Fuqaro aviatsiyasi faoliyatini amalga oshirishda ruxsat olish uchun O'zR qonunchiligining asosiy talablari
 

Havo kemalarini ishga tushirish bilan bog'liq fuqaro aviatsiyasida har qanday faoliyatni amalga oshirish uchun, O'zbekiston Respublikasi Havo kodeksiga (44 modda) va "Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 22 fevraldagi 86-sonli qarori bilan tasdiqlangan “ Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomi (52-ilovasi)"ga muvofiq ravishda har qanday yuridik (jismoniy) shaxs "O`zaviatsiya" agentligidan Ekspluatant sertifikatini olishi kerak.

Ekspluatant sertifikati fuqaro aviatsiyasidagi faoliyatni amalga oshirish huquqiga qo'shimcha ravishda, uning egasi ekspluatatsiya qilingan samolyotlarda parvozlar xavfsizligini ta'minlashning ICAO barcha xalqaro standartlariga mos kelishini aniqlaydi.

Ekspluatant sertifikatini olish uchun talablari hamma uchun yagona, loukoster aviakompaniyalar uchun ham va boshqa ekspluatantlar uchun bir xil.

Ekspluatant sertifikatini olishning asosiy shartlari quyidagicha:

- Tijorat faoliyatini amalga oshirish uchun O'zbekiston Respublikasi yuridik shaxs maqomiga ega bo'lishi kerak. Ekspluatantning individual sertifikati faqat shaxsiy ehtiyojlarni qondirish uchun beriladi (havaskorlarga). O'zbekiston Respublikasining havo qonunchiligida Ekspluatant sertifikatini olish uchun yuridik shaxs tuzishda, aviakompaniyaning O'zbekiston Respublikasi rezidenti ustunlik qilishi majburiy talablar belgilanmagan.

Ammo shuni yodda tutish kerakki, agar asosiy egalik chet ellik rezidentga tegishli bo'lsa, u holda shartnoma tuzayotgan tomonlar uchun bunday huquqni o'rnatgan davlatlar o'rtasidagi havo aloqasi to'g'risidagi Bitimlar asosida xorijiy davlat bunday aviakompaniyaning ushbu davlatga parvozlariga ruxsat berishdan bosh tortishi xavfi mavjud.

Mavjud:

 - mulkchilik asosida yoki ekipajsiz ijaraga olingan samolyotlar (Havo kodeksining 38-moddasiga binoan, Davlatlararo aviatsiya qo'mitasi (DAQ) tomonidan berilgan sertifikat turiga ega bo'lishi va e'lon qilingan turlar hamda parvozlarning mintaqalarini bajarish uchun jihozlangan bo'lishi zarur.

 - mulk huquqi asosida yoki ekipajsiz ijaraga olingan havo kemalari (Havo kodeksining 38-moddasiga binoan HK davlatlararo aviatsiya qo'mitasi (DAQ) tomonidan berilgan sertifikatga ega bo'lishi va e'lon qilingan turlar hamda parvozlar mintaqalarini bajarish uchun jihozlangan bo'lishi kerak.

- uchish xizmatlari tuzilmalari (uchish xodimlari zarur malaka va tayyorgarlikka ega bo'lishi lozim, shuningdek "O'zaviatsiya" agentligi tomonidan berilgan tegishli uchuvchi guvohnomasi, chet ellik uchuvchilarni yollashda ushbu uchuvchilarning guvohnomalarini (litsenziyalarini) "O'zaviatsiya" agentligida tan olish jarayonidan o'tish kerak);

- texnik xizmat (texnik xodimlar ma'lum bir havo kemasi uchun zarur malaka va tayyorgarlikka ega bo'lishi, shuningdek “O'zaviatsiya” agentligi tomonidan berilgan HKning aniq turlari bo'yicha xizmat ko'rsatuvchi mutaxassisning tegishli guvohnomasiga ega bo'lishi kerak. Texnik xizmat “O'zaviatsiya” agentligi tomonidan berilgan aviakorxonaga xizmat ko'rsatuvchi tashkilotning guvohnomasiga ega bo'lishi kerak. Agar xizmat ko'rsatishni shartnoma asosida boshqa tashkilotlar amalga oshirsa, u holda bu tashkilotlar “O'zaviatsiya” agentligi tomonidan sertifikatlangan yoki tan olingan bo'lishi kerak.

Ekspluatantning asosiy ish joyi va havo kemalarining bazasi O'zbekiston Respublikasi hududida bo'lishi kerak (O'zbekiston Respublikasi aeroportlaridan birida).

O'zbekiston Respublikasi Havo kodeksiga muvofiq barcha fuqaro havo kemalari “O'zaviatsiya” agentligida majburiy ro'yxatga olinishi kerak, shundan so'ng har bir havo kemasi fuqaro havo kemasini ro'yxatdan o'tkazish to'g'risida guvohnoma oladi. Bundan tashqari, belgilangan tartibda har bir samolyot uchun quyidagilar zarur:

• uchishga yaroqlilik sertifikati;
• radiojihozlarga sertifikat;
• shovqinlar uchun sertifikat.

Buyurtmachi “O'zaviatsiya” agentligida quyidagi aviakompaniya hujjatlarini ishlab chiqishi va tasdiqlashi (ma'qullashi) kerak:

• Parvozlar uchun qo'llanma;
• Texnik xizmat ko'rsatishni tartibga solish bo'yicha aviakompaniyaning qo'llanmasi;
• Xavfsizlikni boshqarish tizimi bo'yicha qo'llanma;
• Havo kemalardan foydalanish bo'yicha qo'llanma (har bir tur uchun);
• Og'irlikni nazorat qilish va havo kemalarni markazlashtirish bo'yicha ko'rsatma;
• Havo kemasining er ustida ishlashi bo'yicha ko'rsatma;
• Havo kemalarining parvozi uchun qo'llanma (har bir tur uchun);
• Texnik xizmat ko'rsatish dasturi (har bir tur uchun);
• Ekipaj a'zolari uchun er va parvoz mashg'ulotlari dasturi;
• Uskunalarning minimal ro'yxati (har bir tur uchun);
• Ekspluatant aviatsiya xavfsizligini ta'minlash dasturi.