda va qishloq yoʻli trassasidan 25 km janubda joylashgan. 2011-yilda tashkil etilgan va 2021-yilda YuNESKOning biosfera rezervati sifatida belgilangan LABR Amudaryo kabi doimiy daryolar bo‘yida joylashgan noyob qirg‘oq ekotizimini – To‘qay o‘rmonini saqlashni maqsad qilgan. Inson faoliyati tahdidi ortib borayotgan bu o'rmonlar botqoq va o'rmonga bog'liq turlarni qo'llab-quvvatlaydi (quyidagi fotosuratlarga qarang).

2-rasm. Baday-Toʻgʻay qoʻriqxonasining asosiy turlari

25.               Loyiha yo'li biosfera rezervatini kesib o'tmasa-da, uning yaqinligi ushbu nozik hududga bilvosita ta'sir qilishning oldini olish uchun atrof-muhitni ehtiyotkorlik bilan boshqarishni talab qiladi. Loyihaning to'g'ridan-to'g'ri yaqinida boshqa milliy muhofaza qilinadigan hududlar mavjud emas.

26.               Loyiha OTB Xavfsizlik siyosati bayonotiga (2009) muvofiq atrof-muhit uchun B toifasi sifatida tasniflanadi va Dastlabki ekologik ekspertiza (IEE) tayyorlanishi kerak. Ta'sirlar odatda saytga xos bo'lib, asosan qaytarilishi mumkin va tegishli choralar ko'rish orqali samarali tarzda yumshatish mumkin. Shuning uchun IEE, shu jumladan Atrof-muhitni boshqarish rejasi (EMP) talab qilinadi.

27.               IEE tadqiqoti doirasida loyiha hududi turli ekotizimlarni qoʻllab-quvvatlovchi yashash joylariga, jumladan Quyi Amudaryo biosfera rezervati (LABR) yaqinidagi saksovul oʻrmonlari va Amudaryo boʻyidagi toʻqay oʻrmonlariga bilvosita taʼsir koʻrsatadi degan xulosaga keldi. Mintaqaning diqqatga sazovor faunasiga IUCN tomonidan zaif deb tasniflangan jayron va Buxoro yoki Baqtriya kiyiklari kiradi. A380 yo'lagi bo'ylab qushlarni o'rganishda Evroosiyoning keng tarqalgan turlari qayd etilgan, LABRda esa 91 ta qush turi, shu jumladan ikkita xalqaro miqyosda zaif tur: Evroosiyo toshbaqasi va sariq ko'zli kaptar mavjud. Shunday qilib, har qanday salbiy ta'sirlarni ta'minlash uchun IEE doirasida Bioxilma-xillik bo'yicha kompleks harakatlar rejasini (BAP) tayyorlash belgilandi - ayniqsa, Buxoro bug‘ularida – oldini oladi yoki minimallashtiriladi. EMP hisobot davrida ishga tushirildi va chang va avtomobil chiqindilari, shovqin, mehnat va jamoat salomatligi va xavfsizligi kabi boshqa mumkin bo'lgan ta'sirlarni ham ko'rib chiqadi.

28.               Ushbu SAEMR IEE hisobotida tavsiya etilgan atrof-muhit monitoringi va oqibatlarini yumshatish choralarini amalga oshirishni tavsiflaydi, 2024 yil iyul-dekabr oylari davomida to'plangan atrof-muhit ma'lumotlarini tahlil qiladi va aniqlangan muammolarni hal qilish bo'yicha tavsiyalar beradi.

29.               Ushbu hisobotda pudratchi monitoring davrida rivojlanish loyihasi bilan bog'liq atrof-muhitga salbiy ta'sirlarning oldini olish va/yoki yumshatish uchun zarur bo'lgan ekologik chora-tadbirlarni qanday amalga oshirganligi haqida sharh beradi. Hisobotda ayni paytda hal qilinishi kerak bo‘lgan asosiy va kichik muammolarning qisqacha mazmuni va ularni yumshatish bo‘yicha takliflar keltirilgan.

1.2.        Sarlavha ma'lumotlari

30.               O‘zbekiston Respublikasi va OTB o‘rtasida 2020-yil 3-dekabrda №3963(COL)/3965-UZB Kredit bitimlari imzolangan bo‘lib, unda O‘zbekiston Respublikasi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi (Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi) Loyihaning ijrochi agentligi va Loyihani amalga oshirish uchun mas’ul etib belgilandi. Loyiha kelishuvi OTB va Avtomobil yoʻllari davlat qoʻmitasi oʻrtasida 2020-yil 4-dekabrda imzolangan. 2023-yil 10-mayda 3963(COL)/3965-UZB-sonli kredit bitimlariga oʻzgartirishlar imzolangan boʻlib, unda A380 (673-69 km) avtomobil yoʻlining 25 km qismini yangilash va kengaytirish; va A380 avtomagistraliga tutashgan 4P 180 qishloq yo'lining 4 km qismini yangilash

31.               Hukumat va OTB siyosati va tartib-qoidalari bilan ishlashda Loyihani boshqarish boʻyicha qoʻllanma (PAM) 2023-yil avgust oyida OTB tomonidan oshkor qilingan boʻlib, unda loyihani oʻz vaqtida, byudjet doirasida amalga oshirish uchun asosiy maʼmuriy va boshqaruv talablari tavsiflanadi, bunda PAM majburiy hisoblanadi va amalga oshirish tafsilotlarini tavsiflovchi asosiy hujjat boʻlib xizmat qiladi. PAMga muvofiq, loyiha organi / Ijro etuvchi agentlik PAMda ko'rsatilgan talablarga rioya qiladi va bajaradi.

32.               Nazorat bo'yicha maslahatchi va LAOG IEE/EMP va BAPda ko'rsatilgan yumshatish choralarini amalga oshirishni ta'minlaydi. Avtomobil yo'llari qo'mitasi mahalliy NNTlar va boshqa manfaatdor tomonlar ko'magida BAPni operatsiya bosqichida amalga oshiradi. Atrof-muhitni muhofaza qilish masalalarini o'z ichiga olgan yarim yillik atrof-muhit monitoringi hisobotlari tayyorlanadi va ko'rib chiqish va oshkor qilish uchun OTBga taqdim etiladi. Qurilish pudratchi “DORKOMPLEKTSNAB and New tech” konsorsiumi tomonidan muhandisni qayta ko'rib chiqish uchun hech qanday Qurilish uchastkasi uchun maxsus atrof-muhitni boshqarish rejasi (SSEMP) tayyorlanmagan. Qurilish jarayonida atrof-muhitga kutilmagan ta'sirlar va xavflar yuzaga kelsa, LAOG voqeaning batafsil tavsifi va taklif qilingan tuzatuvchi harakatlar rejasi bilan OTBni xabardor qiladi.

