Ándijannıń jańa shekleri: ekonomikalıq rawajlanıw hám xalıqtıń abadanlıǵı bas normaǵa aylanadı

Mámleketimiz basshısı wálayatta ámelge asırılıp atırǵan reformalardıń nátiyjelerine toqtap ótip, usı jıldıń birinshi yarımında ekonomika 8,8 procentke óskenin atap ótti. Sanaat, xızmetler hám investiciyalarda da unamlı pátler baqlanbaqta. Sonıń menen birge, eń áhmiyetli norma bul kórsetkishler hár bir shańaraqtıń kúndelikli turmısında qalay sáwlelenip atırǵanı atap ótildi.

Ándijanda jer hám tábiyiy baylıqlar sheklengen bolsa da, háreketsheń xalıq, kúshli isbilermenlik ruwxı, kóp sanlı jaslar, qáliplesken sanaat mektebi hám úlken bazar bar. Sońǵı jılları wálayatqa ajıratılıp atırǵan byudjet qarjıları hám kredit resursları sezilerli kóbeydi, jergilikli basshılarǵa keń wákillikler berildi. Endi bul imkaniyatlardı joqarı dáramatlı jumıs orınları hám xalıqtıń abadanlıǵına aylandırıw talap etiledi.

Májiliste, bárinen burın, investiciyalardıń sapasın hám nátiyjeliligin arttırıw máselesi kórip shıǵıldı. Sanaat hám isbilermenlik ushın ajıratılǵan 1 mıń gektar maydanda 7 milliard dollarlıq investiciya esabınan keminde 70 mıń joqarı dáramatlı jumıs ornın jaratıw imkaniyatı bar ekenligi kórsetip ótildi.

Sonıń menen birge, investiciyalardıń mámleketler hám tarmaqlar boyınsha quramı jeterlishe diversifikaciyalanbaǵanı, málimleme texnologiyaları hám izertlew baǵdarlarına investiciyalar az tartılıp atırǵanı atap ótildi. Wálayatta maman kadrlar hám eksport imkaniyatları bar bolǵan tarawlardıń texnologiyalıq bazasın bekkemlew zárúr ekenligi bildirildi.

Asakada avtomobil qurılısı hám mashina qurılısı boyınsha toplanǵan tájiriybe tiykarında óz texnologiyaların jaratıwǵa ótiw wazıypası qoyıldı. “Asaka injenerlik oypatlıǵı”n shólkemlestirip, programmalıq ónimler, elektronika, elektromexanika hám injenerlik xızmetleri shınjırın jolǵa qoyıw áhmiyetli ekenligi atap ótildi.

Toqımashılıqta da bar quwatlıqlardan joqarı nátiyje menen paydalanıw, sırt elli dizayner, konstruktor hám brendlerdi tartıp, bahası joqarı ónimlerdi islep shıǵarıwǵa ótiw zárúr. Investiciya nátiyjeliligi hár bir kvadrat metr maydanda jaratılǵan qosımsha qun menen bahalanıwı belgilendi.

Qaraqalpaqstan tájiriybesi tiykarında basqa aymaqlarda da joybarlar menedjeri lawazımları engiziledi. Ándijandaǵı menedjer wálayattıń jańa investiciyalıq modelin qáliplestiriwge juwapker boladı. Rayonlardıń sanaat, xızmetler hám awıl xojalıǵı imkaniyatları jasalma intellekt járdeminde bahalanıp, joqarı nátiyje beretuǵın baǵdarlarǵa investiciya tartıw rejesi islep shıǵıladı.

Iri kárxanalardıń jumısın keńeytiw hám olardı texnologiyalıq modernizaciyalaw arqalı jańa jumıs orınların jaratıw ilajları kóriledi. Kelesi jılı wálayatta keminde 10 procent ekonomikalıq ósiwdi támiyinlew, 5 milliard dollar investiciya tartıw hám eksporttı 1,5 milliard dollarǵa jetkeriw wazıypası qoyıldı.

Azıq-awqat qáwipsizligi hám awıl xalqınıń dáramatların arttırıw máselelerine ayrıqsha itibar qaratıldı.
Uluǵnorda paxtadan ot-jem eginlerine ótkerilgen maydanlar hám atız shetlerinen nátiyjeli paydalanıw arqalı sharwashılıqtı keńeytiw imkaniyatları kórsetip ótildi. Uluǵnor hám Bostanda iri sharwashılıq kompleksleriniń joybarların islep shıǵıw tapsırıldı.

Balıqshıdaǵı tawıq góshin jetistiriw kompleksiniń tájiriybesi tiykarında Jalaquduq hám Xojaabadta jańa qusshılıq joybarları baslanadı. Uluǵnorda balıqshılıq klasteri shólkemlestiriledi.

Jalaquduq, Marhamat, Asaka hám Ándijan rayonlarındaǵı adır jerlerdi ekonomikalıq aylanısqa kirgiziw ushın óz aldına “Agrostar” kompaniyası shólkemlestiriledi. Báhárge shekem 4-5 mıń gektar maydanǵa suw shıǵarıp, sanaatlastırılǵan baǵlar jaratıw baslanadı. Baǵlar úsh jıl tárbiyalanıp, xalıqqa tayar halda usınıladı.

