Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi

Ushbu Qonunning maqsadi masʼuliyati cheklangan jamiyatlarning tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi, shuningdek ularni boshqarish sohasidagi munosabatlarni hamda ishtirokchilarning oʻzaro munosabatlarini tartibga solishdan iborat.

Masʼuliyati cheklangan jamiyatlar toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda masʼuliyati cheklangan jamiyatlarning tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi sohasidagi munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.

Bir yoki bir necha shaxs tomonidan taʼsis etilgan, ustav fondi (ustav kapitali) taʼsis hujjatlari bilan belgilangan miqdorlarda ulushlarga boʻlingan xoʻjalik jamiyati masʼuliyati cheklangan jamiyat (bundan buyon matnda jamiyat deb yuritiladi) deb hisoblanadi.

Jamiyat qonunchilikda belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran yuridik shaxs maqomiga ega boʻladi.

Jamiyat qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa yuridik shaxslarning muassisi boʻlishga yoki ularning ustav fondida (ustav kapitalida) boshqacha tarzda ishtirok etishga, vakolatxonalar va filiallar tuzishga haqlidir.

Jamiyat, agar uning taʼsis hujjatlarida boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, nomuayyan muddatga tuziladi.

Jamiyat oʻzining toʻliq firma nomi davlat tilida ifodalangan va jamiyatning joylashgan yeri koʻrsatilgan dumaloq shakldagi muhrga ega boʻlishga haqli. Jamiyatning muhrida uning firma nomi jamiyatning tanloviga koʻra taʼsis hujjatlarida koʻrsatilgan boshqa tillarda ham ifodalanishi mumkin.

Jamiyat oʻzining firma nomi yozilgan shtamplariga va blankalariga, oʻz emblemasiga, shuningdek belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan tovar va (yoki) xizmat koʻrsatish belgilariga hamda fuqarolik muomalasi ishtirokchilarini, tovarlar, ishlar va xizmatlarni individuallashtiruvchi boshqa vositalarga ega boʻlishga haqli.

Jamiyat oʻzining mustaqil balansida hisobga olinadigan alohida mol-mulkka ega boʻladi, oʻz nomidan huquqlarni olishi, majburiyatlarni oʻz zimmasiga olishi, sudda daʼvogar yoki javobgar boʻlishi mumkin.

Jamiyat qonunchilikda taqiqlanmagan har qanday faoliyat turlarini amalga oshirishi mumkin.

Jamiyat oʻz taʼsis hujjatlarida koʻrsatilmagan faoliyat turi bilan ham shugʻullanishi mumkin.

Roʻyxati qonunda belgilanadigan ayrim faoliyat turlari bilan jamiyat faqat litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar asosida yoxud xabardor qilish tartibida shugʻullanishi mumkin.

Jamiyat oʻz majburiyatlari yuzasidan oʻziga tegishli barcha mol-mulk bilan javobgar boʻladi. Jamiyat ishtirokchilari jamiyatning majburiyatlari boʻyicha javobgar boʻlmaydi.

Jamiyat ishtirokchilari jamiyat faoliyati bilan bogʻliq zararlar uchun jamiyatga oʻzi qoʻshgan hissalari qiymati doirasida javobgar boʻladi.

Jamiyatning oʻz hissasini toʻliq qoʻshmagan ishtirokchilari jamiyat majburiyatlari boʻyicha har bir ishtirokchi hissasining toʻlanmagan qismi qiymati doirasida solidar javobgar boʻladi.

Jamiyat oʻz ishtirokchilarining majburiyatlari yuzasidan javob bermaydi.

Agar jamiyatning toʻlovga qobiliyatsizligi shu jamiyat uchun majburiy koʻrsatmalar berish huquqiga ega boʻlgan jamiyatning yakkaboshchilik asosidagi ijro etuvchi organining (direktorning), kollegial ijro etuvchi organining, kuzatuv kengashi aʼzosining yoki jamiyat ishtirokchisining yoxud ishonchli boshqaruvchining gʻayriqonuniy harakatlari tufayli yuzaga kelgan boʻlsa, jamiyatning mol-mulki yetarli boʻlmagan taqdirda, bunday shaxs zimmasiga oʻz majburiyatlari boʻyicha subsidiar javobgarlik yuklatilishi mumkin. Bunda, agar zarar bir necha shaxs tomonidan yetkazilgan boʻlsa, ular birgalikda solidar javobgar boʻladi.

Davlat va uning organlari jamiyatning majburiyatlari yuzasidan javobgar boʻlmaydi, xuddi shuningdek jamiyat ham davlat va uning organlari majburiyatlari yuzasidan javobgar boʻlmaydi, bundan ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Jamiyat davlat tilidagi va bir vaqtda jamiyatning ixtiyoriga koʻra boshqa tillardagi toʻliq firma nomiga ega boʻlishi mumkin va qisqartirilgan firma nomiga ega boʻlishga haqlidir.