1.3.        Atrof-muhit monitoringi metodologiyasi va hajmi

33.               2024-yilda hech qanday mutaxassis safarbar qilinmaganligi sababli ushbu SAEMR 2025-yil avgust oyida tayyorlangan. Bu loyiha doirasidagi 1-SAEMR boʻlib, barcha loyiha maydonlari va tadbirlarini qamrab oladi. Hisobot loyiha holati to'g'risida ma'lumot berishga va agar kerak bo'lsa, zaruriy takomillashtirish uchun EMPning kelajakda amalga oshirilishini baholashga qaratilgan.

34.               Ushbu davr uchun atrof-muhit monitoringi 2022-yilda tayyorlangan IEE hisobotida tuzilgan EMP doirasida amalga oshirildi. Maslahatchining har oylik atrof-muhit bo'yicha hisobotlari va pudratchi bilan maslahatlashuvlari dala tekshiruvlari bilan bir qatorda mavjud ikkinchi darajali ma'lumotlarni shakllantirdi.

35.               OTB Xavfsizlik siyosati bayonotiga (SPS 2009) muvofiqligini ta'minlash uchun Ijro etuvchi agentlik (IA) atrof-muhitni boshqarish va monitoring talablari va protseduralarining bajarilishini ta'minlash uchun javobgardir. Amalga oshiruvchi agentlik ularning xarid salohiyatini kuchaytirish, loyihalash va qurilish nazorati xizmatlarini qo‘llab-quvvatlash va monitoring qilishda yordam berish hamda atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha harakatlar rejalarini tayyorlash, amalga oshirish, monitoring qilish va muvofiqligini qo‘llab-quvvatlash uchun qurilish nazorati bo‘yicha maslahatchilar guruhini jalb qildi. Pudratchi qurilish ishlarini bajarish va atrof-muhitni muhofaza qilish uchun atrof-muhit va HSE sohasi xodimlari orqali javobgar bo'ladi. Pudratchi atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha milliy qonunlar, OTBning Atrof-muhitni muhofaza qilish choralari, IEE/EMP loyihasi qoidalari va Avtomobil yo'llari qo'mitasi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq atrof-muhitni muhofaza qilish majburiyatlariga bo'ysunadi.

36.               Loyiha boʻyicha qurilish nazorati boʻyicha Texnik topshiriqning bir qismi sifatida Yooshin Engineering Co. ISAN korporatsiyasi Intelligent Solution MChJ bilan qoʻshma korxonada EMPda batafsil bayon qilinganidek atrof-muhitni boshqarish va monitoringini oʻz zimmasiga olishi hamda xulosalar va qoʻllab-quvvatlovchi maʼlumotlarni ekologik hisobotga kiritishi kerak.

37.               Xalqaro atrof-muhit bo'yicha mutaxassis (IES) va atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha milliy mutaxassis (NESS) hisobot davrida safarbar etilmagan, atrof-muhit monitoringi CSC tomonidan amalga oshirilmagan.

1.4.        Atrof-muhit monitoringi bo’yicha muhim ish

38.               Atrof-muhitni muhofaza qilish tartibidan tashqari, boshqa tadbirlar ham mavjud, jumladan:

i)              zamonaviy, jim va yaxshi ta'mirlangan ishlab chiqarish zavodi va qurilish uskunalaridan foydalanish kerak;

ii)             barcha transport vositalari va zavodlar yaxshi va samarali ish tartibida saqlanishi kerak bo'lgan samarali egzoz susturucular bilan jihozlangan bo'lishi kerak;

iii)           o'rnatilgan akustik qopqoqlar yaxshi ta'mirlangan holatda saqlanishi kerak va zavod ishlatilayotganda yopiq holda saqlanishi kerak;

iv)           avtomashinalar dvigatellari ishlayotgan yo'lda kutib turmasliklari yoki navbatga turmasliklari kerak, vaqti-vaqti bilan ishlaydigan zavodlar foydalanilmayotganda yoki buni amalga oshirish mumkin bo'lmagan hollarda o'chirib qo'yilishi, minimal darajaga tushirilishi kerak;

v)            agar qurilish maydonchasi yoki materiallarni saqlash joyidan foydalanish kerak bo'lsa, u ham, uning ichidagi har qanday statik qurilma ham shovqinga sezgir binolardan imkon qadar uzoqroqqa joylashtirilishi kerak;

vi)           agar faoliyat, shu jumladan ob'ektga materiallarni etkazib berish odatdagi ish vaqtida amalga oshirilmasa, ular iloji boricha oddiy ish vaqtiga yaqinroq bajarilishi kerak;

vii)          beton aralashtirgichlarni barabanlarni bolg'a bilan tozalash kerak emas; va

viii)         materiallar bilan ishlashda materiallarni haddan tashqari balandlikdan tushirmaslikka ehtiyot bo'lish kerak.

39.               Ta'sir qilingan jamoalar bilan yaxshi muloqot ko'pincha qurilishdagi shovqin ta'sirini boshqarishning eng samarali usuli hisoblanadi. Shu sababli, Pudratchi aholini ishlarning borishi, shu jumladan, eng shovqinli tadbirlar qachon va qayerda amalga oshirilishi va ular qancha davom etishi kutilayotgani haqida xabardor qilishi kerak.

2.            LOYIHA TAVSIFI VA AMALDAGI FAOLIYATLAR

2.1.        Loyiha haqida

40.               Loyiha Qoraqalpog‘iston Respublikasining Qorauzyak va Beruniy tumanlaridagi G‘uzor-Buxro-Nukus-Beyneu (A380) avtomobil yo‘lining 673-km dan 698-km gacha bo‘lgan 25 km uzunlikdagi mavjud Qo‘ng‘irot-Daut-Ota avtomobil yo‘lini va yo‘lning 4-84R uchastkasini yangilaydi va kengaytiradi. Loyiha doirasidagi yoʻl Markaziy Osiyo mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik tashkilotining 2-koridorining bir qismi boʻlib, mintaqadagi asosiy savdo yoʻllaridan biridir. Loyiha, shuningdek, Transport vazirligi (MOV) huzuridagi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasining (Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi) institutsional salohiyatini rivojlantirishga, yo‘llarni samarali saqlashni ta’minlash, avtotransport vositalarining ortiqcha yuklanishini nazorat qilish, yo‘l harakatining to‘g‘ri boshqaruvini ta’minlash va loyiha boshqaruvini takomillashtirishga yordam beradi.