Miywe-ovos jetistiriwde “gektardan – maksimal qun” principine ótiw belgilendi. Xalıqqa kishi qayta islew úskeneleri lizingke berilip, rayon brendlerin jaratıw xoshametlenedi. Nátiyjede jetistirilgen ónimdi qayta islew úlesin 30 procentke, eksporttı 500 million dollarǵa jetkeriw imkaniyatı bar. Balıqshıdaǵı ıssıxana joybarınıń tájiriybesi respublika boylap ǵalaba en jaydırıladı.

Sırtqı bazarda paxtaǵa talap tómenlep, eksportta logistika qárejetleri artıp atırǵan sharayatta fermerler, klasterler hám tayar ónim islep shıǵarıwshılar ushın qosımsha járdem ilajları belgilendi.

Paxtanı birjada satqan fermerge de, onı satıp alǵan klasterge de hár bir tonna ushın 500 mıń sumnan subsidiya beriledi. Óz jerinde paxta jetistirgen klasterler bolsa gektarına 1,5 million sumnan subsidiya aladı. Tayar ónim eksport etiwshileriniń kredit procentleriniń bir bólegin úsh jıl dawamında kompensaciyalaw boyınsha esap-sanaqlar kirgiziw tapsırıldı. Marketpleysler arqalı satılǵan ónim bahasınıń bir bólegin qaytarıw boyınsha da usınıslar tayarlanadı.

Kóp jumıs ornın jaratıp atırǵan sanaat kárxanaları ayrıqsha xoshametlenedi. Keminde mıń jumısshısı bolǵan kárxanalarda xızmetkerlerdi oqıtıw, mamanlıǵın arttırıw hám jumısqa alıp keliw jáne alıp ketiw qárejetleriniń yarımı kompensaciyalanadı.

Keminde bes jıl islegen xızmetkerlerge perzentleriniń kontrakt tólemi qaplap beriledi. Jumıs orınlarınıń sanı mıńǵa shamalasıp atırǵan kárxanalar ushın da grantlar ajıratıladı.

Sanaattaǵı jańa joybarlardı maman kadrlar menen támiyinlew maqsetinde Ándijandı Ferǵana oypatlıǵınıń injener kadrlar orayına aylandırıw wazıypası qoyıldı. Wálayattaǵı joqarı oqıw orınları hám texnikumlardıń potencialın óndiris penen úzliksiz baylanıstırıw zárúrligi atap ótildi.

Ándijan texnika institutınıń jumısı transformaciyalanadı. Sırt elli menedjer hám professor-oqıtıwshılar tartılıp, bilimlendiriw baǵdarlamaları jańalanadı. Institutta óz aldına dizayn fakulteti ashılıp, dual bilimlendiriw tiykarında sanaat kárxanalarına biriktiriledi.

Ósip atırǵan sanaattı energiya menen támiyinlewde wálayattıń dárya hám kanalları úlken rezerv ekeni atap ótildi. Ándijannıń gidroenergetika potencialı 200 megavattı quraydı. Kishi hám mikro GESler qurıwǵa isbilermenlerdiń qızıǵıwshılıǵı joqarı, olar ushın turbinalar islep shıǵarıw da wálayattıń ózinde jolǵa qoyılǵan.

Eki jıllıq baǵdarlama tiykarında mikro GESlerdi tayar halda qurıp, isbilermenlerge lizingke beriw, qolaylı finanslıq mexanizmlerdi engiziw wazıypası qoyıldı.

Xalıqtıń zamanagóy xızmetlerge ósip baratırǵan talabınan kelip shıǵıp, sawda hám servis ushın jańa maydanlar jaratıladı. Mámleketlik shólkemlerdi Babur qalasına kóshiriw esabınan bosaytuǵın imaratlar hám jerler usı maqsetke qaratıladı. Bul qosımsha investiciyalar hám mıńlaǵan jumıs orınları ushın imkaniyat ashadı.

Asaka, Shahrixon, Qwrǵontepa orayları hám Xanabad qalasın da joqarı dáramatlı biznes aymaqlarına aylandırıw belgilendi. Olardıń bas rejeleri sawda hám xızmetlerdi rawajlandırıw joybarlarına beyimlestiriledi.
Isbilermenlik imkaniyatların keńeytiw banklerdiń jumısına da jańasha qatnastı talap etetuǵını atap ótildi. Mámleketlik bankler dástúriy girew hám bir qıylı standart shártler menen sheklenbesten, klientlerdiń biznesin ósiriw principi tiykarında islewi zárúr.

