“Oliy ta’lim tashkiloti laboranti” kasbiy standarti loyihasi
2026-04-28 09:00:00 / E’lonlar

|
|
|
“TASDIQLAYMAN” Taʼlim va fan sohasida kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengash raisi ___________K. Sharipov “___”_________2026-y.
|
KASBIY STANDART
Oliy taʼlim tashkiloti laboranti
|
Reyestr raqami: QR kod |
I. Umumiy maʼlumotlar
1. Kasbiy standartning qoʻllanilish sohasi: Ushbu kasbiy standart “Kimyo sohasida laborant tadqiqotchi”, “Fizika sohasida laborant tadqiqotchi”, “Texnik-laborant (umumiy yoʻnalishda)”, “Biologiya sohasida laborant tadqiqotchi”, “Qishloq xoʻjaligi sohasida laborant tadqiqotchi”, “Laborant (oʻrta malakali)”, kasblari boʻyicha xodimlarga malaka talablarini belgilash, ularning malakasini mustaqil baholash, taʼlim dasturlarini ishlab chiqish, shuningdek, tashkilotlarda inson resurslarini boshqarish sohasi va boshqa faoliyat yoʻnalishlarida keng turda qoʻllaniladi.
2. Ushbu Kasbiy standartda quyidagi asosiy tushunchalar va atamalar qoʻllaniladi:
bilim – kasbiy faoliyat doirasidagi vazifalarni bajarish uchun zarur boʻladigan, oʻrganilgan va oʻzlashtirilgan maʼlumotlar;
davlat taʼlim standartlari – davlat tomonidan taʼlimning mazmuni va sifatiga nisbatan belgilanadigan talablar majmui;
davlat taʼlim talablari – taʼlimning tuzilmasiga, mazmuniga va uni amalga oshirish shart-sharoitlariga, shuningdek, taʼlim oluvchilarning jismoniy, shaxsiy, intellektual, ilmiy hamda kasbiy sifatlariga qoʻyiladigan majburiy talablar;
guruh – Iqtisodiy faoliyat turlari umumdavlat tasniflagichi (IFUT) boʻyicha iqtisodiy faoliyatning keng sohasini oʻz ichiga olgan faoliyat turi;
informal
taʼlim – aniq maqsadga yoʻnaltirilgan yoki rejali, lekin institutsionallashtirilmagan (oiladagi, ish joyidagi va kundalik hayotdagi oʻquv faoliyatini oʻz ichiga oladigan) taʼlim;
kasbiy standart – kasbiy faoliyatning muayyan sohasida (turida) zarur bilim, mahorat, koʻnikma, ish staji, malaka darajasi, mehnatning mazmuni, sifati va shart sharoitlari, ishga boʻlgan munosabatiga qoʻyilgan minimal talablarni belgilaydigan hujjat. Kasbiy standart nomi IFUT ga muvofiq guruh (yoki kichik guruh) nomi yoki kasbiy faoliyat sohasi (turi) nomi yoki qamrab olingan kasblarga mutanosib nomdan kelib chiqib nomlanadi;
kompetensiya – shaxsning mehnat vazifani toʻliq, toʻgʻri va sifatli bajarish uchun egallangan bilim, mahorat va amaliy tajribalarini turli sharoitlarda qoʻllay olish qobiliyati;
koʻnikma – mehnat vazifasi doirasida alohida yoki yakka harakatlarni jismoniy va aqliy jihatdan bajarish;
mahorat – biror masala (mantiqiy, hissiy, ijodiy va amaliy tafakkurni qoʻllash)ni hal etish va faoliyatni amalga oshirish maqsadida bilimlarini qoʻllash
va kompetentligini namoyish etish qobiliyati;
malaka – shaxsning kasbiy faoliyatning muayyan turini bajarishga tayyorgarligini ifodalaydigan, maʼlumot toʻgʻrisidagi tegishli hujjat bilan tasdiqlanadigan bilim, qobiliyat, mahorat va koʻnikmalar darajasi;
malaka berish – rasmiy taʼlim va oʻz-oʻzini oʻqitish orqali olingan bilim
va koʻnikmalarni baholash jarayoni. Ushbu baholash natijalariga koʻra sertifikat, diplom yoki malakani tasdiqlovchi boshqa hujjat (malaka darajasi) beriladi;
malaka darajasi – murakkablik, nostandart ish harakatlari, masʼuliyatlik parametrlari boʻyicha farqlanadigan xodimlarning bilimlari, koʻnikmalari, shaxsiy
va kasbiy kompetensiyalariga qoʻyiladigan talablarga muvofiqlik darajasi;
Milliy Malaka Tizimi (MMT) – kasbiy malakalar boʻyicha mehnat bozori talabi hamda taʼlim tizimi (jumladan, norasmiy va informal taʼlim) taklifini muvofiqlashtiruvchi hamda tartibga soluvchi huquqiy va institutsional vositalar va mexanizmlar majmui;
Milliy Malakalar Ramkasi (MMR) – bu kasbiy faoliyat uchun zarur boʻlgan barcha kompetensiyalarni tavsiflovchi malaka darajalari toʻplamidan iborat tuzilma;
mutaxassislik – malaka berish bilan yakunlanadigan muayyan kasbiy tayyorgarlik turining nomi;
nodavlat taʼlim tashkiloti – davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari
va oʻquv dasturlariga muvofiq taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan litsenziya asosida yoki xabardor qilish tartibida taʼlim xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
noformal taʼlim – taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi shaxs yoki tashkilot tomonidan institutsionallashtirilgan, aniq maqsadga yoʻnaltirilgan va rejali taʼlim boʻlib, u shaxsning butun hayoti davomida taʼlim olishida rasmiy taʼlimiga qoʻshimcha va (yoki) muqobildir;
pedagog – taʼlim va tarbiya sohasida kasbiy faoliyatni amalga oshiruvchi hamda tegishli maʼlumotga, kasbiy tayyorgarlikka va maʼnaviy-axloqiy fazilatlarga ega boʻlgan jismoniy shaxs;
pedagogik faoliyat – taʼlim berish, tarbiyalash, baholash va rivojlantirishga qaratilgan professional faoliyat;
tajriba – mehnat faoliyatini amalga oshirish jarayonida egallanadigan bilimlar va mahoratlar;
taʼlim – taʼlim oluvchilarga chuqur nazariy bilim, malakalar va amaliy koʻnikmalar berishga, shuningdek ularning umumtaʼlim va kasbiy bilim, malaka hamda koʻnikmalarini shakllantirishga, qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan tizimli jarayon;
taʼlim kampusi – yagona hududda birlashtirilgan oʻquv binolarini, ilmiy-tadqiqot institutlarini (markazlarini), ishlab chiqarish majmualari va texnoparklarni, taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining vaqtincha yashash joylarini, laboratoriyalarini, axborot-resurs markazlarini (kutubxonalarni), sport inshootlarini, umumiy ovqatlanish obyektlarini oʻz ichiga olgan binolar hamda inshootlar majmuidan iborat boʻlgan, oʻquv jarayoni, maʼnaviy-axloqiy tarbiyaning yuqori samaradorligini taʼminlaydigan taʼlim-tarbiya muhiti;
taʼlim tashkilotlari attestatsiyasi – taʼlim tashkilotlarining faoliyatini baholash, davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari hamda oʻquv dasturlariga muvofiq kadrlar tayyorlash mazmuni, darajasi va sifatini aniqlash boʻyicha davlat nazoratining asosiy shakli;
taʼlim tarbiya jarayoni ishtirokchilari – taʼlim oluvchilar, voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onalari yoki boshqa qonuniy vakillari, pedagog xodimlar
va ularning vakillari;
tarbiya – aniq maqsadli hamda ijtimoiy-tarixiy tajriba asosida yosh avlodni har tomonlama kamol toptirishga, ularning ongini, maʼnaviy-axloqiy qadriyatlar
va dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan tizimli jarayon;
tarbiyaviy ish – talabalar shaxsini shakllantirish va ijtimoiy moslashuviga yoʻnaltirilgan faoliyat;
tarmoq malaka ramkasi – tarmoqda tan olinadigan malaka darajalari tizimlashtirilgan tavsifi;
oʻquv metodik majmua – darslik, mashq daftari, oʻqituvchi uchun metodik qoʻllanma, darsliklarning multimediali ilovadan iborat majmua.
3. Kasbiy standartni ishlab chiqishga asos boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar:
Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida” 2020-yil 29-sentabrdagi OʻRQ -637-son qonuni;
Oʻzbekiston Respublikasining “Pedagogning maqomi toʻgʻrisida” 2024-yil 1-fevraldagi OʻRQ-901-son qonuni;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Kasbiy taʼlimda malakali kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish va xalqaro taʼlim dasturlarini joriy qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 16-oktabrdagi PF-158-son farmoni;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi milliy malaka tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 30-sentabrdagi PQ-345-son qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat taʼlim standartlari toʻgʻrisida” 1998-yil 5-yanvardagi 5-sonli qarori bilan tasdiqlangan nizomi;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalari faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2008-yil 7-avgustdagi 173-sonli qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi taʼlim muassasalarida ikkinchi va undan keyingi taʼlimni olish tartibi toʻgʻrisida”gi nizomi (roʻyxat raqami 1844, 21-avgust, 2008-y.);
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining davlat taʼlim standartlarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2000-yil 16-oktabrdagi 400-sonli qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oliy taʼlimning davlat taʼlim standartlarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2001-yil 16-avgustdagi 343-sonli qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun pedagog kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 4-oktabrdagi 400-sonli qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi toʻgʻrisida” 2012-yil 6-iyuldagi 200-son qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Magistratura toʻgʻrisida” 2015-yil 2-martdagi 36-sonli qarori;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Iqtisodiy faoliyat turlarini tasniflashning xalqaro tizimiga oʻtish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2016-yil 24-avgustdagi 275-son qarori, OʻzMSt 640:2025 (IFUT-2.1);
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat taʼlim muassasalari hamda nodavlat taʼlim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida nizomi” 2019-yil 7-iyundagi 470-son qarori;
Mashgʻulotlarning milliy klassifikatori OʻzMSt 641:2025, (MMK-2025).
3. Ushbu Kasbiy standartda quyidagi qisqartirishlar qoʻllaniladi:
IFUT – iqtisodiy faoliyat turlari umumdavlat tasniflagichi;
TMR – Tarmoq malaka ramkasi;
- – tartib raqami.
II. Kasbiy standartning pasporti
|
1. |
Kasbiy standartning nomi: |
Oliy taʼlim tashkiloti laboranti |
|
|
2. |
Kasbiy faoliyatning asosiy maqsadi: |
Oliy taʼlim tashkilotlarida ilmiy-tadqiqot, taʼlim va ishlab chiqarish laboratoriyalarida tajriba, tahlil va tadqiqot ishlarini amalga oshirish va taʼlim tashkilotlari (taʼlim beruvchi tashkilotlar) tomonidan asosiy oliy taʼlim dasturlari uchun taʼlim xizmatlarini koʻrsatish |
|
|
3. |
IFUT boʻyicha seksiya, boʻlim, guruh, sinf va kichik sinf: |
Q Seksiyasi: Taʼlim 85 Taʼlim 85.4 Oliy taʼlim 85.40 Oliy taʼlim 85.40.0 Oliy taʼlim |
|
|
4. |
Kasbiy standartning qisqacha mazmuni: |
Oʻqitish va taʼlim-tarbiya jarayonini zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalar asosida tashkil etish, fan boʻyicha chuqur nazariy va amaliy bilimlarga ega boʻlish, ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyat olib borish, talabalarning mustaqil fikrlash va kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, taʼlim sifatini baholash va doimiy oshirib borish, kasbiy etika, akademik halollik va meʼyoriy hujjatlarga rioya qilish. |
|
|
5. |
Qamrab olingan kasblar roʻyxati va malaka darajasi: |
Kasblar kodi va nomi:
|
TMR dagi malaka darajasi: |
|
31111002 Kimyo sohasida laborant tadqiqotchi |
7 |
||
|
31112001 Fizika sohasida laborant tadqiqotchi |
7 |
||
|
31119004 Texnik-laborant (umumiy yoʻnalishda) |
7 |
||
|
31411001 Biologiya sohasida laborant tadqiqotchi |
7 |
||
|
31421011 Qishloq xoʻjaligi sohasida laborant tadqiqotchi |
7 |
||
|
31119002 Laborant (oʻrta malakali) |
7 |
||
III. Kasbiy faoliyat turining funksional xaritasi
|
Mehnat funksiyalari |
Mehnat vazifalari |
||||
|
T/r |
kodi va nomi |
Kodi |
Nomi |
Kodi |
Nomi |
|
1 |
31111002 Kimyo sohasida laborant tadqiqotchi
|
A1.7 |
Xom ashyo, yarim mahsulot yoki tayyor mahsulotlardan namuna olish, namunalarning toʻgʻri markalanishi va saqlanishini taʼminlash, tahlil uchun namunalarni maydalash, eritish, filtrlash, quritish |
A1.01.7 |
Tasdiqlangan meʼyoriy hujjatlar va metodikalar asosida namuna olish, namuna olish joyi, vaqti va sharoitini belgilash |
|
A1.02.7 |
Oʻrtacha (reprezentativ) namuna shakllantirish, namuna olishda gigiyena va texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, namuna olish jarayonini tegishli hujjatlarda qayd etish |
||||
|
A1.03.7 |
Har bir namunaga identifikatsiya belgisi raqam, sana, partiya raqami berish, namuna yorliqlarini toʻgʻri va aniq rasmiylashtirish |
||||
|
A1.04.7 |
Namunalarning saqlash sharoitini harorat, namlik, yorugʻlik nazorat qilish, saqlash muddatlariga rioya etilishini taʼminlash, namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishining oldini olish |
||||
|
A2.7 |
Fizik-kimyoviy tahlillarni bajarish (zichlik, pH, namlik, yopishqoqlik va boshqalar), sifat va miqdoriy tahlillarni amalga oshirish, zamonaviy asbob-uskunalarda ishlash(masalan, xromatograf, spektrofotometr va boshqalar), reaktivlar va eritmalarni tayyorlash |
A2.01.7 |
Tasdiqlangan metodikalar asosida fizik-kimyoviy koʻrsatkichlarni aniqlash, zichlik, pH, namlik, yopishqoqlik va boshqa parametrlarni oʻlchash |
||
|
A2.02.7 |
Oʻlchov asboblarini ishga tayyorlash va tekshirish, oʻlchov natijalarini aniqlik bilan qayd etish, natijalarni meʼyoriy hujjatlar bilan solishtirish va dastlabki xulosa berish |
||||
|
A2.03.7 |
Sifat identifikatsion tahlillarni bajarish, miqdoriy (kvantitativ) tahlillarni titrlash, gravimetrik yoki instrumental usullarda oʻtkazish |
||||
|
A2.04.7 |
Nazorat namunalaridan foydalanish, tahlil aniqligi va takrorlanuvchanligini taʼminlash, olingan natijalarni hisoblash va rasmiylashtirish |
||||
|
2 |
31112001 Fizika sohasida laborant tadqiqotchi |
B1.7 |
Fizik kattaliklarni oʻlchash (harorat, bosim, kuchlanish, tok kuchi, yorugʻlik intensivligi va boshqalar), mexanika, optika, elektr va magnetizm, atom va yadro fizikasi boʻyicha laboratoriya ishlarini bajarish |
B1.01.7 |
Tasdiqlangan metodika va standartlar asosida fizik kattaliklarni aniqlash, harorat, bosim, tok kuchi, kuchlanish, yorugʻlik intensivligi va boshqa parametrlarni oʻlchash |
|
B1.02.7 |
O‘lchov asboblarini ishga tayyorlash, kalibrlash va sozlash, natijalarni aniq qayd etish va hisobotlarga kiritish, oʻlchovlarda xatolik va noaniqlikni kamaytirish choralarini ko‘rish |
||||
|
B1.03.7 |
Tajribalarni laboratoriya xavfsizligi qoidalariga rioya qilgan holda bajarish, mexanik tizimlar (harakat, kuch, tezlik) boʻyicha tajribalarni oʻtkazish |
||||
|
B1.04.7 |
Optika yorugʻlikning akslantirilishi, yutilishi, interferensiya boʻyicha amaliy ishlarni bajarish, elektr va magnit maydon bilan bogʻliq oʻlchovlarni amalga oshirish, atom va yadro fizikasi eksperimentlarini topshiriqqa muvofiq bajarish |
||||
|
B2.7 |
Tajriba qurilmalarini yigʻish va sozlash, oʻlchov asboblari koʻrsatkichlarini aniqlik bilan qayd etish
|
B2.01.7 |
Laboratoriya tajribalariga mos qurilmalarni tanlash va yigʻish, qurilmalarni ishlab chiqaruvchi yoki metodika koʻrsatmalariga muvofiq sozlash |
||
|
B2.02.7 |
Tajriba sharoitlariga mos holda qurilmalarni joylashtirish va ulash, qurilmalarning xavfsiz ishlashini taʼminlash, tajriba davomida qurilmalarni nazorat qilish va sozlashni yangilash |
||||
|
B2.03.7 |
Har bir oʻlchov natijasini aniq va tartibli qayd etish, oʻlchovlarni birlashtirish va laboratoriya jurnallariga kiritish |
||||
|
B2.04.7 |
Elektron yoki mexanik koʻrsatkichlarni standart birligida yozish, noaniqlik va xatoliklarni kamaytirish choralarini koʻrish, olingan natijalarni tahlil qilish |
||||
|
3
|
31119004 Texnik-laborant (umumiy yoʻnalishda) |
B1.7 |
Namuna qabul qilish, roʻyxatga olish va markalash, namunalarning saqlanish sharoitlarini taʼminlash, tahlil yoki tajriba uchun namunalarni tayyorlash,quritish, maydalash, eritish va boshqalar |
B1.01.7 |
Laboratoriyaga kelgan xom ashyo, yarim mahsulot yoki tayyor mahsulotlarni qabul qilish, har bir namunani laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritish |
|
B1.02.7 |
Namunalarga identifikatsiya raqami, sana va boshqa zarur belgilarni berish,Namunani markalash va notoʻgʻri aralashishning oldini olish |
||||
|
B1.03.7 |
Namunalarning saqlanish harorati, namligi, yorugʻlik |
||||
|
B1.04.7 |
Namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishini oldini olish, zarurat boʻlsa, namuna sharoitini laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish |
||||
|
B2.7 |
Tasdiqlangan metodikalar asosida oddiy va oʻrta murakkablikdagi tahlillarni oʻtkazish, reaktiv va eritmalarni tayyorlash, oʻlchov asboblaridan foydalanish va koʻrsatkichlarni qayd etish, tajriba natijalarini laboratoriya jurnaliga kiritish
|
B2.01.7 |
Laboratoriya ishlarini tasdiqlangan standartlar |
||
|
B2.02.7 |
Nazorat namunalaridan foydalanib tahlil natijalarini tekshirish, tahlil jarayonida xavfsizlik va gigiyena qoidalariga rioya qilish |
||||
|
B2.03.7 |
Zarur reaktivlarni tanlash va ularning sifati va amal qilish muddatini tekshirish, belgilangan konsentratsiyada eritmalarni tayyorlash, reaktivlar |
||||
|
B2.04.7 |
Laboratoriya ishlarida kerakli oʻlchovlarni bajarish, koʻrsatkichlarni aniq va tartibli qayd etish, noaniqlik |
|
4
|
31411001 Biologiya sohasida laborant tadqiqotchi |
B1.7 |
Oʻsimlik, hayvon yoki mikrobiologik, namunalardan namunalar olish, biomateriallarni (qon, toʻqima, suv, tuproq) qabul qilish va roʻyxatga olish, namunalarning toʻgʻri markalanishi va saqlanishini taʼminlash, mikroskopik yoki biokimyoviy tahlil uchun preparatlar tayyorlash |
B1.01.7 |
Tasdiqlangan metodika va standartlarga muvofiq biologik namuna olish, olingan namunalarning sifat |
|
B1.02.7 |
Namuna olish jarayonida gigiyena va laboratoriya xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, namuna olish vaqtini, joyini va sharoitlarini qayd etish |
||||
|
B1.03.7 |
Laboratoriyaga kelgan biomateriallarni qabul qilish |
||||
|
B1.04.7 |
Har bir biomaterialga identifikatsiya raqami, sana |
||||
|
B2.7 |
Mikroskopik tekshiruvlarni bajarish, biologik va biokimyoviy tahlillarni amalga oshirish, ozuqa muhitlarini tayyorlash va sterilizatsiya qilish, oddiy mikrobiologik ekmalarni oʻtkazish
|
B2.01.7 |
Biologik namunalarni mikroskopda tekshirish |
||
|
B2.02.7 |
Tekshiruv natijalarini laboratoriya jurnaliga aniq qayd etish, mikroskop uskunalarini toʻgʻri ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish |
||||
|
B2.03.7 |
Biologik materiallarda kimyoviy tarkib va biokimyoviy parametrlarni aniqlash, sifat va miqdoriy tahlillarni laboratoriya metodikalari boʻyicha bajarish |
||||
|
B2.04.7 |
Nazorat namunalaridan foydalanib tahlil aniqligini tekshirish, tahlil natijalarini qayd etish |
|
5 |
31421011 Qishloq xoʻjaligi sohasida laborant tadqiqotchi |
B1.7 |
Tuproq, suv, oʻsimlik va mahsulot namunalari olish namunalarning toʻgʻri markalanishi va saqlanishini taʼminlash, laboratoriya tahliliga tayyorlash (quritish, maydalash, elash, eritma tayyorlash) |
B1.01.7 |
Tasdiqlangan metodika va standartlar asosida tuproq, suv, oʻsimlik va mahsulotlardan namuna olish, namuna olish jarayonida namunalar vakilligi (reprezentativlik)ni taʼminlash |
|
B1.02.7 |
Namuna olish vaqtini, joyini va sharoitlarini laboratoriya hujjatlarida qayd etish, gigiyena va laboratoriya xavfsizligi qoidalariga rioya qilish |
||||
|
B1.03.7 |
Har bir namunaga identifikatsiya raqami, sana va boshqa zarur belgilar berish, namunalarning saqlanish sharoitlarini nazorat qilish harorat, namlik, yorugʻlik |
||||
|
B1.04.7 |
Namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishini oldini olish, saqlash muddatlariga va standartlarga qatʼiy rioya qilish |
||||
|
B2.7 |
Tuproq tarkibini aniqlash (pH, kumush miqdori, azot, fosfor, kaliy), oʻsimlik namunalarida oziqlanish elementlarini aniqlash, suv sifatini tekshirish (shoʻrlanish darajasi, minerallashuv) urugʻlarning unuvchanligi va sifat koʻrsatkichlarini baholash
|
B2.01.7 |
Tuproq namunalari ustida pH, kumush miqdori, azot, fosfor va kaliy darajasini aniqlash, olingan natijalarni laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish |
||
|
B2.02.7 |
Oʻsimlik namunalarini tayyorlash va oziqlanish elementlarini azot, fosfor, kaliy va boshqa mikroelementlar tahlil qilish,Natijalarni standart shakl va elektron formatda qayd etish |
||||
|
B2.03.7 |
Suv namunalarida shoʻrlanish darajasi, minerallashuv va boshqa fizik-kimyoviy koʻrsatkichlarni aniqlash, olingan natijalarni laboratoriya jurnali va hisobotlarida rasmiylashtirish |
||||
|
B2.04.7 |
Urugʻlarni standart metodika boʻyicha ekish, unuvchanlik darajasi va sifat koʻrsatkichlarini tekshirish, natijalarni aniq yozib borish va hisobotlarda rasmiylashtirish |
|
6 |
31119002 Laborant (oʻrta malakali) |
B1.7 |
Laboratoriya jihozlarini ishga tayyorlash, oʻlchov vositalarining toʻgʻri ishlashini tekshirish, oddiy texnik xizmat koʻrsatish va tozalash, aniqlangan nosozliklar haqida rahbarga xabar berish |
B1.01.7 |
Tuproq namunasidan laboratoriya metodikalari asosida namunalar tayyorlash, pH, kumush miqdori, azot, fosfor, kaliy va boshqa elementlarni aniqlash |
|
B1.02.7 |
Natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga aniq kiritish, oʼlchovlar va tahlil jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, olingan natijalarni meʼyoriy talablarga muvofiq tahlil qilish |
||||
|
B1.03.7 |
Oʻsimlik namunalaridan laboratoriya metodikasi boʻyicha tayyorlash, makro va mikroelementlar azot, fosfor, kaliy, magniy, temir va boshqalar miqdorini aniqlash |
||||
|
B1.04.7 |
Natijalarni laboratoriya jurnali va hisobotlarda qayd etish, suv sifatini meʼyoriy koʻrsatkichlar bilan solishtirish |
||||
|
B2.7 |
Laboratoriya jurnallarini yuritish, tahlil natijalarini rasmiylashtirish, hisobot va bayonnomalar tayyorlashda ishtirok etish, maʼlumotlarni belgilangan tartibda arxivlash
|
B2.01.7 |
Har bir tahlil va tajriba natijalarini laboratoriya jurnali va elektron tizimga muntazam yozib borish, qayd etilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va aniqligini taʼminlash |
||
|
B2.02.7 |
Laboratoriya jurnali va hujjatlarni belgilangan standartlarga muvofiq yuritish, oʻtkazilgan ishlar boʻyicha tegishli maʼlumotlarni rahbarga taqdim etish |
||||
|
B2.03.7 |
Olingan natijalarni jadval, diagramma va grafiklar koʻrinishida rasmiylashtirish, natijalarni standart laboratoriya shakllari va metodikalari boʻyicha tasdiqlash |
||||
|
B2.04.7 |
Barcha laboratoriya ishlarini jurnalda muntazam va aniq qayd etish, ishlatilgan materiallar, reagentlar, uskunalar va tajriba shartlarini yozib borish |
IV. Kasblar xaritasi va mehnat funksiyalari tavsifi
|
Kimyo sohasida laborant tadqiqotchi |
||||
|
Mashgʻulot nomining kodi: |
31111002 |
|||
|
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
7 |
|||
|
Malakani baholashga qoʻyilgan talablar: |
Tavsiya etiladi |
|||
|
Amaliy tajriba (ish staji)ga qoʻyilgan talablar |
|
|||
|
Layoqatiga va shaxsiy kompetensiyalarga qoʻyilgan talablar |
|
|||
|
Taʼlim darajasiga qoʻyilgan talablar: |
magistratura; yuqori darajadagi qoʻshimcha taʼlim (internatura, ordinatura, biznes boshqaruvi, davlat boshqaruvi va boshqa xalqaro tan olingan taʼlim); mutaxassislik (spetsialitet); bakalavriat va amaliy tajriba; |
|||
|
Informal taʼlim bilan bogʻliqligi: |
- |
|||
|
Kasbiy standartlar reyestrida mavjudligi: |
- |
|||
|
Kasbning boshqa mumkin boʻlgan nomlari: |
Oliy taʼlim tashkiloti laboranti
|
|||
|
Boshqa kasblar bilan aloqadorligi: |
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
Kasbning nomi: |
||
|
- |
- |
|||
|
- |
- |
|||
|
Mehnat funksiyalarining tavsifi |
||||
|
Kodi va nomi |
Mehnat vazifalari |
|||
|
A1.7-Taʼlim jarayoniga axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va raqamli taʼlim yechimlarini joriy etishni metodik jihatdan taʼminlash A2.7 Taʼlim jarayonini raqamlashtirish holatini tahlil qilish, samaradorligini baholash va takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish |
A1.01.7- Tasdiqlangan meʼyoriy hujjatlar va metodikalar asosida namuna olish, namuna olish joyi, vaqti va sharoitini belgilash
|
Oʻqitish natijalari |
||
|
Mehnat harakatlari: |
||||
|
1. Tasdiqlangan standartlar, metodik koʻrsatmalar |
||||
|
2. Tuproq, oʻsimlik, suv yoki boshqa materiallar uchun namuna olish punktlarini aniqlash. |
||||
|
3. Joyning geografik koordinatalarini, sharoitini |
||||
|
4. Namuna olish vaqtini aniqlash, tahlil natijalarining toʻgʻriligini taʼminlash uchun namuna olish kunini, vaqti va davrini belgilash. |
||||
|
5. Zarur hollarda mavsumiy yoki tajriba shartlariga mos ravishda namuna olish grafigini tuzish. |
||||
|
||||
|
7. Namuna kontaminatsiyasini oldini olish uchun gigiyena va xavfsizlik qoidalarini taʼminlash. |
||||
|
8. Belgilangan joy, vaqt va sharoitga muvofiq namuna olish, namuna olinishi bilan bogʻliq barcha maʼlumotlarni laboratoriya jurnali yoki elektron tizimga kiritish. |
||||
|
9. Namuna olish bilan bogʻliq barcha maʼlumotlarni protokol va bayonnoma shaklida rasmiylashtirish. |
||||
|
10. Natijalarni rahbar laboratoriya xodimiga taqdim etish va keyingi tahlil jarayoni uchun tayyorlash. |
||||
|
Koʻnikmalar: |
||||
|
Tuproq, suv va oʻsimlik namunalarini standart metodika boʻyicha tayyorlash va tahlil qilish, Laboratoriya uskunalari va asboblaridan toʻgʻri va xavfsiz foydalanish |
||||
|
Namuna olish, saqlash va transport qilish jarayonlarini toʻgʻri amalga oshirish, kimyoviy reagentlar va materiallar bilan ishlashda xavfsizlik qoidalarini bajarish |
||||
|
Olingan natijalarni aniqlik bilan qayd etish va rasmiylashtirish, pH, kumush, azot, fosfor, kaliy va mikroelementlar miqdorini aniqlash |
||||
|
Suv sifatini baholash shoʻrlanish darajasi, minerallashuv va urugʻlarning unuvchanligini tekshirish |
||||
|
tahlil natijalarini statistik va vizual grafik, diagramma shaklda tahlil qilish. |
||||
|
Laboratoriya jurnallari, bayonnomalar va hisobotlarni standart shaklga muvofiq rasmiylashtirish |
||||
|
Maʼlumotlarni elektron va qogʻoz shaklda tartibli saqlash, hujjatlarni arxivlash va kerak boʻlganda tezkor qidirish |
||||
|
Namuna olish joyi, vaqti va sharoitini belgilashni rejalashtirish, ijarayonini belgilangan meʼyoriy hujjat va metodikaga muvofiq tashkil qilish |
||||
|
Laboratoriya ishlarini samarali tartibga solish va ish yukini boshqarish, rahbar va hamkasblar bilan samarali muloqot qilish |
||||
|
Laboratoriya natijalari va tahlillarni tushunarli tarzda hisobotlash, muammoli vaziyatlarni aniqlash va ularni hal qilish boʻyicha maslahatlashish |
||||
|
Bilimlar: |
||||
|
Kimyo, biologiya va ekologiya asoslari, tuproq, oʻsimlik va suv tahlili prinsiplari, laboratoriya uskunalari, asboblari va ularning ishlash prinsiplari |
||||
|
Kimyoviy reagentlar, eritmalar va materiallar bilan xavfsiz ishlash qoidalari, namuna tayyorlash, saqlash va transport qilish shartlari |
||||
|
Tahlil metodlari: pH oʻlchash, kumush miqdori aniqlash, azot, fosfor, kaliy va mikroelementlar tahlili |
||||
|
Suv sifatini aniqlash shoʻrlanish, minerallashuv va urugʻlarning unuvchanligi koʻrsatkichlarini baholash |
||||
|
Laboratoriya jurnallari, bayonnomalar va hisobotlarni rasmiylashtirish qoidalari, maʼlumotlarni elektron va qogʻoz shaklda tartibli saqlash va arxivlash tamoyillari |
||||
|
Natijalarni statistik tahlil qilish va vizualizatsiya qilish asoslari diagramma, grafik, jadval. |
||||
|
Meʼyoriy hujjatlar va metodik koʻrsatmalar asosida ish olib borish qoidalari, oʻsimlik, tuproq va suv monitoringi standartlari |
||||
|
Laboratoriyada gigiyena va xavfsizlik qoidalarini bilish, ish jarayonini rejalashtirish va tartibga solish prinsiplari |
||||
|
Namuna olish joyi, vaqti va sharoitini belgilash tartibi, laboratoriya ishlarini samarali va meʼyoriy asosda tashkil etish |
||||
|
A1.02.7- Oʻrtacha (reprezentativ) namuna shakllantirish, namuna olishda gigiyena va texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, namuna olish jarayonini tegishli hujjatlarda qayd etish
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Olingan birlamchi namunalardan reprezentativ namuna tayyorlash usullarini qoʻllash. |
||||
|
2. Tuproq, suv yoki oʻsimlik namunalarini tekshirish va aralashmalar orqali oʻrtacha qiymatni olish. |
||||
|
3. Namunaning namunaviyligi va tahlil natijalarining ishonchliligini taʼminlash. |
||||
|
4. Reagentlar, tajriba materiallari va laboratoriya uskunalari bilan xavfsiz ishlashni taʼminlash. |
||||
|
5. Ish jarayonida shaxsiy himoya vositalarini qoʻlqop, maska ishlatish |
||||
|
6. Namuna olish joyi, vaqti, sharoiti va ishlatilgan metodlarni tegishli hujjatlarda qayd etish. |
||||
|
7. Laboratoriya jurnali, bayonnoma yoki elektron tizimga namuna olish bilan bogʻliq barcha maʼlumotlarni kiritish. |
||||
|
8. Namuna olish jarayonida yuzaga kelgan istisno holatlar yoki ogohlantirishlarni hujjatlarda belgilash. |
||||
|
9. Namunalarni belgilangan harorat va sharoitda transport qilish, har bir namuna uchun identifikatsiya yorligʻini tayyorlash va uni toʻgʻri joylashtirish |
||||
|
10. Namuna olishdan oldin va keyin asbob-uskunalarni kalibrlash va tekshirish, namunalarning sifatini monitoring qilish, zarar koʻrgan yoki buzilgan namunalarni ajratish. |
||||
|
11. Namuna bilan bogʻliq har qanday istisno holatlar, shikastlanish yoki notoʻgʻri saqlash xatolarini belgilash. |
||||
|
12. Favqulodda vaziyatlarda xavfsiz evakuatsiya va birinchi yordam koʻrsatish koʻnikmalarini qoʻllash. |
||||
|
13. Kerak boʻlsa, qoʻshimcha namunalardan aralashmalar hosil qilish, namunaning sifatini saqlash va kontaminatsiyani oldini olish uchun maxsus idishlardan foydalanish. |
||||
|
14. Birlamchi namunalardan tekis va tasodifiy joylashgan namunalarni tanlash, namunaning hajmi, soni va joylashuvini meʼyoriy koʻrsatmalarga muvofiq aniqlash. |
||||
|
Koʻnikmalar: |
||||
|
Tuproq, suv va oʻsimlik namunalarini standart metodika boʻyicha tayyorlash va reprezentativ, oʻrtacha namuna shakllantirish |
||||
|
Laboratoriya asbob-uskunalari va oʻlchov qurilmalaridan toʻgʻri va xavfsiz foydalanish |
||||
|
Kimyoviy reagentlar va tajriba materiallari bilan xavfsiz ishlash, kontaminatsiyani oldini olish. |
||||
|
Namuna olish jarayonida toʻgʻri saqlash va transport qilish, namuna olish va tahlil natijalarini standart shaklda qayd etish |
||||
|
Turli manbalardan olingan namunalarni birlashtirib oʻrtacha reprezentativ qiymatni aniqlash |
||||
|
Sifat nazorati boʻyicha xatolarni aniqlash va zarurat boʻlsa qoʻshimcha namuna olish |
||||
|
Namuna olish joyi, vaqti, sharoiti va ishlatilgan metodlarni tegishli hujjatlarda toʻgʻri qayd etish |
||||
|
Laboratoriya jurnallari, bayonnomalar va elektron tizimlarda maʼlumotlarni tartibli saqlash |
||||
|
Ish jarayonida shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish |
||||
|
Favqulodda vaziyatlarda birinchi yordam koʻrsatish |
||||
|
Ish joyini toza va xavfsiz holatda saqlash, chiqindilarni belgilangan tartibda utilizatsiya qilish |
||||
|
Namuna olish jarayonini belgilangan standartlar |
||||
|
Ishlarni samarali va tartibli tashkil etish, vaqtni optimal taqsimlash |
||||
|
Koʻp manbalardan olingan namunalarni boshqarish va tahlil jarayoniga tayyorlash |
||||
|
Namuna bilan bogʻliq istisno holatlarni va ogohlantirishlarni hujjatlarda belgilash |
||||
|
Bilimlar: |
||||
|
Analitik kimyo va biologiya asoslari, tuproqshunoslik, oʻsimlikshunoslik va gidrokimyo asosiy tushunchalari |
||||
|
Oʻlchov birliklari, aniqlik, xatolik va natijalarning ishonchliligi tushunchalari |
||||
|
Tuproq, suv va oʻsimlik namunalari olish tartibi va prinsiplari, oʻrtacha (reprezentativ) namuna shakllantirish usullari |
||||
|
Namuna hajmi, soni va joylashuvini aniqlash mezonlari, namuna saqlash, markirovkalash va transport qilish talablari |
||||
|
Tasdiqlangan meʼyoriy hujjatlar, standartlar va metodik koʻrsatmalar talablari |
||||
|
Laboratoriya faoliyatiga oid ichki reglament va yoʻriqnomalar, hujjatlashtirish va hisobot yuritish qoidalari |
||||
|
Laboratoriyada sanitariya-gigiyena talablari, kimyoviy, biologik va mexanik xavf omillari |
||||
|
Shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish qoidalari, favqulodda vaziyatlarda harakat qilish va birinchi yordam asoslari |
||||
|
Sifat nazorati prinsiplari va ichki tekshiruv tartibi, asbob-uskunalarni kalibrlash va tekshirish talablari |
||||
|
Maʼlumotlarni rasmiylashtirish, saqlash va arxivlash tartibi, elektron maʼlumotlar bazasi va laboratoriya jurnallarini yuritish qoidalari |
||||
|
Mehnat harakatlari: |
||||
|
A1.03.7- Har bir namunaga identifikatsiya belgisi raqam, sana, partiya raqami berish, Namuna yorliqlarini toʻgʻri va aniq rasmiylashtirish
|
1. Har bir olingan namuna uchun yagona identifikatsiya raqamini shakllantirish. |
|||
|
2. Identifikatsiya raqamiga sana, partiya (seriya) raqami va zarur hollarda obyekt kodi kiritish. |
||||
|
3. Namuna olingan vaqt va joyga mos ravishda kodlash tizimidan foydalanish. |
||||
|
4. Takrorlanishni oldini olish maqsadida identifikatsiya raqamlarini laboratoriya reyestri bilan solishtirish. |
||||
|
5. Namuna olingan aniq sana va vaqtni qayd etish, partiya yoki seriya raqamini belgilangan tartib asosida kiritish. |
||||
|
6. Agar namuna bir nechta joydan olingan boʻlsa, har biriga alohida belgi berish. |
||||
|
7. Namuna turiga mos, namlik va haroratga chidamli yorliqlardan foydalanish, yorliqni namuna idishiga mustahkam va toʻgʻri joylashtirish. |
||||
|
8. Berilgan identifikatsiya maʼlumotlarini laboratoriya jurnali yoki elektron tizimga kiritish. |
||||
|
9. Yorliqdagi maʼlumotlar bilan hujjatlardagi maʼlumotlarning mosligini tekshirish. |
||||
|
10. Notoʻgʻri yoki shikastlangan yorliqlarni zudlik bilan almashtirish |
||||
|
11. Identifikatsiya jarayonini ichki sifat nazorati talablariga muvofiq amalga oshirish. |
||||
|
12. Maxfiy yoki muhim namunalarda qoʻshimcha belgilash tizimidan foydalanish. |
||||
|
13. Takroriy va xatolik bilan berilgan raqamlarni aniqlash va bekor qilish tartibini yuritish. |
||||
|
14. Qadoqlanish holati va yorliqning mavjudligini tekshirish, namuna qabul qilish dalolatnomasini rasmiylashtirish. |
||||
|
15. Harorat, namlik yoki kimyoviy taʼsirga chidamli materiallardan tayyorlangan yorliqlarni qoʻllash. |
||||
|
16. Namuna idishi, qopqogʻi va hujjatlaridagi identifikatsiya maʼlumotlarining bir xilligini nazorat qilish. |
||||
|
17. Namunaning harakatini qabul qilish, tahlilga berish, arxivlash yoki utilizatsiya bosqichma-bosqich hujjatlashtirish. |
||||
|
18. Notoʻgʻri markirovka yoki chalkashlik aniqlanganda tezkor choralar koʻrish, jarayon uchun masʼul shaxsni belgilash va javobgarlikni aniqlashtirish. |
||||
|
Koʻnikmalar: |
||||
|
Har bir namuna uchun yagona va takrorlanmaydigan identifikatsiya raqamini shakllantirish |
||||
|
Sana, partiya (seriya) raqami va obyekt turini kodlash tizimi asosida toʻgʻri belgilash, namuna idishlariga yorliqlarni toʻgʻri, mustahkam va xavfsiz joylashtirish |
||||
|
Shtrix-kod yoki elektron markirovka tizimlaridan foydalanish |
||||
|
Identifikatsiya maʼlumotlarini laboratoriya jurnali |
||||
|
Namuna qabul qilish, topshirish va saqlash jarayonlarini rasmiy qayd etish |
||||
|
Har bir namuna uchun yagona va takrorlanmaydigan identifikatsiya raqamini shakllantirish |
||||
|
Sana, partiya raqami va obyekt turini kodlash tizimi asosida toʻgʻri belgilash, namuna idishlariga yorliqlarni toʻgʻri, mustahkam va xavfsiz joylashtirish |
||||
|
Identifikatsiya maʼlumotlarini laboratoriya jurnali |
||||
|
Yorliq va hujjatlardagi maʼlumotlarning mosligini tekshirish, namuna qabul qilish, topshirish va saqlash jarayonlarini rasmiy qayd etish |
||||
|
Notoʻgʻri markirovka yoki chalkashliklarni aniqlash |
||||
|
Kodlash tizimini izchil yuritish va raqamlar ketma-ketligini nazorat qilish, Namunalarning saqlash joyini tizimli tashkil etish va tezkor topish imkonini yaratish |
||||
|
Bilimlar: |
||||
|
Laboratoriyada qoʻllaniladigan yagona identifikatsiya tizimi va uning tuzilishi, namuna kodi tarkibi raqam, sana, partiya/seriya raqami, obyekt turi |
||||
|
Maʼlumotlar maxfiyligini taʼminlash prinsiplari, favqulodda vaziyatlarda harakat qilish tartibi |
||||
|
Namuna bilan ishlashda gigiyena va texnika xavfsizligi talablari, notoʻgʻri markirovkaning tahlil natijalariga taʼsiri |
||||
|
Ikki martalik tekshiruv tizimi va xatoliklarni aniqlash usullari, namunalarning saqlash sharoitlari va ularning sifatga taʼsiri |
||||
|
Sifat menejmenti tizimi talablari (laboratoriya ichki tartib-qoidalari), ichki nazorat va audit tartiblari |
||||
|
Namuna olish va markirovka qilishga oid amaldagi standartlar va ichki reglamentlar |
||||
|
Maʼlumotlarni toʻgʻri va aniq qayd etish qoidalari, hujjatlarni saqlash va arxivlash meʼyorlari |
||||
|
Maʼlumotlarni soxtalashtirish yoki notoʻgʻri rasmiylashtirish oqibatlari, xizmat etikasi va ichki intizom qoidalari |
||||
|
Laboratoriyada sifatni boshqarish tamoyillari, ichki audit va tekshiruv jarayonlari |
||||
|
Namunalarning saqlash sharoitlari harorat, namlik, yorugʻlik taʼsiri, transportirovka qoidalari va tashish vaqtida xavfsizlik talablari |
||||
|
Oʻlchash aniqligi va xatolik turlari, markirovka jarayonida aniqlik va izchillikni taʼminlash prinsiplari |
||||
|
Shtrix-kod va QR-kod tizimlarining ishlash mexanizmi, elektron maʼlumotlarni himoyalash va zaxira nusxa (backup) yaratish tartibi |
||||
|
Mehnat harakatlari: |
||||
|
A1.04.7- Namunalarning saqlash sharoitini harorat, namlik, yorugʻlik nazorat qilish, saqlash muddatlariga rioya etilishini taʼminlash, namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishining oldini olish |
1. Har bir namuna turi uchun belgilangan saqlash sharoitlarini aniqlash harorat, namlik, yorugʻlik darajasi. |
|||
|
2. Muzlatkich, sovitkich yoki maxsus saqlash kameralarining harorat koʻrsatkichlarini muntazam oʻlchash va qayd etish. |
||||
|
3. Namlik va yorugʻlik darajasini nazorat qilish uchun tegishli oʻlchov vositalaridan foydalanish. |
||||
|
4. Saqlash uskunalarining sozligini tekshirish |
||||
|
5. Saqlash muddati oʻtgan namunalarni belgilangan tartibda utilizatsiya qilish yoki arxivga topshirish. |
||||
|
6. Turli obyekt yoki partiyaga mansub namunalarning aralashib ketmasligi uchun ularni alohida joylashtirish. |
||||
|
7. Namuna bilan ishlashda gigiyena va texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilish. |
||||
|
8. Saqlash jarayonida aniqlangan nomuvofiqliklarni qayd etish va bartaraf etish choralarini koʻrish. |
||||
|
9. Ichki sifat nazorati doirasida saqlash jarayonini davriy tekshiruvdan oʻtkazish. |
||||
|
10. Idishlarning germetik yopilganligini muntazam tekshirish, namuna idishlarini mexanik shikastlanishdan himoya qilish. |
||||
|
11. Harorat va namlik monitoringi natijalarini maxsus jurnal yoki elektron tizimga kiritish. |
||||
|
12. “Birinchi kelgan-birinchi tahlil qilinadi” (FIFO) tamoyiliga amal qilish. |
||||
|
13. Muzlatkich, sovitkich yoki maxsus saqlash kameralarining harorat koʻrsatkichlarini muntazam oʻlchash va qayd etish. |
||||
|
14. Saqlash uskunalarining sozligini tekshirish va nosozlik aniqlansa, zudlik bilan masʼul shaxsga xabar berish. |
||||
|
Koʻnikmalar: |
||||
|
Har bir namuna turi uchun belgilangan harorat, namlik va yorugʻlik talablarini amalda qoʻllash. |
||||
|
Saqlash muhitini doimiy monitoring qilish va koʻrsatkichlardagi ogʻishlarni aniqlash |
||||
|
Harorat va namlik nazorat jadvallarini yuritish, Sovitish va saqlash uskunalaridan samarali foydalanish |
||||
|
Namunalarning qabul qilingan sanasiga asoslanib saqlash muddatini hisoblash |
||||
|
Saqlash muddati tugashiga yaqin namunalarni aniqlash va ustuvor tartibda ishlashga yoʻnaltirish |
||||
|
Muddati oʻtgan namunalarga nisbatan belgilangan tartibda choralar koʻrish |
||||