3-rasm. Loyihaning yo'l joylashuvi xaritasi

41.               Loyiha quyidagi ta'sirga mos keladi: O'zbekiston va Qozog'iston o'rtasidagi CAREC 2 koridori bo'yicha mintaqaviy savdoni kuchaytirdi.[4]Loyiha quyidagi natijani beradi: A380 avtomagistralining rekonstruksiya qilingan qismida sayohat vaqti va samaradorligi yaxshilandi.

42.               2022-yil 31-avgustda OTB Hukumatning kredit mablag‘lari hisobidan moliyalashtirish bo‘yicha so‘rovini ma’qulladi, (i) Qoraqalpog‘iston Respublikasida A380 avtomobil yo‘lining 25 km qismini (673 – 698 km) yangilash va kengaytirish;[5]va (ii) A380 ga tutashgan 4R180 qishloq yo'lining 4 km uzunligini yangilash. Ikkala yo'lni beton qoplamaga yangilash va iqlimga chidamli dizayn elementlari va yo'l harakati xavfsizligiga qarshi choralarni o'z ichiga olish taklif qilindi.

43.               Taklif etilayotgan 25 km uzunlikdagi uchastkani yangilash va kengaytirish hukumat uchun ustuvor vazifa boʻlib, A380 avtomobil yoʻlining CAREC 2 yoʻlagidagi (Gʻuzor-Buxoro-Nukus-Beyneu) qismini yangilash va kengaytirish loyihasining dastlabki hajmiga mos keladi. 25 km uzunlikdagi uchastka hali yangilanmagan, hozirda yomon ahvolda va tez yomonlashmoqda. Yangilangan uchastka O‘zbekistonning g‘arbiy viloyatlari Qashqadaryo, Buxoro, Xorazm va Qoraqalpog‘iston Respublikasini Kaspiy dengizi bo‘yidagi Qozog‘istonning Oqtau portiga bog‘lovchi asosiy savdo yo‘llaridan biri sifatida loyihaning dastlabki natijalariga hissa qo‘shadi. A380 koridori mintaqaviy savdo uchun tobora muhim ahamiyat kasb etishi kutilmoqda. 4R180 qishloq yo'li A380 uchastkasiga tutashgan va u bilan bog'langan, yomon ahvolda va zudlik bilan ta'mirlash va yangilashga muhtoj. 4R180 ning 4 km uzunlikdagi qismini modernizatsiya qilish hukumatning yirik qishloq yo‘llari dasturi doirasida tajriba tashabbusi bo‘lib, buning uchun 25 km uzunlikdagi A380 uchastkasi uchun taklif qilingan iqlimga chidamlilik va xavfsizlikni yaxshilash bo‘yicha loyihani takomillashtirish strategiyalaridan foydalanish uchun loyiha-qurilish shartnomasi usuli qo‘llaniladi. Qo'shimcha hajm 4-chi natija sifatida amalga oshiriladi: 673-km 698 km dan A380 uchastkasi yangilandi va kengaytirildi va 5-chi bo'lim: 4-km 4R180 qishloq yo'li uchastkasi yangilandi va o'tkazish qobiliyati oshirildi, ularning ikkalasi ham loyihaning loyihalash va monitoring tizimiga qo'shildi.

44.               Natija 1: Qoʻngʻirotdan Daut-Otagacha boʻlgan yoʻl rekonstruksiya qilindi. Bu yoʻl Oʻzbekistondagi A380 yoʻlining eng gʻarbiy qismi boʻladi va Oʻzbekistondan keladigan savdo uchun Kaspiy dengiziga chiqish imkonini beradi. Qishloqlar orasidagi A-380 ga kirishni yaxshilash uchun kirish yo'llari quriladi. Shuningdek, ishlab chiqarishda bozor rastalari bo'lgan 5 ta dam olish maskanining ijtimoiy infratuzilmasi quriladi, shundan 50 foizi tadbirkor ayollar uchun ajratiladi, ayollar va erkaklar uchun alohida sanitariya inshootlari quriladi. Shuningdek, u Jasliq va Qoraqalpog'iston aholi punktlarida 2 ta ko'p maqsadli jamoat majmuasini quradi, ularda ayollar va erkaklar uchun turmush tarzini o'rgatish bo'yicha muassasalar va dasturlar, shuningdek, onalik va bolalikni muhofaza qilish muassasalarini ta'minlaydigan tibbiy stollar joylashtiriladi.

45.               Natija 2: Intellektual transport tizimi o'rnatilgan. Oʻzbekistonda yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash boʻyicha koʻrsatkichlarni yaxshilash uchun CR yoʻl harakati boshqaruvi va monitoringi boʻyicha komponentni soʻradi. Ushbu komponentning tafsilotlari CR bilan kelishilgan holda ishlab chiqiladi va Toshkent – ​​Namangan yo‘lining tajriba qismiga Intellektual transport tizimini (ITS) o‘rnatishni o‘z ichiga oladi. ITSning joriy etilishi, shuningdek, ayollar bilan bog'liq jiddiy hodisalar haqida tegishli davlat organlariga chora ko'rish uchun xabar berishga yordam beradi. CR, shuningdek, har yili yo'l harakati ishtirokchisi va hodisasi bo'yicha yo'l-transport hodisalari to'g'risida jinsi bo'yicha ajratilgan hisobotlarni taqdim etadi.

46.               Natija 3: Harakatda tortish tizimi yetkazib berildi va o'rnatildi. O'q yukini nazorat qilishni ta'minlash va shu tariqa yo'l qoplamasining muddatidan oldin buzilishining oldini olish uchun Pudratchi asosiy magistrallar bo'ylab harakatda tortish (WIM) tizimini o'rnatadi. Bu avtomobilning haddan tashqari yuklanishini cheklaydi va qoplamaning xizmat qilish muddatini saqlab qoladi va yulka qoplamasini saqlashga hissa qo'shadi. CR WIM stansiyasini amalga oshirishdan oldin normalarning Prezidentning 342-sonli qaroriga muvofiqligini ta'minlash uchun o'q yukini nazorat qilish bilan bog'liq qoidalarni yangilaydi. Loyiha mamlakatning uchta tanlangan joyida o'q yukini boshqarish tizimini o'rnatishni qo'llab-quvvatlaydi.

