O‘zbеkistоn Rеspublikаsi Yoshlar ishlari agentligi

Bugungi kunda dunyoda taraqqiyot tamoyillari tubdan o‘zgarib bormoqda. Texnologik yangilanishlar jadallashgan, global mehnat bozori keskin raqobat maydoniga aylangan, raqamli iqtisodiyot yetakchi rol o‘ynayotgan sharoitda ustunlik, avvalo, bilim, tashabbuskorlik va tez moslashish qobiliyatiga tayanadi. Endilikda iqtisodiy muvaffaqiyatning bosh mezoni insonning tafakkuri, kreativligi va innovatsion fikrlash salohiyatidir.

 

Zamonaviy tajriba shuni ko‘rsatadiki, qaysi jamiyat yosh avlodining imkoniyatlarini ochib bera olsa, ularni zamonaviy bilim va ko‘nikmalar bilan qurollantirsa, o‘sha jamiyat barqaror rivojlanish yo‘liga chiqadi. Chunki yoshlar – nafaqat demografik qatlam, balki taraqqiyotning eng faol harakatlantiruvchi kuchi. O‘zbekiston so‘nggi yillarda ayni tamoyil asosida strategik taraqqiyot modelini shakllantirmoqda.

 

Daxldorlik qudrati

 

Bilasizmi, nima uchun O‘zbekiston yoshlari Prezidentimizni yaxshi ko‘radi? Chunki ular rahbarda xarakter ko‘radi, qat’iyatni ko‘radi, shijoatni his etadi. Bugungi yosh avlod uchun balandparvoz va’dalar emas, aniq qarorlar, real imkoniyatlar, ochilgan yo‘llar muhimroq. Yoshlar energiyani his qiladi, irodaning kuchini sezadi.

 

Yoshlar orasida yangrayotgan #MeningPrezidentim iborasi oddiy chaqiruv emas. Bu — ishonch ifodasi. Bu — o‘zgarishlarga daxldorlik hissi. Bu — mamlakat kelajagida o‘z o‘rnini ko‘ra boshlagan avlodning ichki ovozi.

 

Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan yoshlar siyosati alohida dastur yoki kampaniya doirasida emas, yaxlit va uzluksiz ishlaydigan vertikal tizim asosida yo‘lga qo‘yildi. Mazkur model “Inson qadri uchun” tamoyilining amaliy ifodasidir, ya’ni hech bir yosh e’tibordan chetda qolmasligi bosh mezon sifatida belgilandi. Bu yoshlar muammolarini tizimli ravishda hal etish imkonini bermoqda. Yoshlar bilan muloqot rasmiy protokollardan chiqib, bevosita va ochiq shaklda yo‘lga qo‘yildi.

Prezidentning yoshlar bilan har yili shaxsan o‘tkazadigan uchrashuvlar alohida siyosiy madaniyat sifatida davlat va yoshlar o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri muloqot maydoniga aylandi. Shu yil 24-fevral kuni “Ko‘ksaroy” qarorgohida Prezident Shavkat Mirziyoyevning yoshlar bilan bo‘lib o‘tgan ochiq muloqoti buning yorqin misolidir.

Uchrashuvda Qoraqalpog‘iston, barcha viloyatlar hamda Toshkent shahridagi studiyalar orqali 60 mingdan ziyod yoshlar vakillari ishtirok etdi. Davlatimiz rahbari yig‘ilganlarni samimiy qutlar ekan, bu uchrashuv yoshlar salohiyatiga berilgan yuksak ishonch ramzi ekanini ta’kidladi.

“Yurtimizdagi 22 milliondan ziyod yoshlarimiz timsolida biz juda katta iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy kuchni ko‘ramiz”, degan fikr uchrashuvning bosh g‘oyasini aniq ifoda etdi.

