Davlat ekologik ekspertizasi markazi

Tadbir davomida ekologik axborotni yig‘ish, tahlil qilish va tarqatishda sun’iy intellekt hamda yangi raqamli yechimlardan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Mazkur yo‘nalish O‘zbekiston uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, so‘nggi yillarda mamlakatda atrof-muhitni muhofaza qilish, davlat ekologik ekspertizasi va atrof-muhitga ta’sirni baholash tizimi izchil takomillashtirilmoqda.
Shi-syan V.V. o‘z ma’ruzasida raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarini qo‘llash ekologik baholash sifati va samaradorligini oshirishda muhim vosita bo‘lib xizmat qilishini ta’kidladi. Bunday texnologiyalar materiallarni qayta ishlash va tahlil qilish jarayonlarini tezlashtirish, loyiha hujjatlaridagi kamchiliklarni aniqlash, ekologik xavflarni baholash, ekspert xulosalarining asosliligini oshirish hamda jarayonlarni davlat organlari, biznes vakillari, ekspertlar va jamoatchilik uchun yanada tushunarli qilish imkonini beradi.
Bu boradagi muhim amaliy qadamlardan biri sifatida Davlat ekologik ekspertiza markazi hamda Atrof-muhitga ta’sirni baholash bo‘yicha xalqaro assotsiatsiya (IAIA)ning Italiyadagi hamkor tuzilmasi o‘rtasida Hamkorlik memorandumi imzolandi. Mazkur hujjat milliy ekologik baholash va davlat ekologik ekspertizasi tizimiga zamonaviy raqamli yechimlar hamda sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishga qaratilgan.
Memorandum doirasida sun’iy intellekt vositalarini Markazning raqamli tizimiga integratsiya qilish, pilot loyihalarni amalga oshirish, milliy metodologiya va amaliy qo‘llanmalar ishlab chiqish, shuningdek, mutaxassislar uchun xalqaro treninglar va malaka oshirish dasturlarini tashkil etish nazarda tutilgan.
Shuningdek, raqamli yechimlarni joriy etish manfaatdor tomonlar, ekspertlar hamjamiyati, loyiha tashkilotlari va jamoatchilik bilan maslahatlashuvlar asosida amalga oshirilishi ta’kidlandi. Bu esa algoritmlar shaffofligini ta’minlash, ma’lumotlarni tekshirish imkoniyatini saqlash, ekspertning asosiy rolini saqlab qolish hamda jamoatchilik nazorati uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston uchun mazkur tashabbus sanoat, energetika, qurilish va infratuzilma loyihalari sonining ortishi, shuningdek, tabiiy resurslarga bo‘lgan bosimning kuchayishi sharoitida ayniqsa dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, ayniqsa, yirik sanoat, tog‘-kon, gidrotexnika va energetika obyektlari, shuningdek, jamoatchilik tomonidan katta qiziqish bildirilayotgan hududlarga oid loyihalarni ko‘rib chiqish sifati va samaradorligini oshirish imkonini beradi.
O‘zbekistonning mazkur tematik yig‘ilishda ishtirok etishi mamlakatning ochiqlik, hisobdorlik va ekologik ahamiyatga ega qarorlarni qabul qilish jarayonlarida jamoatchilik ishtirokini ta’minlash tamoyillariga sodiqligini yana bir bor tasdiqlaydi. Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish davlat ekologik ekspertizasi samaradorligini oshirish vositasi bo‘lish bilan birga, jamiyatning amalga oshirilayotgan ekologik islohotlarga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashning muhim mexanizmi sifatida ham qaralmoqda.
Orxus konvensiyasi Tomonlari ishchi guruhining 30-yig‘ilishi 2026-yil 24–26-iyun kunlari Jeneva shahrida bo‘lib o‘tmoqda.

Yig‘ilish kun tartibidan ekologik axborotga ega bo‘lish imkoniyatlari, qarorlar qabul qilish jarayonlarida jamoatchilik ishtiroki, sudlovga murojaat qilish huquqini ta’minlash, institutsional salohiyatni mustahkamlash hamda Orxus konvensiyasi tamoyillarini xalqaro maydonda ilgari surish masalalari o‘rin olgan.