Jamiyatning toʻliq firma nomi “masʼuliyati cheklangan jamiyat” degan soʻzlarni oʻz ichiga olishi kerak. Jamiyatning qisqartirilgan firma nomi uning toʻliq yoki qisqartirilgan nomini hamda “masʼuliyati cheklangan jamiyat” degan soʻzlarni yoki “MChJ” qisqartmasini oʻz ichiga olishi kerak.

Jamiyatning firma nomi uning tashkiliy-huquqiy shaklini aks ettiruvchi, shu jumladan chet tillardan oʻzlashtirilgan boshqa atamalar va qisqartmalarni, agar qonun hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, oʻz ichiga olishi mumkin emas.

Chet elliklar ishtirokida tashkil etilayotgan jamiyatning firma nomiga uning muassislari qaysi davlatga mansubligini koʻrsatuvchi qayd kiritilishi mumkin.

Jamiyatning joylashgan yeri, agar qonunga muvofiq jamiyatning taʼsis hujjatlarida boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, u davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan joyga koʻra belgilanadi. Jamiyatning taʼsis hujjatlarida uning boshqaruv organlari doimiy joylashgan yer yoki uning asosiy faoliyati yuritiladigan joy jamiyatning joylashgan yeri deb belgilanishi mumkin.

Jamiyat oʻzi bilan aloqa amalga oshiriladigan pochta manziliga ega boʻlishi kerak va yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organni oʻzining pochta manzili oʻzgarganligi toʻgʻrisida xabardor qilishi shart.

Jamiyatning vakolatxonalarini ochish va filiallarini tashkil etish jamiyat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishida ishtirokchilarning kamida uchdan ikki qismidan iborat koʻpchilik ovozi bilan (agar jamiyatning ustavida bunday qarorni qabul qilish uchun ovozlarning bundan koʻproq soni zarurligi nazarda tutilmagan boʻlsa) qabul qilingan qarorga binoan amalga oshiriladi.

Filial jamiyat joylashgan yerdan tashqarida joylashgan hamda uning barcha vazifalarini yoki vazifalarining bir qismini, shu jumladan vakolatxonaning vazifalarini bajaradigan alohida boʻlinmadir.

Vakolatxona jamiyat joylashgan yerdan tashqarida joylashgan, uning manfaatlarini ifodalaydigan va himoya qiladigan alohida boʻlinmadir.

Jamiyatning vakolatxonasi va filiali yuridik shaxs hisoblanmaydi hamda jamiyat tomonidan tasdiqlangan nizom asosida faoliyat yuritadi.

Vakolatxonaning yoki filialning rahbari jamiyat ijro etuvchi organining qaroriga asosan tayinlanadi va jamiyat tomonidan berilgan ishonchnoma asosida ish yuritadi.

Agar qonunda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, vakolatxona va filial faoliyati uchun ularni tashkil etgan jamiyat javobgar boʻladi.

Jamiyatning vakolatxonalari va filiallari Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestrida koʻrsatilishi shart.

Jamiyat tomonidan Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vakolatxonalar ochish va filiallar tashkil etish, agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, vakolatxonalar va filiallar joylashgan yerdagi mamlakatning qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.

Jamiyat shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlariga ega boʻlishi mumkin, bundan ushbu Qonun 8-moddasining beshinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Shuʼba va qaram xoʻjalik jamiyatlari yuridik shaxs hisoblanadi.

Agar bir (asosiy) xoʻjalik jamiyati ikkinchi xoʻjalik jamiyatining ustav fondida (ustav kapitalida) undan ustunlik mavqeyiga ega boʻlgan holda ishtirok etishi tufayli yoxud ular oʻrtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq yoki boshqacha tarzda ikkinchi xoʻjalik jamiyati tomonidan qabul qilinadigan qarorlarni belgilab berish imkoniga ega boʻlsa, ushbu ikkinchi xoʻjalik jamiyati shuʼba xoʻjalik jamiyati hisoblanadi.

Shuʼba xoʻjalik jamiyati oʻzining mulkida oʻz asosiy jamiyatining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushga ega boʻlishga haqli emas. Ushbu qismda belgilangan taqiq kuchga kirguniga qadar oʻz asosiy jamiyatining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushni olgan shuʼba xoʻjalik jamiyati oʻz asosiy jamiyati ishtirokchilarining umumiy yigʻilishida ovoz berishga haqli emas.