Endi real aqsha aǵısınıń, buyırtpa hám shártnamalar, tovar aylanısı jáne biznes shınjırına tiykarlanǵan finanslıq ónimler keńnen engiziledi. Kishi isbilermenlerdiń iri buyırtpashı menen uzaq múddetli shártnaması kredit girewi sıpatında qabıl etiledi. 500 million sumǵa shekemgi joybarlardı kreditlewde biznes-reje talap etilmeydi, qarjı aqsha aǵımına qarap ajıratıladı. Eksportqa jaramlı ónim ushın shiyki zat satıp alıw kreditlerinde qamsızlandırıw polisiniń ózi girew sıpatında jeterli boladı.

Salıq uyımları da isbilermenlerdiń jumısın keńeytiw hám jumıs orınların saqlap qalıwǵa járdemlesiwi kerek ekenligi kórsetip ótildi. Dáramatı yamasa jumıs ornı azayǵan kárxanalardıń mashqalası máhálleniń ózinde úyreniledi. Salıq xızmetkeri, hákim járdemshisi hám máhálle bankiri birgelikte salıq tólemin keshiktiriw, kredit múddetin sozdırıw, aylanba qarjı, bazar yamasa eksportqa járdemlesiw boyınsha usınıslar kirgizedi.

Wálayattıń transportlıq hám logistikalıq imkaniyatların keńeytiw boyınsha da wazıypalar belgilendi. “Qıtay – Qırǵızstan – Ózbekstan” temir jolı arqalı júk aǵımınıń artıwın esapqa alıp, Qorǵantepa hám Xanabadta 600 million dollarlıq logistika kompleksiniń joybarı baslanadı. Qırǵızstan menen kelisilgen “Keskanyor” shegara postın qurıw júk tasıw kólemin arttırıw hám múddetin qısqartıwǵa xızmet etedi.

Jańa transport aǵımına sáykes túrde “Xanabad – Ándijan” tólemli avtomobil jolın joybarlastırıwǵa kirisedi. Usı aydan “Tashkent – Ándijan” tezjúrer poezdı jolǵa qoyılıp, jol waqtı altı saattan tórt saatqa qısqarǵanı atap ótildi. Kelesi jılı bul baǵdarda tólemli avtomobil jolın qurıw boyınsha ámeliy jumıslar baslanadı.

Xalıq ushın múnásip jasaw sharayatın jaratıw máseleleri dodalanıp, Babur qalasındaǵı turaq jaylarǵa 25 mıń adamnıń kóship ótkeni, jáne 200 mıń adamǵa mólsherlengen turaq jaylardıń qurılısı baslanǵanı atap ótildi.

Jańa qalada sawda, biznes, miymanxana, jeke menshik bilimlendiriw, medicina hám sport obektlerin quratuǵın isbilermenler qollap-quwatlanadı. Bunday obektlerde investiciyanıń qaytıw múddeti uzaq ekenligin esapqa alıp, jerdiń baslanǵısh bahasın turaq jay qurılısına salıstırǵanda eki ese arzan belgilewge kelisim bildirildi.

Ándijan qalasında jańa jol ótkelleri qurıw, Asaka rayonınıń orayın aylanıp ótetuǵın kópirdi iske qosıw rejeleri belgilendi. Ishimlik suwı hám kanalizaciya sistemaların jańalaw da dawam ettiriledi. Xanabad – Ándijan magistral qubırınıń ekinshi tarmaǵınıń qurılısı bir million adamnıń suw támiynatın jaqsılaydı. Ándijan qalasında kanalizaciya tarmaqları jańalanıp, Altınkóldegi aqaba suwdı tazalaw qurılmasınıń quwatlılıǵı arttırıladı.

Hayal-qızlardıń bántligin támiyinlewge ayrıqsha itibar qaratıldı. Perzentin baqshaǵa jaylastıra almaǵanı ushın jumısqa shıǵa almay atırǵan hayal-qızlarǵa sharayat jaratıw maqsetinde jańa shańaraqlıq baqshalardı ashıw máselesin jedellestiriw tapsırıldı.

Wálayatta hayal-qızlardı jumıs penen támiyinlew ushın 20 million dollar muǵdarında óz aldına qor shólkemlestiriledi.
Jámiyetlik qáwipsizlikti támiyinlewde sanlı texnologiyalardan keńnen paydalanıw belgilendi. Ándijan qalası, Shahrixon hám Ándijan rayonları ishki isler basshılarına sanlastırıw hám kiberjınayatlarǵa qarsı gúresiw boyınsha orınbasar lawazımları engiziledi. Jasalma intellekt járdeminde huqıqbuzarlıqlar hám jol-transport hádiyseleriniń aldın alıw ilajları kóriledi. Xalıqtıń kiberhújimlerden qorǵanıw boyınsha bilimleri arttırıladı.

Mámleketimiz basshısı máhállelerdiń abadanlıǵı hár bir insannıń miyneti hám qatnası menen jaratılatuǵının atap ótti. Kelesi jılı

Ándijanda 100 máhállege “Jańa Ózbekstan kelbeti”n alıp kiriw rejesin tayarlaw tapsırıldı.

Juwmaǵında juwapkerlerdiń málimlemesi tıńlandı, ándijanlılar menen sóylesti.

Sonıń menen Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Ándijan wálayatına saparı juwmaqlandı.