|
Namunalarning aralashib ketishini oldini olish uchun ularni tizimli joylashtirish |
||||
|
Idishlarning germetik yopilganligini va yorliqlarning aniqligini tekshirish |
||||
|
Mexanik shikastlanish va kontaminatsiya xavfini kamaytirish, turli partiya va obyekt namunalari oʻrtasida ajratish tamoyiliga amal qilish |
||||
|
Saqlash jarayonidagi oʻzgarishlarni tezkor aniqlash, nomuvofiqliklarni qayd etish va tuzatish choralarini koʻrish |
||||
|
Namunalarning sifatini saqlab qolish uchun vaqtinchalik saqlash choralarini tashkil etish |
||||
|
Bilimlar: |
||||
|
Turli turdagi namunalarning tuproq, suv, oʻsimlik |
||||
|
Sovitish va saqlash uskunalarining ishlash prinsipi, Saqlash sharoitlaridagi ogʻishlarning tahlil natijalariga taʼsiri |
||||
|
Harorat va namlikni oʻlchash usullari, monitoring jurnallarini yuritish tartibi |
||||
|
Meʼyoriy koʻrsatkichlar va ruxsat etilgan ogʻish chegaralari, ichki sifat nazorati tamoyillari |
||||
|
Namunalarning saqlash joyini tashkil etish prinsiplari, muddati oʻtgan namunalarga nisbatan qoʻllaniladigan tartib |
||||
|
Kontaminatsiya va aralashish xavfi, germetik qadoqlash talablari |
||||
|
Mexanik shikastlanishning oldini olish usullari, gigiyena va texnika xavfsizligi qoidalari |
||||
|
Saqlash sharoitlarini qayd etish tartibi, utilizatsiya |
||||
|
Elektron va qogʻoz shakldagi maʼlumotlarni saqlash talablari, nomuvofiqliklarni qayd etish va tuzatish tartibi |
||||
|
Elektr taʼminoti uzilganda yoki sovitish tizimi ishdan chiqqanda harakat qilish tartibi |
||||
|
Zaxira saqlash sharoitlarini tashkil etish prinsiplari, namunalarning buzilish xavfini kamaytirish choralarini bilish |
||||
|
Turli turdagi namunalarning tuproq, suv, oʻsimlik |
||||
|
Mehnat harakatlari: |
||||
|
A2.01.7- Tasdiqlangan metodikalar asosida fizik-kimyoviy koʻrsatkichlarni aniqlash, zichlik, pH, namlik, yopishqoqlik va boshqa parametrlarni oʻlchash |
1. Oʻlchov va tahlil uskunalarini (pH-metr, densitometr, viskozimetr, oʻlchov silindri va boshqalar) ishga tayyorlash. |
|||
|
2. Reagent va standart eritmalarni tayyorlash |
||||
|
3. Uskunalarni kalibrlash va meʼyoriy qiymatlar bilan solishtirish, ish joyini tozalash va shaxsiy himoya vositalarini tayyorlash. |
||||
|
4. Ish joyini tozalash va dezinfeksiya qilish, kerakli asbob-uskunalar va reagentlarni tayyorlash |
||||
|
5. Tekshiriladigan moddaning namunasini belgilang |
||||
|
6. Namuna homiladorligini agar kerak boʻlsa aniqlang va standartlarga moslashtiring |
||||
|
7. Har bir parametr boʻyicha olingan natijalarni laboratoriya jurnaliga yozish, standartlarga solishtirib natijalarni tahlil qilish |
||||
|
8. Kerak boʻlsa, qoʻshimcha tekshiruvlar yoki takroriy oʻlchovlar oʻtkazish, asbob-uskunalarni tozalash |
||||
|
9. Laboratoriya ish joyini tartibga keltirish,Ish jarayonida hosil boʻlgan chiqindilarni xavfsiz yoʻl bilan utilizatsiya qilish |
||||
|
10. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: lab koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak, respirator agar zaharli moddalar bilan ishlansa |
||||
|
11. Namunaning toʻgʻri miqdorini belgilang, namuna idishini tozalash va quritish |
||||
|
12. Agar namuna suvli eritma boʻlsa, aralashtirish yoki gomogenlashtirish |
||||
|
13. Namuna identifikatsiya yorligʻini yopishtirish: nomi, sana, seriya raqami |
||||
|
Koʻnikmalar: |
||||
|
Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, asbob-uskunalarni toʻgʻri joylashtirish va tayyorlash |
||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, metodika va ish rejasi boʻyicha harakatlarni rejalashtirish |
||||
|
Namunaning toʻgʻri hajmini va turini tanlash, namunaning gomogenezligini taʼminlash aralashtirish, suyultirish |
||||
|
Densimetr yoki pyemometrni kalibrlash, haroratga bogʻliq tuzatishlarni hisobga olish |
||||
|
Oʻlchov natijalarini aniq qayd etish va takrorlash, namunaning identifikatsiyasi va tegishli yoʻrliqlash |
||||
|
pH-metrni kalibrlash va elektrodni toʻgʻri ishlatish, barqaror oʻlchov natijasini kutish |
||||
|
Natijalarni qayd qilish va analiz qilish, quritish qurilmasi yoki vakuum quritish usulidan foydalanish |
||||
|
Namlikni hisoblash formulalarini qoʻllash, quritish jarayonida parametrlarni nazorat qilish harorat, vaqt |
||||
|
Laboratoriya jurnalida natijalarni aniq yozish, standartlarga solishtirib tahlil qilish, grafik, jadval yoki diagramma yordamida vizual taqdimot qilish |
||||
|
Bilimlar: |
||||
|
Fizik‑kimyoviy koʻrsatkich tushunchasi va ularning moddalar xossalarini aniqlashdagi roli |
||||
|
Laboratoriyada ishlash tartibi va xavfsizlik qoidalari, asbob‑uskuna va oʻlchov vositalarining ishlash prinsiplari |
||||
|
Temperaturaga bogʻliq zichlik oʻzgarishlari |
||||
|
Zichlik tushunchasi va birligi (g/cm³ yoki kg/m³), Densimetr va pyemometr ishlash prinsipi |
||||
|
pH tushunchasi, kislotalik va asoslilik, pH oʻlchash prinsipi va pH-metr ishlash tartibi |
||||
|
Elektrodlarni kalibrlash va natijalarni tahlil qilish, namlik tushunchasi va ifodalanishi |
||||
|
Namlikni aniqlash usullari: quritish, vakuum quritish, kimyoviy metodlar, namlikning moddalar xossalariga va saqlash muddatiga taʼsiri |
||||
|
Laboratoriya etikasi va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish |
||||
|
Favqulodda vaziyatlarda toʻgʻri harakat qilish va ish vaqtini samarali boshqarish |
||||
|
Viskozimetr va boshqa oʻlchash usullari, mahsulot sifati va ishlash jarayonidagi yopishqoqlik ahamiyati |
||||
|
Mehnat harakatlari: |
||||
|
A2.02.7- Oʻlchov asboblarini ishga tayyorlash va tekshirish, oʻlchov natijalarini aniqlik bilan qayd etish, natijalarni meʼyoriy hujjatlar bilan solishtirish va dastlabki xulosa berish |
1. Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga keltirish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: lab koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak. |
|||
|
2. Kerakli oʻlchov asboblarini tayyorlash: tarozi, pH-metr, viskozimetr, densimetr, termometr va boshqalar. |
||||
|
3. Reagentlar, namunalar va standart eritmalarni tayyorlash va joylashtirish, ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni oʻrganish. |
||||
|
4. Asboblarni kalibrlash tarozilarni nolga sozlash, pH-metrni tampon eritmalar bilan kalibrlash. |
||||
|
5. Asboblarni vizual tekshirish shikastlanish, ifloslanish, elektrod holati. |
||||
|
6. Asboblar ishlash holatini tekshirish va barqaror koʻrsatkich olish, zarur hollarda asboblarni tozalash |
||||
|
7. Namuna tayyorlash va gomogenlashtirish, oʻlchovlarni standart sharoitlarda amalga oshirish. |
||||
|
8. Har bir parametr boʻyicha natijalarni laboratoriya jurnaliga yozish, Natijalarni takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish. |
||||
|
9. Oʻlchovlarda yuzaga keladigan xatoliklarni belgilash va qayd etish. |
||||
|
10. Standartlar va meʼyoriy hujjatlarni ISO, GOST, milliy normativlar tayyorlash, oʻlchov natijalarini standart qiymatlar bilan solishtirish. |
||||
|
11. Standartdan chetga chiqqan natijalarni qayd etish, kerak boʻlsa, qoʻshimcha oʻlchovlar yoki tuzatishlar kiritish. |
||||
|
12. Natijalarni tahlil qilish va umumiy xulosani shakllantirish, muammo yoki oʻlchovda noaniqlik aniqlansa, takroriy tekshirish tavsiyalarini berish. |
||||
|
13. Ish jarayoni va natijalar boʻyicha dastlabki xulosani laboratoriya protokoliga yozish. |
||||
|
14. Asbob-uskunalarni tozalash va joyiga qoʻyish, ish joyini tartibga keltirish. |
||||
|
15. Chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish, laboratoriya jurnalini va natijalarni saqlash va arxivlash. |
||||
|
Koʻnikmalar: |
||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish |
||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga solish va tozalash, Ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni tushunish va ishni rejalashtirish |
||||
|
Oʻlchov asboblarini vizual tekshirish shikast, ifloslanish, elektrod holati, tarozilar, pH-metr, viskozimetr, densimetr va boshqa asboblarni kalibrlash |
||||
|
Barqaror natija olish uchun asboblarni sozlash, asboblarda yuzaga kelgan xatoliklarni aniqlash va toʻgʻrilash |
||||
|
Namuna tayyorlash va gomogenlashtirish, oʻlchovlarni standart sharoitlarda va belgilangan metodikaga muvofiq bajarish |
||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnaliga aniq va tushunarli qayd etish, takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish |
||||
|
Xatoliklarni qayd qilish va tahlil qilish, standartlar va normativ hujjatlarni oʻrganish va tushunish |
||||
|
Oʻlchov natijalarini meʼyoriy qiymatlar bilan solishtirish, standartdan chetga chiqqan natijalarni aniqlash va qayd etish |
||||
|
Kerak boʻlsa, takroriy oʻlchovlar yoki tuzatishlar tavsiya etish, natijalarni tahlil qilish va dastlabki xulosani shakllantirish |
||||
|
Muammo yoki noaniqlik aniqlansa, takroriy tekshirish tavsiyalarini berish |
||||
|
Asbob-uskunalarni tozalash va joyiga qoʻyish, ish joyini tartibga keltirish va chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish |
||||
|
Bilimlar: |
||||
|
Laboratoriyada ishlash tartibi, ish joyini tayyorlash |
||||
|
Shaxsiy himoya vositalari va ularni toʻgʻri ishlatish qoidalari, ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni tushunish va bajarish nazariyasi |
||||
|
Oʻlchov asboblari: tarozi, pH-metr, viskozimetr, densimetr va boshqa laboratoriya qurilmalari |
||||
|
Asboblarning ishlash prinsipi, barqaror natija olish |
||||
|
Asboblar bilan ishlashda yuzaga keladigan xavf |
||||
|
Natijalarni aniq va tushunarli tarzda laboratoriya jurnaliga yozish qoidalari |
||||
|
Takroriy oʻlchovlarni bajarish va aniqlikni oshirish usullari, xatolik va noaniqliklarni aniqlash nazariyasi |
||||
|
Standartlar va meʼyoriy hujjatlarning (ISO, GOST, milliy normativlar) tarkibi va ulardan foydalanish qoidalari |
||||
|
Standartdan chetga chiqqan natijalarni aniqlash va tegishli tavsiyalar berish nazariyasi |
||||
|
Noaniqlik yoki muammo aniqlansa, uni tekshirish |
||||
|
Laboratoriya jurnalini saqlash, arxivlash va keyingi ishlarda foydalanish tartibi |
||||
|
Xavfsizlik va gigiena qoidalariga rioya qilish: laboratoriya ishini boshlashdan oldin shaxsiy himoya vositalarini kiyish va xavfsizlik qoidalariga qatʼiy amal qilish |
||||
|
Masʼuliyat va mustaqillik: |
Oʻlchov natijalarining aniqligi: asboblarni toʻgʻri kalibrlash, tekshirish va xatoliklarni kamaytirish orqali ishonchli natija olish |
|||
|
Standartlarga rioya qilish: natijalarni meʼyoriy hujjatlar va standartlar bilan solishtirish, notoʻgʻri natijalarni aniqlash va qayd etish |
||||
|
Amaliy ishda aniqlik: natijalarni laboratoriya jurnaliga aniq, tushunarli va toʻliq yozish |
||||
|
Atrof-muhit va chiqindilarga masʼuliyat: chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish va ish joyini tartibga keltirish |
||||
|
Muammoni hal qilish: xatolik yoki noaniqlik aniqlanganda, mustaqil ravishda tekshirish, takroriy oʻlchovlar yoki tuzatishlar kiritish |
||||
|
Vaqtni samarali boshqarish: ishni belgilangan vaqt ichida mustaqil bajarish va natijalarni protokolga kiritish |
||||
|
Talaba yoki xodim laboratoriyada ishni xavfsiz |
||||
|
Standartlar va meʼyoriy hujjatlarga rioya qiladi, ishni yakunlash va chiqindilarni boshqarishda masʼuliyatli boʻladi |
||||
|
Ish jarayonida muammolarni mustaqil hal qilish qobiliyatiga ega boʻladi |
||||
|
Oʻz-oʻzini nazorat qilish: ish jarayonida xatoliklar yoki xavfli holatlarni mustaqil aniqlash va oldini olish |
||||
|
Dastlabki xulosani shakllantirish: natijalarni tahlil qilish va oʻz fikri asosida xulosa berish |
||||
|
Dastlabki xulosani shakllantirish: natijalarni tahlil qilish va oʻz fikri asosida xulosa berish |
||||
|
Texnik va/yoki texnologik talab |
Kimyo laboratoriya asbob-uskunalari bilan ishlashni bilish (kolba, byuretka, pipetka, analitik tarozi, spektrofotometr va boshqalar). O‘lchov asboblarini to‘g‘ri sozlash, kalibrlash va ishlatish, kimyoviy moddalarni to‘g‘ri saqlash, belgilash va ishlatish qoidalarini bilish, laboratoriya jihozlarini tozalash, texnik holatini nazorat qilish va kerakli hollarda sozlash, kompyuter va laboratoriya dasturlari orqali tajriba natijalarini qayd qilish va qayta ishlash, texnika va kimyoviy xavfsizlik qoidalariga qat’iy rioya qilish (himoya kiyimlari, ventilyatsiya, xavfli moddalar bilan ishlash). Kimyoviy tajribalarni belgilangan metodika va texnologiya bo‘yicha o‘tkazish. Reaktivlarni to‘g‘ri tayyorlash va aralashtirish tartibiga rioya qilish, tajriba jarayonida aniqlik, tozaligi va sterillikni ta’minlash, tajriba natijalarini tahlil qilish, jadval va grafiklar tuzish, laboratoriya hisobotlarini tayyorlash, kimyoviy reaksiyalar jarayonini kuzatish va kerakli o‘zgarishlarni qayd etish, laboratoriya chiqindilarini ekologik va texnologik talablar asosida utilizatsiya qilish. Umumiy, analitik va organik kimyo asoslarini bilish, analitik fikrlash va tadqiqot olib borish ko‘nikmasi, laboratoriya hujjatlarini to‘g‘ri yuritish, jamoa bilan ishlash va ilmiy rahbar topshiriqlarini bajarish. |
|||
|
Kasbning nomi: |
Fizika sohasida laborant tadqiqotchi |
||||
|
Mashgʻulot nomining kodi: |
31112001 |
||||
|
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
7 |
||||
|
Malakani baholashga qoʻyiladigan talablar: |
Tavsiya etiladi |
||||
|
Amaliy tajriba (ish staji)ga qoʻyilgan talablar: |
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, raqamlashtirish, axborot tizimlari yoki taʼlim texnologiyalari sohasida kamida 2–3 yil ish tajribasiga ega boʻlish; AKTni oʻquv jarayoniga yoki tashkilot faoliyatiga joriy etish va amalda qoʻllash tajribasi; elektron hujjat aylanishi, raqamli platformalar va axborot tizimlari bilan amaliy ishlash tajribasi; metodik materiallar, yoʻriqnomalar, oʻquv qoʻllanmalar yoki raqamli resurslar ishlab chiqish va tatbiq etish tajribasi; trening, seminar yoki malaka oshirish tadbirlarini oʻtkazish yoki tashkil etishda ishtirok etgan boʻlish; AKT va raqamlashtirish boʻyicha loyiha, monitoring yoki tahliliy ishlarda qatnashganlik tajribasi. |
||||
|
Layoqatiga va shaxsiy kompetensiyalarga qoʻyilgan talablar |
Oliy taʼlim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish va amaliyotda qoʻllash; taʼlim jarayonini, hujjatlar yuritilishini hamda ichki nazorat tizimini baholash; aniqlangan kamchiliklar boʻyicha asoslangan xulosa taʼlim sifati va intizomga oid holatlarni monitoring qilish; oldindan aytib boʻlmaydigan vaziyatlarda tezkor xizmat axborotlari va shaxsiy maʼlumotlar bilan ishlashda maxfiylik talablariga rioya etish; masʼuliyatlilik-xizmat vazifalarini vijdonan va belgilangan muddatlarda bajarish; halollik va xolislik-qarorlar qabul qilishda manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik; analitik fikrlash- maʼlumotlarni tizimli tahlil qilish va asosli xulosalar chiqarish; muloqot madaniyati-rahbarlar, pedagog xodimlar stressga chidamlilik -ziddiyatli va murakkab vaziyatlarda oʻzini tuta bilish; tashabbuskorlik-taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; oʻzini rivojlantirishga intilish-kasbiy bilim |
||||
|
Taʼlim darajasiga qoʻyilgan talablar: |
magistratura; yuqori darajadagi qoʻshimcha taʼlim (internatura, ordinatura, biznes boshqaruvi, davlat boshqaruvi va boshqa xalqaro tan olingan taʼlim); mutaxassislik (spetsialitet); bakalavriat va amaliy tajriba; |
||||
|
Informal taʼlim bilan bogʻliqligi: |
- |
||||
|
Kasbiy standartlar reyestrida mavjudligi: |
- |
||||
|
Kasbning boshqa mumkin boʻlgan nomlari: |
Fizika sohasida laborant tadqiqotchi |
||||
|
Boshqa kasblar bilan aloqadorligi: |
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
Kasbning nomi: |
|||
|
|
|
Fizika sohasida laborant tadqiqotchi |
|||
|
Kodi va nomi |
Mehnat vazifalari |
||||
|
B1.7- Oliy taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining amaldagi qonunchilik, davlat taʼlim standartlari, normativ-huquqiy hujjatlar va ichki tartib-qoidalarga muvofiqligini nazorat qilish
|
B1.01.7- Tasdiqlangan metodika va standartlar asosida fizik kattaliklarni aniqlash, harorat, bosim, tok kuchi, kuchlanish, yorugʻlik intensivligi va boshqa parametrlarni oʻlchash |
Oʻqitish natijalari |
|||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
1. Laboratoriya ish joyini tartibga keltirish va tozalash, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: lab koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak va boshqa xavfsizlik vositalari. |
|||||
|
2. Oʻlchash uchun kerakli asbob-uskunalar va qurilmalarni tayyorlash: termometr, manometr, ampermetr, voltmetr, luxmetr va boshqa oʻlchov vositalari. |
|||||
|
3. Ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni oʻrganish, standartlar va tasdiqlangan metodikalarga eʼtibor berish. |
|||||
|
4. Asboblarni vizual tekshirish: shikast, ifloslanish, notoʻgʻri ulanish, asboblarni kalibrlash va ishga tayyorlash. |
|||||
|
5. Asboblar ishlash holatini tekshirish va barqaror natija olish, zarur hollarda asboblarni tozalash yoki sozlash. |
|||||
|
6. Oʻlchash obyektini tanlash va tayyorlash masalan, havoni, suyuqlikni, elektr tarmogʻini yoki yorugʻlik manbasini. |
|||||
|
7. Oʻlchov parametrlarini harorat, bosim, tok kuchi, kuchlanish, yorugʻlik intensivligi aniqlash uchun asboblarni toʻgʻri ulash. |
|||||
|
8. Har bir parametr boʻyicha oʻlchovlarni standart sharoitlarda amalga oshirish. |
|||||
|
9. Natijani oʻlchov asboblaridan aniq va barqaror holatda olish. |
|||||
|
10. Har bir oʻlchov natijasini laboratoriya jurnaliga aniq va tushunarli yozish, takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish. |
|||||
|
11. Xatoliklarni aniqlash va qayd qilish, kerak boʻlsa, oʻlchovlarni standart sharoitlarga moslab tuzatish. |
|||||
|
12. Standartlar va tasdiqlangan metodikalarni oʻrganish (ISO, GOST yoki milliy normativlar). |
|||||
|
13. Oʻlchov natijalarini meʼyoriy qiymatlar bilan solishtirish, standartdan chetga chiqqan natijalarni qayd etish va tahlil qilish. |
|||||
|
14. Xatoliklarni aniqlash va qayd qilish, kerak boʻlsa, oʻlchovlarni standart sharoitlarga moslab tuzatish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga keltirish va tozalash, shaxsiy himoya vositalarini lab koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak toʻgʻri ishlatish |
|||||
|
Ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni tushunish va bajarishga tayyor boʻlish |
|||||
|
Termometr, manometr, ampermetr, voltmetr, luxmetr va boshqa oʻlchov asboblarini kalibrlash |
|||||
|
Oʻlchov asboblarini vizual tekshirish va ishlash holatini aniqlash, asboblarni barqaror natija beradigan holatga keltirish va xatoliklarni aniqlash |
|||||
|
Harorat, bosim, tok kuchi, kuchlanish, yorugʻlik intensivligi va boshqa parametrlarni standart sharoitlarda oʻlchash |
|||||
|
Oʻlchovlarni belgilangan metodika va standartlarga muvofiq amalga oshirish |
|||||
|
Oʻlchov natijalarini laboratoriya jurnaliga aniq va tushunarli yozish |
|||||
|
Takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish, xatoliklarni aniqlash va qayd etish |
|||||
|
Oʻlchov natijalarini standartlar va tasdiqlangan metodikalar bilan solishtirish |
|||||
|
Standartdan chetga chiqqan natijalarni aniqlash va qayd qilish, zarur hollarda qoʻshimcha oʻlchovlar yoki tuzatishlar kiritish |
|||||
|
Muammo yoki noaniqlik aniqlanganda, takroriy tekshirish va tavsiyalar berish |
|||||
|
Oʻlchov asboblarini tozalash va joyiga qoʻyish, Ish joyini tartibga keltirish va chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini va natijalarni saqlash, arxivlash, natijalarni tahlil qilish va umumiy xulosani shakllantirish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriyada ishlash tartibi va xavfsizlik qoidalari, shaxsiy himoya vositalari va ularni toʻgʻri ishlatish nazariyasi |
|||||
|
Ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni tushunish, standartlarga rioya qilish |
|||||
|
Fizik kattaliklarni oʻlchash asboblari: termometr, manometr, ampermetr, voltmetr, luxmetr va boshqa oʻlchov vositalari |
|||||
|
Asboblarni kalibrlash, ishga tayyorlash va barqaror natija olish prinsiplari |
|||||
|
Asboblarning ishlash prinsiplari va xatolik manbalarini tushunish |
|||||
|
Standartlar va tasdiqlangan metodikalar asosida oʻlchov natijalarini olish nazariyasi |
|||||
|
Harorat, bosim, tok kuchi, kuchlanish, yorugʻlik intensivligi va boshqa fizik kattaliklar tushunchasi, birliklari va oʻlchash metodlari |
|||||
|
Parametrlarning oʻzaro bogʻliqligi va oʻlchash sharoitlariga harorat, muhit, elektr manbai taʼsiri |
|||||
|
Fizik kattaliklarni aniqlik bilan oʻlchashning mahsulot sifati va ilmiy natijalardagi ahamiyati |
|||||
|
Meʼyoriy hujjatlar va standartlar bilan solishtirish prinsiplari (ISO, GOST, milliy normativlar) |
|||||
|
Oʻlchov natijalarini laboratoriya jurnaliga yozish qoidalari, Takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish nazariyasi |
|||||
|
|
B1.02.7- Oʻlchov asboblarini ishga tayyorlash, kalibrlash va sozlash, natijalarni aniq qayd etish va hisobotlarga kiritish, oʻlchovlarda xatolik va noaniqlikni kamaytirish choralarini koʻrish
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: lab koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak va boshqa xavfsizlik vositalari. |
|||||
|
2. Laboratoriya ish joyini tartibga keltirish va tozalash, Ish rejasi va metodik koʻrsatmalarni oʻrganish. |
|||||
|
3. Oʻlchash uchun kerakli asbob-uskunalarni va standartlarni tayyorlash. |
|||||
|
4. Asboblarni vizual tekshirish: shikastlanish, ifloslanish yoki notoʻgʻri ulanish. |
|||||
|
5. Oʻlchov asboblarini ishga tayyorlash: tarozilarni nolga sozlash, pH-metr, ampermetr, voltmetr va boshqa asboblarni kalibrlash, viskozimetr, manometr yoki luxmetr kabi oʻlchov vositalarini tekshirish. |
|||||
|
6. Asboblarni barqaror natija beradigan holatga keltirish, zarur hollarda asboblarni tozalash yoki qayta kalibrlash. |
|||||
|
7. Oʻlchovlarni standart sharoitlarda va metodikaga muvofiq amalga oshirish. |
|||||
|
8. Namuna tayyorlash va gomogenlashtirish, takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish. |
|||||
|
9. Natijalarni laboratoriya jurnaliga aniq va tushunarli tarzda yozish. |
|||||
|
10. Oʻlchov parametrlarini standart sharoitlarga moslashtirish, asboblar va ulanishlarni tekshirish orqali texnik xatoliklarni bartaraf etish. |
|||||
|
11. Takroriy oʻlchovlar orqali natijalarning barqarorligini taʼminlash, oʻlchov metodikasi va standartlarga qatʼiy rioya qilish. |
|||||
|
12. Standartlar va meʼyoriy hujjatlarni (ISO, GOST, milliy normativlar) oʻrganish, oʻlchov natijalarini standart qiymatlar bilan solishtirish. |
|||||
|
13. Natijalarni laboratoriya hisobotiga toʻliq va aniq kiritish, muammolar va xatoliklar boʻyicha tavsiyalar berish. |
|||||
|
14. Ish joyini tartibga keltirish va chiqindilarni xavfsiz utilizatsiya qilish, laboratoriya jurnalini va natijalarni arxivlash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Asbobning tashqi holatini tekshirish, shikastlanish, tozaligi, kontaktlar holati, elektr taʼminoti yoki batareyani tekshirish |
|||||
|
Ishchi muhit sharoitini baholash harorat, namlik, tebranish, asbob pasporti va texnik hujjatlari bilan ishlash |
|||||
|
Nol holatini tekshirish va sozlash, xavfsizlik qoidalariga rioya qilish |
|||||
|
Kalibrlash tushunchasi va maqsadini tushuntirish, etalon oʻlchov vositalari bilan ishlash |
|||||
|
Davriy kalibrlash jadvalini tuzish, kalibrlash natijalarini hujjatlashtirish, ogʻish (deviation) va tuzatish koeffitsiyentini aniqlash |
|||||
|
Oʻlchov natijalarini jadvalga kiritish, oʻrtacha qiymatni hisoblash, grafik va diagrammalar tuzish |
|||||
|
Oʻlchov birligini toʻgʻri koʻrsatish, muhim raqamlar (significant figures) qoidalariga amal qilish, hisobot tuzilmasini shakllantirish kirish, metodika, natija, tahlil, xulosa |
|||||
|
Avtomatik maʼlumot yigʻish tizimlaridan foydalanish, Kompyuterga maʼlumot uzatish, elektron jadvalda excel va boshqalar natijalarni qayta ishlash |
|||||
|
Toʻgʻri asbob diapazonini tanlash, kontaktli va kontaktsiz oʻlchov usullarini farqlash, oʻlchov jarayonini optimallashtirish |
|||||
|
Oʻlchov vositalarining aniqlik sinfini aniqlash, Davlat va xalqaro standartlarga muvofiq ishlash, kalibrlash sertifikatlarini tahlil qilish |
|||||
|
Oʻlchov birligi tizimidan toʻgʻri foydalanish (SI tizimi), metrologik izchillik (traceability) tushunchasini bilish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Metrologiya fanining maqsadi va vazifalari, oʻlchash tushunchasi va uning turlari |
|||||
|
Fizik kattalik va oʻlchov birligi tushunchasi, SI xalqaro birliklar tizimi, oʻlchov vositalarining klassifikatsiyasi |
|||||
|
Aniqlik sinfi va sezgirlik tushunchasi, oʻlchov diapazoni |
|||||
|
Mexanik, elektr va raqamli oʻlchov asboblarining tuzilishi, analog va raqamli asboblar farqi, nol koʻrsatkich va sozlash mexanizmi |
|||||
|
Sensor va oʻzgartirgichlar datchiklar ishlash prinsipi, asbob pasporti va texnik tavsiflari mazmuni |
|||||
|
Kalibrlash tushunchasi va ahamiyati, etalon oʻlchov vositasi nima ekanligi, kalibrlash va verifikatsiya farqi |
|||||
|
Davriy tekshiruv talablari, kalibrlash natijalarini rasmiylashtirish tartibi, metrologik izchillik (traceability) mohiyati |
|||||
|
Oʻlchov natijasini yozish qoidalari, muhim raqamlar (significant figures), oʻrtacha arifmetik qiymatni hisoblash |
|||||
|
Absolyut va nisbiy xatolik formulalari, foiz xatolikni aniqlash, noaniqlik tushunchasi, grafik va jadval tuzish qoidalari |
|||||
|
Saqlash va transportirovka shartlari, texnik xizmat koʻrsatish tartibi |
|||||
|
Elektr xavfsizligi qoidalari, asbobdan foydalanish boʻyicha meʼyoriy talablar |
|||||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
|
B1.03.7-
|
1. Tadqiqot maqsadiga mos oʻsimlik qismini tanlash barg, poya, ildiz, namuna olish vaqtini belgilash vegetatsiya bosqichi. |
|||
|
2. Toza asboblar bilan kesib olish, namuna yorligʻini toʻgʻri rasmiylashtirish sana, joy, nav, faza, namunani laboratoriyaga yetkazish va roʻyxatga olish. |
|||||
|
3. Namunani chang va tuproqdan tozalash, distillangan suv bilan tezkor yuvish. |
|||||
|
4. Filtr qogʻozida quritish, 60–70°C da quritish shkafida doimiy massagacha quritish. |
|||||
|
5. Qurigan namunani maydalagichda maydalash, elakdan oʻtkazish bir xil fraksiya olish, aralashtirib gomogen massa hosil qilish, quruq, yopiq idishda saqlash. |
|||||
|
6. Analitik tarozida aniq tortish, tigelga joylashtirish, mufel pechida 450–550°C da kulga aylantirish. |
|||||
|
7. Kislota aralashmasi (H₂SO₄, HNO₃) bilan nam parchalanish, eritmani hajmga keltirish, filtrlash. |
|||||
|
8. Tayyor eritmani analizatorga yuklash, kalibrlash grafigini tuzish, standart eritmalar bilan solishtirish. |
|||||
|
9. Qurilmada oʻlchash, konsentratsiyani hisoblash. |
|||||
|
10. Himoya kiyimlari xalat, qoʻlqop, koʻzoynak kiyish, kislotalar bilan tortma shkafda ishlash, issiq pech bilan ishlashda ehtiyot choralarini koʻrish. |
|||||
|
11. Reaktivlarni toʻgʻri saqlash, chiqindilarni utilizatsiya qilish. |
|||||
|
12. Standart grafik asosida konsentratsiyani aniqlash, quruq modda hisobiga qayta hisoblash,mg/kg yoki % koʻrinishida ifodalash. |
|||||
|
13. Takroriy tahlillar oʻrtachasini olish, jadval tuzish, laboratoriya hisobotini rasmiylashtirish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Tadqiqot maqsadiga mos oʻsimlik qismini tanlash, namuna olish qoidalariga rioya qilish, namunani markalash va hujjatlashtirish |
|||||
|
Chang va tuproqdan tozalash, quritish rejimini toʻgʻri tanlash 60–70°C |
|||||
|
Namunani maydalash va bir xil fraksiyaga keltirish, analitik tarozida aniq tortish |
|||||
|
Quruq kulga aylantirish usulini bajaradi, nam parchalanish kislota bilan jarayonini amalga oshiradi |
|||||
|
Reaktivlar bilan xavfsiz ishlaydi, filtrlash va hajmga keltirishni bajaradi, eritma tayyorlashda aniqlikka rioya qiladi |
|||||
|
Asbobni ishga tayyorlay oladi, kalibrlash eritmalarini tayyorlaydi, kalibrlash chizigʻini quradi |
|||||
|
Namuna eritmasini analiz qiladi, natijalarni konsentratsiyaga aylantiradi |
|||||
|
mg/kg yoki % hisobida natijani ifodalash, quruq modda asosida qayta hisoblash, takroriy oʻlchovlarning oʻrtacha qiymatini aniqlash |
|||||
|
Xatolik va ogʻishni hisoblash, jadval va grafik tuzish, ilmiy xulosa chiqarish |
|||||
|
Himoya vositalaridan foydalanish, kislotalar bilan tortma shkafda ishlash |
|||||
|
Issiq pech bilan xavfsiz muomala qilish, kimyoviy chiqindilarni toʻgʻri utilizatsiya qilish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Elementlar yetishmovchiligi va ortiqchaligi belgilari, elementlarning oʻsimlik toʻqimalarida taqsimlanishi |
|||||
|
Namuna olish prinsiplari va reprezentativlik tushunchasi, quritishning kimyoviy tarkibga taʼsiri, maydalash |
|||||
|
Quruq modda tushunchasi, mineralizatsiya mohiyati organik moddaning parchalanishi |
|||||
|
Quruq kulga aylantirish usuli mohiyati, nam parchalanish kislotalar yordamida reaksiyalari |
|||||
|
Kislotalarning oksidlovchi xususiyati, eritma tayyorlash va hajmga keltirish qoidalari |
|||||
|
Kislotalar bilan ishlash qoidalari, yuqori haroratli pechlar bilan ishlash talablari |
|||||
|
Kimyoviy chiqindilarni zararsizlantirish, shaxsiy himoya vositalari ahamiyati |
|||||
|
Konsentratsiyani aniqlash formulalari, mg/kg va foiz hisoblash, quruq modda asosida qayta hisoblash |
|||||
|
Oʻrtacha qiymat va ogʻish, absolyut va nisbiy xatolik, noaniqlik tushunchasi |
|||||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
|
B1.04.7- Natijalarni laboratoriya jurnali va hisobotlarda qayd etish, Suv sifatini meʼyoriy koʻrsatkichlar bilan solishtirish
|
1. Namuna raqamini berish, olingan sana va vaqtni yozish. |
|||
|
2. Namuna olingan joyni koʻrsatish, tahlil turini qayd etish. |
|||||
|
3. Asbob nomini va metodini yozish, oʻlchov birliklarini toʻgʻri koʻrsatish (mg/l, pH va boshqalar). |
|||||
|
4. Takroriy oʻlchov natijalarini jadvalga kiritish, oʻrtacha qiymatni hisoblab yozish, hatolik yoki ogʻishni qayd etish. |
|||||
|
5. Xatolarni chizib, toʻgʻri shaklda qayta yozish oʻchirib tashlamasdan, masʼul shaxs imzosi va sanasini qoʻyish, jurnalni belgilangan tartibda saqlash. |
|||||
|
6. Hisobot sarlavhasini toʻgʻri yozish, ishning maqsadini bayon qilish, ishlatilgan metod va asboblarni koʻrsatish. |
|||||
|
7. Olingan natijalarni jadval va grafik koʻrinishida berish, hisob-kitob formulalarini keltirish, xulosa va tavsiyalar yozish. |
|||||
|
8. Amaldagi sanitariya meʼyorlarini topish, ichimlik suvi standart koʻrsatkichlarini aniqlash, ruxsat etilgan chegaraviy qiymatlarni ajratib olish. |
|||||
|
9. Har bir koʻrsatkichni meʼyoriy qiymat bilan taqqoslash, chegaradan oshgan holatlarni aniqlash. |
|||||
|
10. Farq miqdorini hisoblash, foiz ogʻishni aniqlash, suv sifati toifasini belgilash. |
|||||
|
11. Muammo sababini taxmin qilish, tavsiya choralarini ishlab chiqish. |
|||||
|
12. Natijalarni grafik shaklda tasvirlaydi, bir nechta namuna natijalarini solishtiradi. |
|||||
|
13. Dinamik oʻzgarishni aniqlaydi, hisobotni elektron formatda tayyorlaydi. |
|||||
|
14. Maʼlumotlarni oʻz vaqtida yozish, qisqartmalardan meʼyoriy foydalanish. |
|||||
|
15. Oʻlchov birliklarini toʻgʻri koʻrsatish, maʼlumotlarni arxivlash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Namuna maʼlumotlarini toʻliq va aniq kiritish raqam, sana, joy, obyekt turi, tahlil metodini toʻgʻri koʻrsatish, asbob nomini qayd etish |
|||||
|
Xatolik va ogʻishni koʻrsatish, tuzatishlarni meʼyoriy tartibda rasmiylashtirish, jurnalni imzo va sana bilan tasdiqlash |
|||||
|
Oʻlchov birliklarini standart shaklda yozish (mg/l, mg/kg, pH va boshqalar), takroriy oʻlchovlarni jadvalga kiritish, oʻrtacha qiymatni hisoblash |
|||||
|
Hisobot tuzilmasini shakllantirish maqsad, metod, natija, tahlil, xulosa, jadval va grafiklarni toʻgʻri tuzish, hisob-kitob formulalarini qoʻllash |
|||||
|
Natijalarni ilmiy uslubda bayon qilish, chegaraviy qiymatlar bilan solishtirishni yozma tahlil qilish, elektron formatda (Word/Excel) rasmiylashtirish |
|||||
|
Meʼyoriy hujjatlardan chegaraviy qiymatlarni topish, olingan natijalarni meʼyor bilan taqqoslash, chegaradan oshgan yoki past boʻlgan koʻrsatkichlarni aniqlash |
|||||
|
Foiz ogʻishni hisoblash, suv sifatiga baho berish |
|||||
|
Muammoning ehtimoliy sababini aniqlash, amaliy tavsiyalar ishlab chiqish |
|||||
|
Bir nechta namuna natijalarini solishtira oladi, dinamik oʻzgarishni aniqlay oladi, grafik asosida xulosa chiqaradi |
|||||
|
Statistik oʻrtacha va ogʻishni hisoblay oladi, natijalarni jadval va diagramma koʻrinishida taqdim eta oladi |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya jurnalining vazifasi va ahamiyati, birlamchi maʼlumot (raw data) tushunchasi, hujjatlashtirish tamoyillari aniqlik, toʻliqlik, izchillik |
|||||
|
Maʼlumotlarni tuzatish qoidalari oʻchirib tashlamasdan tuzatish, masʼul shaxs imzosi va sananing ahamiyati, maʼlumotlarni saqlash va arxivlash talablari |
|||||
|
Oʻlchov birligi va SI tizimi talablari, muhim raqamlar (significant figures) qoidalari, oʻrtacha arifmetik qiymat formulasi |
|||||
|
Absolyut va nisbiy xatolik tushunchasi, noaniqlik (uncertainty) mohiyati, jadval va grafik tuzish qoidalari |
|||||
|
Ichimlik suvi uchun ruxsat etilgan chegaraviy qiymatlar tushunchasi, sanitariya meʼyorlari va gigiyenik talablar |
|||||
|
Maksimal ruxsat etilgan konsentratsiya mohiyati, meʼyoriy hujjatlar bilan ishlash tartibi, koʻrsatkichlarni meʼyor bilan taqqoslash prinsipi |
|||||
|
Hisobot tuzilmasi maqsad, metod, natija, tahlil, xulosa, ilmiy uslubda yozish talablari |
|||||
|
Raqamli maʼlumotlarni toʻgʻri ifodalash, grafik va jadvalni sharhlash qoidalari, tavsiya ishlab chiqish mezonlari |
|||||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
B2.7 – Oʻquv jarayonining tashkil etilishi, dars jadvali, mashgʻulotlar sifati va pedagogik yuklamalar bajarilishini tekshirish, talabalar davomatini, bilimlarni baholash va reyting tizimining toʻgʻri qoʻllanilishini monitoring qilish |
B2.01.7- Har bir tahlil va tajriba natijalarini laboratoriya jurnali va elektron tizimga muntazam yozib borish, qayd etilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va aniqligini taʼminlash |
1. Har bir namuna uchun alohida identifikatsiya raqami berish, namuna olingan sana, vaqt va joyni qayd etish, tahlil nomi va metodini yozish. |
|||
|
2. Ishlatilgan asbob nomi va modelini koʻrsatish, oʻlchov birliklarini toʻgʻri qayd etish, takroriy oʻlchov natijalarini alohida yozish, oʻlchov sharoitlarini harorat, bosim koʻrsatish. |
|||||
|
3. Maʼlumotlarni tajriba tugashi bilan darhol kiritish, qisqartmalardan standart asosda foydalanish, oʻchirish yoki qoralamasdan tuzatish bir chiziq bilan toʻgʻrilash. |
|||||
|
4. Har bir yozuvni imzo va sana bilan tasdiqlash, boʻsh qator qoldirmaslik, jurnalni tartibli saqlash. |
|||||
|
5. Natijalarni laboratoriya jurnalidan elektron bazaga koʻchiradi, elektron jadval yoki LIMS tizimiga maʼlumot kiritadi, oʻlchov birliklarini toʻgʻri formatda yozadi |
|||||
|
6. Hisoblash formulalarini tekshiradi, avtomatik hisoblangan natijalarni nazorat qiladi. |
|||||
|
7. Birlamchi yozuvlar bilan elektron maʼlumotni solishtirish, oʻrtacha qiymat va hisob-kitoblarni qayta tekshirish, notoʻgʻri yoki mantiqsiz natijalarni aniqlash. |
|||||
|
8. Chegaraviy qiymatlardan ogʻishlarni qayta tekshirish, kalibrlash maʼlumotlarini nazorat qilish, noaniqlik va xatolikni hisoblash. |
|||||
|
9. Masʼul shaxs tomonidan ichki nazorat oʻtkazish, maʼlumotlarni tasdiqlash (verification). |
|||||
|
10. Yakuniy hisobotga kiritishdan oldin tekshiruv roʻyxati boʻyicha nazorat qilish, arxivlash va saqlash muddatlarini belgilash. |
|||||
|
11. Parol bilan himoyalangan tizimdan foydalanish, begona shaxslarga maʼlumot bermaslik. |
|||||
|
12. Elektron bazaga ruxsatsiz oʻzgartirish kiritmaslik, tizim auditini (log) yuritish. |
|||||
|
13. Fayllarni belgilangan nomlash qoidasi asosida saqlaydi, maʼlumotlarni zaxiralaydi (backup). |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Har bir namuna va tajriba natijasini jurnalga oʻz vaqtida |
|||||
|
Ishlatilgan asbob va metodlarni yozish, oʻlchov birliklarini toʻgʻri ifodalash, takroriy oʻlchovlar va oʻrtacha qiymatni kiritish |
|||||
|
Tuzatishlarni meʼyoriy tartibda amalga oshirish, har bir yozuvni imzo va sana bilan tasdiqlash |
|||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnalidan elektron bazaga kiritadi, oʻlchov birliklarini standart formatda yozadi |
|||||
|
Hisob-kitob formulalarini elektron tizimda tekshiradi, avtomatik hisoblangan natijalarni tasdiqlaydi |
|||||
|
Fayllarni belgilangan nomlash qoidasi boʻyicha saqlaydi, maʼlumotlarni zaxiralash (backup) va tiklashni amalga oshiradi |
|||||
|
Birlamchi qogʻoz va elektron maʼlumotni solishtiradi, notoʻgʻri yoki mantiqsiz natijalarni aniqlaydi, oʻrtacha qiymat va hisob-kitoblarni qayta tekshiradi |
|||||
|
Chegaraviy qiymatlarni va kalibrlash maʼlumotlarini nazorat qiladi, xatolik va noaniqlikni hisoblashni amalga oshiradi |
|||||
|
Tekshirilgan maʼlumotlarni yakuniy hisobotga kiritadi, natijalarni jadval va grafik koʻrinishida taqdim etadi |
|||||
|
Suv, oʻsimlik yoki boshqa tahlil obyekti koʻrsatkichlarini meʼyor bilan solishtiradi, xulosa va tavsiyalar ishlab chiqadi |
|||||
|
Elektron tizimga ruxsatsiz oʻzgartirish kiritmaslik, parol |
|||||
|
Audit izlarini saqlash, maʼlumotni maxfiyligini taʼminlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya jurnalining vazifasi va ahamiyati, birlamchi maʼlumot (raw data) tushunchasi, hujjatlashtirish tamoyillari: aniqlik, toʻliqlik, izchillik |
|||||
|
Tuzatish va qoʻshimcha yozuv qoidalari, oʻchirib tashlamasdan, chiziq bilan tuzatish, masʼul shaxs imzosi |
|||||
|
Oʻlchov birliklari va SI tizimi talablari, muhim raqamlar (significant figures) tushunchasi, oʻrtacha arifmetik qiymat |
|||||
|
Absolyut va nisbiy xatolik tushunchasi, noaniqlik (uncertainty) tushunchasi, jadval va grafik tuzish qoidalari |
|||||
|
Elektron bazalar va LIMS tizimi tushunchasi, natijalarni kiritish va formatlash qoidalari |
|||||
|
Avtomatik hisob-kitob va natijalarni tekshirish prinsiplari, fayllarni belgilash va zaxiralash (backup) qoidalari |
|||||
|
Ichimlik suvi, oʻsimlik yoki laboratoriya obʼektlari uchun ruxsat etilgan chegaraviy qiymatlar, sanitariya meʼyorlari |
|||||
|
Maksimal ruxsat etilgan konsentratsiya (MRK) tushunchasi, meʼyoriy hujjatlar bilan ishlash tartibi |
|||||
|
Birlamchi va elektron maʼlumotni solishtirish usullari, notoʻgʻri yoki mantiqsiz natijalarni aniqlash |
|||||
|
Chegaraviy qiymatlar bilan taqqoslash va foiz ogʻishni hisoblash, natijalarni baholash va ilmiy asoslangan xulosa chiqarish qoidalari |
|||||
|
Maʼlumotlarni maxfiyligini taʼminlash qoidalari, parol |
|||||
|
Elektron tizimda ruxsatsiz oʻzgartirish kiritmaslik, audit izlarini saqlash prinsiplari |
|||||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
|
B2.02.7- Laboratoriya jurnali va hujjatlarni belgilangan standartlarga muvofiq yuritish, oʻtkazilgan ishlar boʻyicha tegishli maʼlumotlarni rahbarga taqdim etish |