Agar boshqa ishtirok etuvchi jamiyat xoʻjalik jamiyatining ovoz beruvchi ulushining yigirma foizidan ortigʻiga ega boʻlsa, xoʻjalik jamiyati qaram deb eʼtirof etiladi, bundan ushbu Qonun 8-moddasining beshinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Qaram xoʻjalik jamiyati oʻz mulkida ishtirok etuvchi boshqa jamiyatning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarga ega boʻlishga haqli emas. Ishtirok etuvchi boshqa jamiyatning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarni olgan qaram xoʻjalik jamiyati ishtirok etuvchi boshqa jamiyat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishida ovoz berishga ushbu qismda belgilangan taqiq kuchga kirguniga qadar haqli emas.

Shuʼba xoʻjalik jamiyati oʻz asosiy jamiyatining majburiyatlari yuzasidan javobgar boʻlmaydi.

Shuʼba xoʻjalik jamiyatiga majburiy koʻrsatmalar berish huquqiga ega boʻlgan asosiy jamiyat bunday koʻrsatmalarni bajarish uchun shuʼba xoʻjalik jamiyati tomonidan tuzilgan bitimlar yuzasidan shuʼba xoʻjalik jamiyati bilan solidar javobgar boʻladi. Asosiy jamiyat shuʼba xoʻjalik jamiyatiga majburiy koʻrsatmalar berish huquqiga faqat ushbu huquq shuʼba xoʻjalik jamiyati bilan tuzilgan shartnomada yoki shuʼba xoʻjalik jamiyatining ustavida nazarda tutilgan taqdirda ega boʻladi.

Shuʼba xoʻjalik jamiyati asosiy jamiyatning aybi bilan toʻlovga qobiliyatsiz boʻlib qolgan taqdirda, asosiy jamiyat shuʼba xoʻjalik jamiyatining majburiyatlari yuzasidan subsidiar javobgar boʻladi.

Shuʼba xoʻjalik jamiyatining toʻlovga qobiliyatsizligi faqat asosiy jamiyat shuʼba xoʻjalik jamiyati tomonidan muayyan harakatlar amalga oshirilishi oqibatida uning toʻlovga qobiliyatsiz boʻlib qolishini oldindan bila turib, shunday harakatlarni amalga oshirishi uchun shuʼba xoʻjalik jamiyatiga majburiy koʻrsatma bergan va (yoki) shuʼba xoʻjalik jamiyatining imkoniyatidan foydalangan hollarda asosiy jamiyatning aybi bilan yuz bergan deb hisoblanadi.

Shuʼba xoʻjalik jamiyatining ishtirokchilari asosiy jamiyatdan uning aybi bilan shuʼba xoʻjalik jamiyatiga yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli. Asosiy jamiyat shuʼba xoʻjalik jamiyati tomonidan muayyan harakatlar amalga oshirilishi oqibatida uning zarar koʻrishini oldindan bila turib, oʻz huquqlari va (yoki) imkoniyatidan shuʼba xoʻjalik jamiyatining shunday harakatlarni amalga oshirishi maqsadida foydalangan taqdirda zarar asosiy jamiyatning aybi bilan yetkazilgan deb hisoblanadi.

Yuridik va jismoniy shaxslar jamiyatning ishtirokchilaridir.

Qonunda ayrim toifadagi jismoniy shaxslarning jamiyatda ishtirok etishi taqiqlanishi yoki cheklanishi mumkin.

Davlat organlari, agar qonunchilikda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, jamiyat ishtirokchilari boʻlishga haqli emas.

Jamiyat bir shaxs tomonidan taʼsis etilishi mumkin va u jamiyatning yagona ishtirokchisiga aylanadi. Jamiyat keyinchalik bir ishtirokchisi boʻlgan jamiyatga aylanishi mumkin.

Jamiyat yagona ishtirokchi sifatida bitta shaxsdan iborat boshqa jamiyatga ega boʻlishi mumkin emas, bundan bir aksiyadordan iborat aksiyadorlik jamiyati jamiyatning yagona ishtirokchisi boʻlgan hollar mustasno.

Jamiyat ishtirokchilarining soni ellik kishidan oshmasligi kerak.

Agar jamiyat ishtirokchilarining soni ushbu moddaning oltinchi qismida belgilangan meʼyordan oshib ketsa, jamiyat bir yil ichida aksiyadorlik jamiyati yoki ishlab chiqarish kooperativi etib qayta tashkil etilishi kerak. Agar koʻrsatilgan muddat ichida jamiyat qayta tashkil etilmasa va jamiyat ishtirokchilarining soni belgilangan meʼyorga qadar kamaymasa, u yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organning murojaatiga asosan sud tartibida tugatilishi kerak.

Jamiyat ishtirokchilari oʻrtasidagi murosasiz ziddiyatlar sababli qaror qabul qilish uchun ovozlar soni yetarli boʻlmaganligi tufayli jamiyatni boshqarish masalalari yuzasidan kelishuvga erishish imkoni boʻlmaganda nizoli vaziyat sud tomonidan yoki jamiyat taʼsis hujjatlarida nazarda tutilgan taqdirda, mediatsiya yoki hakamlik sudi tartibida hal etiladi.