47.               Natija 4: 673-698 km dan A380 qismi yangilandi. A380 ning 673–698 km oraligʻidagi mavjud 25 km ikki polosali qismi yoʻl aloqasi, samaradorligi va xavfsizligini yaxshilash uchun kengaygan yelkalari va keng medianali toʻrt qatorli qoʻsh qatnov qismiga yangilanadi. Qarqalpog‘iston hududiga xos bo‘lgan katta harorat o‘zgarishlariga chidamliligini oshirish hamda hayot aylanish jarayonining umumiy xarajatlari va kelgusida ta’mirlash ehtiyojlarini kamaytirish maqsadida yo‘l beton qoplama bilan yangilanadi. Iqlimga chidamli dizayn elementlari muhim va quyidagilarni o'z ichiga oladi: (a) ko'tarilgan yo'l yuzasi darajasi, (b) iqlimga chidamli beton qoplama, (c) yangi iqlimga chidamli drenaj inshootlari, (d) yaxshilangan pastki va yo'l bo'yidagi drenaj va (e) barqaror biomuhandislik choralari. Yangilangan yoʻl transport vositalari yoʻlovchilari va piyodalar uchun kamida uch yulduzli iRAP xavfsizlik reytingiga javob beradi va CAREC yoʻl harakati xavfsizligi muhandisligi qoʻllanmasi 1: Yoʻl harakati xavfsizligi auditi asosida yoʻl harakati xavfsizligi auditlari oʻtkaziladi. Yo'l harakati xavfsizligiga qarshi chora-tadbirlarga yaxshilangan kesishmalar, keng mediana, yo'l chetidagi to'siqlar, keng yelkalar, takomillashtirilgan belgilar va yo'lak belgilari kiradi.

48.               Natija 5: 4-km 4R180 qishloq yo'li uchastkasi yangilandi va o'tkazish qobiliyati oshirildi. Mavjud 4 km uzunlikdagi 4R180 qishloq yo'li uchastkasi qishloq xo'jaligi transporti xarajatlarini, hayot aylanish xarajatlarini va kelajakda texnik xizmat ko'rsatish ehtiyojlarini kamaytirish maqsadida beton qoplama va boshqa iqlim moslashuvlari bilan yangilanadi. Qurilish ishlari mamlakatda birinchi bo'lib loyihalash-qurilish shartnomasi usulidan foydalangan holda sotib olinadi. Loyihalash va qurish uslubidan foydalanish xaridlar nuqtai nazaridan biroz xavfli bo'lsa-da, EA va mahalliy pudratchilarning ushbu usuldan foydalangan holda yo'l ishlarini amalga oshirishda tajribasi yo'qligini hisobga olgan holda, bu xavf quyidagi yo'llar bilan yumshatiladi: (i) tajribali loyiha instituti ("O'zbekiston" MChJ) tomonidan tayyorlangan konseptual dizayn va texnik shartlarni taklif qilish. (Sheladia Associates Inc. AQSh), (ii) pudratchi tomonidan taqdim etilgan batafsil loyiha hujjatlarini loyiha instituti va maslahatchi tomonidan ko'rib chiqish va tasdiqlash va (iii) qurilish nazorati bo'yicha maslahatchidan mutaxassislarni loyihalash-qurilish shartnomalarini boshqarish tajribasi bilan ta'minlashni talab qilish. Kontseptual dizayn va batafsil dizayn talablari tender hujjatlariga kiritilganligi sababli, tanlangan pudratchining javobgarligi faqat batafsil loyihani tayyorlash bo'ladi, ya'ni tanlangan pudratchi odatda loyihalash/qurilish pudratchisi zimmasiga tushadigan "maqsadga muvofiq" javobgarlikni o'z zimmasiga olmaydi. Mahalliy pudratchilar xarid qilinadi va bu mahalliy qurilish sanoatini qo'llab-quvvatlaydi. Ushbu ishning xaridlari, yulka dizayni va iqlimga chidamli elementlari pilot sifatida mo'ljallangan, Hukumat ushbu tajriba yo'lidan olingan saboqlardan foydalangan holda qishloq yo'llarini qurish va ta'mirlash ishlarini kengaytirishni taklif qilmoqda. Mahsulot shuningdek, TA 9987-UZB bo'yicha qishloq yo'llari strategiyasini ishlab chiqish bo'yicha olib borilayotgan ishlarni qo'llab-quvvatlaydigan qishloq yo'llarini qurish va ta'mirlash bo'yicha qo'llanmani ishlab chiqishga yordam beradi.

WIM tizimini etkazib berish, o'rnatish va ishlatish

49.               WIM tizimi - bu yo'llarni muddatidan oldin shikastlanishdan himoya qilish uchun harakatlanuvchi yuk mashinalarining shinalar yukini (o'qlarda o'lchanadigan yuk mashinasi og'irligi) o'lchash imkonini beruvchi uskunalar va protseduralar to'plamidir. WIM tizimi real vaqt rejimida transport vositalarini turlari bo‘yicha tasniflash, uning og‘irligini o‘lchash, yozib olingan ma’lumotlarni qayta ishlash, saralash, tahlil qilish va ijro etish uchun uzatish imkonini beradi. WIM tizimining ishlash printsipi normal tezlikda harakatlanayotgan avtomobilning umumiy og'irligini (GVW) ushlaydigan va qayd etuvchi yo'l qoplamasiga o'rnatilgan o'lchash datchiklariga asoslangan. Og'irlikni o'lchash uchun ishlatiladigan umumiy WIM sensorlari polimer, keramika va kvarts piezoelektrik tizimlarini o'z ichiga oladi; bükme plitalari; va yuk hujayralari. WIM tizimlarining aniqligiga yulka pürüzlülüğü, avtomobilning to'xtatilishi, tezligi va tizimni o'rnatish, kalibrlash va texnik xizmat ko'rsatish tartib-qoidalari ta'sir qiladi. Taklif etilayotgan WIM quyidagi komponentlarga ega bo'ladi:

●          Yo'l bo'ylab o'rnatilgan og'irlik datchiklaridan tashkil topgan yuqori tezlikdagi magistral saralash tizimi barcha transport vositalarini bir zumda yuqori tezlikda tortish imkonini beradi;

●          Yuqori aniqlikdagi past tezlikli WIM tizimi (ham boshqariladigan, ham to'liq avtomatik), bu yuqori tezlikda ishlaydigan tizim tomonidan aniqlangan yuk mashinalarini aniqroq o'lchashni ta'minlaydi;

●          O'zgaruvchan xabarli yo'l belgilari, kameralar, raqamni aniqlash;

●          Aloqa moduli va tegishli dasturiy ta'minotni o'z ichiga olgan jihozlar.

2.2.        Yo'llarni rekonstruksiya qilish ishlari

50.               Reabilitatsiya ishlari quyidagi xususiyatlarga ega:

❖      yo‘lni I toifaga o‘tkazish bilan rekonstruksiya qilish;

❖      tuproqli to'shak - birlashtirilgan; alohida;

❖      bo'laklar soni - har bir yo'nalishda 2 tadan;

❖      polosaning kengligi - 3,75 m;

❖      qatnov qismining kengligi - 7,5 m dan 11,25 gacha

❖      yo'l chetining kengligi - 3,75 mx 2;

❖      Chorrahalar yonbag'irlari 1,5-2,0% va yo'l va yelkalar uchun 4,0%.

❖      qumli joylarda qirg'oq yonbag'irlari tik - 1:2;

❖      sug'oriladigan maydonlarda to'lg'azish qiyaliklarining tikligi - 1: 1,5;

❖      chorrahalarning birlashmasi va tarmog'i - kengligi 3,75 m bo'lgan o'tish tezligi bo'laklari.

❖      qoplama - qalinligi 250 mm bo'lgan tsement beton;

❖      tartibga solish - to'siq tipidagi saqlovchi yon metall yo'l to'siqlari, yo'l ko'rsatuvchi ustunlar, yo'l belgilari, gorizontal va vertikal belgilar;

❖      sun'iy tuzilmalar - kengaytirish / kengaytirish yoki almashtirish.

❖      Bozor rastalari bilan 5 ta dam olish maskani

2.3.        Loyiha shartnomalari va boshqaruvi

51.               Loyihani loyiha direktori vakili bo'lgan LAOG boshqaradi. Loyihani amalga oshirish bo'yicha xavfsizlikni ta'minlash bo'yicha to'liq vaqtli mutaxassis ishga olindi, u pudratchi va XKMni loyihani amalga oshirish bo'yicha LAOG, Davlat avtomobil yo'llari qo'mitasi va OTBga hisobot berishda boshqaradi va muvofiqlashtiradi. LAOG umumiy EMPni amalga oshirish uchun mas'ul bo'ladi va CSC/muhandis tomonidan yordam beradi. CSC vazifalari OTB SPS (2009) talablariga, er qonunlariga, atrof-muhit monitoringi hisobotlarini tayyorlash va taqdim etish va texnik dizayndagi o'zgarishlar yoki kutilmagan ta'sirlar bo'lgan taqdirda qurilish vaqtida IEEni yangilash uchun umumiy muvofiqlikni nazorat qilishni o'z ichiga oladi, lekin ular bilan cheklanmaydi. IEE loyihasiga ko'ra, SCS guruhiga bitta xalqaro atrof-muhit bo'yicha mutaxassis, bitta milliy atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassis va bitta bioxilma-xillik milliy mutaxassisi kiradi.

52.               LAOG allaqachon Yooshin Engineering Co.ni ISAN korporatsiyasi Intelligent Solution MChJ bilan loyihalarni boshqarish va qurilish nazorati bo'yicha qo'shma korxonaga yollagan (boshlanish sanasi 2024 yil 25 sentyabr). CSC qurilish ishlarining muvofiqligini ta'minlaydi - ayniqsa saytga xos EMP (SSEMP) va Loyihaning tegishli jihatlarini amalga oshirish monitoringiga e'tibor beradi. CSC jamoasi xalqaro va milliy atrof-muhit bo'yicha mutaxassislardan iborat bo'ladi.

53.               Qurilish vaqtida barcha yumshatish choralari Pudratchi tomonidan amalga oshiriladi va ular XKM tomonidan nazorat qilinadi. Loyiha ishlari DORKOMPLEKTSNAB PLUS & New Tech MChJ konsortsiumi tomonidan 2024-yil 15-oktabrda boshlangan.

54.               Loyihani amalga oshirish holati. LAOG va Nazorat muhandisi boshqaruv va monitoring uchun yaxshi ish munosabatlarini saqlab qolgan. Biroq, Nazorat muhandisi va LAOG qurilish ishlari ob'ektlarida muntazam tekshiruvlar o'tkazish uchun atrof-muhit bo'yicha mutaxassislarni yollamadi. Hisobot davrida Pudratchi ham ob'ektda atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha xodimlarni safarbar qilmagan va atrof-muhit bo'yicha zarur oylik hisobotlarni tayyorlamagan. Binobarin, atrof-muhit bo'yicha hisobot faqat atrof-muhitni muhofaza qilish guruhi tomonidan o'tkazilgan ob'ektlarni tekshirish va auditlar asosida va keyin LAOGga hisobot berish asosida nazorat muhandisi tomonidan amalga oshirildi.

55.               Shartnoma bo'yicha Pudratchi barcha amaldagi milliy, viloyat va mahalliy atrof-muhit qonunlari va qoidalariga, shuningdek, Shartnoma bo'yicha tegishli standartlarga rioya qilishi kerak.

56.               Quyidagi jadvalda Loyihaning atrof-muhitni boshqarish bilan shug'ullanadigan xodimlar ro'yxati keltirilgan.

2-jadval.          Atrof-muhitni muhofaza qilish bilan bog‘liq xodimlar

PM = kishi-oylar, TBD = Aniqlanishi kerak, TT = Texnik topshiriq

4-rasm. Atrof-muhitni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirish bo‘yicha institutlararo sxema

2.3.1.    Atrof-muhit masalalarini nazorat qilish uchun mas’uliyatlar

57.               Atrof-muhitni muhofaza qilish choralariga to'g'ri rioya qilishni ta'minlash uchun LAOGning Atrof-muhit va ijtimoiy himoya bo'yicha mutaxassisi atrof-muhit masalalarini nazorat qiladi va guruh bu masalalar bo'yicha Loyiha direktoriga hisobot beradi va maslahat beradi.