1. Laboratoriya standartlari va xavfsizlik qoidalari bilan tanishish, Ish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalarni, kimyoviy moddalarni va hujjatlarni tayyorlash. |
|||
|
|||||
|
3. Ish jarayonining ketma-ketligini belgilash, kerakli metodika va standart hujjatlarni tayyorlash SOP, protokol va boshqa meʼyoriy hujjatlar. |
|||||
|
4. Belgilangan standartlarga muvofiq laboratoriya ishlarini bajarish, Ish davomida kuzatuv va oʻlchov natijalarini qayd etish. |
|||||
|
5. Laboratoriya xavfsizligi va gigiyena talablariga rioya qilish, xatolar va kuzatilgan noaniqliklarni qayd etish. |
|||||
|
6. Har bir laboratoriya amaliyoti boʻyicha maʼlumotlarni laboratoriya jurnaliga yozish, oʻlchov natijalari, kuzatuvlar, testlar va eksperiment sharoitlarini hujjatlash. |
|||||
|
7. Rahbarga taqdim etiladigan hisobot yoki maʼlumotni tayyorlash, hisobotda oʻtkazilgan ishlar, natijalar, kuzatilgan xatolar va tavsiyalarni keltirish. |
|||||
|
8. Olingan natijalarni tahlil qilish va umumlashtirish, laboratoriya asbob-uskunalarini tozalash va tartibga keltirish. |
|||||
|
9. Ishlab chiqilgan hujjatlarni, protokollarni va natijalarni arxivlash, keyingi ishlar uchun standart ish tartibini yangilash va takomillashtirish. |
|||||
|
10. Laboratoriya ishlarini bajarishdan oldin uskunalarni kalibrlash va sozlash, ish jarayonida standartlar |
|||||
|
11. Ish boshlanishidan oldin shaxsiy himoya vositalarini (SHV) kiyish: laboratoriya kreyzi, qoʻlqop, koʻzoynak |
|||||
|
12. Laboratoriya natijalarini elektron jadval yoki maxsus dasturda qayd etish, hujjatlarni raqamli arxivlash, versiyalarini kuzatib borish. |
|||||
|
13. Laboratoriya ishlarini bajarishda jamoa bilan muvofiqlikni taʼminlash, oʻtkazilgan ishlar boʻyicha muntazam yigʻilishlarda qisqa hisobot berish. |
|||||
|
14. Ish jarayonidagi kamchiliklarni qayd etish va takliflar tayyorlash, Ishni avtomatlashtirish yoki elektronlashtirish yoʻllarini izlash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya asbob-uskunalarini toʻgʻri ishlatish va sozlash, kimyoviy, biologik yoki fizik tajribalarni standartlarga muvofiq oʻtkazish. |
|||||
|
Natijalarni aniqlik bilan oʻlchash va qayd etish, ish jarayonida xatolarni tez aniqlash va tuzatish. |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini toʻgʻri va tizimli yuritish, oʻlchov natijalari, kuzatuvlar va tahlillarni aniq yozish. |
|||||
|
Hujjatlarni elektron va qogʻoz shaklda saqlash va arxivlash, hisobot tayyorlash va rahbarga taqdim etish. |
|||||
|
Ishlarni SOP (Standart Operatsion Protokol) va boshqa standartlarga muvofiq bajarish, natijalarni ikki marta tekshirish, oʻlchov aniqligini taʼminlash, ish jarayonida sifat nazorati va xavfsizlikni doimiy kuzatish. |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalari ni toʻgʻri ishlatish, kimyoviy moddalar va laboratoriya chiqindilarini xavfsiz saqlash |
|||||
|
Ish jarayonida jamoa bilan samarali muloqot qilish, tajribalar natijalarini boshqalar bilan aniq va tushunarli tarzda boʻlishish |
|||||
|
Rahbar va hamkasblarga qisqa, aniq hisobotlar taqdim etish, olingan natijalarni tahlil qilish va xulosalar chiqarish. |
|||||
|
Ish jarayonidagi kamchiliklarni aniqlash va takliflar ishlab chiqish, Ishni avtomatlashtirish yoki samaradorligini oshirish yoʻllarini izlash. |
|||||
|
Laboratoriya natijalarini elektron jadval va maxsus dasturlar (LIMS -Laboratory Information Management System)da qayd etish |
|||||
|
Natijalarni grafik, diagramma va elektron hisobot shaklida vizuallashtirish, laboratoriya uskunalarini dasturlash yoki avtomatlashtirish imkoniyatlarini tushunish |
|||||
|
Natijalarni statistika usullari yordamida tahlil qilish, oʻlchovlar orasidagi farqlarni va xatoliklarni aniqlash, eksperiment natijalarini taqqoslash va xulosalar chiqarish |
|||||
|
Ish jarayonida yuzaga kelgan muammolarni tez aniqlash |
|||||
|
Jarayonni yaxshilash uchun tahlil va strategiyalar ishlab chiqish, laboratoriya sertifikatlari va sifat standartlari (ISO, GLP) bilan ishlash |
|||||
|
Sifat nazorati tekshiruvlari uchun tayyorgarlik koʻrish, Ichki va tashqi auditlarga maʼlumot tayyorlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya asbob-uskunalarining tuzilishi va ishlash prinsiplari, oʻlchov asboblari, mikroskoplar, spektrofotometr va boshqa qurilmalardan foydalanish qoidalari |
|||||
|
Uskunalarni kalibrlash va sozlash prinsiplari, laboratoriyada qoʻllaniladigan asosiy kimyoviy moddalar va ularning xususiyatlari |
|||||
|
Biologik materiallar bilan ishlash asoslari, xavfsizlik |
|||||
|
SOP (Standart Operatsion Protokol) va laboratoriya standartlari, ISO, GLP, va boshqa sifat nazorati standartlarini tushunish |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini yuritish, hujjatlarni toʻgʻri va tizimli shaklda tayyorlash, laboratoriyada xavfsizlik qoidalari, SHV va xavfli moddalar bilan ishlash bilimlari |
|||||
|
Favqulodda vaziyatlar va xavfli holatlar yuzaga kelganda tezkor chora-tadbirlar, ish jarayonida sifatni taʼminlash va xatoliklarni kamaytirish prinsiplari |
|||||
|
Natijalarni tahlil qilish usullari, oʻlchov xatolarini aniqlash, statistika va grafik usullar yordamida maʼlumotlarni vizualizatsiya qilish, sksperiment natijalarini taqqoslash va xulosalar chiqarish |
|||||
|
Tajribalarni rejalashtirish va metodik asoslar, innovatsion laboratoriya metodlari va ularni amaliyotga tatbiq etish |
|||||
|
Laboratoriya maʼlumotlarini elektron shaklda yuritish (LIMS, Excel, elektron jurnal), natijalarni raqamli tahlil qilish va hisobot shakllarini tayyorlash |
|||||
|
Natijalarga ilmiy asoslangan izoh berish va tavsiyalar ishlab chiqish, laboratoriya jarayonlarini avtomatlashtirish imkoniyatlari |
|||||
|
|
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
|
B2.03.7- Olingan natijalarni jadval, diagramma va grafiklar koʻrinishida rasmiylashtirish, natijalarni standart laboratoriya shakllari va metodikalari boʻyicha tasdiqlash |
1. Oʻtkazilgan tajribalar va oʻlchovlar natijalarini yigʻish, ish uchun zarur dasturlar, jadval va grafik shakllarini tayyorlash (Excel, Origin, LIMS va boshqa). |
|||
|
2. Standart laboratoriya shakllari va metodik hujjatlarni qoʻlga olish, olingan barcha maʼlumotlarni tekshirish |
|||||
|
3. Maʼlumotlarni mos kategoriyalar va ustunlarga ajratish masalan, oʻlchovlar, vaqt, shart-sharoitlar, kerakli bir birlik |
|||||
|
4. Oʻlchov va kuzatuv natijalarini standart laboratoriya jadvallariga joylashtirish, har bir ustun va satrning toʻgʻri nomlanishini tekshirish. |
|||||
|
5. Diagramma va grafik koʻrinishida rasmiylashtirish, maʼlumotlarni grafik va diagramma shaklida vizuallashtirish. |
|||||
|
6. Diagramma turi ustunli, chiziqli, nuqtali va oʻq nomlarini belgilash, har bir diagramma va grafikning sarlavha, birlik |
|||||
|
7. Xato va noaniqliklar boʻlsa, qayta tekshirish va tuzatish, olingan natijalarni laboratoriya metodikalari va SOPga muvofiq tekshirish. |
|||||
|
8. Natijalarni rahbar yoki masʼul xodim tomonidan tasdiqlashga tayyorlash, kerak boʻlsa, hisobot va qoʻshimcha izohlarni qoʻshish. |
|||||
|
9. Jadval, diagramma va grafiklarni yakuniy hisobotga birlashtirish, elektron va qogʻoz shaklda arxivlash. |
|||||
|
10. Natijalarni keyingi ishlar yoki auditlar uchun saqlash, Ishlab chiqilgan jadval va grafiklarda notoʻgʻri qiymatlar mavjud emasligini tekshirish. |
|||||
|
11. Olingan barcha natijalarni ikki yoki uch marta tekshirish, xatoliklarni aniqlash, anomaliyalar va chalgʻituvchi oʻlchovlarni qayd etish va izohlash. |
|||||
|
12. Jadval va grafiklar dizaynini laboratoriya standartlariga moslashtirish sarlavha, oʻq nomlari, birliklar, bir xil formatdagi diagramma va grafiklardan foydalanish. |
|||||
|
13. Hujjatlarda metodik tavsif va ishlatilgan parametrlarni kiritish, elektron hisobotlarni rahbar va tegishli boʻlimlarga yuborish. |
|||||
|
14. Maʼlumotlarni LIMS, Excel yoki boshqa elektron tizimlarda kiritish va saqlash, grafik va diagrammalarni elektron shaklda eksport qilish (PDF, PNG, JPG). |
|||||
|
15. Rahbar tomonidan tasdiqlash uchun yakuniy hisobotni tayyorlash, tasdiqlash jarayonida qoʻshimcha soʻrovlar yoki izohlarni kiritish. |
|||||
|
16. Arxivlash va keyingi ishlar uchun versiyalarni saqlash. grafik va jadval yaratish jarayonini avtomatlashtirish yoʻllarini izlash. |
|||||
|
17. Ish jarayonida tez-tez uchraydigan xatolarni aniqlash |
|||||
|
18. Grafik va diagrammalarda kuzatilgan trendlar, xulosalar va tavsiyalarni yozish. |
|||||
|
19. Oʻlchovlar va natijalarni ilmiy asoslangan tarzda tahlil qilish, kerak boʻlsa, qoʻshimcha tavsiyalar yoki takliflar kiritish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Maʼlumotlarni toʻgʻri yigʻish va tekshirish, olingan natijalarni jadval, diagramma va grafik koʻrinishida vizuallashtirish |
|||||
|
Diagramma va grafiklarni yaratishda dasturiy vositalardan (Excel, Origin, LIMS va boshqa) foydalanish, hisobotlarni aniq, tizimli va tushunarli yozish |
|||||
|
Laboratoriya standartlariga mos jadval va grafiklar tayyorlash, natijalarni standart laboratoriya shakllariga joylashtirish |
|||||
|
Natijalarni ikki marta tekshirish va xatolarni aniqlash, standart operatsion protokollarga (SOP) va laboratoriya metodikalari talablariga rioya qilish |
|||||
|
Grafik va jadval formatlarini bir xillik va standartlik boʻyicha tekshirish, oʻlchovlar va maʼlumotlar orasidagi bogʻliqlikni aniqlash |
|||||
|
Grafik va diagrammalar orqali trendlar va natijalarni tahlil qilish, natijalarni ilmiy asoslangan xulosalar va tavsiyalar bilan toʻldirish |
|||||
|
Maʼlumotlarni elektron shaklda qayd etish va saqlash, diagramma va grafiklarni raqamli formatlarda eksport qilish va arxivlash |
|||||
|
Ish jarayonida yuzaga kelgan xatolar va noaniqliklarni tez aniqlash, natijalarni tasdiqlash jarayonida yuzaga keladigan muammolarni hal qilish |
|||||
|
Elektron hisobotlarni rahbar va tegishli boʻlimlarga yuborish, Ish jarayonini tezlashtirish va avtomatlashtirish yoʻllarini aniqlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Jadval, diagramma va grafik yaratishning asosiy prinsiplari, Excel, Origin, LIMS yoki boshqa laboratoriya dasturlarini ishlatish |
|||||
|
Grafik va diagramma turlarini tanlash ustunli, chiziqli, nuqtali va ularning qoʻllanilishi, tandart laboratoriya shakllari va SOP boʻyicha natijalarni yozish tartibi |
|||||
|
Hisobot va natijalarni standart formatda rasmiylashtirish qoidalari, laboratoriya metodikalari va sifat nazorati standartlari (ISO, GLP) bilan ishlash |
|||||
|
Olingan natijalarni statistik usullar bilan tahlil qilish, diagramma va grafiklar orqali trendlar va bogʻliqliklarni aniqlash |
|||||
|
Natijalarni ilmiy asoslangan tarzda sharhlash va tavsiyalar ishlab chiqish, maʼlumotlarni tekshirish va xatoliklarni aniqlash usullari |
|||||
|
Grafik, diagramma va jadvallarni bir xillik va aniqlik boʻyicha tekshirish, natijalarni tasdiqlash jarayonidagi nazorat choralarini tushunish |
|||||
|
Natijalarni elektron shaklda saqlash va arxivlash printsiplari, grafik va diagrammalarni raqamli formatlarda eksport qilish va taqdim etish |
|||||
|
Elektron hisobotlarni rahbar va tegishli boʻlimlarga yuborish qoidalari, ish jarayonini avtomatlashtirish imkoniyatlari |
|||||
|
Ish jarayonini samarali qilish va xatoliklarni kamaytirish boʻyicha tavsiyalar, standart va metodikalarni yangilash, yangi formatlar va grafik turlarini qoʻllash |
|||||
|
Natijalarni statistik tahlil asosida sharhlash oʻrtacha, standart ogʻish, regressiya, korrelyatsiya, trendlar, outlierlar |
|||||
|
Diagramma va grafiklar orqali eksperiment natijalarini vizual xulosaga aylantirish, yangi grafik va vizualizatsiya texnikalari bilan tanishish va qoʻllash |
|||||
|
Ish jarayonini avtomatlashtirish, shablonlar va skriptlar yordamida tezlashtirish imkoniyatlarini tushunish, standartlar va metodikalarni yangilash hamda laboratoriya ishlarini samarali qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish |
|||||
|
Natijalarni statistik tahlil asosida sharhlash oʻrtacha, standart ogʻish, regressiya, korrelyatsiya, trendlar, outlierlar |
|||||
|
Diagramma va grafiklar orqali eksperiment natijalarini vizual xulosaga aylantirish, tasdiqlash jarayonida nazorat punktlarini tushunish va qoʻllash |
|||||
|
|
|
Natijalarni laboratoriya metodikalari va sifat standartlariga (ISO, GLP) muvofiqligini tekshirish, hujjat va grafiklarni rasmiylashtirishda bir xillik va aniqlikni taʼminlash |
|||
|
|
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
|
B2.04.7- Barcha laboratoriya ishlarini jurnalda muntazam va aniq qayd etish, ishlatilgan materiallar, reagentlar, uskunalar va tajriba shartlarini yozib borish |
1. Rahbar yoki masʼul xodimlar uchun jurnal maʼlumotlarini tayyorlash, ishlarni yakunlagach, jurnalni tekshirish |
|||
|
2. SOP (Standart Operatsion Protokol) va boshqa metodikalarga muvofiq maʼlumotlarni qayd etish, arxivlash, elektron nusxalar yaratish va keyingi ishlar uchun saqlash. |
|||||
|
3. Har bir yozuvni ikki marta tekshirish, xatolik |
|||||
|
4. Tajriba shartlarini va ishlatilgan materiallarni belgilangan formatda yozish, Ishlatilgan reagentlar, uskunalar |
|||||
|
5. Har bir tajriba bosqichi uchun alohida yozuvlar saqlash, Favqulodda vaziyatlarda tezkor choralarni bilish va jurnalda qayd etish. |
|||||
|
6. Elektron jadval va hisobotlarda maʼlumotlarning izchil |
|||||
|
7. Ish boshlanishidan oldin xavfsizlik vositalarini tekshirish |
|||||
|
8. Yozuvlarni muntazam va tartibli qilish uchun shablon |
|||||
|
9. Keyingi tajribalar va auditlar uchun jurnaldagi maʼlumotlarni tartibga solish va indekslash, materiallar |
|||||
|
10. Har bir amaliyot boʻyicha maʼlumotlarni jurnalga muntazam yozish, oʻlchovlar, kuzatuvlar, xatoliklar |
|||||
|
11. Laboratoriya asbob-uskunalarini tozalash va tartibga keltirish, ishlangan materiallar va reagentlarni saqlash yoki utilizatsiya qilish. |
|||||
|
12. Jurnalni tekshirish va rahbarga taqdim etishga tayyorlash, laboratoriya jurnalini ochish va tayyorlash. |
|||||
|
13. Ish uchun zarur materiallar, reagentlar va asbob-uskunalarni tayyorlash, ishlashdan oldin xavfsizlik |
|||||
|
14. Oʻtkazilishi kerak boʻlgan tajribalar va ishlarni aniqlash, har bir tajriba uchun kerakli materiallar va uskunalarni belgilash. |
|||||
|
15. Tajribalarni standartlarga muvofiq bajarish, har bir bosqichda ishlatilgan materiallar, reagentlar va uskunalarni qayd etish. |
|||||
|
16. Tajriba shartlarini, vaqtini va nazorat punktlarini oldindan yozib olish, tajriba shartlari, harorat, vaqt, oʻlchovlar |
|||||
|
17. Jurnaldagi maʼlumotlarni hisobot shakliga keltirish agar talab qilinsa, rahbar yoki masʼul xodim tomonidan tasdiqlashga tayyorlash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Vaqtni boshqarish-kun tartibini tuzish, prioritetlarni aniqlash, muloqot va tinglash — samarali suhbatlashish va faol tinglash |
|||||
|
Muammolarni hal qilish-tanqidiy fikrlash va ijodiy yondashuv, stressni boshqarish -ruhiy barqarorlik va dam olish usullari |
|||||
|
Moliyaviy savodxonlik -byudjetni rejalashtirish va tejash, kompyuter savodxonligi-MS Office, Google Workspace, internetdan samarali foydalanish |
|||||
|
Maʼlumotlarni tahlil qilish -Excel, Power BI yoki Google Data studio, jamoada ishlash-hamkorlik va masʼuliyatni boʻlishish |
|||||
|
Programmalash asoslari-Python, HTML/CSS kabi boshlangʻich bilimlar, loyiha boshqaruvi — vaqt |
|||||
|
Liderlik — boshqarish, motivatsiya berish va qaror qabul qilish, Networking — professional aloqalarni qurish |
|||||
|
Maʼlumotlarni xavfsiz saqlash — parol menejerlari, shifrlash, kodlash va dasturlash chuqurligi — Python, Java Script, SQL asoslari |
|||||
|
Sunʼiy intellekt va avtomatlashtirish -ChatGPT, AI vositalarini ishlatish, Veb dizayn -Figma, Canva kabi dizayn platformalari |
|||||
|
Chet tillarini oʻrganish-ingliz, rus yoki boshqa tillarda suhbatlashish, nutq va taqdimot sanʼati-jamoa oldida ishonchli chiqish |
|||||
|
Muloqot madaniyati — konfliktlarni hal qilish, diplomatiya, shaxsiy rivojlanish odatlari — kunlik jurnal, maqsad qoʻyish |
|||||
|
Sogʻlom odatlar — uyqu, ovqatlanish, jismoniy faollik, stressni kamaytirish texnikalari -meditatsiya, nafas olish mashqlari |
|||||
|
Yozuv va storytelling -maqola, blog, yoki taqdimotlar yozish, grafik va vizual dizayn- infografika, logo yaratish |
|||||
|
Ijodiy muammolarni hal qilish-“thinking outside the box” mashqlari, fotografiya va video tahrir – Adobe Photo shop, Premiere, Canva |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Oliy darajadagi mantiq va fikrlash-tanqidiy va analitik fikrlashni rivojlantirish, matematika va raqamli savodxonlik — arifmetika, algebra, statistika asoslari |
|||||
|
Tabiiy fanlar -biologiya, kimyo, fizika asoslari, Ijtimoiy fanlar -tarix, siyosatshunoslik, iqtisodiyot asoslari |
|||||
|
Kompyuter savodxonligi -Office paketlari, Google Workspace, internet qidiruv, dasturlash va algoritmlar Python, HTML/CSS, Java Script boshlangʻich bilimlari |
|||||
|
Maʼlumotlar bilan ishlash — Excel, SQL, maʼlumotlarni tahlil qilish, sunʼiy intellekt va mashina oʻrganish — AI vositalarini ishlatish, ChatGPT kabi platformalar |
|||||
|
Chet tillar — ingliz tili, rus tili yoki boshqa tilni oʻrganish, nutq va yozuv sanʼati -samarali yozish, taqdimot qilish, hikoya qilish |
|||||
|
Moliyaviy savodxonlik-byudjet tuzish, tejash, investitsiya asoslari, sogʻlom turmush tarzini bilish-ovqatlanish, uyqu, jismoniy faollik |
|||||
|
Kommunikatsiya nazariyasi — muloqot madaniyati, liderlik va jamoa bilan ishlash, shaxsiy rivojlanish bilimlari-maqsad qoʻyish, odatlarni shakllantirish, stressni boshqarish |
|||||
|
Sanʼat va dizayn -grafik, vizual, fotografiya, video tahrir, Ijodiy fikrlash -muammoni hal qilish, yangi gʻoyalar yaratish |
|||||
|
Storytelling va marketing -hikoya orqali taʼsir qilish, kreativ reklama. lockchain va kriptovalyutalar — asosiy tushunchalar, xavfsizlik, tranzaksiyalar |
|||||
|
Internet of Things (IoT)-aqlli qurilmalar, sensorlar, uy avtomatizatsiyasi, Robototexnika va avtomatlashtirish — robotlar va sanoat avtomatik tizimlari |
|||||
|
Sunʼiy intellektning etikasi -AI va maʼlumotlardan foydalanish etikasi,Loyiha boshqaruvi — vaqt va resurslarni rejalashtirish, Scrum va Kanban metodlari |
|||||
|
Marketing va brend boshqaruvi -raqamli marketing, ijtimoiy tarmoqlar, SEO, moliya va investitsiya-moliyaviy instrumentlar, passiv daromad, sarmoya tahlili |
|||||
|
Oʻz xatti-harakatlaringiz uchun javobgarlik olish-qilgan ishlaringiz natijasini tan olish, vaqtni boshqarish -vazifalarni oʻz vaqtida bajarish |
|||||
|
|
Masʼuliyat |
Majburiyatni bajarish — berilgan vaʼdalarga rioya qilish, natijaga eʼtibor berish — faqat harakat qilish emas, balki sifatli bajarish |
|||
|
Startap va innovatsion biznes-biznes-reja tuzish, MVP yaratish, kunlik vazifa roʻyxati tuzing va bajarilganini belgilang |
|||||
|
Har haftada bir majburiyatni oʻz vaqtida bajarishga eʼtibor bering, qiyin vaziyatda qaror qabul qilganingiz uchun natijani tahlil qiling — nima yaxshi, nima yaxshilanishi kerak |
|||||
|
Oʻz qarorlaringizni qabul qilish-ota-ona yoki boshqalar yordamiga bogʻliq boʻlmaslik, muammolarni oʻz-oʻzidan hal qilish -kichik va oʻrta masalalarni mustaqil yechish |
|||||
|
Oʻzini boshqarish — his-tuygʻular, vaqt va resurslarni nazorat qilish, oʻrganish va oʻsish istagi — yangi bilim |
|||||
|
Qaror qabul qilish va natijalar uchun javobgarlikni olish, oʻz-oʻzini motivatsiya qilish va monitoring qilish -haftalik oʻz-oʻzini baholash |
|||||
|
Oʻz maqsadlaringizni belgilash va ularga erishish rejasini tuzish, vaqt va resurslarni boshqarish orqali oʻzgarishlar yaratish |
|||||
|
Oʻz maqsadlaringizni belgilash va ularga erishish rejasini tuzish, vaqt va resurslarni boshqarish orqali oʻzgarishlar yaratish |
|||||
|
Texnik va/yoki texnologik talab |
Fizika laboratoriya uskunalarini (o‘lchov asboblari, generatorlar, osiloskop, spektrometr va boshqalar) ishlatishni bilish, o‘lchov asboblarini sozlash, kalibrlash va tekshirish ko‘nikmasiga ega bo‘lish, tajriba natijalarini aniq o‘lchash tajriba o‘tkazish metodikasini to‘g‘ri bajarish. Laboratoriya ishlarini bosqichma-bosqich texnologik tartibda bajarish. Tajriba natijalarini tahlil qilish va grafiklar, jadval va hisobotlar tayyorlash, yangi ilmiy usullar Fizika asoslarini yaxshi bilish (mexanika, elektr, optika Analitik fikrlash va ilmiy tadqiqot ko‘nikmasi. Laboratoriya hujjatlari va hisobotlarni to‘g‘ri yuritish. Jamoada ishlash |
||||
|
Kasbning nomi: |
Texnik-laborant (umumiy yoʻnalishda) |
||||
|
Mashgʻulot nomining kodi: |
|
||||
|
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
7 |
||||
|
Malakani baholashga qoʻyiladigan talablar: |
Tavsiya etiladi |
||||
|
Amaliy tajriba (ish staji)ga qoʻyilgan talablar: |
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, raqamlashtirish, axborot tizimlari yoki taʼlim texnologiyalari sohasida kamida 2–3 yil ish tajribasiga ega boʻlish; AKTni oʻquv jarayoniga yoki tashkilot faoliyatiga joriy etish va amalda qoʻllash tajribasi; Elektron hujjat aylanishi, raqamli platformalar va axborot tizimlari bilan amaliy ishlash tajribasi; Metodik materiallar, yoʻriqnomalar, oʻquv qoʻllanmalar yoki raqamli resurslar ishlab chiqish va tatbiq etish tajribasi; Trening, seminar yoki malaka oshirish tadbirlarini oʻtkazish yoki tashkil etishda ishtirok etgan boʻlish; AKT va raqamlashtirish boʻyicha loyiha, monitoring yoki tahliliy ishlarda qatnashganlik tajribasi. |
||||
|
Layoqatiga va shaxsiy kompetensiyalarga qoʻyilgan talablar |
oliy taʼlim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish va amaliyotda qoʻllash; taʼlim jarayonini, hujjatlar yuritilishini hamda ichki nazorat tizimini baholash; aniqlangan kamchiliklar boʻyicha asoslangan xulosa taʼlim sifati va intizomga oid holatlarni monitoring qilish; oldindan aytib boʻlmaydigan vaziyatlarda tezkor xizmat axborotlari va shaxsiy maʼlumotlar bilan ishlashda maxfiylik talablariga rioya etish. masʼuliyatlilik-xizmat vazifalarini vijdonan va belgilangan muddatlarda bajarish; halollik va xolislik-qarorlar qabul qilishda manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik; analitik fikrlash- maʼlumotlarni tizimli tahlil qilish va asosli xulosalar chiqarish; muloqot madaniyati-rahbarlar, pedagog xodimlar stressga chidamlilik -ziddiyatli va murakkab vaziyatlarda oʻzini tuta bilish; tashabbuskorlik-taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; oʻzini rivojlantirishga intilish-kasbiy bilim |
||||
|
Taʼlim darajasiga qoʻyilgan talablar: |
magistratura; yuqori darajadagi qoʻshimcha taʼlim (internatura, ordinatura, biznes boshqaruvi, davlat boshqaruvi va boshqa xalqaro tan olingan taʼlim); mutaxassislik (spetsialitet); bakalavriat va amaliy tajriba; |
||||
|
Informal taʼlim bilan bogʻliqligi: |
- |
||||
|
Kasbiy standartlar reyestrida mavjudligi: |
- |
||||
|
Kasbning boshqa mumkin boʻlgan nomlari: |
|
||||
|
Boshqa kasblar bilan aloqadorligi: |
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
Kasbning nomi: |
|||
|
|
|
Texnik-laborant (umumiy yoʻnalishda) |
|||
|
Mehnat funksiyalarining tavsifi |
|||||
|
Kodi va nomi |
Mehnat vazifalari |
||||
|
B1.7- Oliy taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining amaldagi qonunchilik, davlat taʼlim standartlari, normativ-huquqiy hujjatlar va ichki tartib-qoidalarga muvofiqligini nazorat qilish
|
B1.01.7- Laboratoriyaga kelgan xom ashyo, yarim mahsulot yoki tayyor mahsulotlarni qabul qilish, har bir namunani laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritish |
Oʻqitish natijalari |
|||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
1. Ish joyini tayyorlash: laboratoriya stoli, kompyuter, jurnal va zarur asboblarni tayyorlash, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: lab koʻylagi, qoʻlqop, himoya koʻzoynak va kerak boʻlsa respirator. |
|||||
|
2. Kelgan yetkazib berish hujjatlarini nakladnoy, yetkazib berish hujjati tayyorlash, har bir namunani laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritish uchun tayyorlash. |
|||||
|
3. Mahsulotni miqdor va turi boʻyicha aniqlash va yetkazib berish hujjati bilan solishtirish, shartnoma yoki standartlarga mosligini tekshirish, masalan, sifat sertifikati, ishlab chiqarish sana. |
|||||
|
4 Yetkazib berilgan xom ashyo/yarim mahsulot/tayyor mahsulotni yetkazib beruvchi bilan birga tekshirish, mahsulotni vizual baholash: paket, shisha, idish yoki qadoqning holatini tekshirish. |
|||||
|
5. Kerak boʻlsa namuna olish: xom ashyo yoki yarim mahsulotdan laboratoriya tahlili uchun oʻrnak olish, namuna uchun etiketkalar tayyorlash: mahsulot nomi, partiya raqami, sana va masʼul shaxs. |
|||||
|
6. Laboratoriya jurnaliga yozish: mahsulot nomi, partiya raqami, kelgan sana, yetkazib beruvchi, olingan namuna, elektron tizimga kiritish: barcha yuqoridagi maʼlumotlarni kompyuterda yoki LMS tizimida toʻliq va aniq kiritish. |
|||||
|
7. Kiritilgan maʼlumotlarni tekshirish va tasdiqlash: barcha raqam va yozuvlar toʻgʻri ekanligini tasdiqlash, keyingi tahlil yoki ishlov berish uchun mahsulot tayyorligini taʼminlash. |
|||||
|
8. Mahsulotni tegishli joyga saqlash sovitgich, quruq xonalar yoki xona harorati shartlariga mos, namuna va mahsulotni belgilangan tartibda saqlash. |
|||||
|
11. Ish joyini dezinfeksiya qilish va asbob-uskunalarni tayyorlash, shaxsiy himoya vositalarini kiyish va ularni tekshirish: qoʼlqoplar, lab koʼylak, maska, himoya koʻzoynak. |
|||||
|
12. Favqulodda holatlar boʼyicha xavfsizlik choralarini koʼrish: yongʼin oʼchirish vositasi, birinchi yordam vositalari yaqinligi. |
|||||
|
13. Yetkazib beruvchi bilan kvantitativ va sifat tekshiruvini amalga oshirish: ogʻirlik, hajm, miqdor, qadoqning shikastlanmaganligini, muhr va plombalarni tekshirish. |
|||||
|
14. Mahsulotning sana, partiya raqami va sertifikatlar bilan mosligini tekshirish, xavfli yoki buzilgan mahsulotlarni alohida belgilash va qaytarish tartibini bajarish. |
|||||
|
15. Laboratoriya jurnaliga yozish: yetkazib beruvchi, sana, partiya, miqdor, olingan namuna, elektron tizimga kiritish: raqamlar, partiya, olingan namuna, kuzatuv raqami. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Vaqtni boshqarish-kun tartibini tuzish, vazifalarni prioritetlash, masʼuliyat-oʻz xatti-harakatlari va qarorlari uchun javobgarlikni olish |
|||||
|
Muammolarni hal qilish-tanqidiy fikrlash, ijodiy yechim topish, Stressni boshqarish dam olish, meditatsiya, ruhiy barqarorlik |
|||||
|
Moliyaviy savodxonlik-byudjetni tuzish, tejash, sarmoya asoslari, kompyuter savodxonligi-MS Office, Google Workspace, elektron pochta |
|||||
|
Programmalash – Python, HTML/CSS, SQL asoslari, loyiha boshqaruvi- vaqt va resurslarni rejalashtirish, jamoa bilan ishlash |
|||||
|
Maʼlumotlarni tahlil qilish-Excel, Power BI, Google, Data Studio, jamoada ishlash — hamkorlik, masʼuliyatni boʻlishish |
|||||
|
Liderlik -boshqarish, motivatsiya berish, qaror qabul qilish, Networking -professional aloqalarni qurish va saqlash |
|||||
|
Nutq va taqdimot sanʼati -jamoa oldida ishonchli chiqish, ijodiy muammolarni hal qilish -“thinking outside the box” mashqlari |
|||||
|
Storytelling – maqola, blog, taqdimotlar yozish, grafik va vizual dizayn – infografika, Canva, Figma, Fotografiya va video tahrir – Adobe Photoshop, Premiere |
|||||
|
Sunʼiy intellekt vositalari – ChatGPT, AI dasturlari ishlatish, Veb-dizayn – sayt yaratish, Figma, Canva |
|||||
|
Maʼlumotlarni xavfsiz saqlash – parol menejerlari, shifrlash, Texnologik yangiliklarni kuzatish-ilm-fan va texnologiya yangiliklarini bilish |
|||||
|
Oʻz maqsadlarini belgilash va ularga erishish- qisqa va uzoq muddatli rejalar, oʻzini motivatsiya qilish-ichki ragʻbatni kuchaytirish |
|||||
|
Oʻz-oʻzini baholash — haftalik yoki oylik oʻz-oʻzini monitoring qilish, vazifalarni ustuvorlikka qarab bajarish- muhim va shoshilinch ishlarni ajratish |
|||||
|
Storytelling va kontent yaratish -maqola, blog, video hikoya, grafik dizayn va vizual kommunikatsiya — infografika, Canva, Photoshop |
|||||
|
Fotografiya va videomontaj — asosiy texnikalarni oʻrganish, muammoni ijodiy yechish-“thinking outside the box” mashqlari |
|||||
|
Madaniyatlararo muloqot -turli millat va madaniyatlar bilan samarali ishlash, diplomatiya va konfliktlarni hal qilish- ijobiy yechim topish |
|||||
|
Networking — professional va shaxsiy aloqalarni kengaytirish, koʻngilli ishlar va ijtimoiy masʼuliyat -jamiyatga foydali ishlar qilish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Tanqidiy va analitik fikrlash — faktlar va maʼlumotlarni tahlil qilish, matematika va raqamli savodxonlik-arifmetika, algebra, statistika asoslari |
|||||
|
Tabiiy fanlar — biologiya, fizika, kimyo asoslari, Ijtimoiy fanlar — tarix, iqtisodiyot, siyosatshunoslik |
|||||
|
Kompyuter savodxonligi-Office, Google Workspace, elektron tizimlar, Dasturlash asoslari -Python, HTML/CSS, JavaScript |
|||||
|
Maʼlumotlarni tahlil qilish — Excel, SQL, Power BI, Sunʼiy intellekt va AI – ChatGPT, AI vositalari, avtomatlashtirish |
|||||
|
Chet tillar — ingliz tili, rus tili yoki boshqa tanlangan til, Nutq va yozuv sanʼati — samarali yozish, taqdimot qilish, hikoya qilish |
|||||
|
Kommunikatsiya nazariyasi – muloqot madaniyati, liderlik va jamoa bilan ishlash, moliyaviy savodxonlik-byudjet tuzish, tejash, sarmoya asoslari |
|||||
|
Sogʻlom turmush tarzini bilish — ovqatlanish, uyqu, jismoniy faollik, shaxsiy rivojlanish -maqsad qoʻyish, odatlarni shakllantirish, stressni boshqarish |
|||||
|
Storytelling va marketing — hikoya orqali taʼsir qilish, kreativ reklama, Blockchain va kriptovalyutalar-asosiy tushunchalar va xavfsizlik |
|||||
|
Sanʼat va dizayn — grafik, vizual, fotografiya, video tahrir, ijodiy fikrlash — muammoni hal qilish, yangi gʻoyalar yaratish |
|||||
|
Internet of Things (IoT) — aqlli qurilmalar va ularning ishlashi, Robototexnika va avtomatlashtirish — sanoat robotlari va jarayonlar |
|||||
|
AI etikasi -sunʼiy intellektni toʻgʻri va xavfsiz ishlatish, loyiha boshqaruvi — vaqt va resurslarni boshqarish, jamoa bilan ishlash |
|||||
|
Marketing va brend boshqaruvi-raqamli marketing, SEO, ijtimoiy tarmoqlar, moliya va investitsiya-moliyaviy instrumentlar, sarmoya va tahlil |
|||||
|
|
|
Startap va innovatsion biznes-biznes-reja, MVP, innovatsion gʻoyalarni amalga oshirish, shaxsiy samaradorlik -vaqtni boshqarish, maqsad qoʻyish, odatlarni shakllantirish |
|||
|
Emotsional intellekt (EQ) — oʻzini va boshqalarni tushunish, munosabatlarni boshqarish, motivatsiya va liderlik — qaror qabul qilish va jamoani ragʻbatlantirish |
|||||
|
Stress va ruhiy barqarorlik — meditatsiya, mindfulness, dam olish texnikalari, tadqiqot metodologiyasi ilmiy maqola yozish, maʼlumot yigʻish va tahlil qilish |
|||||
|
Statistika va tahlil-maʼlumotlarni vizualizatsiya qilish va natijalarni tushunish, eksperiment va laboratoriya ishlari- ilmiy tajribalar va kuzatish |
|||||
|
|
B1.02.7- Namunalarga identifikatsiya raqami, sana va boshqa zarur belgilarni berish, namunani markalash va notoʻgʻri aralashishning oldini olish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Ish joyini tozalash va dezinfeksiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: lab koʻylak, qoʻlqop, himoya koʻzoynak va kerak boʻlsa maska. |
|||||
|
2. Zarur asbob va materiallarni tayyorlash: etiketa, marker, barkod printer, maʼlumot jurnali va elektron tizim, Namuna olinadigan idish, qop yoki konteynerni tayyorlash va sterilizatsiya qilish |
|||||
|
3. Laboratoriya jurnalida yoki elektron tizimda namuna roʻyxatini tayyorlash, har bir namuna uchun identifikatsiya raqamini tayyorlash — noyob raqam yoki barkod. |
|||||
|
4. Barkod printer yoki marker yordamida aniq va oʻqiladigan yozuv hosil qilish, namunalarni turli idishlarda yoki konteynerlarda alohida saqlash. |
|||||
|
5. Har bir namunaga identifikatsiya raqami, sana va boshqa zarur maʼlumotlarni yozish: mahsulot nomi yoki kodi, partiya raqami, olingan sana va vaqt, masʼul shaxsning ismi yoki kodi, etiketani namunaning qopqogʻi yoki tashqi qismiga toʻgʻri yopishtirish. |
|||||
|
6. Har bir namunani olingan tartibda joylashtirish va roʻyxatga moslashtirish, agar bir nechta partiya yoki mahsulot boʻlsa, rangi yoki shakli turlicha etiketalar bilan farqlash. |
|||||
|
7. Namunani ishlov berishda yoki tashishda boshqa namunalardan ajratilgan holda saqlash, har bir namunaning identifikatsiya raqami va boshqa belgilarini laboratoriya jurnaliga yozish. |
|||||
|
8.Elektron tizimga kiritish: raqam, sana, partiya, masʼul shaxs va idish turi, kiritilgan maʼlumotlarni tekshirish va tasdiqlash — xatoliklar boʻlmasligi uchun. |
|||||
|
9. Namunalarni tegishli sharoitda saqlash: sovutgich, quruq joy yoki maxsus konteyner, keyingi tahlil yoki ishlov berish uchun namuna tayyorligini va tartibini taʼminlash. |
|||||
|
10.Saqlash joyi va namuna joylashuvi aniq belgilanadi va jurnalga qayd qilinadi, keyingi tahlil va ishlov berish uchun namuna tayyorligini taʼminlash. |
|||||
|
11. Mahsulotlarni tegishli sharoitda saqlash: harorat, namlik va boshqa shartlarga rioya qilish, har bir namunaning joylashuvi va saqlash muddatini jurnalga qayd qilish. |
|||||
|
12. Laboratoriya jurnaliga va elektron tizimga identifikatsiya raqami, sana, partiya, masʼul shaxs va idish turini kiritish, kiritilgan maʼlumotlarni ikkinchi xodim tomonidan tekshirish – xatoliklarni oldini olish. |
|||||
|
13. Elektron tizimda versiyalarni saqlash va nazorat qilish — keyingi tekshiruvlar uchun tarixni saqlash, namunalarni alohida konteyner va idishlarda saqlash. |
|||||
|
14. Turli rangli yoki shakldagi etiketalar orqali partiyalarni farqlash, namuna ishlov berishda yoki tashishda aralashishning oldini olish uchun, har bir namuna boʻyicha tartib va joylashuvni belgilash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Toʻgʻri tashkil etilgan identifikatsiya tizimi namunalar aralashib ketishining oldini oladi, natijalarning ishonchliligini taʼminlaydi va sifat nazoratini kuchaytiradi |
|||||
|
Agar namuna xavfli xususiyatga ega boʻlsa, tegishli ogohlantiruvchi belgilar bilan markalanadi |
|||||
|
Yorliq suv va kimyoviy moddalarga chidamli boʻlishi, yozuvlar esa oʻchmaydigan tarzda yozilishi zarur |
|||||
|
Suv va kimyoviy moddalarga chidamli marker ishlatish, Yorliqni idishning tekis va koʻrinadigan joyiga yopishtirish |
|||||
|
Yozuvni oʻchib ketmaydigan qilib yozish, |
|||||
|
Qabul qilish va topshirish jarayonida nazorat tizimi joriy etilib, masʼul shaxslar tomonidan tekshiruv amalga oshiriladi. Zarur hollarda ikki bosqichli tekshiruv (double-check) tizimi qoʻllaniladi |
|||||
|
Namunalarga identifikatsiya raqami berish, sana va boshqa zarur belgilarni koʻrsatish hamda ularni toʻgʻri markalash laboratoriya va ishlab chiqarish jarayonlarida muhim ahamiyat kasb etadi |
|||||
|
sifat menejmenti tizimlari, jumladan International Organization for Standardization standartlari talablariga muvofiq tashkil etilishi mumkin |
|||||
|
Har bir namuna uchun yagona (unikal) identifikatsiya raqami berilishi lozim. Ushbu raqam maʼlum bir tartib asosida shakllantiriladi va u tashkilot nomi yoki boʻlim qisqartmasi, sana hamda tartib raqamidan iborat boʻlishi mumkin |
|||||
|
Namuna yorligʻida uning nomi, olingan sana va vaqt, olingan joy, masʼul shaxsning familiyasi hamda saqlash sharoiti aniq koʻrsatilishi kerak |
|||||
|
Namunalarning notoʻgʻri aralashib ketishining oldini olish uchun har bir namuna alohida idishda saqlanadi va maxsus roʻyxatga olinadi |
|||||
|
Namunalar bilan ishlash jarayonida standart operatsion tartib (SOP) ishlab chiqilishi va barcha xodimlar tomonidan unga qatʼiy rioya qilinishi talab etiladi |
|||||
|
namunalarni toʻgʻri identifikatsiya qilish va markalash boʻyicha koʻnikmalarni shakllantirish amaliy mashgʻulotlar, nazorat tizimi va muntazam treninglar orqali amalga oshiriladi |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Namunalarga identifikatsiya raqami berish, sana va boshqa zarur belgilarni koʻrsatish hamda ularni toʻgʻri markalash boʻyicha bilimlarni shakllantirish nazariy va amaliy tushunchalarni oʻzlashtirish orqali amalga oshiriladi |
|||||
|
Avvalo, oʻquvchi yoki mutaxassis namuna identifikatsiyasining mazmuni va ahamiyatini bilishi kerak |
|||||
|
Toʻgʻri identifikatsiya namunalar aralashib ketishining oldini oladi, tahlil natijalarining aniqligini taʼminlaydi va javobgarlikni belgilaydi |
|||||
|
xavfli namunalarni alohida belgilash qoidalari ham oʻzlashtiriladi, International Organization for Standardization tomonidan ishlab chiqilgan tamoyillarga asoslanishi mumkin |
|||||
|
sana va vaqtni toʻgʻri yozish qoidalarini bilish muhimdir. Xalqaro sana formati (YYYY-MM-DD) maʼlumotlarni tizimli yuritish va chalkashliklarning oldini olishga yordam beradi |
|||||
|
Namuna yorligʻida koʻrsatilishi zarur boʻlgan maʼlumotlar-namuna nomi, olingan joyi, masʼul shaxs, saqlash sharoiti va maxsus belgilar- toʻliq va aniq yozilishi lozim |
|||||
|
Bilimlarni shakllantirish jarayonida namunalarni markalash talablari ham oʻrgatiladi |
|||||
|
Natijada oʻquvchilarda namunalarga toʻgʻri identifikatsiya berish, markalash va ularni xavfsiz saqlash boʻyicha puxta nazariy bilim shakllanadi. |
|||||
|
Namunalar bilan ishlashda standart operatsion tartib (SOP) tushunchasi, hujjatlashtirish jarayoni va sifat menejmenti talablari haqida ham nazariy bilim beriladi, xalqaro sifat standartlari |
|||||
|
Bilimlarni mustahkamlash uchun nazorat savollari, test topshiriqlari va vaziyatli masalalar qoʻllaniladi |
|||||
|
Yorliq sifatiga qoʻyiladigan talablar, yozuvning oʻchmasligi, idishga toʻgʻri joylashtirilishi va tashqi omillarga chidamliligi haqida tushuncha beriladi |
|||||
|
|
B1.03.7- Namunalarning saqlanish harorati, namligi, yorugʻlik va boshqa sharoitlarini nazorat qilish, saqlash muddatlari va standartlariga rioya qilish
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Xodim quyidagi aniq mehnat harakatlarini bajarishi kerak, Haroratni maxsus termometr yoki elektron monitoring qurilmasi orqali muntazam oʻlchash, koʻrsatkichlarni nazorat jurnaliga qayd etish |
|||||
|
2. Belgilangan meʼyor masalan, +2°C dan +8°C gachadan chetlanish holatini zudlik bilan aniqlash, nosozlik aniqlansa, rahbarga xabar berish va choralar koʻrish |
|||||
|
3. Namlik darajasi gigrometr yordamida nazorat qilinadi. Agar namlik meʼyoridan oshsa yoki kamayib ketsa, shamollatish, quritish yoki namlantirish choralarini koʻrish talab etiladi |
|||||
|
4. Har bir namuna yorligʼida saqlash muddati koʼrsatilganligini tekshirish, muddati oʼtgan namunalarni alohida ajratish |
|||||
|
5. Yoʻriqnomani toʻliq oʻrganish, belgilangan bosqichlarni ketma-ket bajarish |
|||||
|
6. Saqlash joyidagi haroratni ertalab va ish kuni yakunida oʻlchash, meʼyordan chetlanish aniqlansa, darhol rahbarga xabar berish |
|||||
|
7. Hujjatlarni oʻz vaqtida rasmiylashtirish, Ichki audit va tekshiruvlarda faol ishtirok etish |
|||||
|
8. Natijalarni nazorat jurnaliga aniq qayd etish, zarur boʻlsa, namunalarni zaxira sovutkich yoki saqlash joyiga koʻchirish |
|||||
|
9. Maxsus termometr yoki avtomatik monitoring qurilmasi koʻrsatkichlarini tekshirish, gigrometr koʻrsatkichlarini tekshirish |
|||||
|
10. Namlik koʻrsatkichlarini muntazam hujjatlashtirish, Shaffof idishlarni maxsus himoya qoplari bilan yopadi |
|||||
|
11. Namlik meʼyori buzilganda ventilyatsiya yoki quritish choralarini koʻrish, haddan tashqari quruq muhitda namlantirish usullarini qoʻllash |
|||||
|
12. Qorongʻi shkaf yoki maxsus konteynerdan foydalanadi, toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri tushishini oldini oladi |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Termometr va elektron monitoring qurilmalaridan toʻgʻri foydalanish, harorat koʻrsatkichlarini oʻqish va tahlil qilish |
|||||
|
Natijalarni nazorat jurnaliga aniq va oʻz vaqtida qayd etish, meʼyordan chetlanish holatini tezda aniqlash |
|||||
|
Zarur hollarda namunalarni boshqa saqlash joyiga koʻchirish, gigrometrdan foydalanish |
|||||
|
Namlik koʻrsatkichlarini muntazam tekshirish, namlik oshgan yoki kamaygan holatda tegishli choralarni koʻrish |
|||||
|
Namlikni meʼyor doirasida saqlash boʻyicha amaliy harakatlarni bajarish, yorugʻlikka sezgir namunalarni toʻgʻri joylashtira olishi |
|||||
|
Maxsus qorongʻi idish yoki shkafdan foydalanishi, Quyosh nuri va ortiqcha issiqlikdan himoyalash choralarini koʻra olishi, mexanik shikastlanishning oldini olish usullarini qoʻllay olishi |
|||||
|
Muddati oʻtgan namunalarni ajratish va belgilash, utilizatsiya jarayonini toʻgʻri bajarish |
|||||
|
Yorliqdagi saqlash muddatini tekshirish, muddati yaqinlashayotgan namunalarni aniqlash |
|||||
|
Elektr energiyasi uzilganda toʻgʻri harakat qilish, Jihoz nosozligini aniqlash va xabar berish |
|||||
|
Namunalarni xavfsiz joyga koʻchirish, vaziyatni rasmiy qayd etish |
|||||
|
Nazorat jurnalini toʻldirish, elektron bazaga maʼlumot kiritish |
|||||
|
Qabul-topshirish qaydlarini yuritish, favqulodda holatlarni hujjatlashtirish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Haroratning namuna sifatiga taʼsiri, namlik darajasining biologik va kimyoviy jarayonlarga taʼsiri |
|||||
|
Yorugʻlikning ayrim moddalar parchalanishiga sabab boʻlishi, past va yuqori harorat oqibatlari |
|||||
|
Termometr va elektron harorat oʻlchagichlarning ishlash prinsipi, gigrometr yordamida namlikni aniqlash |
|||||
|
Monitoring qurilmalarining maʼlumotlarni qayd etish tizimi, signal ogohlantirish tizimlarining ahamiyati |
|||||
|
Saqlash muddati tushunchasini, yaroqlilik muddati oʻtgan namunadan foydalanish xavfini |
|||||
|
Xavfli namunalar bilan ishlash qoidalari, favqulodda vaziyatlarda harakat qilish tartibi |
|||||
|
Mehnat muhofazasi talablari, shaxsiy javobgarlik |
|||||
|
|
B1.04.7- Namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishini oldini olish, zarurat boʻlsa, namuna sharoitini laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Namuna qabul qilinganda uning butligi, yorligʻi |
|||||
|
2. Saqlash uskunalarining ishlash holatini nazorat qilish, saqlash muddati va yaroqlilik sanasini tekshirish. |
|||||
|
3. Idishlarni mahkam yopilganligini taʼminlash, har bir namunani alohida, aniq markalangan idishda saqlash. |
|||||
|
4. Identifikatsiya raqamini tekshirib, roʼyxat bilan solishtirish, bir vaqtning oʻzida bir nechta namuna bilan ishlaganda ularni aniq ajratib qoʻyish. |
|||||
|
5. Ish joyida ortiqcha namuna va idishlarni qoldirmaslik, Qabul-topshirish jarayonida ikki bosqichli tekshiruv (double-check) oʻtkazish. |
|||||
|
6. Namuna qabul qilish va topshirish jurnalini yuritish, har bir oʻzgarish yoki koʻchirishni qayd etish. |
|||||
|
7. Muddati oʻtgan yoki yaroqsiz namunalarni alohida belgilash, favqulodda holatlarni yozma ravishda rasmiylashtirish. |
|||||
|
8. Saqlash sharoitida oʻzgarish zarur boʻlsa, harorat yoki namlik meʼyordan chetga chiqsa. |
|||||
|
9. Namuna holati shubhali boʻlsa, standart tartibdan chetlanish talab qilinsa. |
|||||
|
10. Holatni aniq baholaydi, maʼlumotlarni harorat koʻrsatkichi, sana, vaqt qayd etadi. |
|||||
|
11. Laboratoriya rahbariga ogʻzaki va yozma ravishda xabar beradi, rahbar koʻrsatmasiga asosan keyingi choralarni koʻradi. |
|||||
|
12. Qaror va bajarilgan harakatlarni hujjatlashtiradi , elektr taʼminoti uzilganda sovutkichni ochmaslik. |
|||||
|
13. Namunalarni zaxira saqlash joyiga koʻchirish, rahbarga tezkor xabar berish, vaziyatni rasmiy qayd etish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Namuna qabul qilinganda uning holatini va yorligʻini tekshirish, belgilangan saqlash sharoitiga harorat, namlik, yorugʻlik darhol joylashtirish |
|||||
|
Idishlarni mahkam yopish va tashqi taʼsirlardan himoya qilish, buzilgan yoki shubhali holatdagi namunani aniqlash va darhol rahbarga xabar berish |
|||||
|
Saqlash uskunalarini toʻgʻri ishlatish va ularning holatini nazorat qilish, ish joyida ortiqcha namuna yoki idishlarni qoldirmaslik |
|||||
|
Har bir namuna alohida, aniq markalangan idishda saqlanishini taʼminlash, identifikatsiya raqamlarini tekshirib, roʻyxat bilan solishtirish |
|||||
|
Ish jarayonida bir vaqtning oʻzida bir nechta namuna bilan ishlaganda ularni alohida ajratib qoʻyish, qabul-topshirish jarayonida ikki bosqichli tekshiruv (double-check) oʻtkazish |
|||||
|
Saqlash sharoitini oʻzgartirish zarur boʻlsa, vaziyatni tez va aniq baholash |
|||||
|
Harorat yoki namlik meʼyordan chetga chiqsa, namuna holati shubhali boʻlsa |
|||||
|
Harorat, namlik va boshqa parametrlarni qayd etish, laboratoriya rahbari bilan tezkor ogʻzaki va yozma muloqot oʻrnatish |
|||||
|
Rahbar koʻrsatmasiga asosan choralarni bajarish, qabul qilingan qaror va bajarilgan harakatlarni hujjatlashtirish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Namuna turiga mos idish tanlash masalan, kimyoviy reagentlar uchun plastmassa yoki shisha idish, idishlarni ishlatishdan oldin steril va toza qilish |
|||||
|
Har bir namuna ustiga aniq yorliq qoʻyish: sana, vaqt, namunani olgan shaxs, tur va boshqa zarur maʼlumotlar |
|||||
|
Yorliqlar oson tushadigan va suv/kimyoviy moddalar bilan oson yoʻqolmaydigan boʻlishi kerak |
|||||
|
Har bir namuna turining optimal harorat va namlik sharoitini bilish, biologik namunalarning koʻpchiligi muzlatkichda saqlanishi kerak, kimyoviy reagentlar esa quruq va qorongʻi joyda |
|||||
|
Har doim toza asboblar pipetkalar, spatulalar ishlatish, bitta asbobni bir nechta namunalarga ishlatishdan saqlanish |
|||||
|
Namunalarni bir joydan ikkinchi joyga koʻchirganda, ularni alohida va mustahkam paketlash, namuna olingan sharoitning oʻzgartirilishi |
|||||
|
Silliq va barqaror joyda olib yurish, tebranish yoki portlash xavfini kamaytirish, noanʼanaviy ishlov berish yoki transport |
|||||
|
Rahbar tavsiyasiga binoan namuna belgisi, saqlash sharoiti yoki ishlov berish metodini oʻzgartirish, har qanday oʻzgarishlar jurnalga kiritilishi |
|||||
|
Rahbar bilan kelishilgan protokollarga amal qilish, laboratoriyada xavfsizlik qoidalariga rioya qilish shaxsiy himoya vositalari, bioxavfsizlik |
|||||
|
B2.7 – Oʻquv jarayonining tashkil etilishi, dars jadvali, mashgʻulotlar sifati va pedagogik yuklamalar bajarilishini tekshirish, talabalar davomatini, bilimlarni baholash va reyting tizimining toʻgʻri qoʻllanilishini monitoring qilish |
B2.01.7- Laboratoriya ishlarini tasdiqlangan standartlar va metodikalar asosida bajarish, oddiy va oʻrta murakkablikdagi kimyoviy, fizik yoki biologik tahlillarni amalga oshirish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya stolini tozalash va dezinfeksiya qilish, ish uchun kerakli asbob-uskunalarni tayyorlash pipetkalar, becherlar, mikroskop, spektrofotometr va h.k. |
|||||
|
2. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish laboratoriya xalat, qoʻlqop, koʻzoynak, reagentlarni aniq oʻlchash va aralashtirish |
|||||
|
3. Tahlilni amalga oshirish uchun tasdiqlangan protokolni oʻrganish, kerakli reagentlar, oʻlchov birliklari va maksimal xatoliklarni aniqlash |
|||||
|
4. Namuna belgilanishi va saqlash sharoitlarini tekshirish, zarur boʻlsa, namunani oldindan filtrlash, eritish yoki dilüsiya qilish |
|||||
|
5. Reaksiyalarni belgilangan harorat va vaqtda amalga oshirish, natijalarni vizual yoki oʻlchov asboblari orqali aniqlash (spektr, pH, konduktivlik va h.k.). |
|||||
|
6. Olingan natijalarni tasdiqlangan protokollarga muvofiq qayd etish |
|||||
|
7. Asbob-uskunalarni kalibrlash va ishga tayyorlash, massani, hajmni, zichlikni yoki boshqa fizik parametrlarni belgilangan usulda oʻlchash. |
|||||
|
8. Oʻlchov natijalarini qayd qilish va xatoliklarni baholash, namunalarning qolgan qismini saqlash sharoitlariga muvofiq joylashtirish yoki yoʻq qilish. |
|||||
|
9. Mikroskopik kuzatuvlar yoki mikrob oʼsimliklari boʼyicha namunalarni tayyorlash, steril sharoitda ishlash |
|||||
|
10. Ish joyini tozalash va ishlatilgan asboblarni dezinfeksiya qilish. Ishlab chiqilgan natijalarni laboratoriya jurnaliga kiritish: sanasi, ismi, ishlangan metod, natija, xatoliklar. |
|||||
|
11. Tahlil protokoli, xavfsizlik qoidalari, laboratoriya ish jadvali, risklarni baholash va avariya holatlaridagi chora-tadbirlar. |
|||||
|
12. Kichik yoriqlar, çatlar yoki nosoz qismlarga eʼtibor berish, elektr uskunalarini quvvatga ulashdan oldin tekshirish. |
|||||
|
13. Har bir qadamni protokolda koʻrsatilgan tartibda bajarish, namuna va reagentlarni chalkashmaslik uchun rangli yoki kodli belgilardan foydalanish. |
|||||
|
14. Oʻlchov natijalari, vizual kuzatuvlar va xatoliklarni darhol laboratoriya daftariga yozish, kerak boʻlsa, fotosurat yoki diagramma shaklida saqlash. |
|||||
|
15. Ishning barcha bosqichlari va natijalarni batafsil qayd qilish, xatoliklar, ogohlantirishlar va oʻzgartirishlarni alohida qayd qilish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri ishlatish,xalat, qoʻlqop, koʻzoynak, kimyoviy, fizik va biologik xavfli moddalar bilan ishlashda xavfsizlik qoidalariga rioya qilishIsh joyini |
|||||
|
Natijalarni qayd etish va xatoliklarni aniqlash, laboratoriya jurnalini toʻgʻri va tartibli toʻldirish |
|||||
|
Namunaning saqlanish sharoitini belgilash va nazorat qilish, buzilishni yoki aralashishni oldini olish |
|||||
|
Zarurat boʻlsa, laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish, asboblarni kalibrlash va texnik holatini tekshirish |
|||||
|
Reagentlarni va namunalarning aniq hajm yoki massasini oʻlchash, eritmalar tayyorlash va dilüsiya qilish |
|||||
|
Pipetka, spektrofotometr, mikroskop, analitik oʻlchagichlar va boshqa laboratoriya asboblarini toʻgʻri ishlatish |
|||||
|
Oddiy va oʻrta murakkablikdagi kimyoviy, fizik va biologik tahlil natijalarini aniqlash, kuzatuvlar, grafiklar va hisob-kitoblarni protokolda qayd qilish |
|||||
|
Tahlil davomida yuzaga kelgan xatolik yoki ogohlantirishlarni aniqlash, muvofiqlashtirilgan metodlar yordamida yechim topish |
|||||
|
Laboratoriya rahbari va hamkasblar bilan natijalarni muvofiqlashtirish, ishning natijalari va xatoliklar boʻyicha aniq hisobot berish |
|||||
|
Steril ish sharoitida ishlash biologik tahlillar uchun, murakkab laboratoriya asboblarini sozlash va kichik texnik xizmat koʻrsatish, statistik tahlil va natijalarni interpretatsiya qilish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish qoidalari, kimyoviy, fizik va biologik xavfli moddalar bilan ishlash qoidalari |
|||||
|
Ish joyini tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni yoʻq qilish tartibi, avariya yoki xatarli holatlarda tezkor choralarni bilish |
|||||
|
Oddiy va oʻrta murakkablikdagi kimyoviy, fizik va biologik tahlil protokollarini tushunish, natijalarni qayd etish |
|||||
|
Laboratoriya jurnali va hisobotlarni toʻgʻri yuritish qoidalari, ishni tartibli rejalashtirish va bajarish nazariyasi |
|||||
|
Namuna turiga qarab toʻgʻri idish, saqlash sharoiti va ishlov berish usullarini bilish, namunalarning buzilishini yoki aralashib ketishini oldini olish usullari |
|||||
|
Zarurat boʻlsa, laboratoriya rahbari bilan ishlarni muvofiqlashtirish qoidalari, reagentlar, eritmalar va analiz metodlarining nazariy asoslari |
|||||
|
Pipetka, spektrofotometr, mikroskop, analitik tarozilar |
|||||
|
Oddiy kimyoviy reaksiyalar, fizik parametrlar va biologik jarayonlar nazariyasi, laboratoriya qoidalari va ilmiy nazariyaga asoslangan qarorlar qabul qilish |
|||||
|
Natijalarni statistik tahlil qilish va interpretatsiya qilish qoidalari, kuzatuvlar va oʻlchov natijalarini protokollarga muvofiq tushunish |
|||||
|
Ish jarayonida yuzaga keladigan xatolik va ogohlantirishlarni aniqlash, muvofiqlashtirilgan metodlar yordamida yechim topish |
|||||
|
|
B2.02.7- Nazorat namunalaridan foydalanib tahlil natijalarini tekshirish, tahlil jarayonida xavfsizlik va gigiyena qoidalariga rioya qilish
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
|||||
|
2. Pipetka, becher, mikroskop, spektrofotometr va boshqa ishlatiladigan asboblarni tayyorlash, asboblarni ishlashga tayyorligini vizual va texnik tekshiruvdan oʻtkazish. |
|||||
|
3. Reagentlarning muddati, yorligʻi va saqlash sharoitini tekshirish, nazorat namunalarini ajratish va protokolda koʻrsatilgan tarzda belgilash. |
|||||
|
4. Har bir tahlil uchun tegishli nazorat namunalarini tayyorlash pozitiv, negative, namuna va nazorat namunalarini chalkashtirmaslik uchun aniq belgilash |
|||||
|
5. Protokolga muvofiq kimyoviy, fizik yoki biologik reaksiyalarni bajarish, reaksiyalarni belgilangan harorat |
|||||
|
6. Olingan natijani pozitif va negativ nazorat natijasi bilan taqqoslash, xatolik yoki ogohlantirish boʻlsa, sababini aniqlash va qayta tekshirish. |
|||||
|
7. Ish jarayonida qoʻlqop va koʻzoynakni yechmasdan ishlash, reagentlarni toʻgʻri va ehtiyotkorlik bilan ishlatish. |
|||||
|
8. Mikrobiyologik yoki kimyoviy chiqindilarni belgilangan tartibda yoʻq qilish, qolgan namuna va nazorat namunalarni belgilangan sharoitlarda saqlash yoki yoʻq qilish. |
|||||
|
9. Ishlatilgan pipetkalar, becherlar va boshqa asboblarni tozalash, Mikroskop va boshqa nozik asboblarni toza |
|||||
|
10. Laboratoriya jurnaliga barcha natijalarni, xatoliklar |
|||||
|
11. Tahlil turiga mos standart metod va qoidalarni qayta koʻrib chiqish, nazorat namunalarining qanday ishlatilishi |
|||||
|
12. Pozitiv va negativ nazorat namunalarini alohida idishlarda, aniq belgilangan tartibda tayyorlash, agar bir nechta namunalar ishlatilsa, ularni chalkashtirmaslik uchun rangli yoki kodli belgi qoʻyish. |
|||||
|
13. Olingan natijani nazorat namunasi bilan solishtirish |
|||||
|
14. Ishlatilgan barcha pipetka, becher va boshqa idishlarni tegishli dezinfeksiya vositalari bilan ishlash, mikroskop |
|||||
|
15. Nazorat namunasi bilan solishtirilgan natijalarni laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish, ish jurnalini toʻliq va tartibli toʻldirish. |
|||||
|
16. Ish davomida yuzaga kelgan xatolik va ogohlantirishlarni qayd etish, zarurat boʻlsa, laboratoriya rahbari uchun qisqacha hisobot tayyorlash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ishlatish xalat, qoʻlqop, koʻzoynak, kimyoviy, fizik va biologik xavfli moddalar bilan ishlashda xavfsizlik qoidalariga rioya qilish |
|||||
|
Ish joyini tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish, avariya yoki xatarli holatlarda tezkor choralarni bajarish |
|||||
|
Pozitiv va negativ nazorat namunalarini tayyorlash |
|||||
|
Tahlil natijalarini nazorat namunasi bilan solishtirish |
|||||
|
Pipetka, spektrofotometr, mikroskop va boshqa laboratoriya asboblarini toʻgʻri ishlatish, reagentlarni aniq oʻlchash, eritmalar tayyorlash va dilüsiya qilish |
|||||
|
Tahlil natijalarini protokollarga muvofiq qayd etish |
|||||
|
Tahlil jarayonida yuzaga kelgan xatolik va ogohlantirishlarni tezda aniqlash, muvofiqlashtirilgan metodlar yordamida yechim topish |
|||||
|
Ishni samarali rejalashtirish va vaqtida bajarish, laboratoriya rahbari va hamkasblar bilan natijalarni muvofiqlashtirish va hisobot berish |
|||||
|
Murakkab laboratoriya asboblarini sozlash va kichik texnik xizmat koʻrsatish, steril sharoitda ishlash biologik tahlillar uchun |
|||||
|
Bir nechta tahlil uchun nazorat namunalarini rejalashtirish va tayyorlash, natijalarni solishtirishda trend va ogohlantiruvchi belgilarni aniqlash |
|||||
|
Nazorat namunalaridan foydalanib, tahlil natijasining ishonchliligini baholash, tahlil jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni aniqlash va zaxira nazorat namunalarini ishlatish |
|||||
|
Tahlil jarayonida yuzaga kelgan noaniqliklarni tezda aniqlash va izohlash, muvofiqlashtirilgan metodlar asosida xatoliklarni tuzatish va yechim topish |
|||||
|
Ish jarayonini tartibli rejalashtirish va vaqtni samarali taqsimlash, laboratoriya jamoasi bilan natijalarni baham koʻrish va hisobot berish koʻnikmasi |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalari xalat, qoʻlqop, koʻzoynak |
|||||
|
Ish joyini tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish nazariyasi, favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik choralari va tezkor harakatlar printsiplari |
|||||
|
Pozitiv va negativ nazorat namunalarining maqsadi |
|||||
|
Nazorat namunalarining tayyorlanishi, saqlanishi |
|||||
|
Oddiy va oʻrta murakkablikdagi kimyoviy, fizik va biologik tahlil metodlari, reagentlar, eritmalar va tahlil asbob-uskunalarining ishlash printsiplari |
|||||
|
Tahlil natijalarini qayd etish, statistik baholash |
|||||
|
Tahlil jarayonini tartibli rejalashtirish va xavfsiz bajarish printsiplari, laboratoriya ishlarini ilmiy asosda muvofiqlashtirish |
|||||
|
Natijalarni tahlil qilish va laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish tartibi, muammolarni aniqlash, yechim topish va qaror qabul qilish nazariyasi |
|||||
|
|
|
Murakkab laboratoriya asbob-uskunalarini sozlash va texnik xizmat koʻrsatish nazariyasi, steril sharoitda ishlash |
|||
|
Nazorat namunalariga asoslangan sifat nazorati va tahlil natijalarini ilmiy asosda baholash, xatoliklar |
|||||
|
|
B2.03.7- Zarur reaktivlarni tanlash va ularning sifati va amal qilish muddatini tekshirish, Belgilangan konsentratsiyada eritmalarni tayyorlash, reaktivlar va eritmalarni markalash va saqlash sharoitlariga rioya qilish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya stolini tozalash va dezinfeksiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish xalat, qoʻlqop, koʻzoynak. |
|||||
|
2. Tahlil turiga mos reaktivni aniqlash va protokoldan tanlash, reaktivlarning yorligʻi, ishlab chiqarilgan sana, amal qilish muddati va saqlash sharoitlarini tekshirish. |
|||||
|
3. Pipetka, mezurlar, becherlar va boshqa oʻlchov asboblarini tayyorlash, asboblarni ishlashga tayyorligini vizual va texnik tekshiruvdan oʻtkazish. |
|||||
|
4. Muddatdan oshgan yoki shubhali reaktivlardan foydalanmaslik, eritmani toʻliq erishiga va gomogen boʻlishiga eʼtibor berish. |
|||||
|
5. Kerakli miqdordagi reaktivni aniqlash va aniq oʻlchash, suv yoki boshqa erituvchi bilan aralashtirish, aralashtirish paytida toza asbob ishlatish. |
|||||
|
6. Har bir eritma ustiga aniq yorliq qoʻyish: nomi, konsentratsiyasi, tayyorlangan sana, amal qilish muddati, yorliqlar suv, kimyoviy moddalar va ish jarayonida oson yoʻqolmasligiga eʼtibor berish. |
|||||
|
7. Reaktivlar va eritmalarni belgilangan harorat va yorugʻlik sharoitida saqlash, quruq, salqin va xavfsiz joyda joylashtirish. |
|||||
|
8. Oʻxshash nomli yoki rangli reaktivlar va eritmalarni alohida joylashtirish, har doim protokollarda belgilangan tartibga amal qilish. |
|||||
|
9. Ish tugagach, ishlatilgan asboblar va reaktivlarni tozalash va belgilangan joyga joylashtirish, qolgan eritmalarni xavfsiz saqlash yoki zararsizlantirish. |
|||||
|
10. Ish davomida shaxsiy himoya vositalarini uzmasdan ishlash, ish jarayonida yuzaga kelgan xatolik yoki shubhali eritmalarni laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish. |
|||||
|
11. Reaktivlar va eritmalar bilan ishlash boʻyicha laboratoriya protokollariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
12. Reaktiv va eritmalar bilan ishlash boʻyicha tasdiqlangan metodikalarni yana bir bor oʻrganish, eritmalar konsentratsiyasi va tayyorlash usullarini protokoldagi tartibda aniqlash. |
|||||
|
13. Kimyoviy, fizik va biologik xavf manbalarini aniqlash, zarurat boʻlsa, qoʻshimcha xavfsizlik choralarini koʻrish masalan, laminar kabinet, ventilatsiya. |
|||||
|
14. Reaktivlar sathining pastligi, rangi yoki qattiqligi kabi fizik belgilarga eʼtibor berish, muddatdan oshgan yoki shubhali reaktivlarni ajratib olish. |
|||||
|
15. Reaktivning kerakli miqdorini toʻgʻri aniqlash |
|||||
|
16. Eritmalarni alohida va rangli kodlangan idishlarda tayyorlash, har bir qadamni protokolga muvofiq qayd etish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini xalat, qoʻlqop, koʻzoynak toʻgʻri kiyish va ishlatish, kimyoviy va fizik xavfli moddalar bilan ishlashda xavfsizlik qoidalariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
Ish joyini tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish, Favqulodda vaziyatlarda xavfsiz harakat qilish va tezkor choralarni amalga oshirish |
|||||
|
Tahlil turiga mos reaktivni aniqlash va protokolda koʻrsatilgan standartga muvofiq tanlash, reaktivlarning yorligʻi, amal qilish muddati va saqlash sharoitlarini tekshirish |
|||||
|
Muddatdan oshgan yoki sifat jihatidan shubhali reaktivlardan foydalanmaslik, eritmalarni protokollarga muvofiq qayd qilish va jurnalga yozish |
|||||
|
Belgilangan konsentratsiyada eritmalarni tayyorlash |
|||||
|
Oʻxshash yoki rangli reaktivlarni alohida joylashtirish, chalkashlik va kontaminatsiyani oldini olish, Ish jarayonida xavfsizlik va protokollarga rioya qilgan holda reaktivlar |
|||||
|
Eritmalar va reaktivlarni toʻgʻri markalash: nomi, konsentratsiyasi, tayyorlangan sana, amal qilish muddati, reaktiv va eritmalarni protokolda belgilangan harorat |
|||||
|
Tahlil jarayonida yuzaga kelgan xatolik va shubhali natijalarni aniqlash va muvofiqlashtirish, eritmalar bilan ishlash boʻyicha laboratoriya rahbari va hamkasblar bilan natijalarni baham koʻrish |
|||||
|
Eritmalar va reaktivlar bilan ishlash jarayonida yuzaga kelgan xavf va xatoliklar boʻyicha ilmiy asoslangan qaror qabul qilish |
|||||
|
Murakkab laboratoriya asbob-uskunalarini ishlatish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalari xalat, qoʻlqop, koʻzoynak |
|||||
|
Ish joyini tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish printsiplari, Favqulodda vaziyatlarda xavfsiz harakat qilish va tezkor choralarni amalga oshirish nazariyasi |
|||||
|
Reaktivlarni tanlashning ilmiy asoslari va protokollarga muvofiq tanlash printsiplari, reaktivlarning yorligʻi, amal qilish muddati, ishlab chiqarilgan sana va saqlash sharoitlarini tekshirish nazariyasi |
|||||
|
Muddatdan oshgan yoki sifat jihatidan shubhali reaktivlarni aniqlash va ulardan foydalanmaslik, eritmalarni protokollarga muvofiq qayd etish va jurnalga yozish printsiplari |
|||||
|
Belgilangan konsentratsiyada eritmalar tayyorlash nazariyasi, eritma tayyorlashda aniq oʻlchash, aralashtirish va xatolikni kamaytirish qoidalari |
|||||
|
Chalkashlik va kontaminatsiyani oldini olish nazariyasi, ish jarayonida xavfsizlik va protokollarga rioya qilgan holda reaktivlar va eritmalar bilan ishlash printsiplari |
|||||
|
Eritmalar va reaktivlarni toʻgʻri markalash qoidalari: nomi, konsentratsiyasi, tayyorlangan sana, amal qilish muddati, eritmalar va reaktivlarni saqlash sharoitlari: harorat, yorugʻlik, quruqlik va xavfsiz joylashtirish |
|||||
|
Tahlil jarayonida yuzaga kelgan xatolik va shubhali natijalarni aniqlash va laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish, eritmalar va reaktivlar sifatini nazorat qilish, sifat nazorat metodlari va standartlarga asoslangan baholash |
|||||
|
|
|
Eritmalar va reaktivlar bilan ishlash jarayonida yuzaga keladigan xavf va xatoliklarni ilmiy asoslangan tahlil qilish |
|||
|
Murakkab laboratoriya asbob-uskunalarini ishlatish |
|||||
|
|
B2.04.7- Laboratoriya ishlarida kerakli oʻlchovlarni bajarish, koʻrsatkichlarni aniq va tartibli qayd etish, noaniqlik va xatoliklarni aniqlash va kamaytirish choralarini koʻrish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya stolini tozalash va dezinfeksiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish xalat, qoʻlqop, koʻzoynak. |
|||||
|
2. Pipetka, tarozi, mikroskop, spektrofotometr va boshqa oʻlchov asboblarini tayyorlash, asboblarni ishlashga tayyorligini vizual va texnik tekshiruvdan oʻtkazish. |
|||||
|
3. Ishlatiladigan reaktivlarni va namunalarni protokolda koʻrsatilgan tarzda tayyorlash, reaktiv va namunalarning sifatini va saqlash sharoitini tekshirish. |
|||||
|
4. Belgilangan metod va protokolga muvofiq hajm, massa yoki boshqa parametrlarni aniqlash, oʻlchovlarni takroriy qilib, natijalarning ishonchliligini oshirish. |
|||||
|
5. Asbob va usullarni toʻgʻri ishlatish masalan, pipetka vertikal holatda ishlatiladi, tashqi omillar harorat, yorugʻlik natijalarga taʼsir qilmasligini taʼminlash. |
|||||
|
6. Laboratoriya jurnalida har bir natijani aniq, tartibli |
|||||
|
7. Natijalarni ikki marta tekshirish va protokolga muvofiq solishtirish, noaniq yoki shubhali natijalarni belgilash |
|||||
|
8. Oʻlchov natijalaridagi ogʻishlarni kuzatish va protokolga muvofiq baholash, natijani nazorat namunasi yoki standart bilan solishtirish. |
|||||
|
9. Asboblarni kalibrlash va sozlash, ish jarayonida protokollarga qatʼiy rioya qilish, takroriy oʻlchovlar orqali aniqlikni oshirish. |
|||||
|
10. Barcha oʻlchov natijalarini tartibli qayd etish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini (xalat, qoʻlqop, koʻzoynak) toʻgʻri kiyish va ishlatish, laboratoriya ishlarida kimyoviy, fizik va biologik xavflardan himoyalanish |
|||||
|
Ish joyini tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish, asbob-uskunalarni toʻgʻri ishlatish |
|||||
|
Belgilangan metod va protokollarga muvofiq hajm, massa yoki boshqa parametrlarni aniq oʻlchash, oʻlchovlarni takroriy qilib bajarish orqali natijalarni ishonchli qilish |
|||||
|
Oʻlchov natijalaridagi ogʻish va noaniqliklarni aniqlash, ish jarayonini tartibli rejalashtirish va xavfsiz bajarish |
|||||
|
Nazorat namunasi yoki standart bilan natijalarni solishtirish, takroriy oʻlchovlar va choralar yordamida xatolikni kamaytirish |
|||||
|
Oʻlchov natijalarini protokollarga muvofiq interpretatsiya qilish, xatoliklar yoki noaniqliklar yuzaga kelganda, ularni laboratoriya rahbari bilan muvofiqlashtirish |
|||||
|
Murakkab laboratoriya asbob-uskunalarini ishlatish |
|||||
|
Natijalarni sifat nazoratidan oʻtkazish va ilmiy asosda baholash, noaniqlik va xatoliklar boʻyicha ilmiy asoslangan qaror qabul qilish |
|||||
|
Kimyoviy va biologik moddalarning oʻzaro taʼsirini tushunish va xavfsiz ishlash texnikasini qoʻllash, favqulodda holatlar chiqindilar oqishi, reaktiv tushishi boʻyicha tezkor choralarni bajarish |
|||||
|
Ish joyini tartibli saqlash va boshqa xodimlar uchun xavfsiz muhit yaratish, pipetka, tarozi, spektrofotometr va boshqa asboblarni aniq ishlatish texnikasi |
|||||
|
Reaktiv va namunalarning hajm yoki massalarini protokolga muvofiq oʻlchash, takroriy oʻlchovlar orqali natijalarni tekshirish va ishonchliligini oshirish |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini tartibli va protokollarga muvofiq toʻldirish, noaniq yoki shubhali natijalarni qayta oʻlchash |
|||||
|
Tashqi omillar harorat, yorugʻlik, namlik natijalarga taʼsirini kamaytirish, oʻlchov birliklari va miqdorlarni aniq yozish, Koʻrsatkichlarni tasniflash va vizual koʻrinishda taqdim etish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Fizik, kimyoviy yoki texnik jarayonlarni real sharoitda kuzatadi, oʻlchash asboblari bilan ishlashni oʻrganadi |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qiladi, ilmiy tafakkurini rivojlantiradi |
|||||
|
Fizik kattalik tushunchasi, oʻlchov birligi va xalqaro birliklar tizimi (SI) |
|||||
|
Asbobning tuzilishi va ishlash printsipini bilish, oʻlchash chegarasi va aniqlik sinfini aniqlash |
|||||
|
Asbobni ishga tayyorlash nolni tekshirish, kalibrlash, toʻgʻri oʻqish paralaks xatoligini oldini olish |
|||||
|
Har bir natijani oʻlchov birligi bilan yozish, jadval koʻrinishida rasmiylashtirish |
|||||
|
Tajriba shartlarini koʻrsatish, sana va ish nomini qayd etish, natijalarni yaxlitlash qoidalariga rioya qilish |
|||||
|
|
Masʼuliyat va mustaqillik: |
Laboratoriya ishining maqsadini tushunish, nazariy bilimlarni oldindan oʻrganib kelish |
|||
|
Tajriba jarayoniga tayyorgarlik koʻrish, belgilangan tartib-qoidalarga rioya qilish |
|||||
|
Oʻlchov natijalarini oʻzgartirmasdan yozish, xatoliklarni yashirmaslik |
|||||
|
Hisob-kitoblarni mustaqil bajarish, koʻchirmachilikka yoʻl qoʻymaslik |
|||||
|
Ishni belgilangan vaqtda boshlash va yakunlash, hisobotni oʻz vaqtida topshirish, tajriba bosqichlarini rejalashtirish |
|||||
|
Natijalarni himoya qilish jarayonini tashkil etish, muammoli vaziyatlar yaratish |
|||||
|
Asbob-uskunalardan toʻgʻri foydalanish, elektr, kimyoviy yoki mexanik xavfsizlik qoidalariga amal qilish |
|||||
|
Tahliliy savollar qoʻyish, favqulodda holatlarda toʻgʻri harakat qilish |
|||||
|
Individual laboratoriya topshiriqlarini berish, hisobotni mustaqil yozdirish |
|||||
|
Texnik va/yoki texnologik talab |
Laboratoriya asbob-uskunalari va o‘lchov vositalari bilan ishlashni bilish (termometr, tarozi, mikroskop, voltmetr va boshqalar). Asboblarni sozlash, tekshirish va kalibrlash ko‘nikmasiga ega bo‘lish, o‘lchov natijalarini aniq qayd etish va hujjatlashtirish, kompyuter va ofis dasturlari (masalan, elektron jadval dasturlari) bilan ishlash, laboratoriya jihozlarini to‘g‘ri saqlash, tozalash va texnik holatini nazorat qilish, texnika xavfsizligi, yong‘in xavfsizligi va sanitariya qoidalariga rioya qilish. Tajribalar va laboratoriya ishlarini belgilangan metodika va texnologik tartib asosida bajarish. Sinov, tahlil va o‘lchash jarayonlarining ketma-ketligini to‘g‘ri bajarish, tajriba jarayonida aniqlik va takrorlanuvchanlikni ta’minlash, natijalarni tahlil qilish, jadval yoki grafik ko‘rinishida rasmiylashtirish, laboratoriya materiallari va reaktivlaridan tejamkor va to‘g‘ri foydalanish, chiqindilarni belgilangan tartibda yig‘ish va utilizatsiya qilish. Laboratoriya ishlarini tashkil qilish va tartibni saqlash, diqqat, aniqlik va mas’uliyat bilan ishlash, jamoa bilan ishlash va rahbar topshiriqlarini o‘z vaqtida bajarish, oddiy ilmiy yoki texnik hujjatlarni yuritish va hisobot tayyorlash. |
||||
|
Kasbning nomi: |
Biologiya sohasida laborant tadqiqotchi |
||||
|
Mashgʻulot nomining kodi: |
|
||||
|
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
7 |
||||
|
Malakani baholashga qoʻyiladigan talablar: |
Tavsiya etiladi |
||||
|
Amaliy tajriba (ish staji)ga qoʻyilgan talablar: |
Laboratoriya sharoitida ishlash bo‘yicha kamida 1–3 yil amaliy tajriba (ba’zi tashkilotlarda yangi bitiruvchilar ham qabul qilinishi mumkin). Ilmiy tadqiqot laboratoriyalarida tajriba o‘tkazish va kuzatuv olib borish tajribasi, biologik namunalarni yig‘ish, tayyorlash va saqlash tajribasi, mikroskop bilan ishlash va mikroskopik kuzatuvlar o‘tkazish, biologik tajribalarni metodika asosida o‘tkazish va natijalarni qayd etish, steril sharoitda ishlash (aseptika va antiseptika qoidalariga rioya qilish). Tajriba natijalarini tahlil qilish, jadval va hisobotlar tayyorlash, laboratoriya jihozlari va biologik reagentlar bilan ishlash tajribasi, kompyuterda ma’lumotlarni qayta ishlash va saqlash ko‘nikmasi, ilmiy guruh tarkibida ishlash va ilmiy rahbar ko‘rsatmalarini bajarish tajribasi, laboratoriya xavfsizligi va sanitariya qoidalarini amalda qo‘llash. |
||||
|
Layoqatiga va shaxsiy kompetensiyalarga qoʻyilgan talablar |
Oliy taʼlim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish va amaliyotda qoʻllash; taʼlim jarayonini, hujjatlar yuritilishini hamda ichki nazorat tizimini baholash; aniqlangan kamchiliklar boʻyicha asoslangan xulosa va takliflar tayyorlash; taʼlim sifati va intizomga oid holatlarni monitoring qilish; oldindan aytib boʻlmaydigan vaziyatlarda tezkor va asoslangan qarorlar qabul qilish; xizmat axborotlari va shaxsiy maʼlumotlar bilan ishlashda maxfiylik talablariga rioya etish. masʼuliyatlilik-xizmat vazifalarini vijdonan va belgilangan muddatlarda bajarish; halollik va xolislik-qarorlar qabul qilishda manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik; analitik fikrlash- maʼlumotlarni tizimli tahlil qilish va asosli xulosalar chiqarish; muloqot madaniyati-rahbarlar, pedagog xodimlar va talabalar bilan professional muloqot olib borish; stressga chidamlilik -ziddiyatli va murakkab vaziyatlarda oʻzini tuta bilish; tashabbuskorlik-taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; oʻzini rivojlantirishga intilish-kasbiy bilim va kompetensiyalarni muntazam oshirib borish. |
||||
|
Taʼlim darajasiga qoʻyilgan talablar: |
magistratura; yuqori darajadagi qoʻshimcha taʼlim (internatura, ordinatura, biznes boshqaruvi, davlat boshqaruvi va boshqa xalqaro tan olingan taʼlim); mutaxassislik (spetsialitet); bakalavriat va amaliy tajriba; |
||||
|
Informal taʼlim bilan bogʻliqligi: |
- |
||||
|
Kasbiy standartlar reyestrida mavjudligi: |
- |
||||
|
Kasbning boshqa mumkin boʻlgan nomlari: |
|
||||
|
Boshqa kasblar bilan aloqadorligi: |
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
Kasbning nomi: |
|||
|
|
|
Biologiya sohasida laborant tadqiqotchi |
|||
|
Mehnat funksiyalarining tavsifi |
|||||
|
Kodi va nomi |
Mehnat vazifalari |
||||
|
B1.7- Oliy taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining amaldagi qonunchilik, davlat taʼlim standartlari, normativ-huquqiy hujjatlar va ichki tartib-qoidalarga muvofiqligini nazorat qilish
|
B1.01.7- Tasdiqlangan metodika va standartlarga muvofiq biologik namuna olish, olingan namunalarning sifat va toʻgʻri vakilligi (representativlik)ni taʼminlash |
Oʻqitish natijalari |
|||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
1. World Health Organization tavsiyalari, International Organization for Standardization standartlari, Milliy sanitariya-epidemiologiya nazorati hujjatlari. |
|||||
|
2. Sifat menejmenti tizimi talablariga amal qilish, bioxavfsizlik darajasini aniqlash va mos himoya choralarini tanlash |
|||||
|
3. Amaldagi standart va reglamentlarni oʻrganish, namuna olish algoritmini yozma shaklda ishlab chiqish, ish jarayonini hujjatlashtirish qoidalarini bilish. |
|||||
|
4. Namuna olish joyi va vaqtini tanlash, statistik jihatdan asoslangan namuna sonini aniqlash |
|||||
|
5. Tadqiqot maqsadini aniqlash, namuna turini qon, siydik, tuproq, suv, osimlik toʼqimasi va boshqalar belgilash |
|||||
|
6. Dezinfeksiya ishlarini amalga oshirish, shaxsiy himoya vositalaridan qoʻlqop, niqob, xalat foydalanish. |
|||||
|
7. Steril asbob-uskunalarni tayyorlash, kerakli reaktiv |
|||||
|
8. Kontaminatsiyani oldini olish, steril vositalardan foydalanish, namunaning tashqi muhit bilan ortiqcha aloqasini cheklash. |
|||||
|
9. Belgilangan chuqurlik yoki anatomik nuqtadan olish, kerakli hajmni aniq oʻlchash, bir xil metodni barcha namunalarda qoʻllash. |
|||||
|
10. Namuna yorligʻini toʻliq toʻldirish, sana, vaqt, joy |
|||||
|
11. Yetarli hajmda namuna olish, fizik-kimyoviy xususiyatlarni saqlash, namunaning tashqi koʻrinishini tekshirish, saqlash haroratiga qatiy rioya qilish |
|||||
|
12. Sovuq zanjir talablariga amal qilish zarur hollarda, transportirovka vaqtini minimallashtirish, mexanik shikastlanishdan himoyalash. |
|||||
|
13. Oldindan belgilangan mezonlarga amal qilish, tanlashda xolislikni saqlash, protokolga qatʼiy rioya qilish. |
|||||
|
14. Ichki laboratoriya nazorati, tashqi audit va tekshiruvlar, xatoliklarni aniqlash va tahlil qilish, bayonnomalarni qayta koʻrib chiqish. |
|||||
|
15. Statistik asoslangan namuna hajmi, bir nechta nuqtadan namuna olish, oʻrtacha koʻrsatkichni aniqlash, risklarni baholash va oldini olish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Amaldagi standart va reglamentlarni oʻqish va tushunish, namuna olish algoritmini bosqichma-bosqich qoʻllash, laboratoriya protokollarini toʻgʻri toʻldirish |
|||||
|
Tadqiqot maqsadini aniqlash, namuna sonini statistik asoslash, ish ketma-ketligini tuzish |
|||||
|
Sifat menejmenti talablariga rioya qilish, steril sharoit yaratish, asbob-uskunalarni tayyorlash |
|||||
|
Dezinfeksiya choralarini koʻrish, shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish, kerakli hajmni aniq oʻlchash |
|||||
|
Belgilangan metodga qatʼiy rioya qilish, kontaminatsiyani oldini olish, aseptika va antiseptika qoidalariga amal qilish |
|||||
|
Namuna yorligʻini toʻliq va aniq yozish, namuna roʻyxatini yuritish kodlash tizimidan foydalanish, hisobot jurnalini yuritish |
|||||
|
Saqlash sharoitini nazorat qilish, yaroqsiz namunani aniqlash, tasodifiy yoki tizimli tanlash usulini qoʻllash |
|||||
|
Yetarli miqdorda namuna olish, bir nechta nuqtadan yigʻish, nazorat namunalarini olish |
|||||
|
Xatoliklarni aniqlash va tahlil qilish, ishni qayta tekshirish, hujjatlarni taqqoslash |
|||||
|
Jamoada ishlash, masʼuliyatli yondashuv, etika va bioxavfsizlik madaniyati, maʼlumotlarni maxfiy saqlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
World Health Organization tavsiyalari va yoʻriqnomalari, International Organization for Standardization laboratoriya standartlari |
|||||
|
Milliy sanitariya-epidemiologiya meʼyorlari, laboratoriya sifat menejmenti tizimi talablari |
|||||
|
Namuna va obyekt oʻrtasidagi bogʻliqlik, namuna turlari qon, siydik, tuproq, suv, toʻqima va boshqalar, namuna olish maqsadi |
|||||
|
Tasodifiy tanlash usuli, tizimli tanlash usuli, qatlamli stratifikatsiyalangan tanlash usuli |
|||||
|
Namuna hajmini statistik asoslash tamoyillari, namuna yorligʻini toʻgʻri rasmiylashtirish, kodlash va roʻyxatga olish tartibi |
|||||
|
Protokol yuritish qoidalari, maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash, maxfiylik tamoyili |
|||||
|
Elektron va qogʻoz arxiv, maʼlumotlarni saqlash muddati, aseptika va antiseptika qoidalari |
|||||
|
Bioxavfsizlik darajalari, shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish tartibi, infeksion xavflarni baholash |
|||||
|
Utilizatsiya va dezinfeksiya qoidalari, namuna olishning ilmiy tadqiqotdagi oʻrni |
|||||
|
Namuna-bu umumiy obyekt yoki populyatsiyaning kichik, ammo vakillik xususiyatiga ega qismi, namuna va bosh toʻplam oʻrtasidagi bogʻliqlik |
|||||
|
|
B1.02.7- Namuna olish jarayonida gigiyena va laboratoriya xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, namuna olish vaqtini, joyini va sharoitlarini qayd etish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Ish boshlashdan oldin qoʻllarni antiseptik vosita bilan dezinfeksiya qilish, toza laboratoriya kiyimi xalat, qalpoq, niqob kiyish, bir martalik steril qoʻlqoplardan foydalanish |
|||||
|
2. Ish tugagandan soʻng qoʻllarni qayta dezinfeksiya qilish, ish yuzasini dezinfeksiya qilish, steril asbob-uskunalarni tekshirish |
|||||
|
