O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi

Toshkent shahrida olib borilgan navbatdagi monitoringlar madaniy meros obyektlariga munosabatda eng ko‘zga tashlanadigan, ammo ko‘pincha e’tibordan chetda qoladigan muammoni ochib berdi — fasad qarovsizligi. 

Tashqi ko‘rinishdagi sustkashlik obyektning nafaqat estetik qiyofasini, balki uning tarixiy qadrini ham so‘ndiradi. Madaniy meros agentligi o‘rganishlari davomida Yakkasaroy tumanida uchta, Chilonzor tumanida bitta madaniy meros obyektining tashqi qismi uzoq vaqt davomida talab darajasida saqlanmagani qayd etildi.

Jumladan, “TASHELECTRONICS” MCHJ balansidagi 3 qavatli ma’muriy bino, “TOSHKENTBOSHPLANLITI” Davlat muassasasi tasarrufidagi Toshkent ilmiy tekshirish bosh muassasasi binosi, Toshkent shahar, Yakkasaroy tumani Maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi foydalanib kelayotgan 73-sonli maktab binosining fasad qismi qarovsiz holatda ekani aniqlandi.

Fasad — bu shunchaki tashqi devor emas. Bu obyektning shahar bilan “muloqot qiladigan” qismi, uning davr ruhi, me’moriy uslubi va tarixiy qiyofasini namoyon etadigan eng muhim qatlamidir. Aynan shu qismdagi e’tiborsizlik esa madaniy meros obyektining qadrini pasaytiradi, shahar muhitida esa tashlandiq tasavvur uyg‘otadi.

Madaniy meros obyektlarini asrab-avaylash, ularning asl qiyofasini saqlash va ulardan oqilona foydalanish — bu tavsiya emas, qonunchilik talabi. Ushbu talablarning buzilishi bevosita qonunbuzilish sifatida baholanadi.

Shu munosabat bilan Agentlik tomonidan mazkur obyektlarni balansida saqlovchi va ulardan foydalanuvchi tashkilotlarga yozma ko‘rsatmalar berildi. Fasad qismlarini ta’mirlash, restavratsiya qilish hamda obyektlarning tarixiy ko‘rinishini tiklash yuzasidan aniq muddatlar belgilandi. Ko‘rsatmalar ijrosi ustidan qat’iy nazorat o‘rnatilishi, belgilangan talablar bajarilmagan taqdirda esa amaldagi qonunchilikka muvofiq choralar ko‘rilishi rasman ogohlantirildi.

Monitoring natijalari shuni ko‘rsatadiki, madaniy merosni asrash faqat ichki ta’mirlash yoki hujjatlar bilan cheklanmaydi. U, avvalo, ko‘zga tashlanadigan joy — fasaddan boshlanadi. Aynan shu joydagi mas’uliyat esa madaniy merosga bo‘lgan haqiqiy munosabatni namoyon qiladi.