58.               Qurilish faoliyati natijasida yuzaga keladigan ekologik muammolar darhol uning e'tiboriga ta'sirlarni yumshatish, atrof-muhitni muhofaza qilish, mahalliy hamjamiyatlarning salomatligi va farovonligini himoya qilish bo'yicha sa'y-harakatlarni muvofiqlashtirish uchun e'tiborga olinishi kerak. Bularning barchasi qurilishning umumiy boshqaruvi va nazorati doirasida amalga oshirilishi kerak.

59.               LAOG qurilishni nazorat qiluvchi, Pudratchi(lar) tomonidan amalga oshirilgan barcha ishlar va tadbirlarni nazorat qiluvchi hamda spetsifikatsiya va shartnoma talablariga muvofiqligini ta'minlaydigan CSC, shu jumladan IES va NESS tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Qurilish jarayonida pudratchi zararni yumshatish bo'yicha chora-tadbirlar amalga oshirilishini va qurilishning butun davri davomida davom etishini ta'minlaydi. IES va NESS hali CSC jamoasiga qo'shilish va OTB SPS (2009) va O'zbekiston hukumatining atrof-muhitni baholash bo'yicha talabiga muvofiq EMP/SSEMP tomonidan talab qilinadigan barcha yumshatish choralarining bajarilishini nazorat qilish va nazorat qilish uchun ishga olinmagan.

60.               Milliy biologik xilma-xillik bo'yicha mutaxassis loyiha hududidagi fauna qadriyatlarini hujjatlashtirish, loyihaning bioxilma-xillikka potentsial ta'sirini va loyiha hududining fauna qadriyatlarini qayta baholash uchun mas'uldir. IEEda ko'rsatilgan Biologik xilma-xillik bo'yicha harakatlar rejasini amalga oshirish zarur (Ilova)[6], sanab o'tilgan chora-tadbirlarni ko'rib chiqish va monitoring qilish va qurilish bosqichida ta'sirlarni yumshatish yoki yo'q qilish haqida xulosa chiqarish; oxir-oqibat, ushbu yumshatish choralarini amalga oshirish qurilish pudratchisining mas'uliyati hisoblanadi.

Pudratchining atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha xodimlari: rol va mas'uliyat

1. Qurilish uchastkasi menejeri / koordinatori

·         Asosiy rol: Loyihaning barcha ekologik jihatlarini nazorat qiladi.

·         Mas'uliyat:

·         Pudratchining atrof-muhitni boshqarish rejasini (EMP) ishlab chiqish va amalga oshirish.

·         Milliy qoidalarga va loyihaga xos ekologik talablarga muvofiqligini ta'minlash.

·         Atrof-muhit masalalari bo'yicha mijoz, nazorat qiluvchi organlar va manfaatdor tomonlar bilan aloqa o'rnatish.

·         Muntazam ravishda Qurilish uchastkasi tekshiruvlari va tekshiruvlarini o'tkazing.

·         Atrof-muhit hodisalari haqida xabar bering va tuzatish choralari ko'rilishini ta'minlang.

2. Saytning atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassisi

·         Asosiy rol: Atrof-muhit masalalari bo'yicha joyida aloqa nuqtasi sifatida ishlaydi.

·         Mas'uliyat:

·         Atrof-muhitga rioya qilish uchun kundalik qurilish ishlarini kuzatib boring.

·         Atrof-muhit yozuvlarini yuriting (masalan, chiqindi jurnallari, suv sifati ma'lumotlari, chang monitoringi).

·         Qo'llab-quvvatlash asboblar to'plami suhbatlar va Qurilish uchastkasi ishchilari uchun ekologik trening.

·         Yumshatish choralarini amalga oshirishda yordam berish (masalan, eroziyani nazorat qilish, shovqinni kamaytirish).

·         Ekologik standartlarga rioya etilishini ta'minlash uchun subpudratchilar bilan muvofiqlashtirish.

2.3.2.    Yumshatish choralarini ko'rish uchun mas’ul shaxslar

61.               Qurilish bosqichida yumshatuvchi chora-tadbirlarni amalga oshirish qurilish pudratchisining javobgarligi hisoblanadi.

62.               Qurilish davrida zararni yumshatish bo'yicha chora-tadbirlarni amalga oshirishni ta'minlash uchun atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha shartnoma shartlari qurilish ishlari bo'yicha shartnomalarning bir qismidir. Qurilish jarayonida pudratchining shartnoma tartib-qoidalari va spetsifikatsiyalarga muvofiqligi LAOG va CSC tomonidan diqqat bilan nazorat qilingan.

63.               Pudratchida qurilish vaqtida atrof-muhitga rioya etilishini ta'minlash uchun butun hisobot davri davomida ob'ektda to'liq vaqtli Sog'liqni saqlash, xavfsizlik va atrof-muhit (HSE) mutaxassisi yoki HSE atrof-muhit bo'yicha yordamchi yordamchisi yo'q edi. davr.

2.3.3.    Atrof-muhitni boshqarish bo'yicha manfaatdor tomonlarning roli va mas'uliyati

64.               Qurilish jarayonida atrof-muhitni to'g'ri boshqarish bir nechta manfaatdor tomonlar va agentliklarni jalb qilishni talab qiladi, ularning har biri turli rol va mas'uliyatlarga ega, jumladan:

3-jadval.          Mas'ul manfaatdor tomonning roli

2.4.        Joriy hisobot davridagi loyiha faoliyati

2.4.1.    Loyihaning amalga oshirish jarayoni

65.               Ushbu 1-yarim yillik atrof-muhit monitoringi hisoboti Pudratchi tomonidan ishlab chiqish loyihasi bilan bog'liq atrof-muhitga salbiy ta'sirlarning oldini olish va/yoki yumshatish uchun zarur bo'lgan ekologik chora-tadbirlar qanday amalga oshirilganligini ko'rib chiqadi. Hisobotda ayni paytda hal qilinishi kerak bo‘lgan asosiy va kichik muammolarning qisqacha mazmuni ham keltirilgan.