3. Zarur chiqindi idishlarini tayyorlash, ish joyini ortiqcha buyumlardan tozalash, xavf darajasiga mos himoya vositalarini tanlash |
|||||
|
4. Aerozol hosil boʻlishining oldini olish, oʻtkir asboblar bilan ehtiyotkor ishlash, biologik chiqindilarni alohida konteynerga yigʻish |
|||||
|
5. Toʻkilish yoki sinish holatida dezinfeksiya bayonnomasini qoʻllash, shikastlanishda darhol rahbar yoki masʼul shaxsga xabar berish, birinchi tibbiy yordam koʻrsatish qoidalarini bilish |
|||||
|
6. Biologik chiqindilarni maxsus belgilangan idishlarga joylashtirish, oʻtkir buyumlarni alohida konteynerga tashlash, dezinfeksiya va sterilizatsiya jarayonini amalga oshirish |
|||||
|
7. Sana va aniq vaqtni soat, daqiqa yozib qoʻyish, zarurat boʻlsa, vaqt oraligʻini koʻrsatish, biologik ritm yoki tashqi omillarni hisobga olish |
|||||
|
8. Namuna yorligʻini toʻldirish, maxsus jurnalga qayd qilish, elektron bazaga maʼlumot kiritish |
|||||
|
9. Namuna kodini protokol bilan moslashtirish, maʼlumotlarni tekshirish va tasdiqlash |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Qoʻllarni toʻgʻri yuvish va antiseptik bilan ishlov berish, steril qoʻlqopni toʻgʻri kiyish va yechish, himoya kiyimlarini toʻgʻri taqish |
|||||
|
Ish jarayonida yuz, soch va shaxsiy buyumlarga tegmaslik, ish yuzasini dezinfeksiya qilish, steril asboblarni ochish |
|||||
|
Toza va iflos zonalarni ajratish, ish tugagandan soʻng yakuniy dezinfeksiya qilish, namuna turiga mos himoya vositalarini tanlash |
|||||
|
Biologik suyuqlik bilan ishlashda ehtiyotkorlik, oʻtkir asboblar bilan xavfsiz ishlash, aerozol hosil boʻlishining oldini olish |
|||||
|
Toʻkilgan namuna bilan ishlash tartibini bilish, shikastlanish holatida tezkor choralar koʻrish, dezinfeksiya vositalaridan toʻgʻri foydalanish |
|||||
|
Biologik chiqindilarni ajratish, oʻtkir buyumlarni maxsus konteynerga tashlash, dezinfeksiya va utilizatsiya jarayonini bajarish |
|||||
|
Yozilgan maʼlumotni qayta tekshirish, yorliq va jurnal maʼlumotlarini taqqoslash, xatolarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
Hisobotni yakuniy nazoratdan oʻtkazish, harorat va namlikni koʻrsatish |
|||||
|
Obyektning umumiy holatini yozish |
|||||
|
Qoʻllanilgan metodni koʻrsatish, masʼul shaxsni qayd etish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Inson va ish muhitining biologik, kimyoviy va mexanik ifloslanishlardan himoyalanishini taʼminlash |
|||||
|
Qoʻllarni yuvish va antiseptik vositalardan foydalanish, himoya kiyimlarini toʻgʻri kiyish, yuz va shaxsiy buyumlarga tegmaslik |
|||||
|
Biologik namuna bilan ishlashda kontaminatsiya xavfini kamaytirish va tahlil natijalarining ishonchliligini taʼminlash |
|||||
|
Ish yuzasi va asboblarni dezinfeksiya qilish nazariyati,Steril va iflos zonalarni ajratish asoslari |
|||||
|
Chiqindilarni toʻgʻri yigʻish va utilizatsiya qilish nazariyasi, dezinfeksiya va sterilizatsiya usullari: kimyoviy (antiseptiklar), termal autoklav va mexanik filtratsiya, ultrafiolet |
|||||
|
Toʻkilish, shikastlanish va ifloslanish holatlarini oldindan baholash, dezinfeksiya va birinchi yordam choralarining nazariy asoslari |
|||||
|
Xavflarni boshqarish printsiplari, biologik chiqindilarni ajratish va maxsus belgilangan idishlarga joylashtirish |
|||||
|
Oʻtkir asboblarni xavfsiz utilizatsiya qilish nazariyasi, dezinfeksiya va sterilizatsiya usullarini tushunish |
|||||
|
Namuna olish sanasi va aniq vaqtini yozish nazariyasi, biologik jarayonlar va vaqt bogʻliqligi masalan, qon namunasidagi sitokinlar ertalab va kechqurun farqlanishi mumkin |
|||||
|
Aniq manzil, laboratoriya xona raqami yoki ekologik koordinatalarni yozish, namuna joyining atrof-muhit tavsifi: tuproq turi, suv manbasi turi, hayvon yoki oʻsimlik holati |
|||||
|
Fizik omillar: harorat, namlik, bosim, biologik va tashqi omillar: organizm holati, dori qabul qilganligi, ifloslanish darajasi |
|||||
|
Texnik sharoit: ishlatilgan asbob va metodlar, masʼul shaxs, namuna yorligʻi va kodlash tizimining nazariy asoslari |
|||||
|
Protokol yuritish va elektron bazaga maʼlumot kiritish qoidalari, maʼlumotlarni maxfiy va xavfsiz saqlash tamoyillari |
|||||
|
Tasodifiy va tizimli xatolik tushunchalari, preanalitik, analitik va postanalitik xatoliklar |
|||||
|
Nazorat namunalari va ularning vazifasi, xatolikni kamaytirish va sifatni oshirish nazariyasi |
|||||
|
|
B1.03.7- Laboratoriyaga kelgan biomateriallarni qabul qilish va identifikatsiya qilish, har bir namunani laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritish
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Namuna konteynerining yaxlitligi va qoplamini tekshirish, yorliqdagi malumotlarning to gligini koʼrish ism, sana, vaqt, kod |
|||||
|
2. Transport sharoitining saqlanishini baholash harorat, sovuq zanjir,vizual tekshiruv orqali ifloslanish yoki shikastlanishni aniqlash |
|||||
|
3. Namuna beruvchi laboratoriya yoki xodimni tekshirish, belgilangan kodlash tizimiga muvofiqligini nazorat qilish |
|||||
|
4. Kerak boʼlsa, qoʼshimcha identifikatsiya maʼlumotlarini so‘rash, har bir namunaning yagona identifikatorini belgilash |
|||||
|
5. Namuna raqami yoki kodi, berilgan sana va vaqt, beruvchi xodim yoki laboratoriya nomi |
|||||
|
6. Namunaning turi va hajmi, transport sharoiti va boshqa eslatmalar, kiritilgan maʼlumotni tekshirib tasdiqlash |
|||||
|
7. Namuna kodi va barcha identifikatsiya maʼlumotlarini kiritish, namunaning kelgan sana-vaqti, turi va saqlash sharoitlarini belgilash |
|||||
|
8. Zarur boʻlsa, maxsus eslatmalarni qoʻshish, kerakli tuzatishlarni amalga oshirish va qayd etish |
|||||
|
9. Namuna va jurnal maʼlumotlarini solishtirish, xato yoki nomuvofiqliklarni aniqlash, xatolar boʻlsa, ularni tegishli masʼulga xabar qilish |
|||||
|
10. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish xalat, qoʻlqop, niqob, steril yoki toza ish sharoitini taʼminlash, chiqindilarni alohida idishga yigʻish |
|||||
|
11. Favqulodda vaziyatlar uchun protokolni bilish, laboratoriya ishining aniqligi va izchilligini taʼminlaydi, natijalarni xolis va ishonchli qiladi |
|||||
|
12. Xodimning masʼuliyat, diqqat va professional koʻnikmalarini mustahkamlaydi. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Namuna konteynerining yaxlitligi va qoplamini baholash, yorliqdagi maʼlumotlarning toʻgʻriligini tekshirish |
|||||
|
Vizual tekshiruv orqali shikastlanish yoki ifloslanishni aniqlash, transport sharoitini harorat, sovuq zanjir v h k tekshirish |
|||||
|
Namuna beruvchi laboratoriya yoki xodimni tekshirish, belgilangan kodlash tizimiga muvofiqligini aniqlash |
|||||
|
Yagona identifikatorni tayinlash, kerak boʻlsa qoʻshimcha identifikatsiya maʼlumotlarini soʻrash |
|||||
|
Namuna raqami yoki kodi, berilgan sana va vaqt, beruvchi laboratoriya yoki xodim nomi, namuna turi, hajmi, transport sharoiti |
|||||
|
Maxsus eslatmalarni qoʻshish, namuna kodi va identifikatsiya maʼlumotlarini toʻliq kiritish |
|||||
|
Kelgan sana-vaqt, tur va saqlash sharoitlarini yozish, maʼlumotni tekshirib tasdiqlash |
|||||
|
Namuna va jurnal maʼlumotlarini solishtirish, nomuvofiqlik yoki xatoliklarni aniqlash, tegishli masʼulga xabar berish |
|||||
|
Kerakli tuzatishlarni amalga oshirish va qayd etish, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish xalat, qoʻlqop, niqob, ish joyini steril yoki toza saqlash |
|||||
|
Chiqindilarni alohida idishga yigʻish va utilizatsiya qilish, favqulodda vaziyatlar protokolini qoʻllay olish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Biologik materiallar qon, siydik, toʻqimalar, oʻsimlik namunasi, mikroorganizmlar laboratoriya tahlillari uchun asosiy manbadir |
|||||
|
Biomaterialning sifati va yaxlitligi tahlil natijalarining ishonchliligini bevosita belgilaydi |
|||||
|
Transport, saqlash va qabul qilish jarayonlaridagi notoʻgʻri harakatlar natijaga taʼsir qiladi, yagona identifikator belgilash |
|||||
|
Beruvchi laboratoriya yoki xodimni tekshirish, nomuvofiqlik aniqlansa, xatolarni tezkor aniqlash va tuzatish |
|||||
|
Qoʻshimcha maʼlumotlarni soʻrash zarurati, namuna raqami/kodi, berilgan sana-vaqt, beruvchi laboratoriya yoki xodim nomi |
|||||
|
Namuna turi, hajmi va transport sharoitlari, maxsus eslatmalar va protokol talablarini yozish |
|||||
|
Namuna kodi va barcha identifikatsiya maʼlumotlarini toʻliq kiritish, kelgan sana-vaqt, turi va saqlash sharoitlarini belgilash, maʼlumotni tekshirib tasdiqlash |
|||||
|
Tasodifiy va tizimli xatolik tushunchalari, preanalitik, analitik va postanalitik xatoliklar |
|||||
|
Nazorat namunalari va ularning vazifasi, xatolikni kamaytirish usullari va sifatni oshirish printsiplari |
|||||
|
|
B1.04.7- Har bir biomaterialga identifikatsiya raqami, sana va boshqa zarur belgilar berish, namunalarning saqlanish sharoitlarini nazorat qilish harorat, namlik, yorugʻlik, namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishini oldini olish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Har bir biomaterial uchun yagona kod yoki raqam tayinlash, kodlash tizimiga muvofiqlikni tekshirish laboratoriya standartlari boʻyicha. |
|||||
|
2. Kodni yorliqqa yoki konteynerga yozish, olingan sana |
|||||
|
3. Beruvchi laboratoriya yoki xodimning identifikatsiyasi, maxsus eslatmalar transport sharoiti, xavf belgisi, saqlash tavsiyasi. |
|||||
|
4. Namuna turiga mos haroratni aniqlash, sovuq zanjirni (cold chain) saqlash, namlik darajasini belgilash va monitor qilish |
|||||
|
5. Harorat nazorati qurilmalari (termometr, datalogger) bilan kuzatish, yorugʻlik taʼsirini minimallashtirish light-sensitive materiallar uchun qorongʻi saqlash |
|||||
|
6. Biomateriallarni turkumlash va maxsus konteynerlarga joylashtirish, o‘xshash turdagi namunalarning aralashib ketishini oldini olish |
|||||
|
7. Har bir xona yoki muzlatkich boʼylab monitoringni olib boorish, yorliqlar va kodlash tizimini qatʼiy tekshirish |
|||||
|
8. Turli namunalarning alohida konteynerlarda saqlanishini taʼminlash, namunalarni transport va harakatlanish vaqtida ehtiyotkorlik bilan ishlash |
|||||
|
9. Favqulodda vaziyatlarda shikastlanish, toʻkilish protokolni qoʻllash, har bir namuna uchun jurnal va elektron tizimga kiritish. |
|||||
|
10. Saqlash sharoitlari va monitoring natijalarini qayd etish, harorat, namlik va yorugʻlik boʻyicha kuzatuvlarni protokollashtirish. |
|||||
|
11. Har bir biomaterialga yagona identifikatsiya raqami |
|||||
|
12. Saqlash sharoitlarini doimiy nazorat qilish harorat, namlik, yorugʼlik, namunalarning buzilishi va aralashib ketishini oldini olish. |
|||||
|
13. Hujjatlashtirish va monitoringni izchillik bilan amalga oshirish, masʼuliyat, diqqat va ehtiyotkorlikni rivojlantirish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Har bir biomaterialga yagona laboratoriya kodi tayinlash, kodlash tizimi va standartlarga muvofiqligini nazorat qilish |
|||||
|
Kodni yorliq yoki konteynerga aniq, oʻchmas |
|||||
|
Olingan sana va vaqtni toʻliq va aniq qayd etish, namuna turini belgilash qon, siydik, toʻqima, mikroorganizmlar |
|||||
|
Beruvchi laboratoriya yoki xodimning identifikatsiyasi, maxsus belgilar: transport sharoiti, bioxavf darajasi, saqlash tavsiyalari |
|||||
|
Kod va belgilarni jurnal va elektron tizimga kiritish, kiritilgan maʼlumotni qayta tekshirish va tasdiqlash |
|||||
|
Xatolik aniqlansa, tuzatish va qayd qilish, maʼlumotlar izchilligi va tekshirilganligini saqlash |
|||||
|
Namuna turiga mos haroratni belgilash muzlatkich, sovutgich, xona harorati, sovuq zanjirni (cold chain) saqlash va monitoring qilish |
|||||
|
Termometr yoki datalogger yordamida haroratni muntazam kuzatish, haroratdagi oʻzgarishlarni protokollashtirish |
|||||
|
Namlik sezuvchan materiallar uchun optimal namlik darajasini saqlash, yorugʻlik sezuvchan namunalarda qorongʻi yoki maxsus idishlarda saqlash |
|||||
|
Monitor orqali namlik va yorugʻlik sharoitlarini kuzatish, biomateriallarni turkumlash va alohida konteynerlarda saqlash |
|||||
|
Turli namunalarning aralashuvini oldini olish, saqlash joyida muntazam monitoring va qayd etish |
|||||
|
Muzlatkich yoki xona boʻylab belgilanmagan joyga namuna qoʻymaslik, yorliqlar, kod va belgilarni har doim tekshirish |
|||||
|
Favqulodda holatlarda protokolga muvofiq tezkor choralar koʻrish toʻkilish, shikastlanish, buzilish, aralashgan yoki shikastlangan namunani ajratish va qayd etish |
|||||
|
Turli namunalarning alohida konteynerlarda saqlanishini taʼminlash, Transport va ish jarayonida ehtiyotkorlik bilan ishlash |
|||||
|
Har bir namuna uchun jurnal va elektron tizimga maʼlumotlarni kiritish, saqlash sharoitlari harorat, namlik, yorugʻlik boʻyicha monitoring natijalarini qayd etish |
|||||
|
Kiritilgan maʼlumotlarni tekshirish va tasdiqlash, oʻzaro tekshiruv va auditorlik talablariga muvofiqlikni taʼminlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Biologik materiallar: qon, siydik, toʻqima, mikroorganizmlar va oʻsimlik namunalarini oʻz ichiga oladi, har bir biomaterial laboratoriya tahlillari uchun maʼlumot manbai hisoblanadi |
|||||
|
Transport, saqlash va qabul qilish jarayonidagi notoʻgʻri harakatlar tahlil natijalariga sezilarli taʼsir qiladi |
|||||
|
Har bir namuna laboratoriyada yagona identifikatsiya raqami bilan belgilanadi, kodlash va belgilar: sana, vaqt, namuna turi, beruvchi laboratoriya yoki xodim identifikatsiyasi, maxsus sharoitlar va xavf belgisi |
|||||
|
Identifikatsiya printsiplari: chalkashlikni oldini olish, izchillikni taʼminlash, elektron va qogʻoz jurnallar bilan moslik |
|||||
|
Namuna maʼlumotlarini qogʻoz jurnal va elektron tizimga kiritish printsiplari, maʼlumotlarni tekshirish, tasdiqlash |
|||||
|
Monitoring va audit printsiplari, laboratoriya ishining izchilligi va xavfsizligini taʼminlash, harorat oʻzgarishini qayd etish va protokollashtirish |
|||||
|
Turli namuna turlari uchun optimal haroratlar muzlatkich, sovutgich, xona harorati, sovuq zanjirni saqlash, termometr va datalogger orqali monitoring |
|||||
|
Turli namunalarning alohida saqlanishini taʼminlash printsiplari, transport va ish jarayonida ehtiyotkorlik, protokolga muvofiq favqulodda vaziyatlar chorasi |
|||||
|
Aralashgan yoki shikastlangan namuna holatini qayd etish va boshqarish, preanalitik xatoliklar: transport, saqlash, identifikatsiya notoʻgʻriligi |
|||||
|
Analitik va postanalitik xatoliklar: maʼlumotlarni kiritishda yoki monitoringda xatolik, nazorat namunalari va sifatni oshirish printsiplari |
|||||
|
B2.7 – Oʻquv jarayonining tashkil etilishi, dars jadvali, mashgʻulotlar sifati va pedagogik yuklamalar bajarilishini tekshirish, talabalar davomatini, bilimlarni baholash va reyting tizimining toʻgʻri qoʻllanilishini monitoring qilish |
B2.01.7- |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Mikroskopni tekis va barqaror yuzaga qoyish elektr tarmogʼiga ulash agar elektron mikroskop bulsa |
|||||
|
2. Obyektiv va okulyarni tozalash, ish stolini toza |
|||||
|
3. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish xalat, qoʻlqop, niqob, namunaning xavfsizligini taʼminlash |
|||||
|
4. Boʻlimlash, boʻyash yoki boʻsh qatlam tayyorlash slayd tayyorlash, namuna hajmini mikroskopga moslashtirish |
|||||
|
5. Kerakli stend yoki plashka (cover slip) qoʻyish, namunaning aralashib ketmasligini tekshirish |
|||||
|
6. Zararli yoki infeksion namunalar bilan ishlashda xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, obyektivni pastdan yuqoriga qarab fokuslash |
|||||
|
7. Yorugʻlik va kondensatorni moslashtirish, kerak boʻlsa, yuqori kuchaytirish obʼektivlariga oʻtish |
|||||
|
8. Mikroskopik obyektning tuzilishini kuzatish, rang, shakl, oʻlcham va boshqa xususiyatlarni belgilash |
|||||
|
9. Kuzatilgan xususiyatlarni yozma yoki rasmli qayd etish, mikrometr yoki oʻlchov shkalasidan foydalanish |
|||||
|
10. Hajm, uzunlik va boshqa oʻlchamlarni aniqlash, oʻlcham, tuzilish va boshqa kuzatuv natijalarini laboratoriya jurnaliga yoki elektron tizimga yozish |
|||||
|
11. Kerak boʻlsa, diagramma yoki rasm chizish, shaxsiy himoya vositalarini ishlatish |
|||||
|
12. Chiqindilarni toʻgʻri utilizatsiya qilish, mikroskop va ish stoli yuzasini ishlatgandan soʻng tozalash |
|||||
|
13. Mikroskopni tayyorlash va sozlash biologik namunani xavfsiz tayyorlash |
|||||
|
14. Fokuslash va mikroskopik kuzatish oʼlchash va natijalarni tizimli qayd etish |
|||||
|
15. Mikroskopik tuzilish, oʼlcham va xususiyatlarni aniqlash gigiyena va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish diqqat, masʼuliyat va tekshiruv qobiliyatini rivojlantirish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Mikroskopni tekis va barqaror ish yuzasiga joylashtirish, elektr mikroskoplari uchun tarmoq bilan ulash |
|||||
|
Obyektiv va okulyar linzalarni tozalash va zarur sozlash, ish stolini tozalash, yorugʻlik va ventilatsiya sharoitlarini nazorat qilish |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: xalat, qoʻlqop, niqob, mikroskop va materiallar atrofida xavfsizlikni taʼminlash |
|||||
|
Slayd va plashka tayyorlash: boʻyash, boʻsh qatlam, suyuqlik yoki quruq slayd |
|||||
|
Namuna hajmini mikroskop va obʼektiv kuchaytirishiga moslashtirish, Cover slip qoʻyish va namunaning barqarorligini taʼminlash |
|||||
|
Namunaning aralashib ketmasligi va buzilmasligini tekshirish, infeksion yoki zararli biomaterial bilan ishlashda bioxavfsizlik qoidalarini qoʻllash |
|||||
|
Yorugʻlik, kondensator va diyafragma orqali optimal koʻrinishni sozlash, kerak boʻlsa, yuqori kuchaytirish obʼektivlariga oʻtish |
|||||
|
Obʼektivni pastdan yuqoriga qarab moslashtirish, mikroskopik obyektning shakli, tuzilishi va rang xususiyatlarini aniqlash |
|||||
|
Hajm, uzunlik va boshqa oʻlchamlarni baholash, katta xususiyatlar, masalan, hujayra yadrosi, organoidlar yoki filamentlar kabi strukturalarni kuzatish |
|||||
|
Slaydlar boʻyicha yozma yoki chizmali qaydlar yuritish, tajriba natijalarini rasm, diagramma va eslatmalar bilan boyitish |
|||||
|
Mikrometr yoki oʻlchov shkalasidan foydalanish, hajm, uzunlik, diametr va boshqa oʻlchamlarni aniqlash |
|||||
|
Oʻlchov va kuzatuv natijalarini jurnal va elektron tizimga kiritish, diagramma, chizma yoki rasm orqali vizual tahlil qilish |
|||||
|
Olingan maʼlumotlarni laboratoriya standartlariga moslashtirish, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri ishlatish |
|||||
|
Chiqindilarni belgilangan tartibda utilizatsiya qilish, infeksion yoki biohazard material bilan ishlashda xavfsizlik protokolini qoʻllash |
|||||
|
Mikroskop va ish stoli yuzasini tozalash, mikroskopik obyektlarning tuzilishi, morfologiyasi va xususiyatlarini tahlil qilish |
|||||
|
Oʻzaro solishtirish: sogʻlom va patologik namuna farqlari, natijalarni ilmiy asosda tushuntirish va xulosalar chiqarish |
|||||
|
Laboratoriya protokollari boʻyicha mustaqil xulosa qilish, mikroskopni xavfsiz va toʻgʻri tayyorlash |
|||||
|
Mikroskopik obyektlarni oʼlchash va tahlil qilish, mikroskopik tuzilish, rang va morfologik xususiyatlarni aniqlash, natijalarni tizimli qayd etish va vizual ifodalash |
|||||
|
Biologik namunani mikroskopik tekshiruvga tayyorlash, fokuslash va mikroskopik kuzatishni amalga oshirish |
|||||
|
Gigiyena, bioxavfsizlik va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, diqqat, masʼuliyat va mustaqil tahlil qobiliyatini rivojlantirish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Obyektivlar, okulyarlar, kondensator, fokuslash vintlari, yorugʻlik manbai, mikrometr shkalasi |
|||||
|
Turli mikroskop turlari: yorugʻlik mikroskopi, faza kontrast mikroskopi, elektron mikroskopi |
|||||
|
Fokuslash orqali detal va tuzilishlarni aniqlash, rang |
|||||
|
Yorugʻlik va linza orqali namunaning magnifikatsiyasi, hujayralar: epitel, qon, nerv toʻqimalari |
|||||
|
Mikrobiologik namunalar: bakteriya, zamburugʻ, viruslar, oʻsimlik va hayvon toʻqimalari |
|||||
|
Hajm, shakl, rang, tuzilish, yadrosi mavjudligi, Sirt va ichki struktura xususiyatlari, turli patologik holatlarning mikroskopik belgilarini aniqlash |
|||||
|
Mikrometr va oʻlchov shkalasidan foydalanish, hajm, uzunlik, diametr va boshqa morfometrik parametrlarni aniqlash |
|||||
|
Morfologik va oʻlchov natijalarini laboratoriya standartlariga moslashtirish, sogʻlom va patologik hujayra/tuzilmalarni solishtirish |
|||||
|
Natijalarni yozma va vizual tarzda rasm, diagramma yoki jadval bilan qayd etish, boʻyash usullari orqali tuzilishlarni koʻrsatish |
|||||
|
Faza kontrast yoki polarizatsiya yordamida kontrast oshirish, yorugʻlik va rang sezuvchanligi bilan mikroskopik detallarni aniq belgilash |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalari va ularni ishlatish printsiplari, mikroskop va ish stoli yuzasini tozalash, chiqindilarni toʻgʻri utilizatsiya qilish |
|||||
|
Infeksion va zararli biomaterial bilan ishlashda xavfsizlik qoidalari, mikroskopik kuzatishdan ilmiy xulosa chiqarish |
|||||
|
Morfologik xususiyatlar asosida tahliliy va diagnostik natijalarni baholash, laboratoriya protokollari |
|||||
|
|
B2.02.7- Tekshiruv natijalarini laboratoriya jurnaliga aniq qayd etish, Mikroskop uskunalarini toʻgʻri ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Har bir slayd yoki namuna uchun alohida yozuv yuritish, namuna kodi, sana, vaqt va tekshiruvchi xodimning ismi |
|||||
|
2. Kuzatilgan morfologik xususiyatlar, oʻlchamlar va rang, kerak boʻlsa, mikroskopik tasvirni chizish yoki rasmga olish |
|||||
|
3. Diagramma, chizma yoki jadval yordamida tafsilotlarni koʻrsatish, qayd etilgan natijalarni qayta tekshirish |
|||||
|
4. Xatoliklarni tuzatish va izchil hujjatlashtirish, elektron jurnal tizimiga moslashtirish agar mavjud boʻlsa |
|||||
|
5. Obʼektiv va okulyarni tozalash, yorugʼlik manbai |
|||||
|
6. Fokuslashni boshlangʼich past obyektivdan amalga oshirish, obyektni toʻgʻri joylashtirish |
|||||
|
7. Fokuslash va kerakli kuchaytirish obyektivlariga oʻtish, tafsilotlarni kuzatib, yozma yoki rasmli qayd etish |
|||||
|
8. Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish xalat, qoʻlqop, niqob, ish stoli va mikroskopni ish tugagach tozalash |
|||||
|
9. Infeksion biomaterial bilan ishlash qoidalariga rioya qilish, linza va obyektivlarni muntazam tozalash |
|||||
|
10. Yorugʻlik manbai va lampalarni tekshirish, kerak boʻlsa almashtirish, fokuslash vintlari va mexanizmlarini tekshirish va moylash |
|||||
|
11. Mikroskopni ishlatgandan soʻng qopqoq bilan yopish, qurilmani barqaror, quruq va toza joyda saqlash |
|||||
|
12. Transport vaqtida ehtiyotkorlik bilan koʻchirish, mikroskop ishlamay qolsa, nosozlikni aniqlash |
|||||
|
13. Texnik xizmat boʻlimiga yoki ustaga xabar berish, tekshiruv natijalari va kuzatuvlarni jurnalga aniq yozish |
|||||
|
14. Mikroskop ishlashi va texnik xizmat holatini qayd etish, muammolar yoki xatoliklar boʻlsa protokollashtirish |
|||||
|
15. Mikroskopik tekshiruv natijalarini aniq va tizimli jurnalga kiritish, mikroskopni xavfsiz va toʼgʼri ishga tayyorlash, fokuslash va mikroskopik kuzatishni amalga oshirish |
|||||
|
16. Tafsilotlarni yozma, diagramma yoki rasm orqali qayd etish, Mikroskopga muntazam texnik xizmat koʼrsatish |
|||||
|
17. Ish joyini va mikroskopni tozalash, gigiyena va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, xodimning masʼuliyati, diqqat va izchillik qobiliyatini rivojlantirish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Har bir namuna uchun alohida yozuv yuritish, namuna kodi, sana, vaqt, tekshiruvchi xodimning ismi va laboratoriya kodi kiritish |
|||||
|
Kuzatilgan morfologik xususiyatlar, oʻlchamlar, rang va strukturani batafsil qayd etish |
|||||
|
Mikroskopik tasvirni rasmga olish yoki chizma qilish, diagramma va jadval yordamida natijalarni yanada aniqlashtirish |
|||||
|
Qayd etilgan maʼlumotlarni qayta tekshirish, xatoliklarni aniqlash va izchil tuzatish, elektron va qogʻoz jurnal bilan moslashtirish |
|||||
|
Obyektiv va okulyar linzalarni tozalash va sozlash, yorugʻlik manbai va kondensatorni moslashtirish |
|||||
|
Past kuchaytirish obyektividan boshlab fokuslashni amalga oshirish, obyektni slaydga toʻgʻri joylashtirish |
|||||
|
Fokuslash va kerakli obʼektiv kuchaytirishlariga oʻtish tafsilotlarni tizimli kuzatish va yozma/rasmli qayd etish |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish xalat, qoʻlqop, niqob ish stoli va mikroskopni ish tugagach tozalash |
|||||
|
Infeksion biomaterial bilan ishlash qoidalariga rioya qilish, linza va obʼektivlarni muntazam tozalash |
|||||
|
Yorugʻlik manbai va lampalarni tekshirish, kerak boʻlsa almashtirish, fokuslash vintlari va mexanizmlarni tekshirish va moylash |
|||||
|
Mikroskopni ishlatgandan soʻng qopqoq bilan yopish, qurilmani barqaror, quruq va toza joyda saqlash, transport vaqtida ehtiyotkorlik bilan koʻchirish |
|||||
|
Mikroskop ishlamay qolsa, nosozlikni aniqlash, texnik xizmat boʻlimiga yoki ustaga xabar berish |
|||||
|
Mikroskopik kuzatuvlar va oʻlchov natijalarini laboratoriya jurnaliga yozish, tafsilotlarni rasm, diagramma va jadval orqali vizual ifodalash |
|||||
|
Qayd etilgan natijalarni qayta tekshirish va tasdiqlash, natijalarni tahlil qilish va xulosa chiqarishda izchillikni taʼminlash |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri ishlatish, infeksion yoki biohazard material bilan ishlashda xavfsizlik protokolini qoʻllash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Obyektiv va okulyarlarni toʻgʻri joylashtirish, yorugʻlik manbasini moslashtirish koʻpincha kondensor va diafragma orqali |
|||||
|
Fokusingni asta-sekin sozlash, yuqori kuchaytirishda ehtiyotkor boʻlish, toza slayd va lamel ishlatish |
|||||
|
Namunani teng qatlamda joylashtirish, havo pufakchalaridan qochish, suv yoki tegishli suyuqlik bilan yoritishni taʼminlash |
|||||
|
Dastlab past kuchaytirishda boshlash, keyin yuqori kuchaytirishga oʻtish, obyektni markazda saqlash va kerakli tasvirni suratga olish |
|||||
|
Har bir eksperimentning sana va vaqtini yozish, ishlatilgan materiallar va usullarni batafsil tavsiflash, shu jumladan reagentlar va ularning miqdori |
|||||
|
Eksperiment natijalarini aniq va toʻliq qayd etish, kerak boʻlsa rasm, chizma yoki mikroskop tasvirlarini qoʻshish, Jarayon davomida yuzaga kelgan xatolar va kuzatishlarni qayd qilish |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini imzolash va tekshiruv uchun tayyor holatda saqlash |
|||||
|
Namuna tayyorlash: slayd va lamelni toza ishlatish, namuna qatlamini teng joylashtirish, havo pufakchalaridan saqlanish |
|||||
|
|
|
Mikroskopni sozlash: obyektiv va okulyarlarni toʻgʻri joylashtirish, yorugʻlik manbasini moslashtirish, fokusingni asta-sekin sozlash |
|||
|
Kuzatish texnikasi: dastlab past kuchaytirishda boshlash va keyin yuqori kuchaytirishga oʻtish, obyektni markazda saqlash, kerakli tasvirni suratga olish |
|||||
|
Tozalash: lensa va okulyarlarni mikroskop matosi bilan artish, reagent qoldiqlarini darhol olib tashlash |
|||||
|
Saqlash: mikroskopni qopqoq bilan qoplab, chang va namlikdan himoya qilish, toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri tushmaydigan joyda saqlash |
|||||
|
Muntazam tekshiruv: mexanik qismlarning erkin harakatini va yorugʻlik manbai holatini nazorat qilish |
|||||
|
|
B2.03.7- Biologik materiallarda kimyoviy tarkib va biokimyoviy parametrlarni aniqlash, Sifat va miqdoriy tahlillarni laboratoriya metodikalari boʻyicha bajarish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Ish joyini tayyorlash va zarur laboratoriya jihozlarini pipetkalar, spektrofotometr, centrifuga, pH-meter va hakoza joylashtirish, zarur reagentlar va eritmalarni tayyorlash va miqdorini tekshirish |
|||||
|
2. Ishlab chiqiladigan biologik materialni qon, siydik, toʻqima namunalari belgilangan tartibda tayyorlash va identifikatsiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini laboratoriya kiyimi, qoʻlqop, koʻzoynak kiyish |
|||||
|
3. Biologik materialdan ishlash uchun kerakli miqdorlarni olish, zarur boʼlsa, materialni markazlashtirish, filtrlash yoki homogenlash |
|||||
|
4. Namuna bilan ishlashda steril va ifloslanishdan himoyalangan shartlarni saqlash |
|||||
|
3. Namunaning harorati, pH va boshqa shartlarini laboratoriya protokoli boʼyicha nazorat qilish |
|||||
|
4. Belgilangan metodika boʻyicha kimyoviy reaksiyalarni bajarish masalan, enzimatik, titrimetrik, kolorimetrik usullar |
|||||
|
5. Spektrofotometr, kolorimetr yoki boshqa oʻlchov asboblaridan foydalanish, reaktsiya natijalarini kuzatish, rang oʻzgarishi, precipitat hosil boʻlishi yoki boshqa vizual parametrlarni qayd etish |
|||||
|
6. Olingan qiymatlarni laboratoriya jurnaliga yozish, kerak boʻlsa rasm yoki chizmalar bilan tasdi, kimyoviy tarkibni aniqlash uchun standartlar bilan solishtirish kalibrlash |
|||||
|
7. Miqdoriy tahlilni laboratoriya metodikalari boʻyicha bajarish masalan, konsentratsiya, aktivlik, kontsentratsiya foizi |
|||||
|
8. Sifat tahlili: namunaning kimyoviy komponentlari mavjudligi yoki yoʻqligini aniqlash |
|||||
|
9. Olingan natijalarni tahlil qilish, xatolarni qayd etish |
|||||
|
10. Ishlatilgan idish, pipetka va asboblarni tozalash va dezinfeksiya qilish, qoldiq reagentlar va chiqindilarni xavfsiz tarzda yoʻq qilish |
|||||
|
11. Biologik material va namuna qoldiqlarini tegishli shartlarda saqlash, laboratoriya ish joyini tartibga keltirish |
|||||
|
12. Ish joyini dezinfeksiya qilish va barcha asbob-uskunalarni ishlashga tayyorlash, laboratoriya jurnalini ochib, eksperiment nomi, sana va ishchi shaxslarni yozish |
|||||
|
13. Ishlab chiqiladigan namuna turi boʻyicha xavfsizlik choralari: biologik xavfni baholash, allergen yoki toksik reagentlardan ehtiyot boʻlish |
|||||
|
14. Reagent va eritmalarning amal qilish muddati va saqlash shartlarini tekshirish |
|||||
|
15. Ish davomida shaxsiy himoya vositalarini doimiy kiyish: qoʻlqop, laboratoriya koʻylagi, koʻzoynak, reagentlar bilan ishlashda xavfsizlik protokolini qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
16. Eksperimentlarni takrorlash orqali natijalarning ishonchliligini oshirish, laboratoriya texnikasi va asbob-uskunalarni muntazam tekshirish va texnik xizmat koʻrsatish |
|||||
|
17. Har bir parametr uchun o‘lchovlar va reaksiyalarni takrorlash-natijalarning ishonchliligini oshirish, oʻlchash asboblarini kalibrlash va sozlash masalan, spektrofotometrni standart eritma bilan tekshirish |
|||||
|
18. Reaksiyaning davomiyligi va haroratini qatʼiy nazorat qilish, natijalarni raqamli va grafik shaklda qayd etish, kerak boʻlsa diagramma yoki jadval hosil qilish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Ish joyini tartibga keltirish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, ishni boshlashdan oldin zarur asbob-uskunalar |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini yuritish, natijalarni tizimli yozish |
|||||
|
Biologik materialni belgilangan miqdorda olish |
|||||
|
Steril ishlash va ifloslanishdan himoya qilish, standart |
|||||
|
Kimyoviy reaksiyalarni laboratoriya metodikalari boʻyicha bajarish, spektrofotometr, kolorimetr, titrimetr va boshqa asboblarni toʻgʻri ishlatish |
|||||
|
Reaksiyaning davomiyligi va sharoitlarini nazorat qilish, natijalarni aniq va tizimli qayd etish, grafik va jadval shaklida tasvirlash |
|||||
|
Biologik materialdagi komponentlarning mavjudligini aniqlash sifat tahlili, tarkibiy qismlarning miqdorini hisoblash miqdoriy tahlil |
|||||
|
Natijalarni standartlar bilan solishtirish va tahlil qilish, xatolarni aniqlash va ularni qayd etish |
|||||
|
Biologik materiallarni sifatli va xavfsiz tayyorlash, kimyoviy va biokimyoviy tahlillarni ishonchli bajarish |
|||||
|
Natijalarni aniq qayd etish va tahlil qilish, asbob-uskunalarni toʻgʻri ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish qobiliyatiga ega boʻladilar |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Biologik materiallar: qon, siydik, toʻqima, hujayra suyuqliklari va boshqa namunalar tarkibida biologik |
|||||
|
Biokimyoviy parametrlar: fermentlar, proteinlar, glyukoza, lipidlar, vitaminlar va elektrolitlar organizm faoliyatini baholashda asosiy koʻrsatkichlardir |
|||||
|
Kimyoviy reaksiyalar: laboratoriyada amalga oshiriladigan reaksiyalar biologik komponentlarni aniqlash va oʻlchash uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Masalan, enzimatik reaktsiyalar, titrimetrik yoki kolorimetrik usullar |
|||||
|
Namuna sifatini aniqlash: rang, konsistensiya, pH va boshqa parametrlar orqali namunaning tahlilga mosligi baholanadi |
|||||
|
Sterillik va ifloslanishdan himoya: biologik materialdagi mikroorganizmlar yoki boshqa komponentlar natijani buzishi mumkin |
|||||
|
Namuna tayyorlash metodikalari: homogenizatsiya, markazlashtirish, filtratsiya va konservantlar bilan ishlash |
|||||
|
Spektrofotometriya: biologik komponentlarning yorugʻlikni yutish xususiyatiga asoslangan oʻlchov |
|||||
|
Enzimatik reaktsiyalar: fermentlar yordamida substratni mahsulotga aylantirish jarayoni orqali tarkibiy moddaning miqdori aniqlanadi |
|||||
|
Titrlash va kolorimetrik metodlar: reagent bilan reaksiyaga kirishish orqali kontsentratsiyani hisoblash imkonini beradi |
|||||
|
Sifat tahlili: namunadagi komponent mavjudligini aniqlash masalan, glukoza bor yoki yoʻqligini tekshirish |
|||||
|
Miqdoriy tahlil: biologik komponentlarning aniq konsentratsiyasini hisoblash |
|||||
|
Standart va kontrol namunalari: tahlil natijalarini solishtirish va ishonchliligini tekshirish uchun ishlatiladi |
|||||
|
Mikroskop, spektrofotometr, pH-meter va centrifuga kabi asboblar nazorat va kalibrlashni talab qiladi |
|||||
|
Texnik xizmat: asboblarni tozalash, kalibrlash va muntazam tekshirish uzoq muddat ishlashini taʼminlaydi |
|||||
|
Xavfsizlik qoidalari: shaxsiy himoya vositalari |
|||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnaliga yozish, grafik va jadval shaklida tasvirlash, statistika va solishtirma tahlillar orqali xulosalar chiqarish |
|||||
|
|
Muammolarni aniqlash va takroriy tekshiruvlar orqali ishonchlilikni oshirish, biologik materiallarni toʻgʻri tayyorlash va xavfsiz ishlash. |
||||
|
Kimyoviy va biokimyoviy tahlillarni ishonchli bajarish, natijalarni sifat va miqdor jihatidan tahlil qilish |
|||||
|
Asbob-uskunalarni samarali ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish, eksperimentlarni ilmiy asosda baholash |
|||||
|
|
B2.04.7- Nazorat namunalaridan foydalanib tahlil aniqligini tekshirish, Tahlil natijalarini qayd etish va rasmiylashtirish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Ish joyini tartibga keltirish, dezinfeksiya qilish va barcha asbob-uskunalarni ishga tayyorlash, zarur reagentlar |
|||||
|
2. Laboratoriya jurnalini ochish va eksperiment nomi, sana va ishchi shaxslarni qayd etish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: laboratoriya koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak |
|||||
|
3. Belgilangan standart nazorat namunalari va kontrol eritmalarni tayyorlash, namunalar va nazorat standartlarini identifikatsiya qilish etiketlash |
|||||
|
4. Nazorat namunalari bilan ishlashda steril va ifloslanishdan himoya qilish, zarur boʻlsa, namunalarning harorat va saqlash shartlarini nazorat qilish |
|||||
|
5. Asosiy biologik yoki kimyoviy namuna bilan birgalikda nazorat namunasini tahlil qilish, standart metodika boʻyicha kimyoviy yoki biokimyoviy reaktsiyalarni bajarish |
|||||
|
6. Oʻlchash asboblarini spektrfotometr, kolorimetr, titrimetr va h.k.ishlatish, nazorat natijalarini asosiy natija bilan solishtirib, tahlil aniqligini tekshirish |
|||||
|
7. Agar aniqlik qoniqtirmasa, metodni takrorlash yoki asbobni tekshirish. |
|||||
|
8. Eksperiment natijalarini laboratoriya jurnaliga aniq yozish, nazorat va asosiy namuna natijalarini jadval yoki grafik shaklida tasvirlash. |
|||||
|
9. Olingan qiymatlarni standartlar bilan solishtirish |
|||||
|
10. Laboratoriya jurnalida tahlil natijalarini rasmiylashtirish: sana, ishchi shaxs, tahlil turi, metod va natijalar, nazorat namunalar bilan solishtirish xulosasini yozish aniqlik, ishonchlilik darajasi |
|||||
|
11. Agar natijalar tahlil standartlariga mos kelmasa, xulosa |
|||||
|
12. Ishlatilgan asbob va idishlarni tozalash va dezinfeksiya qilish, qoldiq reagent va chiqindilarni xavfsiz tarzda yoʻq qilish, ish joyini tartibga keltirish va laboratoriya ishini yakunlash. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Ish joyini tartibga keltirish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, zarur reagentlar, eritmalar va asboblarni tayyorlash |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini toʻgʻri yuritish va eksperiment maʼlumotlarini yozish, standart nazorat namunalari va kontrol eritmalarni tayyorlash va identifikatsiya qilish |
|||||
|
Nazorat namunalari yordamida tahlil aniqligini tekshirish, sterillik va ifloslanishdan himoya qilish |
|||||
|
Kimyoviy va biokimyoviy reaksiyalarni metodika boʻyicha bajarish, oʻlchash asboblaridan spektrfotometr, kolorimetr |
|||||
|
Nazorat natijalari bilan asosiy namuna natijalarini solishtirish, eksperiment natijalarini laboratoriya jurnaliga aniq va tizimli yozish |
|||||
|
Nazorat natijalari bilan solishtirish orqali aniqlikni belgilash, jadval, grafik yoki rasm shaklida natijalarni tasvirlash |
|||||
|
Tahlil xulosalari va tavsiyalarni rasmiylashtirish, jurnalni imzolash, shaxsiy himoya vositalarini doimiy kiyish va xavfsizlik protokoliga rioya qilish |
|||||
|
Ishlatilgan asbob va idishlarni tozalash, dezinfeksiya qilish, qoldiq reagent va chiqindilarni xavfsiz tarzda yoʻq qilish |
|||||
|
Tahlil natijalarining aniqligini nazorat qiladi, natijalarni tizimli qayd etadi, ish jarayonini xavfsiz va samarali amalga oshiradi |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Nazorat namunasi-bu laboratoriyada tahlilning aniqligi va ishonchliligini tekshirish uchun ishlatiladigan standart namuna, nazorat namunasi bilan ishlash eksperimentni standartlashtirish va xatoliklarni aniqlash imkonini beradi |
|||||
|
Tahlil natijalarini aniqlashda nazorat namunasi yordamida: ishlatilayotgan metodikaning toʻgʻriligini tekshirish, asbob-uskunalarning toʻgʻri ishlashini aniqlash, tahlil natijalarining reproduktivligini baholash mumkin |
|||||
|
Aniqlik (accuracy)-olingan natijaning haqiqiy qiymatga qanchalik yaqinligi, ishonchlilik (precision) -natijalar bir-biriga qanchalik mos kelishi |
|||||
|
Nazorat namunasi yordamida aniqlik va ishonchlilikni tekshirish laboratoriya natijalarining sifatini kafolatlaydi |
|||||
|
Laboratoriya natijalari rasmiy tarzda jurnal yoki protokolga yozilishi kerak: sana, ishchi shaxs, tahlil turi va ishlatilgan metod, nazorat namunasi va asosiy namuna natijalari, aniqlik, xatoliklar va xulosalar |
|||||
|
Rasmiylashtirish orqali natijalar boshqa mutaxassislar tomonidan tekshirilishi va qayta ishlanishi mumkin, nazorat namunalarini tayyorlash va ishlashda steril va xavfsiz muhitni saqlash |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalari laboratoriya kiyimi, qoʻlqop, koʻzoynak bilan ishlash, asbob-uskunalarni toʻgʻri ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish: kalibrlash, tozalash va dezinfeksiya |
|||||
|
|
|
Nazorat namunalarining vazifasi va ahamiyatini tushunadi, tahlil natijalarini aniqlik va ishonchlilik nuqtayi nazaridan baholay oladi |
|||
|
Natijalarni tizimli va rasmiy tarzda qayd etadi, xavfsizlik |
|||||
|
|
Masʼuliyat va mustaqillik: |
Tahlil natijalarining aniqligi va ishonchliligi uchun javobgarlik, nazorat namunalari yordamida xatoliklarni aniqlash va tuzatish |
|||
|
Eksperiment natijalarini laboratoriya jurnalida toʻliq va aniq qayd etish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish |
|||||
|
Biologik material va reagentlarni xavfsiz saqlash va yoʻq qilish, ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish |
|||||
|
Natijalarni oʻzgartirmasdan, toʻliq va rost yozish, eksperimentlarni boshqa mutaxassislar tekshirishi uchun tayyor holatda saqlash |
|||||
|
Standart laboratoriya protokollarini oʻqib, ularni toʻliq va aniq bajarish, nazorat namunalarini tanlash va ularni tahlil qilishni mustaqil amalga oshirish |
|||||
|
Olingan natijalarni standartlar bilan solishtirish va aniqlikni baholash, xatoliklar yuzaga kelganda, ularni aniqlash va oʻz-oʻzini tuzatish |
|||||
|
Eksperimentlarni ishonchli va xavfsiz bajaradi, natijalarni aniq va rasmiy tarzda qayd etadi, mustaqil va professionallik bilan qaror qabul qiladi |
|||||
|
Murakkab yoki noaniq vaziyatlarda laboratoriya metodikalarini moslashtira olish, ish jarayonida yuzaga keladigan kichik muammolarni mustaqil hal qilish |
|||||
|
Masʼuliyatsiz mustaqillik xavfli boʻlishi mumkin xato natijalar, xavfsizlik buzilishi, mustaqilliksiz masʼuliyat samarali boʻlmaydi har doim yordamga muhtoj boʻlish |
|||||
|
|
|
laboratoriya xodimi yoki oʻquvchi har ikki jihatni uygʻun rivojlantirishi zarur: tahlilni mustaqil bajarish, natijalarga masʼuliyat bilan yondashish, xavfsizlik va rasmiylashtirish qoidalariga rioya qilish |
|||
|
Texnik va/yoki texnologik talab |
Texnik vositalarga umumiy talablar: Biologiya laboratoriya asbob-uskunalari bilan ishlashni bilish (mikroskop, sentrifuga, termostat, inkubator, pH-metr va boshqalar). O‘lchov asboblarini sozlash, tekshirish va kalibrlash ko‘nikmasiga ega bo‘lish, biologik namunalarni to‘g‘ri yig‘ish, tayyorlash va saqlash, kompyuter texnikasi va ma’lumotlarni qayta ishlash dasturlari bilan ishlash, laboratoriya jihozlarini tozalash, saqlash va texnik holatini nazorat qilish, laboratoriya xavfsizligi va sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish. Biologik tajribalarni belgilangan metodika asosida bosqichma-bosqich o‘tkazish. Steril sharoitda ishlash (aseptika va antiseptika qoidalariga amal qilish), biologik reaktivlar va ozuqa muhitlarini to‘g‘ri tayyorlash va qo‘llash, tajriba natijalarini aniq qayd etish, tahlil qilish va laboratoriya hisobotlarini tayyorlash, tadqiqot jarayonida aniqlik va takrorlanuvchanlikni ta’minlash, biologik chiqindilarni belgilangan tartibda yig‘ish va utilizatsiya qilish. Umumiy biologiya, mikrobiologiya yoki genetika asoslarini bilish, analitik fikrlash va ilmiy tadqiqot olib borish ko‘nikmasi, jamoada ishlash va ilmiy rahbar ko‘rsatmalariga amal qilish, laboratoriya hujjatlarini to‘g‘ri yuritish. |
||||
|
Kasbning nomi: |
Qishloq xoʻjaligi sohasida laborant tadqiqotchi |
||||
|
Mashgʻulot nomining kodi: |
|
||||
|
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
7 |
||||
|
Malakani baholashga qoʻyiladigan talablar: |
Tavsiya etiladi |
||||
|
Amaliy tajriba (ish staji)ga qoʻyilgan talablar: |
Qishloq xo‘jaligi laboratoriyalarida yoki ilmiy tadqiqot markazlarida kamida 1–3 yil amaliy ish tajribasi, laboratoriya sharoitida tadqiqot olib borish va tajribalar o‘tkazish tajribasi. Tuproq, o‘simlik va boshqa qishloq xo‘jaligi namunalarini yig‘ish, tayyorlash va saqlash tajribasi, laboratoriya sharoitida kimyoviy yoki biologik tahlillarni o‘tkazish, o‘simliklarning o‘sishi, rivojlanishi va hosildorligini kuzatish va baholash, tajriba natijalarini qayd etish, tahlil qilish va hisobot tayyorlash. Laboratoriya asbob-uskunalari va qishloq xo‘jaligi reaktivlari bilan ishlash tajribasi, kompyuterda ma’lumotlarni qayta ishlash va saqlash ko‘nikmasi, ilmiy guruh tarkibida ishlash va ilmiy rahbar topshiriqlarini bajarish tajribasi, laboratoriya xavfsizligi va ekologik talablarni amalda qo‘llash. |
||||
|
Layoqatiga va shaxsiy kompetensiyalarga qoʻyilgan talablar |
Oliy taʼlim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish va amaliyotda qoʻllash; Qishloq xo‘jaligi, agronomiya, agrobiologiya yoki tuproqshunoslik asoslarini bilish, laboratoriya tadqiqotlari va tajribalarini metodika asosida bajarish qobiliyati, tuproq, o‘simlik va boshqa biologik namunalar bilan ishlash ko‘nikmasi, o‘lchov va tahlil natijalarini to‘g‘ri qayd etish va tahlil qilish qobiliyati, laboratoriya jihozlari va reaktivlaridan to‘g‘ri foydalanish. muloqot madaniyati-rahbarlar, pedagog xodimlar va talabalar bilan professional muloqot olib borish; stressga chidamlilik -ziddiyatli va murakkab vaziyatlarda oʻzini tuta bilish; tashabbuskorlik-taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; oʻzini rivojlantirishga intilish-kasbiy bilim va kompetensiyalarni muntazam oshirib borish; diqqat va aniqlik – tajribalarni bajarishda xatolarga yo‘l qo‘ymaslik; mas’uliyatlilik – laboratoriya jihozlari va tajriba natijalariga ehtiyotkorlik bilan yondashish; analitik fikrlash – olingan natijalarni tahlil qilish va xulosalar chiqarish; jamoada ishlash qobiliyati – ilmiy guruh bilan hamkorlikda ishlash; tashabbuskorlik – yangi usullar va tadqiqot yo‘nalishlarini o‘rganishga intilish; kompyuterda ma’lumotlar bilan ishlash (jadval, hisobot tayyorlash) laboratoriya xavfsizligi va ekologik talablarga rioya qilish; ilmiy hujjatlar va hisobotlarni to‘g‘ri rasmiylashtirish; laboratoriya xavfsizligi va ekologik talablarga rioya qilish; ilmiy hujjatlar va hisobotlarni to‘g‘ri rasmiylashtirish; laboratoriya xavfsizligi va ekologik talablarga rioya qilish; ilmiy hujjatlar va hisobotlarni to‘g‘ri rasmiylashtirish. |
||||
|
Taʼlim darajasiga qoʻyilgan talablar: |
magistratura; yuqori darajadagi qoʻshimcha taʼlim (internatura, ordinatura, biznes boshqaruvi, davlat boshqaruvi va boshqa xalqaro tan olingan taʼlim); mutaxassislik (spetsialitet); bakalavriat va amaliy tajriba; |
||||
|
Informal taʼlim bilan bogʻliqligi: |
- |
||||
|
Kasbiy standartlar reyestrida mavjudligi: |
- |
||||
|
Kasbning boshqa mumkin boʻlgan nomlari: |
|
||||
|
Boshqa kasblar bilan aloqadorligi: |
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
Kasbning nomi: |
|||
|
|
|
|
|||
|
Mehnat funksiyalarining tavsifi |
|||||
|
Kodi va nomi |
Mehnat vazifalari |
||||
|
B1.7- Oliy taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining amaldagi qonunchilik, davlat taʼlim standartlari, normativ-huquqiy hujjatlar va ichki tartib-qoidalarga muvofiqligini nazorat qilish
|
B1.01.7- Tasdiqlangan metodika va standartlar asosida tuproq, suv, oʻsimlik va mahsulotlardan namuna olish, Namuna olish jarayonida namunalar vakilligi (representativlik)ni taʼminlash |
Oʻqitish natijalari |
|||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
1. Ish joyini va ishchi joyni tartibga keltirish, zarur asbob-uskunalarni tayyorlash shprits, qoplar, idishlar, etiketkalar, marker va h.k. |
|||||
|
2. Ishlashdan oldin shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʼlqop, laboratoriya koʼylagi, koʼzoynak, namuna olinadigan hududni aniqlash va belgilash |
|||||
|
3. Standart metodika va protokollarni oʼrganish: har bir turdagi material tuproq, suv, oʼsimlik, mahsulot uchun belgilangan namunalar olish tartibini bilish |
|||||
|
4. Tuproq maydonini vakillikni taʼminlash uchun bloklar yoki shox shaklida namunalar olish, har bir blokdan bir nechta kichik namuna olish va ularni aralashtirish |
|||||
|
5. Umumiy namunaning etalon qismi uchun aralash tuproqni tayyorlash, namunani quruq, toza idishga joylashtirish |
|||||
|
6. Suv manbasini koʼl, daryo, suv havzasi belgilash |
|||||
|
7. Har bir nuqtadan olingan suvni aralashtirish yoki belgilangan hajmga moslashtirish, idishlarga solib, identifikatsiya va yorliq qoʼyish |
|||||
|
8. Har bir maydon yoki partiyadan vakillikni taʼminlash uchun bir nechta oʻsimlik yoki mahsulot namunalarini tanlash |
|||||
|
9. Shakl, hajm va holat boʻyicha turli namunalardan aralash vakillik namunasi tayyorlash, namuna idishlarini toza |
|||||
|
10. Har bir turdagi material uchun belgilangan standartlar |
|||||
|
11. Turli nuqtalardan olinadigan namunalarning aralashini tayyorlash va namunaning vakilligini tekshirish, vakillikni hujjatlashtirish va laboratoriya jurnaliga qayd etish |
|||||
|
12. Namuna olinadigan hududning xaritasini yoki rejani tayyorlash, hududdagi tabiiy va antropogen oʻzgarishlarni aniqlash masalan, suv oqimi, tuproq turi, oʻsimlik turlari |
|||||
|
13. Kerakli asboblar va idishlarning steril yoki toza ekanligini tekshirish, namuna olish rejasini tasdiqlash va ishni ketma-ketlik boʻyicha tashkil etish |
|||||
|
14. Tuproqning sirt qatlamidan va chuqur qatlamdan vakillikni taʼminlash uchun alohida namunalar olish, tuproq namunalari orasida ifloslanish yoki aralashuvni oldini olish uchun alohida asboblardan foydalanish |
|||||
|
15. Namuna olingan joylar va chuqurliklarni jurnalga qayd etish, kerak boʻlsa, tuproqni quritish yoki maydalash orqali tahlilga tayyorlash |
|||||
|
16. Suv nuqtalarini hudud boʻyicha tasodifiy yoki belgilangan tartibda tanlash, suvni turli qatlamlardan olish sirt, oʻrtacha, past qatlam va aralashtirish |
|||||
|
17. Namuna idishlarini yopiq holda saqlash va yorliq bilan belgilash, agar tahlil tez amalga oshirilmasa, suvni sovutib yoki konservant qoʻshib saqlash |
|||||
|
18. Har bir namunaning saqlash harorati va sharoitini standartlarga muvofiq belgilash, namuna kodlash |
|||||
|
19. Transport davomida namunaning sifatini saqlash uchun maxsus qutilar yoki sovutgichlardan foydalanish, kerak boʻlsa, laboratoriyaga yetkazilganda namunaning holatini qayta tekshirish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Ish joyini tartibga keltirish va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, zarur asbob-uskunalar va idishlarni tayyorlash |
|||||
|
Standart metodika va protokollarga rioya qilgan holda ish rejasini tuzish |
|||||
|
Tuproq maydonidan vakillikni taʼminlab namuna olish blok, shox yoki qatlam usuli, tuproq qatlamlarini aralashtirib, umumiy namuna tayyorlash |
|||||
|
Namuna idishlarini toza va yopiq holda saqlash, identifikatsiya qilish, turli qatlamlardan suvni olish |
|||||
|
Suv manbasining turli nuqtalaridan vakillikni taʼminlab namuna olish, namuna idishlarini yopiq va yorliq bilan belgilash |
|||||
|
Turli yosh, shakl va sifatdagi oʻsimlik yoki mahsulot qismlarini tanlash, aralash namuna tayyorlash va identifikatsiya qilish |
|||||
|
Transport va saqlash shartlariga rioya qilish, har bir turdagi namuna uchun standart metodika va hajmga rioya qilish |
|||||
|
Turli nuqtalardan olingan namunalarning aralashini tayyorlash va homojenligini tekshirish, vakillikni laboratoriya jurnalida qayd etish |
|||||
|
Namunaning saqlash harorati va sharoitlariga rioya qilish, idishlarni kodlash, yorliq qoʻyish va transportda shikastlanmasligini taʼminlash |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini kiyish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Namuna olish-bu tahlil qilinadigan materialdan vakillikni saqlagan holda qism olish jarayoni, vakillik (representativlik) -namuna hudud yoki partiyani toʻliq ifodalashi |
|||||
|
Har bir turdagi material tuproq, suv, oʻsimlik, mahsulot uchun vakillikni taʼminlash usullari turlicha boʻladi |
|||||
|
Namuna olish faqat tasdiqlangan metodika va standartlar asosida amalga oshiriladi masalan, ISO, GOST yoki milliy standartlar |
|||||
|
Standartlar namuna hajmi, nuqtalar soni, aralash va homogenlash usulini belgilaydi, transport davomida namunaning vakilligini saqlash |
|||||
|
Metodika va standartlarga rioya qilish tahlil natijalarining ishonchliligini kafolatlaydi |
|||||
|
Tuproq: vakillikni taʼminlash uchun qatlamlar boʻyicha, blok yoki shox usulida namuna olinadi, suv: suv havzasi yoki oqimning turli nuqtalaridan va qatlamlaridan namuna olish tavsiya etiladi |
|||||
|
Oʻsimlik va mahsulotlar: turli yosh, shakl, sifatdagi qismlardan namuna olish, aralash namuna tayyorlash |
|||||
|
Namuna sifatini saqlash uchun harorat, yorugʻlik va konteyner sharoitlariga rioya qilish, identifikatsiya va kodlash orqali aralashuv yoki xatoliklarning oldini olish |
|||||
|
Vakillikni taʼminlagan namuna tahlil natijasining aniqligi va ishonchliligini oshiradi, aralash va homogenlashtirilgan namuna tahlilga tayyorlanadi, natijalar standartlarga solishtiriladi |
|||||
|
Natijalarni jurnal yoki elektron protokolda qayd etish orqali vakillik va sifat hujjatlashtiriladi, namuna olishning nazariy asosini tushunadi |
|||||
|
Standart metodika va qonun-qoidalarga rioya qiladi, tuproq, suv, oʻsimlik va mahsulotlardan vakillikni taʼminlaydi |
|||||
|
Namunaning sifatini saqlab, tahlil natijalarini ishonchli oladi |
|||||
|
|
B1.02.7- Namuna olish vaqtini, joyini va sharoitlarini laboratoriya hujjatlarida qayd etish, Gigiyena va laboratoriya xavfsizligi qoidalariga rioya qilish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Ish joyini tartibga keltirish, zarur asbob-uskunalar va hujjatlarni tayyorlash laboratoriya jurnal, etiketa, marker, shprits, idishlar va h.k. |
|||||
|
2. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: laboratoriya koʻylagi, qoʻlqop, koʻzoynak, agar kerak boʻlsa, respirator, namuna olish vaqtini aniq belgilash sana va soat |
|||||
|
3. Laboratoriya xavfsizligi va gigiyena qoidalarini eslab chiqish va ish rejasini tuzish, namuna olinadigan hudud va material turini aniqlash |
|||||
|
4. Namuna olish joyini aniqlash va xarita yoki nuqtalar boʻyicha belgilash, namuna olish sharoitlarini qayd etish: harorat, yorugʻlik, namlik, suv oqimi yoki tuproq holati kabi shartlar |
|||||
|
5. Namunaning turini va hajmini laboratoriya jurnalida yozish, namuna identifikatsiya qilinishi uchun yorliq |
|||||
|
6. Namuna olish jarayonida qoʻlqop va himoya vositalarini kiygan holda ishlash, biologik, kimyoviy yoki toksik materiallar bilan ishlashda ehtiyot choralarini qoʻllash |
|||||
|
7. Ishlatilgan asbob va idishlarni tozalash, dezinfeksiya qilish va chiqindilarni xavfsiz yoʻq qilish, hududni tartibga keltirish va ish tugagandan keyin qoʻllanilgan materiallarni xavfsiz saqlash |
|||||
|
8. Laboratoriya jurnalida namuna olish vaqti, joyi va sharoitini aniq yozish, har qanday shubhali holat, ogʻish yoki xatoliklarni qayd etish |
|||||
|
9. Namunaning keyingi tahlilga tayyorligini va identifikatsiya maʼlumotlarini hujjatlashtirish, jurnal yoki elektron protokolni imzolash va rasmiy tasdiqlash |
|||||
|
10. Ish joyini tozalash va dezinfeksiya qilish, asbob-uskunalarni joyiga qoʻyish va tayyorlash |
|||||
|
11. Xavfsizlik va gigiyena qoidalariga rioya qilgan holda laboratoriya ishini yakunlash |
|||||
|
12. Ish joyini koʻzdan kechirish, zarur asbob-uskunalarni tayyorlash steril idishlar, markirovka vositalari, jurnal |
|||||
|
13. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish xalat, qoʻlqop, niqob, bosh kiyim, qoʻllarni antiseptik bilan dezinfeksiya qilish |
|||||
|
14. Namuna olish boʻyicha yoʻriqnoma bilan tanishish, hujjatlarni qayta koʻzdan kechirish |
|||||
|
15. Markirovka va jurnal maʼlumotlarini solishtirish, namunaning butligini tekshirish, sanitariya qoidalariga rioya etilganligini baholash |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Zarur hollarda vaqt zonasi yoki smena maʼlumotini koʻrsatish, namuna olingan va laboratoriyaga yetkazilgan vaqtni alohida qayd etish |
|||||
|
Sana, oy, yil va aniq vaqtni soat, daqiqa yozish, 24 soatlik formatdan foydalanish masalan: 14:35 |
|||||
|
Tashkilot yoki obyekt nomini toʻliq yozish, aniq manzil viloyat, tuman, korxona nomi |
|||||
|
Zarur hollarda GPS koordinatalarini qayd etish, namuna olingan muhitni tavsiflash ichimlik suvi, ishlab chiqarish sexi, tuproq, oziq-ovqat ombori va boshqalar |
|||||
|
Atrof-muhit harorati va namligini yozish, namuna turi suv, havo, oziq-ovqat, biologik material va h.k, ishlatilgan asbob-uskunalar va ularning sterillik holati |
|||||
|
Namuna olish usuli standart, tezkor, selektiv va boshqalar, transportirovka sharoiti muzlatilgan, sovutilgan, xona haroratida |
|||||
|
Ish boshlashdan oldin va tugagandan soʻng qoʻllarni dezinfeksiya qilish, maxsus kiyim xalat, qoʻlqop, niqob, bosh kiyim kiyish |
|||||
|
Himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va yechish tartibini bilish, ovqatlanish, ichimlik isteʼmol qilish va telefon ishlatishni laboratoriyada taqiqlash |
|||||
|
Ish joyini ish boshida va oxirida dezinfeksiya qilish, chiqindilarni biologik, kimyoviy va umumiy turlarga ajratish, oqartiruvchi va dezinfeksiyalovchi vositalardan meʼyorida foydalanish |
|||||
|
Namunaviy laboratoriya jurnalini toʻldirish mashqi, namuna olish jarayonini bosqichma-bosqich simulyatsiya qilish |
|||||
|
Gigiyena va xavfsizlik boʻyicha test va vaziyatli masalalar ishlash, xavfsizlik boʻyicha ichki yoʻriqnoma bilan tanishish masalan, World Health Organization tavsiyalari asosida |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Namuna olish-bu tekshiruv yoki tahlil uchun obyektning maʼlum qismidan standart talablarga muvofiq material ajratib olish jarayonidir, namuna reprezentativ haqiqiy holatni aks ettiruvchi boʻlishi zarur |
|||||
|
Vaqt koʻrsatkichi natijaning ishonchliligiga taʼsir qiladi, biologik va kimyoviy koʻrsatkichlar vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi mumkin |
|||||
|
Namuna olingan vaqt va laboratoriyaga topshirilgan vaqt oʻrtasidagi interval nazorat qilinadi, hududiy, ekologik |
|||||
|
Epidemiologik tekshiruvlarda joy maʼlumoti muhim hisoblanadi, manzilni toʻliq va aniq koʻrsatish tahlilni qayta tekshirish imkonini beradi |
|||||
|
Atrof-muhit harorati, namlik, bosim kabi omillar, sanitariya holati |
|||||
|
Namuna olish usuli va qoʻllanilgan asboblar, transportirovka va saqlash talablari |
|||||
|
Gigiyena-sogʻliqni saqlash va kasalliklarning oldini olishga qaratilgan qoidalar tizimi, laboratoriya gigiyenasi -laboratoriya muhitida xavfsiz va toza sharoitni taʼminlash qoidalari majmui |
|||||
|
Laboratoriya faoliyati sanitariya meʼyorlari asosida olib boriladi, xalqaro sogʻliqni saqlash talablari masalan, World Health Organization tavsiyalari |
|||||
|
Laboratoriya sifat tizimi standartlari masalan, International Organization for Standardization tomonidan ishlab chiqilgan ISO talablari |
|||||
|
|
B1.03.7- Har bir namunaga identifikatsiya raqami, sana va boshqa zarur belgilar berish, Namunalarning saqlanish sharoitlarini nazorat qilish harorat, namlik, yorugʻlik
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Namuna olishdan oldin markirovka yorliqlari va jurnalni tayyorlash, kodlash tizimi bilan tanishish masalan: obyekt kodi–tartib raqami–sana |
|||||
|
2. Qalam yoki suvga chidamli marker tayyorlash, raqamni namuna idishiga va laboratoriya jurnaliga bir xil koʼrinishda yozish |
|||||
|
3. Har bir namuna uchun yagona takrorlanmaydigan identifikatsiya raqamini shakllantirish, kodni oldindan belgilangan tizim asosida tuzish |
|||||
|
4. Namuna olingan sana va aniq vaqtni 24 soatlik formatda yozish, zarur hollarda namuna qabul qilingan vaqtni alohida qayd etish |
|||||
|
5. Namuna turi suv, oziq-ovqat, biologik material va boshqalar,olingan joy nomi yoki kodi |
|||||
|
6. Sovutgich, muzlatgich yoki maxsus shkafni ishga tayyorlash, termometr va gigrometrning ishlashini tekshirish |
|||||
|
7. Gigrometr yordamida namlik darajasini oʻlchash, haddan tashqari namlik yoki quruqlik aniqlansa, choralar koʻrish ventilyatsiya, quritgich. |
|||||
|
8. Yorugʻlikka sezgir namunalarni qorongʻi yoki maxsus idishda saqlash, toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuridan himoya qilish |
|||||
|
9. Koʻrsatkichlarni maxsus nazorat jurnaliga yozish, yorugʻlik rejimiga rioya etilishini tekshirish |
|||||
|
10. Saqlash joyida tartib va tozalikni saqlash, biologik va kimyoviy namunalarni alohida saqlash |
|||||
|
11. Xavfsizlik va gigiyena qoidalariga rioya qilish xalqaro tavsiyalar, masalan, World Health Organization yoʻriqnomalari asosida |
|||||
|
12. Saqlash sharoitlarini ichki sifat nazorati tizimi asosida muntazam audit qilish masalan, International Organization for Standardization standartlari talablari asosida |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Namunalar uchun yagona va takrorlanmaydigan kodlash tizimini qoʻllay olish, kodni toʻgʻri tuzish obyekt kodi–tartib raqami–sana |
|||||
|
Markirovka jarayonini tez va xatosiz bajarish, identifikatsiya raqamini namuna idishi va jurnalga bir xil koʻrinishda yozish |
|||||
|
Sana va vaqtni 24 soatlik formatda toʻgʻri qayd etish, namuna turi, olingan joyi va masʼul shaxs maʼlumotlarini toʻliq kiritish, xatoliklarni belgilangan tartibda tuzatish |
|||||
|
Yorliq va jurnal maʼlumotlarini oʻzaro solishtira olish, chalkashlik va aralashib ketishning oldini olish, namuna yorligʻining oʻchmas va mustahkam joylashtirilganligini tekshirish |
|||||
|
Termometr koʻrsatkichlarini toʻgʻri oʻqish, belgilangan harorat diapazoniga rioya qilish |
|||||
|
Ogʻish aniqlanganda tezkor choralar koʻrish, Harorat koʻrsatkichlarini muntazam jurnalga qayd etish |
|||||
|
Gigrometrdan foydalanish, namlik meʼyorlarini bilish |
|||||
|
Yorugʻlikka sezgir namunalarni aniqlay olish, qorongʻi yoki maxsus himoyalangan sharoitda saqlashni tashkil qilish, toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri taʼsirini oldini olish |
|||||
|
Namunalarni biologik va kimyoviy turlarga ajratib saqlash, saqlash muddatlarini nazorat qilish, muddati oʻtgan namunalarni belgilangan tartibda utilizatsiya qilish |
|||||
|
Ichki sifat nazorat tizimiga rioya qilish masalan, International Organization for Standardization standartlari asosida, Gigiyena va xavfsizlik talablariga amal qilish (masalan, World Health Organization tavsiyalariga muvofiq) |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Identifikatsiya-namunani boshqa namunalardan farqlash imkonini beruvchi yagona belgilar tizimi, har bir namuna takrorlanmaydigan (unikal) raqamga ega boʻlishi zarur |
|||||
|
Notoʻgʻri identifikatsiya laboratoriya natijalarining ishonchliligini pasaytiradi, kod obyekt nomi, tartib raqami |
|||||
|
Kod qisqa, tushunarli va standartlashtirilgan boʻlishi kerak, kodlash tizimi laboratoriyaning ichki meʼyoriy hujjatlari bilan belgilanadi |
|||||
|
Yorliq oʻchmas, aniq va oʻqiladigan boʻlishi kerak, namuna idishi va laboratoriya jurnalidagi maʼlumotlar bir xil boʻlishi zarur |
|||||
|
Maʼlumotlarning toʻliqligi va aniqligi laboratoriya sifat tizimining asosidir, xatolarni tuzatish belgilangan tartibda amalga oshiriladi, maʼlumotlar maxfiy va saqlanishi lozim |
|||||
|
Notoʻgʻri saqlash natijalarni buzishi mumkin, fizik, kimyoviy va biologik jarayonlar harorat va yorugʻlik taʼsirida oʻzgaradi, saqlash sharoitlari namunaning sifatini saqlab qolishga qaratilgan |
|||||
|
Laboratoriya faoliyati sifat va xavfsizlik talablariga asoslanadi, xalqaro sogʻliqni saqlash tavsiyalari masalan, World Health Organization |
|||||
|
Sifat menejmenti va standartlashtirish talablari masalan, International Organization for Standardization tomonidan ishlab chiqilgan standartlar |
|||||
|
|
B1.04.7- Namunalarning buzilishi yoki aralashib ketishini oldini olish, Saqlash muddatlariga va standartlarga qatʼiy rioya qilish Tuproq namunalari ustida pH, gumus miqdori, azot, fosfor va kaliy darajasini aniqlash, Olingan natijalarni laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Har bir namuna uchun alohida, zich yopiladigan idish tayyorlash, idishlarni oldindan identifikatsiya kodi bilan markirovkalash |
|||||
|
2. Namunalarni qabul qilishda kod va hujjatlarni solishtirish, har bir namuna bilan ishlaganda alohida qoʼlqopdan foydalanish |
|||||
|
3. Ish joyini har bir namuna orasida tozalash, namunalarni aralashtirib yubormaslik uchun ularni alohida joylashtirish |
|||||
|
4. Har bir namuna uchun maksimal saqlash muddatini aniqlash, qabul qilingan sana asosida saqlash muddatini hisoblash |
|||||
|
5. Muddati oʻtgan namunalarni belgilangan tartibda utilizatsiya qilish, saqlash haroratini nazorat qilish va jurnalga qayd etish |
|||||
|
6. Tuproq namunalarini quruq, salqin va toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuridan himoyalangan joyda saqlash, namlikdan himoya qilish uchun yopiq idishlardan foydalanish |
|||||
|
7. Ichki laboratoriya yoʻriqnomalari hamda xalqaro standartlarga amal qilish masalan, International Organization for Standardization talablariga muvofiq |
|||||
|
8. Tuproqni quritish xona haroratida, maydalash va elakdan oʼtkazish |
|||||
|
9. Oʼlchov uchun kerakli miqdorni aniq tortish, pH-metrni kalibrlash |
|||||
|
10. Tuproq–suv aralashmasini tayyorlash, elektrodni aralashmaga tushirib koʻrsatkichni oʻqish, natijani jurnalga yozish |
|||||
|
11. Reaktivlar yordamida oksidlanish usulini qoʻllash, rang oʻzgarishini kuzatish yoki titrlash, hisob-kitob qilish va foiz miqdorini aniqlash |
|||||
|
12. Identifikatsiya kodini toʻgʻri kiritish, koʻrsatkichlarni mos maydonlarga joylashtirish |
|||||
|
13. Maʼlumotlarni saqlashdan oldin tekshirish, zaxira nusxa (backup) yaratish, kimyoviy reaktivlar bilan ishlashda himoya vositalarini kiyish |
|||||
|
14. Ish joyini toza saqlash va chiqindilarni alohida yigʼish, laboratoriya sifat nazorati tizimiga rioya qilish masalan, World Health Organization tavsiyalariga muvofiq, ichki audit va oʼz-oʼzini tekshirishni muntazam oʼtkazish |
|||||
|
15. Har bir koʻrsatkichni alohida ustunda yozish, sana |
|||||
|
16. Oʻlchov birligini aniq qayd etish, hisob-kitob natijalarini tekshirib yozish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Har bir tuproq namunasini toʻgʻri markirovka qilish kod, sana, joylashuv, chuqurlik, namunalarga individual identifikatsiya raqami (ID) berish |
|||||
|
Idishlarni germetik yopish va tashish qoidalariga rioya qilish, tuproq namunalarini saqlash harorati va namlik sharoitlarini nazorat qilish |
|||||
|
Namunalarning aralashib ketishini oldini olish uchun alohida saqlash tizimini tashkil etish, ish jarayonida tozalikka kontaminatsiyani oldini olish rioya qilish |
|||||
|
Amaldagi milliy va xalqaro standartlar bilan ishlash masalan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Standartlashtirish Agentligi talablari |
|||||
|
Laboratoriya ichki yoʻriqnomalari va texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilish, namunalarni saqlash muddatini monitoring qilish va roʻyxat yuritish |
|||||
|
pH-metr bilan ishlash va uni kalibrlash, tuproq eritmasini tayyorlash suv yoki KCl eritmasi bilan, natijalarni toʻgʻri oʻqish va qayd etish |
|||||
|
Oksidlanish (Tyurin) usulini qoʻllash, reaktivlar bilan xavfsiz ishlash, hisob-kitoblarni aniq bajarish |
|||||
|
Laboratoriya jurnalini toʻgʻri va aniq yuritish, har bir namuna boʻyicha alohida qayd varagʻini toʻldirish, maʼlumotlarni tekshirish (verifikatsiya) va xatolarni aniqlash |
|||||
|
Elektron maʼlumotlar bazasiga maʼlumotlarni kiritish Excel, laboratoriya axborot tizimi, maʼlumotlarni arxivlash |
|||||
|
Olingan natijalarni agronomik meʼyorlar bilan taqqoslash, takroriy tahlillar orqali aniqlikni tekshirish |
|||||
|
Xulosa va tavsiyalar berish, ichki sifat nazorati (Quality Control) tamoyillariga amal qilish |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Tuproqning kimyoviy va fizik xususiyatlarini aniqlash, qishloq xoʻjaligi va ekologik monitoring uchun ishonchli maʼlumot olish |
|||||
|
Namuna buzilishi natijalarni notoʻgʻri qiladi, shu sababli quyidagilar muhim, toza idishlar, namuna olinadigan idishlar kimyoviy reaktsiyaga taʼsir qilmaydigan, toza va quruq boʻlishi kerak |
|||||
|
Namunaning aralashmasligi har bir namuna alohida belgilangan joydan olinadi va boshqa namunalardan aralashmasligi kerak, olov va quyoshdan himoyalash, namunani issiq, nam yoki quyoshli joylarda saqlamaslik |
|||||
|
Tuproqning fizik, kimyoviy va biologik xususiyatlarini aniqlash, qishloq xoʻjaligi, ekologiya va landshaft monitoringi uchun ishonchli maʼlumot olish |
|||||
|
Tuproq turiga qarab qum, loy, chernozem turli tahlil usullarini tanlash, namuna olishdan oldin maydon xaritasini tayyorlash |
|||||
|
Tahlil qilinmagan namunalarni tezda saqlash, standartlarga ISO yoki milliy standartlar qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
Namunalarning etiketlarini toʻgʻri yozish, har bir tahlil uchun nazorat namunalarini ishlatish kalibratsiya va sifat nazorati |
|||||
|
Har bir maydon uchun bir nechta kichik sub-namuna olinadi, keyin ular aralashtiriladi (composite sample), idishlar: shisha, plastik yoki metall idishlar, kimyoviy reaktsiyaga olib kelmasligi kerak, belgilanish: har bir namunaga kod, sana, joy va chuqurlik yoziladi |
|||||
|
B2.7 – Oʻquv jarayonining tashkil etilishi, dars jadvali, mashgʻulotlar sifati va pedagogik yuklamalar bajarilishini tekshirish, talabalar davomatini, bilimlarni baholash va reyting tizimining toʻgʻri qoʻllanilishini monitoring qilish |
B2.01.7- Tuproq namunalari ustida pH, gumus miqdori, azot, fosfor va kaliy darajasini aniqlash, olingan natijalarni laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ishlarini tartibli va xavfsiz olib boorish, namunalarning buzilish, aralashish yoki kontaminatsiya qilish xavfini kamaytirish |
|||||
|
2. Ish stoli va asbob-uskunalarni tozalash, dezinfeksiya qilish, zarur asboblarni tayyorlash: pH-metr, fotometr, oʻlchov chashkalari, ekstraksiya idishlari, elaklar |
|||||
|
3. Namunalarga identifikatsiya etiketlari tayyorlash, namuna kodi, manzil, chuqurlik, sana, tahlil turi, namuna qattiq qismlaridan tosh, ildiz, katta zarrachalar tozalash |
|||||
|
4. Tuproqni 2 mm elakdan oʻtkazish, quruq holda tayyorlash havo bilan quritish, har bir namuna alohida idishda saqlanishi. |
|||||
|
5. Natijalarni raqamli shaklda kiritish va saqlash, Qidirish va tahlil qilish oson, xatoliklar kamayadi, uzun muddatli monitoring va statistik tahlil uchun zarur |
|||||
|
6. Ishlatilgan asboblarni tozalash va dezinfeksiya qilish, namunalarni tegishli joyda saqlash yoki yoʻq qilish |
|||||
|
7. Elektron maʼlumotlar bazasini zaxiralash, nazorat namunalarini tahlil qilib, natijalarni tekshirish. |
|||||
|
8. Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, ish uchun zarur asbob-uskunalarni tanlash va tayyorlash: pH-metr, fotometr, oʻlchov chashkalari, ekstraksiya idishlari, elaklar, elektron balans |
|||||
|
9. Namunaning qattiq qismlarini tozalash tosh, ildiz, katta zarrachalar, tuproqni 2 mm elakdan oʻtkazish va quruqlashtirish. |
|||||
|
10. Har bir mehnat harakati faqat texnik ish emas, balki tuproqning sifatini, unumdorligini va ekologik holatini tahlil qilish jarayonining bir qismi, qishloq xoʻjaligi amaliyoti rejalashtiriladi urugʻlantirish, oʻsimlik tanlovi |
|||||
|
11. Tuproqni barqaror va unumdor saqlash strategiyasi ishlab chiqiladi, ilmiy tadqiqot va monitoring uchun ishonchli maʼlumotlar hosil boʻladi |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Namunalarga toʻgʻri identifikatsiya etiketlarini tayyorlash: kod, manzil, chuqurlik, sana, namunaning aralashmasligini taʼminlash va alohida idishda saqlash |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish, natijalarni tekshirish va sifat nazoratini amalga oshirish, namunalarni saqlash yoki yoʻq qilish |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qilish, interpretatsiya qilish |
|||||
|
Ilmiy monitoring va ekologik baholash uchun maʼlumotlarni ishlatish, laboratoriyada xavfsiz va tartibli ishlay olasiz |
|||||
|
Tuproq namunalari bilan toʻgʻri ishlay olasiz, kimyoviy tahlillarni toʻliq va ishonchli amalga oshirishingiz mumkin |
|||||
|
Natijalarni tizimli qayd etishingiz va tahlil qilishingiz mumkin, ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash |
|||||
|
Natijalarni tekshirish va sifat nazoratini amalga oshirish, namunalarni saqlash yoki yoʻq qilish, nazorat namunalarini tahlil qilish |
|||||
|
Ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni aniqlash va tuzatish, olingan natijalarni tahlil qilish, interpretatsiya qilish va xulosa chiqarish |
|||||
|
Tuproq unumdorligi va oʻsimliklar uchun ozuqa rejalarini tuzish, monitoring va ekologik baholash uchun maʼlumotlardan foydalanish |
|||||
|
Ilmiy xulosalarni grafik va jadval shaklida ifodalash, natijalarni boshqa tadqiqotlar bilan solishtirish, qaror qabul qilish uchun statistik va ekologik jihatdan asoslash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Namunalarga identifikatsiya etiketlarini tayyorlash: kod, manzil, chuqurlik, sana, tahlil turi, xavfsizlik qoidalari, ish rejalashtirish, vaqtni samarali boshqarish, laboratoriyada xavfsiz va samarali ish muhiti yaratish |
|||||
|
Laboratoriya stolini tozalash va dezinfeksiya qilish, ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: pH-metr, fotometr, ekstraksiya idishlari, elaklar, elektron balans, pipetlar |
|||||
|
Qattiq qismlardan tozalash tosh, ildiz, katta zarrachalar, namunaning aralashmasligini taʼminlash va alohida idishda saqlash |
|||||
|
Maʼlumotlarni tekshirish va xatoliklarni aniqlash, statistik tahlil va qidiruv imkoniyatlarini yaratish |
|||||
|
Maʼlumotlarni xavfsiz saqlash va zaxiralash, natijalarni tizimli, xavfsiz va qulay tarzda boshqarish |
|||||
|
Bilimlar: asbob-uskunalarni tozalash, namunalarni saqlash yoki yoʻq qilish, qo‘shimchalar: nazorat namunalarini tahlil qilish, ish jarayonidagi xatoliklarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
Natija: laboratoriya ishlarining yuqori sifatini taʼminlash va ishonchli natija olish, grafik, jadval va diagramma yordamida natijalarni vizual ifodalash |
|||||
|
Natijalarni boshqa tadqiqotlar bilan solishtirish, qaror qabul qilish uchun statistik va ekologik asoslash |
|||||
|
Laboratoriyada xavfsiz va samarali ishlashni, tuproq unumdorligini baholash va oʻsimliklar uchun ozuqa rejasini tuzish, ilmiy monitoringni amalga oshirish. |
|||||
|
Tuproq namunalari bilan toʻliq va sifatli ishlashni, kimyoviy tahlillarni ilmiy va ishonchli bajarishni |
|||||
|
Natijalarni tizimli va raqamli tarzda boshqarishni, tahlil asosida ilmiy va amaliy xulosalar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
|
B2.02.7- Oʻsimlik namunalarini tayyorlash va oziqlanish elementlarini azot, fosfor, kaliy va boshqa mikroelementlar tahlil qilish,Natijalarni standart shakl va elektron formatda qayd etish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, Ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: blender/mikser, ekstraksiya idishlari, oʼlchov chashkalari, pH-metr, fotometr, spektrofotometr, pipetlar |
|||||
|
2. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʼlqop, koʼzoynak, lab mantiyasi, o‘simlik namunalarini identifikatsiya qilish: namuna kodi, olingan joyi, turi, sana |
|||||
|
3. Olingan oʼsimliklarni tozalash: chang, tuproq, qurigan barg yoki begona materiallarni olib tashlash, namunaning kerakli qismlarini ajratish: barg, ildiz, poyasi, meva va h.k., tahlil turiga qarab |
|||||
|
4. Namuna quritish: tabiiy havo yoki 60°C dan oshmaydigan pechda quruqlashtirish, namunaning bir hil holatini taʼminlash: maydalash, blender yoki mikser yordamida homogenezatsiya qilish |
|||||
|
5. Har bir namuna alohida idishda saqlanishi |
|||||
|
6. Kjeldahl yoki spektrofotometrik usul bilan azot ekstraksiyasini amalga oshirish, olingan eritmaning azot miqdorini hisoblash |
|||||
|
7. Natijalarni raqamli formatda kiritish Excel, LIMS yoki maxsus baza, standart shaklda: element nomi, birligi (mg/kg yoki %), namuna kodi |
|||||
|
8. Maʼlumotlarni tekshirish va xatoliklarni bartaraf etish, Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish |
|||||
|
9. Natijalarni tekshirish, sifat nazorati namunalarini tahlil qilish, elektron bazani zaxiralash va saqlash |
|||||
|
10. Namunalarning qolgan qismini tegishli sharoitda saqlash yoki yoʻq qilish, oʻsimlik namunasini toʻgʻri tayyorlash, aralashmasligini taʼminlash |
|||||
|
11. Oziqlanish elementlarini ishonchli va standart usulda aniqlash, natijalarni laboratoriya jurnali va elektron bazada standart shaklda qayd etish |
|||||
|
12. Ishning sifatini nazorat qilish va natijalarni ilmiy asosda tahlil qilishni oʻrganasiz |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, Ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: blender/mikser, ekstraksiya idishlari, pipetlar, oʻlchov chashkalari, fotometr, pH-metr, spektrofotometr |
|||||
|
Namunalarga identifikatsiya etiketlarini tayyorlash: kod, manzil, turi, sana, shaxsiy himoya vositalarini ishlatish, laboratoriyada xavfsiz va samarali ishlashni oʻrganish |
|||||
|
Oʻsimliklardan begona materiallarni tozalash: tuproq, chang, qurigan barglar, namunaning kerakli qismlarini ajratish: barg, poya, ildiz, meva |
|||||
|
Namunaning quritilishi va homogenlash: tabiiy havo yoki 60°C pechda quritish, blender/mikser yordamida maydalash, namunaning aralashmasligini taʼminlash va alohida idishda saqlash, oʻsimlik namunasining sifatini saqlash va tahlilga tayyorlash |
|||||
|
Laboratoriya jurnali: har bir namuna kodi, tahlil turi, sana, natijalar, elektron maʼlumotlar bazasi: natijalarni standart shaklda element nomi, birligi, miqdori kiritish |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish, natijalarni tekshirish va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
Maʼlumotlarni tekshirish, xatoliklarni aniqlash va zaxiralash, namunalarning qolgan qismini saqlash yoki yoʻq qilish |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qilish, interpretatsiya qilish |
|||||
|
Natijalarni grafik, jadval va diagramma shaklida vizual ifodalash, ilmiy monitoring va qaror qabul qilish uchun natijalarni statistik asoslash |
|||||
|
Oʻsimlik namunasini toʻgʻri tayyorlash, oziqlanish elementlarini (N, P, K, mikroelementlar) ilmiy va ishonchli aniqlash |
|||||
|
Natijalarni standart shakl va elektron bazada qayd etish, laboratoriya ishlarini sifatli va xavfsiz bajarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tozalash, tartibga solish |
|||||
|
Namunalarga identifikatsiya etiketlarini tayyorlash: kod, olingan joyi, turi, sana, shaxsiy himoya vositalarini ishlatish qoʻlqop, koʻzoynak, lab mantiyasi |
|||||
|
Oʻsimliklardan begona materiallarni chang, tuproq, qurigan barg olib tashlash, namunaning kerakli qismlarini ajratish: barg, poya, ildiz, meva |
|||||
|
Namunaning quritilishi va homogenlash: tabiiy havo yoki 60°C pechda quritish, blender/mikser yordamida maydalash, namunaning aralashmasligini taʼminlash va alohida idishda saqlash |
|||||
|
Laboratoriya jurnali: har bir namuna kodi, tahlil turi, sana, natijalar, elektron maʼlumotlar bazasi: natijalarni standart shaklda kiritish element nomi, birligi, miqdori |
|||||
|
Maʼlumotlarni tekshirish, xatoliklarni aniqlash va zaxiralash, ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish |
|||||
|
Natijalarni tekshirish va sifat nazoratini amalga oshirish, namunalarning qolgan qismini saqlash yoki yoʻq qilish |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qilish, interpretatsiya qilish va xulosa chiqarish, tuproq va oʻsimliklar uchun ozuqa rejalarini tuzish |
|||||
|
|
|
Natijalarni grafik, jadval va diagramma shaklida vizual ifodalash, ilmiy monitoring va qaror qabul qilish uchun natijalarni statistik asoslash |
|||
|
|
B2.03.7- Suv namunalarida shoʻrlanish darajasi, minerallashuv va boshqa fizik-kimyoviy koʻrsatkichlarni aniqlash, Olingan natijalarni laboratoriya jurnali va hisobotlarida rasmiylashtirish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: konduktometr, pH-metr, turbidimetr, fotometr, pipetlar, oʻlchov chashkalari, balans, ekstraksiya idishlari |
|||||
|
2. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, koʻzoynak, lab mantiyasi, suv namunalarini identifikatsiya qilish: namuna kodi, manzili, olingan sana va tahlil turi |
|||||
|
3. Ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali boshqarish, namunalarning buzilish va aralashmaslik xavfini kamaytirish |
|||||
|
4. Namunaning kerakli miqdorini ajratish, zarur boʻlsa filtratsiya qilish: aralashmalar va qattiq qismlarni olib tashlash |
|||||
|
5. Namunaning homogenligini taʼminlash aralashtirish yoki ultratovush yordamida, namunaning aralashmasligini saqlash va alohida idishda saqlash |
|||||
|
6. Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish, nazorat namunalarini tahlil qilib, natijalarni tekshirish, qolgan suv namunalarini saqlash yoki tegishli tarzda yoʻq qilish |
|||||
|
7. Laboratoriya jurnali: har bir namuna kodi, tahlil turi, sana, olingan natijalar, grafika va jadval shaklida natijalarni vizual ifodalash |
|||||
|
8. Hisobotlar va elektron maʼlumotlar bazasi: natijalarni standart shaklda kiritish element nomi, birlik, miqdor, maʼlumotlarni tekshirish va xatoliklarni bartaraf etish |
|||||
|
9. Maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash, laboratoriya ishlarining sifatini kafolatlash |
|||||
|
10. Suv namunasini toʻgʻri tayyorlash va sifatini saqlash, shoʻrlanish, minerallashuv va boshqa fizik-kimyoviy koʻrsatkichlarni ilmiy va standart usulda aniqlash |
|||||
|
11. Ish jarayonidagi xatoliklarni aniqlash va tuzatish, natijalarni laboratoriya jurnali, hisobot va elektron formatda qayd etish |
|||||
|
12. Ishning sifatini nazorat qilish va ilmiy asosda xulosalar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tozalash, tartibga solish va dezinfeksiya qilish |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, koʻzoynak, lab mantiyasi, suv namunalarini identifikatsiya qilish: namuna kodi, manzili, olingan sana, tahlil turi |
|||||
|
Ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali boshqarish, namunalarning buzilish va aralashmaslik xavfini kamaytirish |
|||||
|
Ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: konduktometr, pH-metr, turbidimetr, fotometr, atom absorbtsiya spektrofotometri, pipetlar, oʻlchov chashkalari, balans, ekstraksiya idishlari |
|||||
|
Suv namunalarini aralashmasligini taʼminlash va alohida idishda saqlash, zarur boʻlsa filtratsiya qilish: qattiq qismlarni olib tashlash |
|||||
|
Namunaning homogenligini taʼminlash aralashtirish yoki ultratovush yordamida, fizik xususiyatlarini vizual baholash: rang, shaffoflik, bulutlilik |
|||||
|
Laboratoriya jurnali: har bir namuna kodi, tahlil turi, sana, natijalar, hisobot va elektron maʼlumotlar bazasi |
|||||
|
Natijalarni standart shaklda kiritish element nomi, birlik, miqdor, maʼlumotlarni tekshirish va xatoliklarni bartaraf etish |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va dezinfeksiya qilish, nazorat namunalarini tahlil qilib natijalarni tekshirish, qolgan suv namunalarini saqlash yoki tegishli tarzda yoʻq qilish |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qilish, interpretatsiya qilish |
|||||
|
Suv sifatini baholash va monitoring qilish, qaror qabul qilish uchun statistik asoslash, suv namunasini toʻgʻri tayyorlash |
|||||
|
Shoʻrlanish, minerallashuv va boshqa fizik-kimyoviy koʻrsatkichlarni ilmiy va standart usulda aniqlash, natijalarni laboratoriya jurnali, hisobot va elektron formatda qayd etish |
|||||
|
Suv namunasini toʻgʻri tayyorlash va sifatini saqlash, ishning sifatini nazorat qilish va ilmiy asosda xulosalar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tozalash, tartibga solish va dezinfeksiya qilish, ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: konduktometr, pH-metr, turbidimetr, fotometr, atom absorbtsiya spektrofotometri, pipetlar, oʻlchov chashkalari, balans, ekstraksiya idishlari |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, koʻzoynak, lab mantiyasi, suv namunalarini identifikatsiya qilish: namuna kodi, manzili, olingan sana, tahlil turi |
|||||
|
Ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali boshqarish, namunalarning buzilish va aralashmaslik xavfini kamaytirish |
|||||
|
Suv namunasini aralashmasligini taʼminlash va alohida idishda saqlash, zarur boʻlsa filtratsiya qilish: qattiq qismlarni olib tashlash |
|||||
|
Namunaning homogenligini taʼminlash aralashtirish yoki ultratovush yordamida, fizik xususiyatlarini vizual baholash: rang, shaffoflik, bulutlilik |
|||||
|
Namuna qabul qilish standartlariga rioya qilish ISO, milliy standartlar, fizik-kimyoviy xususiyatlarni oldindan aniqlash orqali tahlil natijalarining ishonchliligini oshirish |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qilish, interpretatsiya qilish va xulosa chiqarish, natijalarni grafik, jadval va diagramma shaklida vizual ifodalash |
|||||
|
Suv sifatini baholash va monitoring qilish, qaror qabul qilish uchun statistik asoslash |
|||||
|
|
B2.04.7- Urugʻlarni standart metodika boʻyicha ekish, unuvchanlik darajasi va sifat koʻrsatkichlarini tekshirish, natijalarni aniq yozib borish va hisobotlarda rasmiylashtirish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya yoki maydon ish joyini tozalash va tartibga solish, ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: oʻlchov chashkalari, maydoncha belgilar, ekish qutilari, qalam, registrator, vazn oʻlchovchi, termometr, namlik oʻlchagich |
|||||
|
2. Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak agar kimyoviy ishlovlar boʻlsa, urugʻlarni identifikatsiya qilish: turi, partiyasi, olinish sanasi, kod belgisi |
|||||
|
3. Urugʻlarni standart metodikaga muvofiq ekish masalan, qatlam qalinligi, masofa, chuqurlik, ekish uchun toza |
|||||
|
4. Har bir urugʻ qatorini yoki idishini identifikatsiya qilish etiketka, kod, sana, suv berish va namlikni nazorat qilish, optimal sharoitlarni taʼminlash yorugʻlik, harorat |
|||||
|
5. Har xil urugʻ turlari uchun maxsus ekish sharoitlarini hisobga olish, tuproq va namlikni bir xilda taʼminlash |
|||||
|
6. Belgilangan muddatlarda urugʻlarni tekshirish: qanchasi chiqdi, qancha unuvchan, sifat koʻrsatkichlarini baholash: meva shakli, rangi, zarar yetmagan urugʻlar, mogʻorlanish |
|||||
|
7. Statistik hisobot tayyorlash: foiz unuvchanlik, zarar koʻrsatkichlari, maʼlumotlarni tekshirish, xatoliklarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
8. Tekshirishni standart metodika va qoidalarga muvofiq bajarish, Barcha koʻrsatkichlarni aniq va bir xilda qayd etish |
|||||
|
9. Urugʻlarni standart metodika boʻyicha ekishni, unuvchanlik va sifat koʻrsatkichlarini tizimli tekshirishni |
|||||
|
10. Laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga natijalarni kiritish: urugʻ kodi, turi, ekilgan sana, unuvchanlik foizi, sifat koʻrsatkichlari, hisobotlarda standart shaklda rasmiylashtirish: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
11. Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, kuzatuv va tahlil jarayonida xatoliklarni aniqlash |
|||||
|
12. Natijalardan kelib chiqqan xulosalarni chiqarish |
|||||
|
13. Natijalarni laboratoriya jurnali, hisobot va elektron formatda qayd etishni, ish sifatini nazorat qilish va ilmiy xulosalar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya yoki maydon ish joyini tartibga solish |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, urugʻlarni identifikatsiya qilish: turi, partiyasi, olinish sanasi, kod belgisi |
|||||
|
Urugʻlarni standart metodika boʻyicha ekish qatlam qalinligi, masofa, chuqurlik, tuproq yoki germetik idishlarni tayyorlash va urugʻlarni joylashtirish |
|||||
|
Har bir urugʻ qatorini yoki idishini identifikatsiya qilish etiketka, kod, sana, suv berish va namlikni nazorat qilish, optimal yorugʻlik va harorat sharoitlarini taʼminlash |
|||||
|
Belgilangan muddatlarda urugʻlarni tekshirish: chiqqan urugʻlar soni va unuvchanlik foizi, sifat koʻrsatkichlarini baholash: meva shakli, rangi, zarar yetmagan urugʻlar, mogʻorlanish |
|||||
|
Statistik hisobot tayyorlash: % unuvchanlik, zarar koʻrsatkichlari, maʼlumotlarni tekshirish va xatoliklarni bartaraf etish |
|||||
|
Laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga natijalarni kiritish: urugʻ kodi, turi, ekilgan sana, unuvchanlik foizi, sifat koʻrsatkichlari, hisobotlarda standart shaklda rasmiylashtirish: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, kuzatuv va tahlil jarayonida xatoliklarni aniqlash |
|||||
|
Natijalardan kelib chiqqan xulosalarni chiqarish va tavsiyalar berish masalan, eng yuqori unuvchan urugʻlarni tanlash |
|||||
|
Urugʻlarni standart metodika boʻyicha ekishni, unuvchanlik va sifat koʻrsatkichlarini tizimli tekshirishni |
|||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnali, hisobot va elektron formatda qayd etishni, ish sifatini nazorat qilish va ilmiy xulosalar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya yoki maydon ish joyini tartibga solish, tozalash va dezinfeksiya qilish, ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: oʻlchov chashkalari, ekish maydonchalari, ekish qutilari, vazn oʻlchovchi, termometr, namlik oʻlchagich, etiketkalar, qalam, registrator |
|||||
|
Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, urugʻlarni identifikatsiya qilish: turi, partiyasi, olinish sanasi, kod belgisi |
|||||
|
Belgilangan muddatlarda urugʻlarni tekshirish: chiqqan urugʻlar soni va unuvchanlik foizi, sifat koʻrsatkichlarini baholash: meva shakli, rangi, zarar yetmagan urugʻlar, mogʻorlanish, deformatsiyalar |
|||||
|
Statistik hisobot tayyorlash: % unuvchanlik, zarar koʻrsatkichlari, qayta ishlash va qayta ekishga tayyor urugʻlarni alohida saqlash |
|||||
|
Ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali taqsimlash, urugʻlarning buzilish, mogʻorlanish yoki aralashmaslik xavfini kamaytirish |
|||||
|
Urugʻlarni standart metodika boʻyicha ekish: qatlam qalinligi, masofa, chuqurlik, tuproq yoki germetik idishlarni tayyorlash va urugʻlarni joylashtirish |
|||||
|
Har bir urugʻ qatorini yoki idishini identifikatsiya qilish etiketka, kod, sana, suv berish va namlikni nazorat qilish, optimal yorugʻlik va harorat sharoitlarini taʼminlash |
|||||
|
Ilmiy xulosalarni amaliy choralar bilan bogʻlash eng yaxshi urugʻ partiyasini tanlash, ekish sharoitlarini optimallashtirish, Olingan maʼlumotlarni boshqa tadqiqotlar yoki tajribalar bilan solishtirish |
|||||
|
Eksperimental kuzatuvlar asosida yangi metodlar yoki yaxshilanishlarni tavsiya qilish, tuproqning kislotali yoki ishqoriyligini tekshirish orqali ekishga moslash |
|||||
|
Har xil urugʻ turlari uchun maxsus ekish sharoitlarini hisobga olish masalan, maʼlum namlik yoki harorat talab qiladigan urugʻlar, ekishdan oldin urugʻlarni shamollatish yoki namlik bilan muolaja qilish orqali unuvchanlikni oshirish |
|||||
|
|
Masʼuliyat va mustaqillik: |
Natijalarga javobgarlik: laboratoriya va maydon ishlarida olingan unuvchanlik va sifat koʻrsatkichlari natijalari uchun toʻliq javobgarlikni olish |
|||
|
Xavfsizlik va tartib: laboratoriya va maydon ish joyida xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, shaxsiy himoya vositalarini ishlatish |
|||||
|
Natijalarni aniq rasmiylashtirish: laboratoriya jurnali, hisobot va elektron maʼlumotlar bazasiga maʼlumotlarni tizimli va aniq kiritish |
|||||
|
Asbob-uskunaga eʼtibor: ishlatiladigan asbob-uskunalarni toʻgʻri tayyorlash, ishlatish va tozalash orqali xatolik |
|||||
|
Standartlarga rioya qilish: urugʻlarni ekish, kuzatish |
|||||
|
Oʻz ishini rejalashtirish: urugʻlarni ekish, kuzatish |
|||||
|
Muammo yechish: ish jarayonida yuzaga kelgan kichik muammolarni mustaqil aniqlash va hal etish masalan, urugʻning notoʻgʻri joylashishi yoki namlik darajasining oʻzgarishi |
|||||
|
Mustaqil tahlil qilish: unuvchanlik va sifat koʻrsatkichlarini oʻzingiz kuzatib, natijalarni oʻz bilim va tajribangiz asosida tahlil qilish |
|||||
|
Taklif va tavsiyalar berish: urugʻ tahlili va ekish jarayonini optimallashtirish boʻyicha mustaqil ilmiy yoki amaliy tavsiyalar ishlab chiqish |
|||||
|
Shaxsiy javobgarlik: natijalar notoʻgʻri boʻlsa, xatoni aniqlash va tuzatish uchun mustaqil choralar koʻrish, ish vaqtini boshqarish va muddatlarga rioya qilish |
|||||
|
Eksperimental natijalardan xulosalar chiqarishda shaxsiy va ilmiy masʼuliyatni uygʻunlashtirish, kelajakda mustaqil tahlil va ekish strategiyasini ishlab chiqish koʻnikmasini rivojlantirish |
|||||
|
Har bir ish bosqichi uchun javobgarlikni his qilasiz, maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlashga masʼul boʻlish, ish jarayonini oʻz boshqaruvingiz bilan samarali tashkil qilasiz |
|||||
|
Natijalarni ilmiy va standart asosda qayd etasiz, kelajakdagi urugʻ ishlatish va tahlil ishlariga mustaqil va masʼuliyatli yondashasiz |
|||||
|
Texnik va/yoki texnologik talab |
Texnik vositalarga umumiy talablar: Qishloq xo‘jaligi laboratoriya asbob-uskunalari bilan ishlashni bilish (mikroskop, analitik tarozi, pH-metr, namlik o‘lchagich, sentrifuga va boshqalar). O‘lchov asboblarini to‘g‘ri sozlash, tekshirish va kalibrlash, tuproq, o‘simlik va urug‘ namunalarini to‘g‘ri yig‘ish, tayyorlash va saqlash, laboratoriya jihozlarini tozalash, saqlash va texnik holatini nazorat qilish, kompyuter yordamida tajriba natijalarini qayd etish va qayta ishlash, texnika xavfsizligi va sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish. Tuproq, o‘simlik va urug‘larni laboratoriya sharoitida tahlil qilish metodikasini bilish. Tajribalarni belgilangan metodika va texnologik ketma-ketlik asosida o‘tkazish, o‘g‘itlar, reaktivlar va boshqa moddalarni to‘g‘ri tayyorlash va qo‘llash, tajriba natijalarini aniq qayd etish, tahlil qilish va hisobot tayyorlash, tadqiqot jarayonida aniqlik va takrorlanuvchanlikni ta’minlash, laboratoriya chiqindilarini ekologik talablarga muvofiq yig‘ish va utilizatsiya qilish. Agronomiya, tuproqshunoslik va o‘simlikshunoslik asoslarini bilish, ilmiy tadqiqot metodlarini tushunish, jamoada ishlash va ilmiy rahbar ko‘rsatmalariga amal qilish, laboratoriya hujjatlarini to‘g‘ri yuritish. |
||||
|
Kasbning nomi: |
Laborant (oʻrta malakali) |
||||
|
Mashgʻulot nomining kodi: |
|
||||
|
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
7 |
||||
|
Malakani baholashga qoʻyiladigan talablar: |
Tavsiya etiladi |
||||
|
Amaliy tajriba (ish staji)ga qoʻyilgan talablar: |
Laboratoriya sharoitida ishlash bo‘yicha kamida 1–2 yil amaliy ish tajribasi (ba’zi tashkilotlarda yangi bitiruvchilar ham qabul qilinishi mumkin) Laboratoriya ishlarini bajarish va tajribalarni o‘tkazish bo‘yicha amaliy ko‘nikmaga ega bo‘lish; laboratoriya asbob-uskunalari va o‘lchov vositalari bilan ishlash tajribasi; tajribalar va tahlillarni belgilangan metodika asosida bajarish; o‘lchov natijalarini to‘g‘ri qayd etish va rasmiylashtirish; laboratoriya xavfsizligi, sanitariya va texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilish tajribasi; jamoa bilan ishlash va rahbar topshiriqlarini bajarish tajribasi; laboratoriya jihozlarini tozalash, tayyorlash va saqlash. Trening, seminar yoki malaka oshirish tadbirlarini oʻtkazish yoki tashkil etishda ishtirok etgan boʻlish; monitoring yoki tahliliy ishlarda qatnashganlik tajribasi. |
||||
|
Layoqatiga va shaxsiy kompetensiyalarga qoʻyilgan talablar |
oliy taʼlim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish va amaliyotda qoʻllash; taʼlim jarayonini, hujjatlar yuritilishini hamda ichki nazorat tizimini baholash; aniqlangan kamchiliklar boʻyicha asoslangan xulosa va takliflar tayyorlash; taʼlim sifati va intizomga oid holatlarni monitoring qilish; oldindan aytib boʻlmaydigan vaziyatlarda tezkor va asoslangan qarorlar qabul qilish; xizmat axborotlari va shaxsiy maʼlumotlar bilan ishlashda maxfiylik talablariga rioya etish. masʼuliyatlilik-xizmat vazifalarini vijdonan va belgilangan muddatlarda bajarish; halollik va xolislik-qarorlar qabul qilishda manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik; analitik fikrlash- maʼlumotlarni tizimli tahlil qilish va asosli xulosalar chiqarish; muloqot madaniyati-rahbarlar, pedagog xodimlar va talabalar bilan professional muloqot olib borish; stressga chidamlilik -ziddiyatli va murakkab vaziyatlarda oʻzini tuta bilish; tashabbuskorlik-taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish; oʻzini rivojlantirishga intilish-kasbiy bilim va kompetensiyalarni muntazam oshirib borish. |
||||
|
Taʼlim darajasiga qoʻyilgan talablar: |
magistratura; yuqori darajadagi qoʻshimcha taʼlim (internatura, ordinatura, biznes boshqaruvi, davlat boshqaruvi va boshqa xalqaro tan olingan taʼlim); mutaxassislik (spetsialitet); bakalavriat va amaliy tajriba; |
||||
|
Informal taʼlim bilan bogʻliqligi: |
- |
||||
|
Kasbiy standartlar reyestrida mavjudligi: |
- |
||||
|
Kasbning boshqa mumkin boʻlgan nomlari: |
|
||||
|
Boshqa kasblar bilan aloqadorligi: |
TMR boʻyicha malaka darajasi: |
Kasbning nomi: |
|||
|
|
|
|
|||
|
Mehnat funksiyalarining tavsifi |
|||||
|
Kodi va nomi |
Mehnat vazifalari |
||||
|
B1.7- Oliy taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining amaldagi qonunchilik, davlat taʼlim standartlari, normativ-huquqiy hujjatlar va ichki tartib-qoidalarga muvofiqligini nazorat qilish
|
B1.01.7- Tuproq namunasidan laboratoriya metodikalari asosida namunalar tayyorlash, pH, gumus miqdori, azot, fosfor, kaliy va boshqa elementlarni aniqlash |
Oʻqitish natijalari |
|||
|
Mehnat harakatlari: |
|||||
|
1. Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʼlqop, lab mantiyasi, koʼzoynak |
|||||
|
2. Zarur asbob-uskunalarni tayyorlash, analitik balans, oʼlchov chashkalari, pipetlar, ekstraksiya idishlari, pH-metr, spektrofotometr, reagentlar va eritmalar |
|||||
|
3. Tuproq namunasini identifikatsiya qilish: manzili, olinish sanasi, kod belgisi, namunaning saqlanish sharoitlarini tekshirish va buzilmasligini taʼminlash |
|||||
|
4. Tuproq namunasini quruq va toza idishga joylashtirish, Namunaning quruqligini tekshirish, zarur boʼlsa quritish |
|||||
|
5. Namunaning homogenligini taʼminlash: maydalash, elakdan oʼtkazish, har bir tayyorlangan namunani kodlash |
|||||
|
6. Har bir namuna va oʻlchov natijalarini laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish, natijalarni standart shaklda rasmiylashtirish: jadval, grafik, diagramma, xatoliklarni tekshirish va tuzatish. |
|||||
|
7. Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, namunalarning saqlanish sharoitlarini tekshirish yoki yoʻq qilish |
|||||
|
8. Tahlil natijalarini tekshirish va xulosalar chiqarish, tuproq namunasini standart metodikaga muvofiq tayyorlashni |
|||||
|
9. pH, azot, fosfor, kaliy va boshqa elementlarni ilmiy va standart usulda aniqlashni, natijalarni laboratoriya jurnali, hisobot va elektron formatda qayd etishni |
|||||
|
10. Ish sifatini nazorat qilish va xulosalar chiqarishni oʻrganasiz, laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, dezinfeksiya qilish |
|||||
|
11. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska zarur boʻlsa, tuproq namunalarini identifikatsiya qilish: manzili, olinish sanasi, kod belgisi |
|||||
|
12. Ish uchun zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: analitik balans, oʻlchov chashkalari, pipetlar, ekstraksiya idishlari, pH-metr, spektrofotometr, flam photometer, reagentlar, eritmalar |
|||||
|
13. Namunaning saqlanish sharoitlarini tekshirish, aralashmasligini va buzilmasligini taʼminlash, shlatilgan asbob-uskunalarni tozalash, dezinfeksiya qilish va tartibga solish |
|||||
|
14. Namunalarning saqlanish sharoitlarini tekshirish yoki yo‘q qilish, tahlil natijalarini tekshirish va xulosalar chiqarish |
|||||
|
15. Ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklar va kamchiliklarni qayd etish va kelgusida oldini olish, laboratoriya ishlarining sifati kafolatlangan boʼlishi, natijalardan kelib chiqqan tavsiyalarni kelajakdagi ekish yoki tuproq ishlash jarayonida qoʼllash |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga solish va tozalash, Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska zarur boʻlsa |
|||||
|
Tuproq namunalarini identifikatsiya qilish: turi, manzili, olinish sanasi, kod belgisi, zarur asbob-uskunalarni tayyorlash: analitik balans, pipet, ekstraksiya idishlari, pH-metr, spektrofotometr, reagentlar va eritmalar |
|||||
|
Tuproq namunasini quritish, maydalash va homogenlashtirish, namuna qismlarini alohida kodlash va aralashmasligini taʼminlash |
|||||
|
Tayyorlangan namunani tahlil uchun standart sharoitda saqlash, laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga natijalarni kiritish |
|||||
|
Natijalarni standart shaklda rasmiylashtirish: jadval, grafik, diagramma, xatoliklarni tekshirish va tuzatish |
|||||
|
Namunalarning saqlanish sharoitlarini tekshirish, tahlil natijalarini tekshirish va ilmiy xulosalar chiqarish |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, ish vaqtini boshqarish va jarayonni rejalashtirish, laboratoriya xavfsizligini taʼminlash |
|||||
|
Olingan natijalarni tahlil qilish va xulosa chiqarish koʻnikmasi, eksperimentlar davomida muammolarni mustaqil aniqlash va hal etish |
|||||
|
Tuproq namunasini tayyorlash va homogenlashtirishni, pH, gumus, azot, fosfor, kaliy va mikroelementlarni aniqlashni |
|||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnali va elektron formatda qayd etishni, ish sifatini nazorat qilish va xulosalar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Laboratoriya va ish joyini dezinfeksiya qilish va ishlatiladigan barcha asbob-uskunalarni sterilizatsiya qilish, tuproq namunasini qadoqlashda xavfsizlik va himoya qatlamidan foydalanish |
|||||
|
Namunaning kelib chiqishi va olinish sharoitini batafsil qayd qilish: tuproq turi, ekologik sharoit, oldingi ekinlar, ishni boshlashdan oldin asbob-uskunalarni kalibrlash va nazorat namunalarini tayyorlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga solish, dezinfeksiya va sterilizatsiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
Tuproq namunalarini identifikatsiya qilish: manzili, olinish sanasi, tuproq turi, oldingi ekinlar tarixi, asbob-uskunalarni tayyorlash va kalibrlash, nazorat namunalarini tekshirish, ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali taqsimlash |
|||||
|
Tuproq namunalarining aralashishi, mogʻorlanishi yoki namlik yoʻqolishini oldini olish, eksperiment davomida xavfsizlik va standartlarga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
Tuproq namunasini quruq, toza va homogen holga keltirish, granulometriya boʻyicha tuproq qismlarini ajratish qum, loy, shagʻal, tayyorlangan namunaning aralashmasligini taʼminlash, alohida kodlash |
|||||
|
Namuna namligini standartga moslashtirish, turli qatlamlardan olingan namunalarni alohida saqlash |
|||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnali va elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish, natijalarni vizual shaklda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma, histogram |
|||||
|
Natijalarni solishtirish va xulosalar chiqarish, ilmiy va amaliy tavsiyalar bilan biriktirish: qaysi tuproq turi qaysi ekin uchun optimal, qaysi element yetishmaydi |
|||||
|
Tuproq namunasini tayyorlash va tahlil qilish jarayonini toʻliq tushunasiz, elementlarni aniqlashda turli metod va usullarni bilasiz, natijalarni ilmiy asosda qayd etish va tahlil qilishni oʻrganasiz |
|||||
|
Ish sifatini nazorat qilish va ilmiy xulosalar chiqarish koʻnikmasiga ega boʻlasiz, tuproq ishlari va ekin tanlash boʻyicha strategik qarorlar qabul qilish imkoniga ega boʻlasiz |
|||||
|
Natijalarni statistik usullar bilan tahlil qilish, turli sharoitlarda olingan tuproq namunalarini taqqoslash va trendlarni aniqlash |
|||||
|
Eksperimentlarni qayta takrorlash va metodologiyani optimallashtirish, ilmiy xulosalar va tavsiyalar bilan biriktirish |
|||||
|
|
B1.02.7- Natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga aniq kiritish,Oʻlchovlar va tahlil jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, Olingan natijalarni meʼyoriy talablarga muvofiq tahlil qilish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tozalash va tartibga solish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska zarur boʻlsa |
|||||
|
2. Asbob-uskunalarni ishga tayyorlash: kompyuter, elektron tizim, analitik balans, pipet, reagents, oʻlchov asboblari, elektron tizim va laboratoriya jurnali uchun namunalarni identifikatsiya qilish va kodlash. |
|||||
|
3. Ish boshlanishi xavfsiz, tartibli va barcha zarur vositalar tayyor, tuproq, oʻsimlik yoki suv namunalarini standart laboratoriya metodikasi asosida tayyorlash, oʻlchov va tahlil jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
4. Har bir tahlil va oʻlchov natijasini laboratoriya jurnali va elektron tizimga kod va identifikatsiya raqami bilan kiritish, natijalarni qayd etishda birlik, aniqlik va standartlarga rioya qilish, barcha oʻlchov va tahlil natijalari aniq va xavfsiz usulda qayd etilgan |
|||||
|
5. Olingan natijalarni meʼyoriy talablarga muvofiq tahlil qilish: pH, gumus, azot, fosfor, kaliy va boshqa elementlar miqdori standart chegaralarda yoki meʼyoriy qiymatlar bilan solishtirish |
|||||
|
6. Xatoliklarni tekshirish va aniqlangan noaniqliklarni tuzatish, olingan natijalar asosida ilmiy va amaliy xulosalar chiqarish |
|||||
|
7. Tahlil natijalarini laboratoriya jurnali va elektron tizimda rasmiylashtirish, natijalar standart va meʼyoriy talablarga mos tarzda tahlil qilinadi va rasmiylashtiriladi |
|||||
|
8. Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, Elektron tizim va laboratoriya jurnali maʼlumotlarini zaxiralash va saqlash |
|||||
|
9.Natijalarni qayta tekshirish va sifat nazoratini amalga oshirish, ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish va kelgusida oldini olish, ish yakunlangan, natijalar ishonchli va xavfsiz tarzda saqlangan |
|||||
|
10. Har bir natijani aniq kodlash va aralashmasligini taʼminlash, elektron tizimdan foydalanishda texnik muammolarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
11. Ish davomida shaxsiy va laboratoriya xavfsizligini doimiy nazorat qilish, tahlil jarayonini mustaqil va standartlarga mos bajarish |
|||||
|
12. Natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga aniq va tizimli kiritishni, oʻlchov va tahlil jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilishni |
|||||
|
13. Olingan natijalarni meʼyoriy talablarga mos tahlil qilishni oʻrganasiz, ish sifati va ishonchliligini taʼminlaysiz |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Elektron tizim va laboratoriya jurnali dasturiy taʼminotini tekshirish: login, kodlash va foydalanuvchi huquqlarini sozlash, namuna identifikatsiyasida QR-kod yoki bar-kod tizimidan foydalanish |
|||||
|
Ish jarayonini rejalashtirish va har bir tahlil bosqichi uchun vaqt jadvalini tuzish, zarur boʻlsa, laboratoriya ishlarini guruh boʻyicha rejalashtirish va vazifalarni taqsimlash, ishni samarali boshqarish, kodlash va elektron tizimdan xavfsiz foydalanish |
|||||
|
Har bir oʻlchovdan oldin asbob-uskunalarni kalibrlash va standart eritmalar bilan nazorat qilish, tahlil jarayonida ishlatiladigan barcha reagentlar va eritmalarning amal qilish muddati va sifatini tekshirish |
|||||
|
Natijalarni qayd etishda birliklarni va aniqlik darajasini standartga moslashtirish, oʻlchov natijalarini bir nechta takrorlash va oʻrtacha qiymatni hisoblash |
|||||
|
Natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritishda avtomatik formatlash va standart shablonlardan foydalanish, elektron tizimda maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash |
|||||
|
Olingan natijalarni meʼyoriy talablarga mos ravishda statistik usullar bilan tahlil qilish trend, oʻrtacha qiymat, standart ogʻish, natijalarni vizual shaklda taqdim etish: grafik, diagramma, histogram |
|||||
|
Tahlil natijalari asosida ilmiy va amaliy tavsiyalar tayyorlash, ishlatilgan asbob-uskunalarni sterilizatsiya qilish va tartibga solish |
|||||
|
Elektron tizim va laboratoriya jurnali maʼlumotlarini zaxiralash va xavfsiz saqlash, ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish va kelgusida oldini olish jarayon sifatini mustaqil tekshirish va standartlarga mosligini tasdiqlash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga solish va dezinfeksiya qilish qoidalari, shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
Tuproq, suv yoki oʻsimlik namunalarini identifikatsiya qilish va kodlash, elektron tizim va laboratoriya jurnali dasturiy taʼminotini tayyorlash va tekshirish |
|||||
|
Ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali taqsimlash. ish boshlanishi xavfsiz, tartibli va barcha zarur vositalar tayyor boʻlishi |
|||||
|
Tuproq, oʻsimlik yoki suv namunalarini standart laboratoriya metodikasi asosida tayyorlash, oʻlchov va tahlil jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
Har bir oʻlchov natijasini laboratoriya jurnali va elektron tizimga aniq va tizimli kiritish, natijalarni bir nechta takrorlash va oʻrtacha qiymatni hisoblash orqali ishonchlilikni oshirish,oʻlchov va tahlil natijalarini standart va ishonchli usulda olish |
|||||
|
Laboratoriya jurnali va elektron tizimga maʼlumotlarni kiritishda standart shablonlardan foydalanish, natijalarni meʼyoriy talablarga mos ravishda tahlil qilish: pH, gumus, azot, fosfor, kaliy va mikroelementlar standart chegaralar bilan solishtirish |
|||||
|
Natijalarni vizual shaklda jadval, grafik, diagramma taqdim etish, olingan natijalar asosida ilmiy va amaliy xulosalar tayyorlash, natijalarni ilmiy asosda tahlil qilish va qaror qabul qilish uchun tayyorlash |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, elektron tizim va laboratoriya jurnali maʼlumotlarini zaxiralash va xavfsiz saqlash |
|||||
|
Ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish va kelgusida oldini olish, natijalarni mustaqil tekshirish va sifat nazoratini amalga oshirish, ish sifati kafolatlangan, natijalar ishonchli va xavfsiz saqlangan |
|||||
|
Natijalarni ilgari olingan maʼlumotlar bilan solishtirish va trendlarni aniqlash, tahlil natijalari asosida tuproq, suv yoki oʻsimlik ishlari boʻyicha strategik tavsiyalar ishlab chiqish |
|||||
|
Eksperimentlar va tahlillarni qayta takrorlash orqali metodologiyani optimallashtirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
Laboratoriya natijalarini tizimli va xavfsiz kiritish, texnika xavfsizligiga rioya qilish, natijalarni meʼyoriy talablarga mos tahlil qilish |
|||||
|
Ish sifati va ishonchliligini taʼminlash, ilmiy asoslangan xulosalar va strategik qarorlar chiqarish koʻnikmalarini egallash |
|||||
|
|
B1.03.7- Oʻsimlik namunalaridan laboratoriya metodikasi boʻyicha tayyorlash, makro- va mikroelementlar azot, fosfor, kaliy, magniy, temir va boshqalar miqdorini aniqlash
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tozalash, tartibga solish va dezinfeksiya qilish, Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska, oʻsimlik namunasini identifikatsiya qilish: turi, manzili, yigʻilgan sanasi, kod belgisi |
|||||
|
2. Asbob-uskunalarni tayyorlash: blender, analytik balans, pipet, ekstraksiya idishlari, spektrofotometr, reagentlar, elektron tizim, ish jarayonini rejalashtirish va namuna ishlov berish ketma-ketligini aniqlash |
|||||
|
3. Oʻsimlik namunalarini tozalash, ortiqcha qismi tuproq, chang, begona qismlardan ajratish, namunani quritish agar kerak boʻlsa va maydalash orqali homogenlashtirish |
|||||
|
4. Tayyorlangan namunani alohida kodlash va saqlash, namunaning aralashmasligini oldini olish, har bir qismini alohida saqlash, oʻsimlik namunalari standart va gomogen holatda, tahlilga tayyor |
|||||
|
5. Olingan natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritish, natijalarni standart shaklda rasmiylashtirish: jadval, diagramma, grafik |
|||||
|
6. Natijalarni meʼyoriy talablarga solishtirish va xulosalar chiqarish, olingan natijalar asosida ilmiy va amaliy tavsiyalar tayyorlash |
|||||
|
7. Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, namunalarning saqlanish sharoitlarini tekshirish |
|||||
|
8. Ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish |
|||||
|
9. Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli qilish: havoni tozalash, ish yuzasini dezinfeksiya qilish |
|||||
|
10. Elektron tizimga yangi foydalanuvchi, kodlash |
|||||
|
11. Namunani tozalashda mikroorganizmlardan himoya qilish dezinfeksiya, steril asboblar, quritish jarayonida harorat |
|||||
|
12. Gomogenlashtirish uchun yuqori aniqlikdagi blender yoki maydalagichlardan foydalanish, tayyorlangan namunani kodlash, bar-kod yoki QR-kod bilan belgilash |
|||||
|
13. Har bir namuna qismini alohida saqlash, aralashishining oldini olishm, natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritishda avtomatik formatlash, standart shablonlardan foydalanish |
|||||
|
14. Maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash, natijalarni meʼyoriy talablarga solishtirish va statistik tahlil qilish: oʻrtacha, standart ogʻish, trendlar |
|||||
|
15. Natijalarni vizual tarzda: grafik, diagramma, histogram va interaktiv dashboard shaklida taqdim etish, olingan natijalar asosida ilmiy va amaliy tavsiyalar tayyorlash masalan, oʻsimlik oziqlanishini optimallashtirish |
|||||
|
16. Turli vaqt va sharoitlarda olingan natijalarni solishtirish, trendlarni aniqlash, tahlil natijalari asosida oʻsimlikni oziqlantirish va yetishtirish strategiyasini ishlab chiqish |
|||||
|
17. Eksperimentlarni qayta takrorlash va metodologiyani optimallashtirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
18. Oʻsimlik namunasini standart va mukammal tayyorlash, makro- va mikroelementlarni ilmiy asosda aniqlash, natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga aniq kiritish |
|||||
|
19. Ish sifati va xavfsizligini taʼminlash, ilmiy tahlil |
|||||
|
20. Ishlatilgan asbob-uskunalarni sterilizatsiya va tartibga solish, namunalarning uzoq muddatli saqlanish sharoitlarini tayyorlash |
|||||
|
21. Jarayon davomida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish va kelajakda oldini olish, natijalarni mustaqil tekshirish |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tashkil qilish, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ulardan xavfsiz foydalanish |
|||||
|
Oʻsimlik namunasini identifikatsiya qilish va kodlash, ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali taqsimlash |
|||||
|
Oʻsimlik qismlarini barg, ildiz, poʻstloq, urugʻ tozalash |
|||||
|
Namunaning turli qismlarini alohida saqlash va kodlash, tayyorlangan namunani tahlilga tayyorlash |
|||||
|
Laboratoriya jurnali va elektron tizimga natijalarni aniq kiritish, natijalarni vizual tarzda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
Meʼyoriy talablarga solishtirish va xulosalar chiqarish, Ilmiy va amaliy tavsiyalar tayyorlash, ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish |
|||||
|
Namunalarning saqlanish sharoitlarini taʼminlash, ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni aniqlash va kelajakda oldini olish, jarayon sifatini mustaqil tekshirish |
|||||
|
Olingan natijalarni ilgari olingan maʼlumotlar bilan solishtirish, tahlil natijalari asosida oʻsimlikni oziqlantirish |
|||||
|
Eksperimentlarni qayta takrorlash va metodologiyani optimallashtirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash |
|||||
|
Oʻsimlik namunasini standart va ilmiy metodikaga mos tayyorlashni, makro va mikroelementlarni aniq aniqlashni |
|||||
|
Natijalarni elektron tizim va jurnalda tizimli qayd etishni, ish sifati va xavfsizligini taʼminlashni, ilmiy tahlil va strategik qarorlar chiqarishni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga solish, dezinfeksiya qilish va xavfsizligini taʼminlash, shaxsiy himoya vositalarini qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska ishlatish qoidalari |
|||||
|
Oʻsimlik namunasini identifikatsiya qilish va kodlash: turi, manzili, yigʻilgan sanasi, ish jarayonini rejalashtirish: namuna soni, oʻlchovlar ketma-ketligi, vaqtni taqsimlash |
|||||
|
Oʻsimlik qismlarini barg, ildiz, poʻstloq, urugʻ tozalash |
|||||
|
Namunaning aralashmasligini oldini olish va alohida saqlash, kodlash va elektron tizimga tayyorlash qoidalari, namunani standart va ilmiy metodikaga mos tayyorlash, aralashmasligini taʼminlash |
|||||
|
Laboratoriya jurnali va elektron tizimga natijalarni aniq kiritish, natijalarni vizual tarzda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
Meʼyoriy talablarga mos ravishda natijalarni tahlil qilish, ilmiy va amaliy tavsiyalar tayyorlash, natijalarni tizimli, vizual va meʼyoriy talablarga mos tahlil qilish |
|||||
|
Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, namunalarning uzoq muddatli saqlanish sharoitlarini taʼminlash |
|||||
|
Jarayon davomida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish |
|||||
|
Turli vaqt va sharoitlarda olingan natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash, tahlil natijalari asosida oʻsimlik oziqlanishi va yetishtirish strategiyasini ishlab chiqish |
|||||
|
Eksperimentlarni qayta takrorlash va metodologiyani optimallashtirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
Oʻsimlik namunasini standart va ilmiy metodikaga mos tayyorlashni, makro va mikroelementlarni aniq aniqlashni |
|||||
|
Natijalarni elektron tizim va laboratoriya jurnali orqali tizimli qayd etishni, ish sifati va xavfsizligini taʼminlashni, ilmiy tahlil va strategik qarorlar chiqarishni tushunasiz |
|||||
|
|
B1.04.7- Natijalarni laboratoriya jurnali va hisobotlarda qayd etish, suv sifatini meʼyoriy koʻrsatkichlar bilan solishtirish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tozalash, tartibga solish |
|||||
|
2. Suv namunasini identifikatsiya qilish: manbai, sanasi, joyi, kod belgisi, asbob-uskunalarni tayyorlash: oʻlchov asboblari, pipet, spektrofotometr, turbidimetr, elektron tizim |
|||||
|
3. Ish jarayonini rejalashtirish va namuna ishlov berish ketma-ketligini aniqlash, ish boshlanishi xavfsiz, tartibli |
|||||
|
4. Suv namunasini aralashtirish va kerak boʼlsa filtrdan oʼtkazish, namuna hajmini oʼlchash va analizga tayyorlash |
