O‘zbekiston tog‘ iqlimi bo‘yicha mintaqaviy hamkorlikni kuchaytirishga chaqirdi
2026-04-27 12:15:00 / Yangiliklar
Bugun Markaziy Osiyo iqlim o‘zgarishlari ta’sirida ko‘p zarar ko‘rayotgan mintaqalar qatoriga kiradi. Jahon meteorologiya tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, bu yerda isish sur’ati global o‘rtacha ko‘rsatkichdan oshib ketgan. Haroratning oshishi sanoatgacha bo‘lgan darajadan taxminan 1,5-2°C ga yetgan. Bunday sharoitda mintaqaning suv, oziq-ovqat va ekologik xavfsizligiga bevosita ijobiy ta’sir ko‘rsatadigan tog‘ ekotizimlarini saqlab qolish muhimdir.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari bo‘yicha maslahatchisi — Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi raisi Aziz Abduhakimov o‘z nutqida Markaziy Osiyo suv resurslarining 80 foizigacha qismi tog‘larda shakllanishi, ammo mintaqada allaqachon muzliklarining 30% gacha yo‘qotilganligi va bu jarayon tezlashib borayotganligini ta’kidladi. U mintaqaviy hamkorlikni zudlik bilan mustahkamlash, transchegaraviy moslashuv dasturlarini ishlab chiqish va tog‘ kun tartibini milliy darajada belgilangan hissalar va moslashuv rejalariga integratsiyalashga chaqirdi.
Sessiyada tabiiy yechimlarni amalda joriy etishga alohida e’tibor qaratildi. Xususan, tog‘ o‘rmonlari va yaylovlarini tiklash, suvli hududlarini muhofaza qilish hamda ekotizimlarni barqaror boshqarish masalalari muhokama qilindi. O‘zbekiston tashabbuslari qatorida bioxilma-xillik holati bo‘yicha dolzarb ma’lumotlar olish uchun tog‘ hududlarini ilmiy o‘rganish dasturlarini yo‘lga qo‘yish, muhim ekotizimlarda inson va yovvoyi tabiat o‘rtasidagi ziddiyatlarning oldini olish choralari ham bor.
Yana bir muhim yo‘nalish sifatida xalqaro iqlimiy moliyalashtirishga kirish imkoniyatlarini kengaytirish zarurligi qayd etildi. Ta’kidlanishicha, mintaqa davlatlarining moslashuv ehtiyojlari milliardlab dollarni tashkil etadi. Amaldagi moliyalashtirish esa yetarli emas. Shu bois global fondlar mablag‘larini jalb qilishni faollashtirish va tog‘ ekotizimlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha mintaqaviy dasturlarni ishga tushirish taklif etildi.
Shuningdek, ishtirokchilar Markaziy Osiyodagi yirik mushuksimon hayvonlarni saqlash va tog‘ ekotizimlarini himoya qilish bo‘yicha qo‘shma dastur ishlab chiqish istiqbollarini ham muhokama qildilar. Bu tashabbuslar Global ekologik fond grantlari orqali qo‘llab-quvvatlanishi mumkinligi qayd etildi.
Sessiya tog‘ kun tartibining xalqaro iqlim siyosatidagi ahamiyati ortib borayotganini tasdiqladi. Muhokamalardan amaliy harakatlarga o‘tish, mintaqaviy hamkorlik, ilmiy ma’lumotlar va barqaror moliyalashtirishga asoslangan yondashuvlarni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatdi.