Jizzax viloyati Do‘stlik tumani hokimligi

Jizzax tumanlararo iqtisodiy sudi sudyasi Sh. Gʻoziyev rahbarligida Do‘stlik tumani “Mevazor” mahalla fuqarolar yig‘inida o‘tkazilgan ochiq muloqotda odam savdosiga qarshi kurash, munosib mehnatni ta’minlash, jinoyatchilikning oldini olish hamda aholining huquqiy madaniyatini oshirish masalalari muhokama qilindi. Yig‘ilishda mahalla faollari, fermer xo‘jaliklari rahbarlari va tadbirkorlar ishtirok etdi.
Sudya Sh. Gʻoziyev yig‘ilishni ochib, bugungi kunda jamiyat xavfsizligi va inson huquqlari nuqtai nazaridan odam savdosi va munosib mehnat masalalari nihoyatda dolzarb ekanligini ta’kidladi. Ushbu muammolar faqat huquqni muhofaza qiluvchi organlarning emas, butun jamiyatning umumiy mas’uliyati hisoblanadi.
 
Odam savdosi — insonni ekspluatatsiya qilish maqsadida uni yollash, tashish, topshirish, yashirish yoki qabul qilishdan iborat og‘ir jinoyatdir (O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 135-moddasi). Bu qilmish insonning shaxsiy daxlsizligi, erkin mehnat huquqi va qadr-qimmatiga tajovuz qiladi. Sud amaliyoti ko‘rsatadiki, bunday jinoyatlar ko‘pincha mehnat migratsiyasi, ish bilan ta’minlash jarayonlarida aldov va ishonchni suiiste’mol qilish orqali sodir etiladi. Ishsizlik, og‘ir ijtimoiy ahvol va huquqiy bilim yetishmasligi qurbonlar sonini oshiradi.
Qonunga ko‘ra, odam savdosi uchun qat’iy javobgarlik belgilangan. Lekin jazo choralari bilan cheklanib qolish yetarli emas — asosiy e’tibor profilaktikaga qaratilishi kerak: jinoyat sabablarini bartaraf etish, hamkorlikni kuchaytirish va jabrlanuvchilarni himoya qilish.
 
Munosib mehnat — xavfsiz, adolatli, qonuniy va munosib haq to‘lanadigan ish sharoitidir. Mehnat huquqlari buzilishi (ish haqini kechiktirish, noqonuniy ishdan bo‘shatish, majburiy mehnat) sudlarda alohida o‘rin tutadi. Sudlar har bir ishni xolisona ko‘rib chiqib, qonun ustuvorligi va inson huquqlarini himoya qiladi.
Profilaktika va hamkorlik yo‘llari

Davlat organlari (IIV, prokuratura, mehnat idoralari, sudlar) va nodavlat tashkilotlar o‘rtasida hamkorlikni kuchaytirish
Jabrlanuvchilarga psixologik, huquqiy va ijtimoiy yordam ko‘rsatish
Fuqarolar o‘rtasida huquqiy targ‘ibot: mehnat huquqlari, qonuniy ishga joylashish, chet elda ishlash tartiblari haqida tushuntirish
Aholining huquqiy madaniyatini oshirish — jinoyatchilikning oldini olishning asosiy kaliti

Jinoyatchilik sabablari orasida ishsizlik, kam ta’minlanganlik, past ta’lim sifati va huquqiy ong pastligi birinchi o‘rinda turadi. Qonunlarga hurmat va huquqiy savodxonlik ortsa, jinoyatlar kamayadi.
 
Odam savdosiga qarshi kurash va munosib mehnatni ta’minlash — tizimli va kompleks yondashuv talab etadigan jarayon. Sudlar qonun ustuvorligini ta’minlashda o‘z o‘rnini davom ettiradi. Sudya Sh. Gʻoziyev ta’kidlaganidek, muammolarni hal qilish faqat davlat organlariga emas — mahalla fuqarolari tashabbusiga, har bir insonning mas’uliyatiga bog‘liq. Davlat rahbari islohotlarini qo‘llab-quvvatlash va faol ishtirok etish orqali adolatli va xavfsiz jamiyat qurishimiz mumkin.
Yig‘ilish ishtirokchilari profilaktika bo‘yicha takliflar ishlab chiqdi. Endi ularni amaliyotga tatbiq etish vaqti keldi.
Birga harakat qilsak — inson huquqlari himoyalangan jamiyat quramiz!