|||||
|
5. Turli parametrlarni oʼlchash: shoʼrlanish darajasi, minerallashuv, pH, ruxsat etilgan qattiqlik, organik moddalar miqdori, Har bir oʼlchovda texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, suv namunalari standart va oʼlchashga tayyor. |
|||||
|
6. Olingan barcha natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga kiritish, natijalarni kod va identifikatsiya raqami bilan bogʻlash |
|||||
|
7. Har bir parametr boʻyicha natijalarni qayta tekshirish va xatoliklarni bartaraf etish, elektron tizimda maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash, natijalar tizimli va aniq tarzda qayd etilgan |
|||||
|
8. Olingan natijalarni meʼyoriy talablarga solishtirish: milliy va xalqaro suv sifati standartlari, har bir parametr boʻyicha normadan chetga chiqishlarni aniqlash |
|||||
|
9. Hisobotlar va laboratoriya jurnali uchun rasmiy xulosalar tayyorlash zarur hollarda tavsiyalar berish masalan, suvni tozalash yoki qoʻshimcha tahlil, suv sifati meʼyoriy talablarga mos yoki mos emasligi aniq koʻrsatilgan |
|||||
|
10. Ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, natijalarni elektron tizim va laboratoriya jurnali orqali saqlash. |
|||||
|
11. Ish jarayonida yuzaga kelgan xatoliklarni qayd etish |
|||||
|
12. Suv namunasini standart tayyorlashni, turli fizik-kimyoviy parametrlarni oʻlchashni, natijalarni laboratoriya jurnali va elektron tizimga aniq kiritishni |
|||||
|
13. Suv sifatini meʼyoriy koʻrsatkichlar bilan solishtirishni, ish sifati va xavfsizligini taʼminlashni oʻrganasiz |
|||||
|
14. Suv namunalarini yigʻishda turli manbalarni quduq, daryo, ichimlik, sanoat chiqindi alohida belgilash, laboratoriya ish joyini tartibga solish, havoni tozalash va dezinfeksiya qilish |
|||||
|
15. Shaxsiy himoya vositalarini ishlatish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska, ish jarayonini rejalashtirish: namuna soni, tahlil ketma-ketligi, vaqt taqsimoti |
|||||
|
16. Elektron tizim va jurnalda foydalanuvchi huquqlarini tekshirish, maʼlumot xavfsizligini taʼminlash, namunaning turli qatlamlaridan agar kerak boʻlsa aralashtirish va homogenezatsiya qilish |
|||||
|
17. Filtrlash va pH, shoʻrlanish, minerallashuv, qattiqlik, organik moddalar miqdorini oʻlchashga tayyorlash, parametrlarni aniqlashda turli asbob-uskunalardan foydalanish: turbidimetr, spektrofotometr, konduktometr, oʻlchov elektrodlari |
|||||
|
18. Natijalarni elektron tizim va laboratoriya jurnali orqali avtomatik formatlash va kodlash, har bir parametr boʻyicha bir nechta oʻlchovlarni qayd etish va xatoliklarni kamaytirish |
|||||
|
19. Maʼlumotlarni zaxiralash, himoya qilish va kerak boʻlganda tezkor tiklash imkonini taʼminlash, natijalarni turli shaklda: jadval, grafik, diagramma, interaktiv dashboard koʻrinishida taqdim etish |
|||||
|
20. Milliy va xalqaro suv sifati standartlari (WHO, GOST, ISO) bilan solishtirish, har bir parametr boʻyicha normadan chetga chiqishlarni aniqlash |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tashkil qilish, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ulardan xavfsiz foydalanish |
|||||
|
Suv namunasini identifikatsiya qilish va kodlash manbai, sanasi, joyi, ish jarayonini rejalashtirish va vaqtni samarali taqsimlash, ishni xavfsiz, tartibli va mustaqil boshlash |
|||||
|
Suv namunasini aralashtirish, filtrdan oʻtkazish va homogenlashtirish, oʻlchashga tayyorlash: hajmni aniq belgilash, kerakli parametrlar boʻyicha tayyorlash, turli namunalarning aralashmasligini oldini olish |
|||||
|
Shoʻrlanish, minerallashuv, pH, qattiqlik, organik moddalar kabi parametrlarni oʻlchash, oʻlchovlarda texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
Parametrlar boʻyicha bir nechta oʻlchovlarni takrorlash |
|||||
|
Maʼlumotlarni kodlash va identifikatsiya raqami bilan bogʻlash, natijalarni turli shaklda vizual tarzda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
Natijalarni zaxiralash va xavfsiz saqlash, suv namunasini standart va ilmiy metodikaga mos tayyorlashni |
|||||
|
Turli fizik-kimyoviy parametrlarni aniqlashni, natijalarni elektron tizim va laboratoriya jurnali orqali tizimli qayd etishni |
|||||
|
Suv sifatini meʼyoriy koʻrsatkichlar bilan solishtirishni, ish sifati va xavfsizligini taʼminlashni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini tartibga solish, havoni tozalash |
|||||
|
Suv namunasini identifikatsiya qilish va kodlash: manbai, sanasi, joyi, ish jarayonini rejalashtirish: namuna soni, oʻlchovlar ketma-ketligi, vaqt taqsimoti |
|||||
|
Suv namunasini homogenlashtirish va filtrdan oʻtkazish usullari, namunaning turli qatlamlaridan aralashmaslikni taʼminlash, namunaning hajmini aniqlash va tahlilga tayyorlash |
|||||
|
Shoʻrlanish darajasi, minerallashuv, pH, qattiqlik, organik moddalar miqdorini oʻlchash metodlari, oʻlchovlarda texnika xavfsizligi va laboratoriya protokollariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
Parametrlarni bir necha marta oʻlchash orqali natijalarni aniqlash va ishonchlilikni oshirish, turli vaqt va sharoitlarda olingan natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash |
|||||
|
Suv sifati boʻyicha strategik tavsiyalar tayyorlash ichimlik, sugʻorish, sanoat foydalanishi, eksperimentlarni qayta takrorlash va metodologiyani optimallashtirish |
|||||
|
Natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
B2.7 – Oʻquv jarayonining tashkil etilishi, dars jadvali, mashgʻulotlar sifati va pedagogik yuklamalar bajarilishini tekshirish, talabalar davomatini, bilimlarni baholash va reyting tizimining toʻgʻri qoʻllanilishini monitoring qilish |
B2.01.7- Har bir tahlil va tajriba natijalarini laboratoriya jurnali va elektron tizimga muntazam yozib borish, qayd etilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va aniqligini taʼminlash |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tartibga solish, ish yuzasini tozalash va dezinfeksiya qilish, Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qo‘lqop, lab mantiyasi, koʼzoynak, maska, asbob-uskunalarni va elektron tizimni ishga tayyorlash |
|||||
|
2. Har bir tajriba yoki tahlil uchun alohida identifikatsiya raqami yoki kod berish, ish jarayonini rejalashtirish: tahlil ketma-ketligi, oʼlchovlar va vaqt taqsimoti, ish boshlanishi xavfsiz, tartibli va tayyorlov bosqichi ilmiy asoslangan |
|||||
|
3. Namuna olish va tayyorlash: turli turlardagi namunalarni aralashmasligini taʼminlash, parametrlarni standart metodika boʻyicha aniqlash pH, shoʻrlanish, minerallashuv, makro/mikroelementlar, organik moddalar va boshqalar |
|||||
|
4. Oʻlchovlarni qayta tekshirish va bir necha marta takrorlash orqali aniqlikni oshirish, tahlil davomida texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, tahlil va tajribalar ilmiy va standart metodikaga mos bajarilgan |
|||||
|
5. Har bir tahlil va tajriba natijasini laboratoriya jurnali va elektron tizimga muntazam yozib borish, natijalarni kodlash va identifikatsiya raqami bilan bogʻlash, har bir parametr boʻyicha maʼlumotlarni tekshirish, toʻliqlik va aniqlikni taʼminlash |
|||||
|
6. Elektron tizimda maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash, natijalarni turli shaklda vizual tarzda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
7. Qayd etilgan natijalarni meʼyoriy talablarga va standartlarga solishtirish, xatoliklarni aniqlash va tuzatish: notoʼgʼri yozilgan, yetishmayotgan yoki takrorlangan maʼlumotlar |
|||||
|
8. Jarayon sifatini mustaqil tekshirish va natijalarni tasdiqlash, ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish |
|||||
|
9. Turli tahlil va tajribalardan olingan natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash, natijalarni amaliy tavsiyalar tayyorlash va ilmiy qarorlar qabul qilishda foydalanish |
|||||
|
10. Jarayonni optimallashtirish: natijalarni yozish va qayd etishning tezligi va aniqligini oshirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish, ilmiy asoslangan qarorlar qabul qilish va ish jarayonini optimallashtirish imkoniyati |
|||||
|
11. Har bir tahlil va tajriba natijalarini muntazam qayd etish, qayd etilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va aniqligini taʼminlash |
|||||
|
12. Ish sifati va xavfsizligini nazorat qilish, natijalarni ilmiy asoslangan qarorlar va tavsiyalar uchun tayyorlashni oʻrganasiz |
|||||
|
13. Laboratoriya ish joyini tartibga solish, ish yuzasini tozalash, dezinfeksiya qilish va havoni ventilyatsiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish va ulardan xavfsiz foydalanish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
14. Namuna olishda turli manbalarni belgilash |
|||||
|
15. Parametrlarni standart metodika boʻyicha aniqlash: pH, shoʻrlanish, minerallashuv, makro/mikroelementlar, organik moddalar |
|||||
|
16. Oʻlchovlarni bir necha marta takrorlash orqali aniqlikni oshirish, tahlil davomida texnika xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya qilish |
|||||
|
17. Har bir tahlil va tajriba natijasini laboratoriya jurnali va elektron tizimga muntazam yozib borish, natijalarni kodlash, identifikatsiya raqami bilan bogʻlash va meta-maʼlumotlarni kiritish namuna manbai, sana, operator |
|||||
|
18. Natijalarni bir nechta formatda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma, interaktiv dashboard, elektron tizimda maʼlumotlarni zaxiralash, shifrlash va xavfsiz saqlash |
|||||
|
19. Qayd etilgan natijalarni meʼyoriy talablarga |
|||||
|
20. Ish sifati va natijalar ishonchliligini mustaqil tekshirish, ishlatilgan asbob-uskunalarni tozalash va tartibga solish, natijalarni avtomatik xatolik tekshiruvi bilan tasdiqlash |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tashkil qilish, Shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ulardan xavfsiz foydalanish |
|||||
|
Elektron tizim va asbob-uskunalarni ishga tayyorlash, har bir tajriba yoki tahlil uchun identifikatsiya raqami yoki kod berish |
|||||
|
Turli manba namunalarning aralashmasligini taʼminlash, namuna tayyorlash: filtratsiya, homogenizatsiya, kerakli hajmni ajratish |
|||||
|
Parametrlarni standart metodika boʻyicha aniqlash, oʻlchovlarni takrorlash orqali natijalarni aniqlik bilan olish |
|||||
|
Har bir tahlil va tajriba natijasini laboratoriya jurnali |
|||||
|
Natijalarni turli shaklda vizual tarzda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma, maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash |
|||||
|
Qayd etilgan natijalarni standartlar va meʼyoriy talablarga solishtirish, xatoliklarni aniqlash va tuzatish: notoʻgʻri yozilgan, yetishmayotgan yoki takrorlangan maʼlumotlar, ish sifati va natijalar ishonchliligini mustaqil tekshirish |
|||||
|
Turli tahlil va tajribalardan olingan natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash, natijalarni amaliy tavsiyalar va ilmiy qarorlar qabul qilishda foydalanish |
|||||
|
Jarayonni optimallashtirish: natijalarni yozish va qayd etishning tezligi va aniqligini oshirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
Har bir tahlil va tajriba natijalarini muntazam qayd etish, qayd etilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va aniqligini taʼminlash |
|||||
|
Ish sifati va xavfsizligini nazorat qilish, natijalarni ilmiy asoslangan tavsiyalar va qarorlar uchun tayyorlashni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tashkil etish prinsiplari, shaxsiy himoya vositalari va texnika xavfsizligi qoidalari: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
Asbob-uskunalarni va elektron tizimni ishga tayyorlash tartibi, har bir tajriba va tahlil uchun kodlash |
|||||
|
Namuna olish va tayyorlash metodlari: filtratsiya, homogenizatsiya, kerakli hajmni ajratish, turli manba namunalarning aralashmasligini taʼminlash |
|||||
|
Parametrlarni standart metodika boʻyicha aniqlash: pH, shoʻrlanish, minerallashuv, makro/mikroelementlar, organik moddalar, oʻlchovlarni takrorlash orqali natijalarni aniqlik bilan olish |
|||||
|
Har bir tahlil va tajriba natijasini laboratoriya jurnali va elektron tizimga muntazam yozib borish, natijalarni kodlash va identifikatsiya raqami bilan bogʻlash |
|||||
|
Natijalarni vizual tarzda taqdim etish: jadval, grafik, diagramma, maʼlumotlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash |
|||||
|
Qayd etilgan natijalarni standartlar va meʼyoriy talablarga solishtirish, xatoliklarni aniqlash va tuzatish: notoʻgʻri yozilgan, yetishmayotgan yoki takrorlangan maʼlumotlar, jarayon sifatini mustaqil tekshirish va natijalarni tasdiqlash |
|||||
|
Jarayonni optimallashtirish: natijalarni yozish va qayd etishning tezligi, aniqligi va ishonchliligini oshirish, natijalarni boshqa laboratoriyalar bilan taqqoslash va sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
Turli tahlil va tajribalardan olingan natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash, natijalarni amaliy tavsiyalar va ilmiy qarorlar qabul qilishda ishlatish |
|||||
|
Har bir tahlil va tajriba natijalarini muntazam qayd etish printsiplarini tushunasiz, natijalar toʻliqligi va aniqligini taʼminlash usullarini bilasiz |
|||||
|
Ish sifati va xavfsizligini nazorat qilishni oʻrganasiz, natijalarni ilmiy asoslangan tavsiyalar va qarorlar uchun tayyorlashni tushunasiz |
|||||
|
|
B2.02.7- Laboratoriya jurnali va hujjatlarni belgilangan standartlarga muvofiq yuritish, Oʻtkazilgan ishlar boʻyicha tegishli maʼlumotlarni rahbarga taqdim etish |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Laboratoriya ish joyini tartibga solish, ish yuzasini tozalash va dezinfeksiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
2. Hujjatlarni yuritish uchun zarur asbob-uskunalarni |
|||||
|
3. Har bir laboratoriya ishini va tahlil natijasini jurnal va elektron tizimga muntazam yozib borish, hujjatlarni kodlash va identifikatsiya raqami bilan bogʻlash. |
|||||
|
4. Hujjatlarda barcha zarur maʼlumotlarni belgilangan formatda kiritish: ish turi, sana, operator, natijalar, izohlar, hujjatlarni zaxiralash va xavfsiz saqlash |
|||||
|
5. Hujjatlarni standartlarga mos ravishda tekshirish |
|||||
|
6. Oʻtkazilgan ishlar boʻyicha zarur maʼlumotlarni yigʻish va tahlil qilish, rahbarga taqdim qilish uchun maʼlumotlarni vizual tarzda tayyorlash: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
7. Maʼlumotlarni xulosalar bilan birga standart hisobot shaklida taqdim etish, rahbar tomonidan berilgan qoʻshimcha savollarga aniqlik kiritish va kerak boʻlganda hujjatlarni yangilash |
|||||
|
8. Hujjatlar va jurnallarni standartlar va ichki meʼyoriy hujjatlar boʻyicha qayta tekshirish, xatoliklarni aniqlash |
|||||
|
9. Ish jarayonini optimallashtirish: hujjatlarni tez va toʻliq yuritish tizimini yaratish, elektron va qogʻoz hujjatlar orasida moslikni taʼminlash |
|||||
|
10. Laboratoriya ishlaridan olingan natijalarni umumiy statistik tahlil qilish, ish jarayonini optimallashtirish |
|||||
|
11. Hujjatlarni boshqa boʻlimlar va laboratoriyalar bilan solishtirish va standartlarni muvofiqlashtirish, ish jarayoni sifatini mustaqil baholash va kelgusida yaxshilash tavsiyalarini ishlab chiqish |
|||||
|
12. Laboratoriya jurnali va hujjatlarni standartlarga mos yuritishni, har bir ish boʻyicha maʼlumotlarni tizimli va aniq qayd etishni |
|||||
|
13. Rahbarga ishonchli va tushunarli hisobot taqdim etishni,Ish sifatini va jarayonni optimallashtirishni oʻrganasiz |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tashkil qilish, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ulardan xavfsiz foydalanish |
|||||
|
Hujjatlar va elektron tizimlarni ishga tayyorlash, har bir ish va tahlil uchun identifikatsiya raqami yoki kod berish |
|||||
|
Har bir laboratoriya ishini va tahlil natijasini jurnal |
|||||
|
Barcha zarur maʼlumotlarni belgilangan formatda kiritish: ish turi, sana, operator, natijalar, izohlar, hujjatlarni zaxiralash |
|||||
|
Hujjatlarni standartlarga mos ravishda tekshirish |
|||||
|
Oʻtkazilgan ishlar boʻyicha zarur maʼlumotlarni yigʻish va tahlil qilish, rahbarga taqdim qilish uchun maʼlumotlarni vizual tarzda tayyorlash: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
Maʼlumotlarni xulosalar bilan birga standart hisobot shaklida taqdim etish, rahbar tomonidan berilgan qoʻshimcha savollarga aniqlik kiritish va kerak boʻlganda hujjatlarni yangilash |
|||||
|
Hujjatlar va jurnallarni standartlar va ichki meʼyoriy hujjatlar boʻyicha qayta tekshirish, xatoliklarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
Ish jarayonini optimallashtirish: hujjatlarni tez va toʻliq yuritish tizimini yaratish, elektron va qogʻoz hujjatlar orasida moslikni taʼminlash |
|||||
|
Laboratoriya ishlaridan olingan natijalarni umumiy statistik tahlil qilish, ish jarayonini optimallashtirish va rahbarlar uchun tezkor xulosalar tayyorlash |
|||||
|
Hujjatlarni boshqa boʻlimlar va laboratoriyalar bilan solishtirish va standartlarni muvofiqlashtirish, ish jarayoni sifatini mustaqil baholash va kelgusida yaxshilash tavsiyalarini ishlab chiqish |
|||||
|
Laboratoriya jurnali va hujjatlarni standartlarga mos yuritishni, har bir ish boʻyicha maʼlumotlarni tizimli va aniq qayd etishni |
|||||
|
Rahbarga ishonchli va tushunarli hisobot taqdim etishni, ish sifatini va jarayonni optimallashtirishni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz, tartibli va gigiyenik talablar asosida tayyorlash, shaxsiy himoya vositalari va texnika xavfsizligi qoidalari: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
Hujjatlar va elektron tizimlarni ishga tayyorlash tartibi, har bir ish va tahlil uchun kodlash va identifikatsiya tizimi |
|||||
|
Laboratoriya ishlarining natijalarini belgilangan format |
|||||
|
Har bir ish boʻyicha kerakli maʼlumotlarni kiritish: ish turi, sana, operator, natijalar, izohlar, hujjatlarni zaxiralash |
|||||
|
Oʻtkazilgan ishlar boʻyicha zarur maʼlumotlarni yigʻish va tahlil qilish, maʼlumotlarni vizual tarzda tayyorlash: jadval, grafik, diagramma |
|||||
|
Rahbarga hisobotni xulosalar bilan birga taqdim etish, rahbar tomonidan berilgan qoʻshimcha savollarga javob berish |
|||||
|
Hujjatlarni ichki meʼyoriy hujjatlar va standartlar boʻyicha qayta tekshirish, xatoliklarni aniqlash va tuzatish: notoʻgʻri yozilgan, yetishmayotgan yoki takrorlangan maʼlumotlar |
|||||
|
|
|
Ish jarayonini optimallashtirish: hujjatlarni tez va toʻliq yuritish tizimini yaratish, elektron va qogʻoz hujjatlar orasida moslikni taʼminlash |
|||
|
Laboratoriya ishlaridan olingan natijalarni umumiy statistik tahlil qilish, ish jarayonini optimallashtirish va rahbarlar uchun tezkor xulosalar tayyorlash |
|||||
|
Hujjatlarni boshqa boʻlimlar va laboratoriyalar bilan solishtirish va standartlarni muvofiqlashtirish, ish jarayoni sifatini mustaqil baholash va kelgusida yaxshilash tavsiyalarini ishlab chiqish |
|||||
|
|
B2.03.7- Olingan natijalarni jadval, diagramma va grafiklar koʻrinishida rasmiylashtirish, natijalarni standart laboratoriya shakllari va metodikalari boʻyicha tasdiqlash |
Mehnat harakatlari: |
|||
|
1. Ish joyini tartibga solish, ish yuzasini tozalash va dezinfeksiya qilish, Shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska. |
|||||
|
2. Kompyuter va elektron tizimlarni ishga tayyorlash: grafik dasturlar, elektron jadval, vizualizatsiya vositalari, ishlab chiqiladigan natijalarni identifikatsiya qilish: har bir tahlil |
|||||
|
3. Olingan barcha tahlil va tajriba natijalarini yigʻish, parametrlar boʻyicha natijalarni turkumlash: pH, shoʻrlanish, minerallashuv, makro/mikroelementlar, organik moddalar va boshqalar. |
|||||
|
4. Xatoliklar va takroriy oʻlchovlarni aniqlash, kerak boʻlsa natijalarni qayta tekshirish, natijalarni standart laboratoriya formatlariga moslashtirish: jadval, elektron hujjat, oʻlchov birliklari va metrik tizim |
|||||
|
5. Olingan natijalarni elektron jadval dasturida kiritish, jadval, diagramma va grafiklarni yaratish: ustunli diagramma, chiziqli grafik, scatter plot va boshqalar. |
|||||
|
6. Vizualizatsiyada ranglar, oʻlcham va yozuvlar orqali maʼlumotlarni aniq va tushunarli koʻrsatish, Natijalarni laboratoriya standartlariga moslashtirish: sarlavha, oʻq nomi, birliklar va izohlar qoʻshish |
|||||
|
7. Jadval va grafiklarni standart laboratoriya shakllari va metodikasi boʻyicha tekshirish, xatoliklar yoki notoʻgʻri yozuvlarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
8. Rahbar yoki tajriba masʼuliga natijalarni tasdiqlash uchun taqdim etish, tasdiqlangan natijalarni elektron va qogʻoz shaklda saqlash, zaxira qilish |
|||||
|
9. Turli natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash, vizualizatsiya yordamida tahlil natijalarini tezkor xulosalar bilan taqdim etish. |
|||||
|
10. Natijalarni boshqa laboratoriyalar va boʻlimlar bilan solishtirish va sifat nazoratini amalga oshirish, natijalarni kelgusida ilmiy tavsiyalar va qarorlar qabul qilish uchun saqlash |
|||||
|
11. Olingan natijalarni tizimli va xatoliklardan tozalangan tarzda yigʻishni, jadval, diagramma va grafiklar koʻrinishida rasmiylashtirishni |
|||||
|
12. Natijalarni standart laboratoriya shakllari va metodikalari boʻyicha tekshirish va tasdiqlashni, natijalarni ilmiy |
|||||
|
13. Ish joyini tartibga solish va ish yuzasini dezinfeksiya qilish, shuningdek, vizual rasmiylashtirish uchun zarur materiallarni tayyorlash, shaxsiy himoya vositalarini kiyish va ulardan samarali foydalanish |
|||||
|
14. Kompyuter va elektron tizimlarni ishga tayyorlash: grafik dasturlar, elektron jadval, vizualizatsiya vositalari va standart laboratoriya shakllari, har bir tahlil va tajriba uchun identifikatsiya raqami, rang kodi yoki shtrix-kod tayinlash |
|||||
|
15. Olingan barcha tahlil va tajriba natijalarini bir joyga yigʻish va turkumlash, parametrlar boʻyicha natijalarni standartlashtirish: birliklar, oʻlchovlar, minimal va maksimal qiymatlar |
|||||
|
16. Oʻlchovlarni statistik tahlil qilish: oʻrtacha qiymat, dispersiya, standart ogʻishlarni hisoblash, xatoliklarni aniqlash va kerak boʻlsa natijalarni qayta tekshirish |
|||||
|
17. Vizual va elektron natijalarni laboratoriya standartlariga mos ravishda tekshirish, xatoliklar yoki notoʻgʻri yozuvlarni aniqlash va tuzatish |
|||||
|
18. Rahbar yoki tajriba masʼuliga natijalarni tasdiqlash uchun taqdim etish, tasdiqlangan natijalarni elektron va qogʻoz shaklda saqlash, zaxira qilish, natijalarni boshqa tahlillar bilan solishtirib, sifat nazoratini amalga oshirish |
|||||
|
19. Natijalarni turli tahlillar bilan solishtirish va trendlarni aniqlash, vizualizatsiya yordamida tezkor xulosalar tayyorlash va ilmiy tavsiyalar berish |
|||||
|
20. Natijalarni boshqa boʻlimlar va laboratoriyalar bilan taqqoslash va standartlarni uygʻunlashtirish, jarayonni optimallashtirish: natijalarni tez, aniq va ilmiy asoslangan tarzda rasmiylashtirish. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Ish joyini xavfsiz, tartibli va vizualizatsiya jarayoniga tayyorlash, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ulardan samarali foydalanish |
|||||
|
Kompyuter va elektron tizimlarni ishga tayyorlash: grafik dasturlar, elektron jadval va vizualizatsiya vositalari, har bir tahlil va tajriba uchun identifikatsiya raqami yoki rang kodi tayinlash |
|||||
|
Olingan natijalarni yigʻish va parametrlarga boʻlib tasniflash, natijalarni standartlashtirish: birliklar, oʻlchovlar, minimal va maksimal qiymatlar |
|||||
|
Xatoliklarni aniqlash va takroriy oʻlchovlarni kuzatish, statistika yordamida natijalarni tahlil qilish: oʻrtacha qiymat, dispersiya, standart ogʻish |
|||||
|
Jadval, diagramma va grafiklarni turli formatlarda yaratish: ustunli diagramma, chiziqli grafik, scatter plot, heatmap, ranglar, belgilar va annotatsiyalar orqali natijalarni tushunarli qilish |
|||||
|
Vizualizatsiyada laboratoriya standartlariga mos ravishda sarlavha, oʻq nomi, birliklar va izohlarni qoʻshish, murakkab maʼlumotlarni intuitiv va tez tushunarli tarzda taqdim etish |
|||||
|
Vizual va elektron natijalarni laboratoriya standartlariga mos tekshirish, xatolik yoki notoʻgʻri yozuvlarni aniqlash |
|||||
|
Rahbar yoki tajriba masʼuliga natijalarni tasdiqlash uchun taqdim etish, tasdiqlangan natijalarni elektron va qogʻoz shaklda saqlash va zaxiralash |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz, tartibli va vizualizatsiya jarayoniga tayyorlash printsiplari, shaxsiy himoya vositalari va texnika xavfsizligi qoidalari: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
Kompyuter va elektron tizimlarni ishga tayyorlash: elektron jadval, grafik dasturlar, vizualizatsiya vositalari, har bir tahlil va tajriba uchun identifikatsiya raqami yoki rang kodi tayinlashning ahamiyati |
|||||
|
Natijalarni yigʻish va parametrlarga boʻlib tasniflash metodikasi, natijalarni standartlashtirish: birliklar, minimal va maksimal qiymatlar, oʻlchov birliklari |
|||||
|
Takroriy oʻlchovlarni kuzatish va xatoliklarni aniqlash, statistika yordamida natijalarni tahlil qilish: oʻrtacha qiymat, dispersiya, standart ogʻish |
|||||
|
Jadval, diagramma va grafiklarni yaratish: ustunli diagramma, chiziqli grafik, scatter plot, heatmap, ranglar, belgilar va annotatsiyalar yordamida natijalarni tushunarli koʻrsatish |
|||||
|
Laboratoriya standartlariga mos ravishda sarlavha, oʻq nomi, birliklar va izohlarni qoʻshish, murakkab natijalarni tez |
|||||
|
Vizual va elektron natijalarni laboratoriya standartlari |
|||||
|
Rahbar yoki masʼul shaxsga natijalarni tasdiqlash uchun taqdim etish, tasdiqlangan natijalarni elektron va qogʻoz shaklda saqlash, zaxiralash va arxivlash |
|||||
|
Turli tahlillar va natijalarni solishtirish va trendlarni aniqlash, vizualizatsiya yordamida tezkor xulosalar tayyorlash va ilmiy tavsiyalar berish |
|||||
|
Natijalarni boshqa laboratoriyalar va boʻlimlar bilan solishtirish va standartlarni uygʻunlashtirish, jarayonni optimallashtirish: natijalarni tez, aniq va ilmiy asoslangan tarzda rasmiylashtirish |
|||||
|
|
|
Mehnat harakatlari: |
|||
|
|
B2.04.7- Barcha laboratoriya ishlarini jurnalda muntazam va aniq qayd etish, ishlatilgan materiallar, reagentlar, uskunalar va tajriba shartlarini yozib borish |
1. Laboratoriya ish joyini tartibga solish, ish yuzasini tozalash va dezinfeksiya qilish, shaxsiy himoya vositalarini kiyish: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||
|
2. Laboratoriya jurnalini va elektron tizimni ishga tayyorlash, sahifalar va kodlarni tekshirish, oʻtkaziladigan ish uchun kerakli materiallar, reagentlar va uskunalarni tayyorlash |
|||||
|
3. Har bir laboratoriya ishini jurnalda muntazam yozib borish, ishlatilgan materiallar, reagentlar va ularning miqdorini yozish |
|||||
|
4. Tajriba shartlari va parametrlarini harorat, vaqt, pH, konsentratsiya va boshqalar aniq qayd etish, natijalarni oʻlchov birliklari va standartlarga mos tarzda kiritish |
|||||
|
5. Qayd etilgan maʼlumotlarni tekshirish: xatoliklar, yetishmayotgan yoki takroriy yozuvlarni aniqlash, rahbar yoki tajriba masʼuliga ishni tasdiqlash uchun taqdim etish |
|||||
|
6. Zarur boʻlsa, jurnaldagi yozuvlarni elektron tizim bilan solishtirish va moslashtirish, tasdiqlangan yozuvlarni saqlash va zaxiralash |
|||||
|
7. Jurnalni muntazam va tizimli yuritish uchun ish tartibini yaratish, ishlatilgan materiallar va reagentlarni inventarizatsiya bilan bogʻlash |
|||||
|
8. Tajriba shartlari va natijalarni standart shakllarda qayd etish, jarayonni optimallashtirish: maʼlumotlarni tez, aniq |
|||||
|
9. Turli laboratoriya ishlaridan olingan maʼlumotlarni solishtirish va tahlil qilish, natijalarni vizual tarzda taqdim etish: jadval, diagramma, grafik |
|||||
|
10. Olingan maʼlumotlardan ilmiy tavsiyalar va qarorlar qabul qilishda foydalanish, jurnalni va elektron yozuvlarni kelgusida ilmiy izlanishlar va standartlar uchun saqlash |
|||||
|
11. Laboratoriya ishlarini jurnalda muntazam va tizimli qayd etishni, ishlatilgan materiallar, reagentlar va tajriba shartlarini aniq yozishni. |
|||||
|
12. Maʼlumotlarni standartlarga mos tekshirish va tasdiqlashni, ish jarayonini optimallashtirish va sifat nazoratini amalga oshirishni oʻrganasiz |
|||||
|
13. Ish joyini tartibga solish, yuzalarni tozalash |
|||||
|
14. Shaxsiy himoya vositalarini kiyish va ularni xavfsiz ishlatish boʻyicha yangi metodlar: qoʻlqoplarni rang bilan kodlash, xavfli reagentlar bilan ishlash tartibi. |
|||||
|
15. Ishlatiladigan materiallar va reagentlarni oldindan inventarizatsiyadan oʻtkazish va jurnalga tayyorlash, elektron tizimni ishga tayyorlash: avtomatik jadval shakllari, elektron qidiruv, tezkor filtr va tahlil vositalarini sozlash |
|||||
|
16. Har bir laboratoriya ishini jurnalda muntazam yozib borish, shu jumladan tajriba boshlanish va tugash vaqti, shartlari va parametrlarini yozish |
|||||
|
17. Ishlatilgan materiallar, reagentlar va uskunalar boʻyicha qoʻshimcha maʼlumot: ishlab chiqaruvchi, partiya raqami, amal qilish muddati, xatoliklarni aniqlash va takroriy oʻlchovlar uchun belgilar qoʻyish |
|||||
|
18. Tajriba shartlari va oʻlchovlarni batafsil yozish: harorat, bosim, pH, konsentratsiya, vaqt oraligʻi, turli laboratoriya ishlaridan olingan maʼlumotlarni solishtirish va trendlarni aniqlash, natijalarni vizual tarzda taqdim etish: jadval, diagramma, grafik |
|||||
|
19. Olingan maʼlumotlardan ilmiy tavsiyalar va qarorlar qabul qilishda foydalanish, jurnalni va elektron yozuvlarni kelgusida ilmiy izlanishlar, standartlar va auditlar uchun saqlash |
|||||
|
21. Jurnalni muntazam va tizimli yuritish uchun ish tartibini yaratish: ishlar ketma-ketligi, maʼlumotlarni tezkor yozish tizimi, Ishlatilgan materiallar va reagentlarni inventarizatsiya bilan bogʻlash va avtomatik monitoring qilish |
|||||
|
22. Tajriba shartlari va natijalarni standart shakllarda qayd etish: avtomatlashtirilgan elektron shakllar, kodlangan yozuvlar, jarayonni optimallashtirish: maʼlumotlarni tez, aniq va ishonchli qayd etish tizimi. |
|||||
|
Koʻnikmalar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tayyorlash, shaxsiy himoya vositalarini toʻgʻri kiyish va ulardan samarali foydalanish |
|||||
|
Jurnal va elektron tizimni ishga tayyorlash: sahifalar, kodlash tizimi va tezkor filtrlar, ishlatiladigan materiallar, reagentlar va uskunalarni oldindan inventarizatsiyadan oʻtkazish |
|||||
|
Har bir laboratoriya ishini jurnalda muntazam yozib borish, ishlatilgan materiallar, reagentlar va ularning miqdorini aniq yozish |
|||||
|
Tajriba shartlari va parametrlarini yozib borish: harorat, vaqt, pH, konsentratsiya, bosim va boshqa oʻlchovlar, xatoliklarni aniqlash va kerak boʻlsa takroriy oʻlchovlar belgilash |
|||||
|
Jurnaldagi yozuvlarni standartlar va metodikalarga mos tekshirish, rahbar yoki masʼul shaxs tomonidan tasdiqlanish uchun tayyorlash |
|||||
|
Xatoliklar yoki yetishmayotgan yozuvlarni aniqlash |
|||||
|
Turli laboratoriya ishlaridan olingan maʼlumotlarni solishtirish va trendlarni aniqlash, natijalarni jadval, diagramma va grafiklar orqali vizual tarzda taqdim etish |
|||||
|
Olingan maʼlumotlardan ilmiy tavsiyalar va qarorlar qabul qilishda foydalanish, jurnal va elektron yozuvlarni kelgusida ilmiy izlanishlar va auditlar uchun saqlash |
|||||
|
Jurnalni muntazam va tizimli yuritish tartibini yaratish, ishlatilgan materiallar va reagentlarni inventarizatsiya bilan bogʻlash |
|||||
|
Tajriba shartlari va natijalarni standart shakllarda qayd etish: kodlash, elektron shakllar, avtomatlashtirilgan tizim, maʼlumotlarni tez, aniq va ishonchli yozish tizimini qoʻllash |
|||||
|
Laboratoriya ishlarini jurnalda muntazam va tizimli qayd etishni, ishlatilgan materiallar, reagentlar va tajriba shartlarini aniq yozishni |
|||||
|
Maʼlumotlarni standartlarga mos tekshirish va tasdiqlashni, jarayonni optimallashtirish va sifat nazoratini amalga oshirishni oʻrganasiz |
|||||
|
Bilimlar: |
|||||
|
Laboratoriya ish joyini xavfsiz va tartibli tayyorlash printsiplari, shaxsiy himoya vositalari va texnika xavfsizligi qoidalari: qoʻlqop, lab mantiyasi, koʻzoynak, maska |
|||||
|
Jurnal va elektron tizimni ishga tayyorlash: sahifalar, kodlash tizimi, tezkor filtrlar va elektron vositalar, ishlatiladigan materiallar, reagentlar va uskunalarni tayyorlash |
|||||
|
Har bir laboratoriya ishini jurnalda muntazam va tizimli yozish metodikasi, Ishlatilgan materiallar, reagentlar |
|||||
|
Tajriba shartlari va parametrlarini yozib borish: harorat, vaqt, pH, konsentratsiya, bosim va boshqa oʻlchovlar, takroriy oʻlchovlarni belgilash va xatoliklarni aniqlash |
|||||
|
Jurnaldagi yozuvlarni laboratoriya standartlari va metodikalarga mos tekshirish, rahbar yoki masʼul shaxs tomonidan tasdiqlanish uchun tayyorlash |
|||||
|
Xatolik yoki yetishmayotgan yozuvlarni aniqlash va tuzatish, tasdiqlangan yozuvlarni elektron va qogʻoz shaklda saqlash va zaxiralash |
|||||
|
Jurnalni muntazam va tizimli yuritish tartibi: ishlar ketma-ketligi, maʼlumotlarni tezkor yozish tizimi, ishlatilgan materiallar va reagentlarni inventarizatsiya bilan bogʻlash |
|||||
|
Tajriba shartlari va natijalarni standart shakllarda qayd etish: kodlash, elektron shakllar, avtomatlashtirilgan tizim, maʼlumotlarni tez, aniq va ishonchli yozish tizimi |
|||||
|
|
|
Maʼlumotlarni toʻgʻri yozish: har bir laboratoriya ishini jurnal va elektron tizimda aniq, batafsil va standartlarga mos yozish, tajribalarni standartga mos bajarish: har bir parametr |
|||
|
|
Masʼuliyat va mustaqillik: |
Xatolik va kamchiliklarni aniqlash: notoʻgʻri yoki yetishmayotgan yozuvlarni mustaqil aniqlash va tuzatish, natijalarni tasdiqlashga tayyorlash: rahbar yoki masʼul shaxsga jurnalni toʻliq va aniq taqdim etish masʼuliyatini anglash |
|||
|
Material va reagentlarni hisobga olish: ishlatilgan reagentlar, materiallar va uskunalarni notoʻgʻri yoki yetarlicha qayd etmaslik laboratoriya ishini xato natijalarga olib kelishi mumkinligini tushunish |
|||||
|
Jurnalni muntazam yuritish: rahbar koʻrsatmasi bilan emas, oʻzingiz tizimli ravishda har bir ishni qayd etish, material |
|||||
|
Xatoliklarni aniqlash va tuzatish: boshqalardan yordam soʻramasdan, oʻzingiz notoʻgʻri yozuv yoki yetishmayotgan maʼlumotlarni aniqlash |
|||||
|
Elektron tizim va jadvalni boshqarish: maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan tizimlarda mustaqil kiritish va tahlil qilish, jarayonni optimallashtirish: ishni tez, aniq va ilmiy asoslangan tarzda bajarish uchun oʻzingiz tartib va strategiyalar ishlab chiqish |
|||||
|
Har bir laboratoriya ishining boshlanishida ish rejasi va maqsadlarini aniqlash, ish davomida oʻz yozuvlaringizni muntazam tekshirish va xatolarni minimallashtirish |
|||||
|
Natijalarni tasdiqlash va arxivlashni oʻz zimmangizga olish, ish jarayonida oʻz qarorlaringizni asoslash: qaysi natijani qayd etish, qaysi parametrni oʻlchash muhimligini tushunish, ishni optimallashtirish uchun oʻzingiz yangi usullar va tartiblar kiritish |
|||||
|
Laboratoriya ishlarini standart va toʻliq qayd etishni, har bir parametr va natijaga aniqlik kiritishni, ishni boshqalarning doimiy koʻrsatmasisiz mustaqil bajarishni |
|||||
|
Natijalarni ilmiy va tizimli tarzda tasdiqlashni, ish jarayonini optimallashtirish va samaradorlikni oshirishni oʻrganasiz |
|||||
|
Natijalarni ilmiy va tizimli tarzda tasdiqlashni, ish jarayonini optimallashtirish va samaradorlikni oshirishni oʻrganasiz |
|||||
|
Texnik va/yoki texnologik talab |
Laboratoriya asbob-uskunalari va o‘lchov vositalari bilan ishlashni bilish (termometr, mikroskop, tarozi, voltmetr va boshqalar). O‘lchov asboblarini to‘g‘ri sozlash, tekshirish va ishlatish, laboratoriya jihozlarini tozalash, saqlash va texnik holatini nazorat qilish, tajriba natijalarini aniq qayd etish va hujjatlashtirish, kompyuter va oddiy ofis dasturlari bilan ishlash, texnika xavfsizligi, yong‘in xavfsizligi va sanitariya qoidalariga rioya qilish. Laboratoriya tajribalarini belgilangan metodika va texnologik tartib asosida bajarish, tahlil va o‘lchash jarayonlarini to‘g‘ri ketma-ketlikda amalga oshirish, laboratoriya materiallari va reaktivlaridan to‘g‘ri va tejamkor foydalanish, tajriba natijalarini tahlil qilish, jadval va grafiklar tayyorlash, laboratoriya ishlarida aniqlik va takrorlanuvchanlikni ta’minlash, chiqindilarni belgilangan tartibda yig‘ish va utilizatsiya qilish. Diqqat, aniqlik va mas’uliyat bilan ishlash, jamoa bilan hamkorlikda ishlash, rahbar topshiriqlarini o‘z vaqtida bajarish, laboratoriya hujjatlarini to‘g‘ri yuritish. |
||||
V. Kasbiy standartning texnik maʼlumotlari
5.1. Kasbiy standartning rekvizitlari
|
1. |
Kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashining tasdiqlash hujjatlari: |
Tarmoq kengashining nomi, bayon raqami va sanasi |
|
2. |
Milliy malaka tizimini rivojlantirish institutining xulosasi: |
Sertifikat raqami va sanasi |
|
3. |
Kasbiy standart versiyasi va ishlab chiqilgan sanasi: |
_____ — versiya, XXXX versiya raqamli kasbiy standart nechi marta qayta koʻrib chiqilgan va yangilanganligini koʻrsatadi |
|
4. |
Taxminiy qayta koʻrib chiqish sanasi: |
XX.XX.XXXX, kasbiy standartni yangilash Tarmoq kengashlari tomonidan har 5 yilda kamida bir marta amalga oshiriladi |
5.2. Kasbiy standartni ishlab chiqishga masʼul tashkilot haqida maʼlumotlar
|
Oliy taʼlimni rivojlantirish tadqiqotlari markazi |
|
(tashkilot nomi) Oliy taʼlimni rivojlantirish tadqiqotlari markazi direktori |
|
Xoliqov Abduvali Jonizoqovich |
|
(rahbarning lavozimi, imzosi va F.I.O.) |
5.3 Kasbiy standartni ishlab chiqishda ishtirok etgan tashkilot (korxona)lar toʻgʻrisida maʼlumot
|
T/r
|
Ishlab chiquvchi toʻgʻrisida maʼlumot |
|
|
Ish joyi va lavozimi |
F.I.O |
|
|
1 |
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi Taʼlim muassasalari faoliyatini tashkil etish, litsenziyalash, taʼlim sifatini taʼminlash departamenti boshligʻi v.v.b |
A. Mamanazarov |
|
2 |
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi Kasbiy taʼlim tizimini rivojlantirish departamenti boshligʻi v.v.b |
O.Saxibov |
|
3 |
Oliy taʼlimni rivojlantirish tadqiqotlari markazi direktori |
Xoliqov Abduvali Jonizoqovich |
|
4 |
Taʼlim sifatini nazorat qilish boshqarmasi boshligʻi |
A. Mamanazarov |
|
5 |
Toshkent kimyo-texnologiya institutining iqtisodiy va tashkiliy masalalar boʻyicha prorektori |
B. Qodirov |
|
6 |
Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti ilmiy ishlar va innovatsiyalar boʻyicha prorektori |
Yo. Ergashov |
|
7 |
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti xalqaro hamkorlik boʻyicha prorektori |
U. Xalikov |
|
8 |
Oliy taʼlimni rivojlantirish tadqiqotlari markazi bosh mutaxassisi |
Parmanova Ruxsat Tagʻaymurodovna |
|
9 |
Oliy taʼlimni rivojlantirish tadqiqotlari markazi yetakchi mutaxassisi |
Safarov Akbar Raxmanovich |
|
10 |
Toshkent tibbiyot akademiyasi akademik litseyi ijrochi direktori |
A. Ganiyev |
|
11 |
“Toshkent kasb-hunar va tibbiyot texnikumi” bosh ijrochi direktori |
R. Nishanov |
|
12 |
Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha bosh mutaxassisi, tarmoq kengashi kotibi |
Gʻ. Abdiyev |