66.               Qurilish nazorati bo‘yicha maslahatchilar (QKS) xizmatlari har ikkala qurilish shartnomasi bo‘yicha kamchiliklarni aniqlash davrida 25 km uchastka uchun 24 kalendar oy, 4 km uchastka uchun 18 kalendar oy va 12 kalendar oy davomida (kamaytirilgan xodimlar soni bilan) ko‘rsatiladi. Bu 2024 yil dekabr oyi oxiriga kelib shartnoma muddatining 10 foizi boshlangan kundan boshlab o'tganligini anglatadi.

67.               Pudratchi tomonidan taqdim etilgan IPCga ko'ra, hisobot davri oxirigacha bo'lgan ob'ektlarning umumiy rivojlanishining umumiy xulosasi quyidagicha edi:

4-jadval.          Pudratchi tomonidan taqdim etilgan IPCga muvofiq dasturga oid rivojlanish

68.               Loyihaning qurilish ishlari qurilish jadvaliga muvofiq doimiy ravishda davom etmoqda. Biroq, umumiy ko'rsatkichlardan fuqarolik qurilishi bilan bog'liq umumiy muvaffaqiyatga erishildi

5-rasm.           Loyiha qurilish faoliyati

2.4.2.    Resurslarni safarbar qilish

69.               Hisobot tayyorlanayotgan vaqtda uchastkada qurilishning dastlabki bosqichida bo‘lganligi sababli “Dorkomlektsnab Plus” MChJning 20 nafarga yaqin va “New-tech Samarqand” MChJning 30 nafar ishchisi ishlagan; ishchilar orasida barcha ishchilar mahalliy xodimlardir.

70.               Pudratchi har xil turdagi chiqindilarni olib tashlash bo'yicha shartnoma tuzadi, shuningdek, Qoraqalpog'iston sanitariya-epidemiologiya boshqarmasi bilan loyiha hududida chang nazorati, shovqin va tebranish o'lchovlarini kimyoviy tahlil qilish uchun shartnomalar tuzilishi kerak.

71.               Pudratchi barcha subpudratchilar SSEMP shartlariga rioya qilishlarini ta'minlash uchun javobgardir. Shartnoma bo'yicha muzokaralar davomida barcha subpudratchilar Pudratchi tomonidan Atrof-muhit, salomatlik, xavfsizlik va xavfsizlik (EHSS) talablari to'g'risida xabardor qilinadi. Subpudratchilar atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha barcha tegishli qonunlar va qoidalarga rioya qilishlari va atrof-muhitga mumkin bo'lgan har qanday ta'sirni minimallashtirish uchun ehtiyot choralarini ko'rishlari shart.

6-rasm.           Pudratchining tashkilotining tashkiliy sxemasi

72.               Shuningdek, pudratchi Qoraqalpog‘istonning Qo‘ng‘irot tumanidagi “Toza hudud” davlat unitar korxonasi bilan xodimlar tomonidan hosil bo‘ladigan chiqindilarni tashish bo‘yicha shartnoma tuzishi shart.

73.               Pudratchi, shuningdek, Amudaryo va Beruniy tumanlari orqali o'tadigan quvurlardan texnik suv ta'minoti bo'yicha shartnomalar tuzishi kerak. Ushbu suv qurilish va ta'mirlash maqsadlarida va chang tarqalishining oldini olish uchun ishlatiladi.

74.               Ushbu shartnomalar Pudratchi tomonidan 2024 yil dekabr oyi oxiriga qadar tuzilmagan.

75.               Ichimlik suvi ta'minoti uchun pudratchi lager va qurilish maydonchasi uchun shisha suvni mahalliy bozorlardan sotib oladi.

76.               Pudratchi barcha subpudratchilar EMP va SSEMP shartlariga rioya qilishlarini ta'minlash uchun javobgardir. Shartnoma bo'yicha muzokaralar davomida barcha subpudratchilar Pudratchi tomonidan Atrof-muhit, salomatlik, xavfsizlik va xavfsizlik (EHSS) talablari to'g'risida xabardor qilinadi. Subpudratchilar atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha barcha tegishli qonun va qoidalarga (mahalliy va OTB) rioya qilishlari va atrof-muhitga har qanday mumkin bo'lgan ta'sirni minimallashtirish uchun ehtiyot choralarini ko'rishlari kerak.

2.4.3.    Atrof-muhit bo’yicha qonuniy ruxsatnoma

77.               Yo'l loyihasi uchun yer manbalaridan foydalanish uchun ruxsatnomalar mahalliy geologiya organi tomonidan beriladi, lekin muhandisga berilmaydi. Pudratchi ishlarga taalluqli bo'lganlarni hisobga olish kerak - yo'l va yordamchi ob'ektlar.

78.               Pudratchi muhandis bilan karerlardan foydalanishni muvofiqlashtirdi va yo'l qurilishi uchun umumiy ruxsatnomalarni oldi, unda yo'l bo'yida karerlar mavjudligi to'g'risidagi ma'lumotlar mavjud. Pudratchi barcha buzilgan erlar loyihalash ishlari tugagandan so'ng qayta tiklanishiga kafolat beradi.

79.               Xususan, karerlar va ishlab chiqarish zavodlari uchun quyidagilar e'tiborga olinishi kerak:

●        Odamlarga shovqin va chang ta'sirini oldini olish uchun aholi punktlaridan kamida 500 metr masofada o'rnatilishi kerak.

●        Qishloq xo'jaligidan tashqarida bo'ling.

●        Davlat erlarida bo'ling

●        Tegishli organlardan zarur ruxsatnoma olinadi.

2.5.        Loyiha dizaynidagi har qanday o'zgarishlarning tavsifi

80.               Kelishilgan loyiha dizayniga hech qanday o'zgartirish kiritilmagan.

2.6.        Kelishilgan qurilish usullariga o'zgartirishlar tavsifi

81.               Kelishilgan qurilish usullariga o'zgartirishlar kiritilmagan.

3.            Atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha faoliyatlar

3.1.        Atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha faoliyatning umumiy tavsifi

82.               Hisobot davrida loyihaning tashkiliy tuzilmasida o‘zgarishlar ro‘y bermadi. Nazorat bo'yicha maslahatchi (SC) loyihani qurish jarayonini nazorat qildi va nazorat qildi. SC atrof-muhitni boshqarish rejasi (EMP), atrof-muhit monitoringi va OTBning atrof-muhit talablariga muvofiqligini nazorat qilish uchun o'z jamoasi tarkibiga Atrof-muhit bo'yicha mutaxassislarni (Xalqaro va Milliy) o'z ichiga oladi. SC atrof-muhit bo'yicha mutaxassislari 2025-yil avgust oyida LAOG tomonidan talab qilinadigan atrof-muhit monitoringi hisobotini tayyorlaydilar, chunki ular kechikishgan va Qurilish pudratchisining atrof-muhitga muvofiqligini nazorat qilishlari kerak.

83.               Odatda, atrof-muhit va mehnatni muhofaza qilish (HHS) monitoringi qurilish ishlari ob'ektlarini nazorat qilish va tekshirish, ruxsatnomalarni tekshirish, pudratchining muvofiqligini monitoring qilish, shovqin va tebranish uchun instrumental atrof-muhit monitoringi, havo ifloslanishi, qurilish chiqindilarini boshqarish, hujjatlarni ko'rib chiqish, EMP va SSEMPsni amalga oshirish, atrof-muhitni boshqarish va nazorat qilish bo'yicha nazoratni o'z ichiga oladi. kabi:

●        Atrof-muhitga sezgir retseptorlarni aniqlash,

●        Shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish,

●        Salomatlik va xavfsizlik masalalari,

●        Bolalar mehnati va majburiy mehnat, yong'inga qarshi vositalardan foydalanish,

●        Karyer hududidan tosh/shag'al qazib olish,

●        Qurilish maydonchasi hududida birinchi tibbiy yordam ko'rsatish muassasalari,

●        Pudratchining mahalliy atrof-muhit bo'yicha mutaxassisi va mehnatni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassisi tomonidan har kuni Qurilish uchastkasi tekshiruvlari,

●        OIV/OITS, H&S treningi,

●        Nazorat muhandisining mahalliy atrof-muhit bo'yicha mutaxassisi tomonidan lagerlar va ish joylarini tekshirish,

●        Uchinchi tomon laboratoriyasi tomonidan atrof-muhit parametrlarini sinovdan o'tkazishni nazorat qilish,

●        Qattiq chiqindilarni boshqarish muammosi,

●        Shikoyat registrlari,

●        Nazorat qiluvchi xodimlarni va mehnatni tayyorlash.

84.               Hisobot davrida safarbar ekologiya bo‘yicha mutaxassis yo‘qligi sababli pudratchi tomonidan atrof-muhitni muhofaza qilish va mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha chora-tadbirlarning tizimli bajarilishini ta’minlamadi. Natijada, kundalik ob'ektlarni tekshirish, shaxsiy himoya vositalaridan (ShXH) to'g'ri foydalanish, qurilish lagerlari va ish joylarini nazorat qilish, ruxsatnomalarni tekshirish, havo sifati, shovqin va tebranish bo'yicha atrof-muhit monitoringi, qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish kabi asosiy tadbirlar yo nomukammal bajarildi yoki tegishli hujjatlar yo'q edi. Muhandis tasdiqlangan ekologik xavfsizlik choralariga (IEE, EMP, SSEMP) minimal muvofiqlikni ta'minlash uchun to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatmalar berishi kerak edi. Garchi pudratchi ushbu ko'rsatmalarga rioya qilishga uringan bo'lsa-da, atrof-muhitni muhofaza qilish va xavfsizlikni ta'minlash uchun maxsus xodimlarning etishmasligi atrof-muhitni muhofaza qilish, monitoring va hisobot berishning izchilligi va samaradorligiga sezilarli ta'sir ko'rsatdi.

85.               Muhandisning ekologik guruhi (xalqaro va milliy atrof-muhit bo'yicha mutaxassislar) atrof-muhit monitoringi bo'yicha oylik va yarim yillik hisobotlarni tayyorlaydi va ular LAOGga taqdim etiladi. Ushbu hisobotlar muhandisning barcha qurilish ishlari, shu jumladan kuzatilgan atrof-muhitga ta'siri bo'yicha monitoringining qisqacha mazmunini beradi.

3.2.        Ob’ektlarda o’tkazilgan auditlar

86.               Pudratchi ishlarni bajarganligi sababli, hisobot davrida XKMning IES va NESS tekshiruvlar uchun jalb etilmagan.

87.               Nosozliklarni bartaraf etish bo'yicha ekologik audit o'tkazilmagan.

88.               OTB missiyasi saytiga tashrif va topilmalarbu muddat davomida amalga oshirilmagan

3.3.        Kutilmagan ekologik ta'sirlar yoki xavflar

89.               Hisobot davrida hech qanday kutilmagan ta'sirlar aniqlanmadi

4.            Shartnomaviy majburiyatlarga rioya qilish holati

90.               O‘zbekiston Respublikasi va OTB o‘rtasida 2020-yil 3-dekabrda imzolangan Loyihaning Kredit bitimlarida kovenantlar bilan bog‘liq ekologik xavfsizlik choralariga rioya qilish holati jamlangan va OTB kredit shartnomalariga rioya qilish holatini ko‘rsatadi.[7]monitoring davrida atrof-muhit, sog'liq va xavfsizlik bilan bog'liq: 2025 yil yanvar - iyun

5-rasm. OTBning qarz shartnomalariga muvofiqlik holati

5.            OTB LOYIHALARINI BOSHQARISH QOʻYILMASIGA (PAM) MUVOFIQLIK

91.               Hukumat va OTB siyosati va tartiblariga muvofiq, 2023-yil avgust oyida ishlab chiqilgan va eʼlon qilingan Loyihani boshqarish boʻyicha qoʻllanma (PAM) loyihani oʻz vaqtida va byudjet doirasida amalga oshirish uchun muhim maʼmuriy va boshqaruv talablarini tavsiflaydi, ular uchun PAM majburiy hisoblanadi va amalga oshirish tafsilotlarini tavsiflovchi asosiy hujjat boʻlib xizmat qiladi. Loyiha ma'muriyati 2023 yil avgust oyida Loyihaning ma'muriy qo'llanmasida (PAM) ko'rsatilgan quyidagi masalalarni hal qilishda davom etadi.

92.               Quyidagi jadvalda monitoring davrida atrof-muhit, salomatlik va xavfsizlik bo'yicha OTBning PAMga muvofiqligi ko'rsatilgan: 2024 yil iyul - dekabr

6-rasm. OTB PAMga muvofiqlik holati