 

Yoshlar oqimi: xavf emas, resurs

 

Muhtaram Prezidentimiz ochiq muloqotda yoshlar kelajak-taqdiri bilan bog‘liq juda muhim ko‘rsatkich va prognozlarga alohida to‘xtaldi. Xususan, ayni paytda mehnat bozoriga har yili 600 ming yosh kirib kelayotgan bo‘lsa, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich 1 millionga yetishi yoshlar bilan samarali ishlash masalasi naqadar jiddiy ekanini ochiq ko‘rsatadi. Bu oqimni “muammo” deb talqin qilish yoki “imkoniyat” deb ko‘rish tizimning tayyorgarligiga bog‘liq. Agar tizim tayyor bo‘lmasa – bosim ortadi, tayyor bo‘lsa – yoshlarning bu kuchi iqtisodiy o‘sish drayveriga aylanadi.

Xo‘sh, bizda bunday demagrafik kuchni to‘g‘ri yo‘naltira olish imkoniyatlari qanday?

Avvalo, masala faqat “umumiy siyosat” darajasida qolmay, haftalik ish tartibiga tushirilayotgani bilan ahamiyatli. Mamlakatimizda har haftaning payshanba kuni vazirlik, idora va hokimliklarda “Yoshlar kuni” bo‘lishi belgilandi. Bu yoshlar bilan ishlashni doimiy boshqaruv amaliyotiga aylantirish deganidir. Shu kuni sohaga mas’ul rahbarlar mahalla, maktab va texnikumlarga borib, yoshlarni eshitadi, muammolarini joyida hal qiladi. Demak, tizim “eshitish–yechim topish” zanjiri bilan mustahkamlanmoqda.

 

E’tibor bering, birgina uchrashuvning o‘zida sohaga oid 32 ta muhim tashabbus ilgari surildi! Ular orasida yoshlar tadbirkorligi va startaplarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash alohida ajralib turadi. Prezidentimiz yoshlar tadbirkorligi uchun qo‘shimcha 200 million dollar ajratilishini e’lon qildi. Kredit mexanizmlarining o‘zi ham turli ehtiyoj va bosqichlarga moslab qayta sozlanmoqda. O‘zini o‘zi band qilgan yoshlar uchun kredit miqdori 100 milliondan 300 million so‘mgacha oshiriladi. Yosh tadbirkorlar loyihalari uchun 10 milliard so‘mgacha kredit ajratish mumkin bo‘ladi hamda innovatsion startap loyihalariga 100 ming dollargacha investitsiya kiritishga ruxsat beriladi. Servis va umumiy ovqatlanish sohasida 1 mingdan ziyod ish o‘rni yaratgan mahalliy brendlardan franshiza olib, filial ochishga qiziqayotgan yoshlar uchun qulay moliyalashtirish paketlari joriy etilishi ham ish o‘rni yaratishga qaratilgan yondashuvning amaliy ko‘rinishidir.

 

Bundan tashqari, har bir hududda yoshlarga biznes xizmatlarini ko‘rsatuvchi “Yoshlar biznes inkubatori” ishga tushiriladi. Banklar 50 ming yoshga bepul biznes-reja tayyorlab beradi va 20 ming yoshni tadbirkorlikka o‘qitadi.

 

Tashabbuslarning yana bir muhim yo‘nalishi tadbirkorlikka o‘qitish va “talab–ko‘nikma–kapital” zanjirini yaratish, kasbiy ta’lim, texnikumlar va yoshlarning xalqaro mehnat tajribasini yo‘lga qo‘yish masalasi bilan bog‘liq. Yoshlar bilan ishlash endi faqat moliyaviy yordam bilan emas, bilim va ko‘nikma berish bilan ham bir zanjirga ulanmoqda. “Kelajak tadbirkori” dasturi ishga tushirilishi, kreditlar garovsiz 20 million so‘mgacha, 300 million so‘mgacha, 2 milliard so‘mgacha va 10 milliard so‘mgacha bosqichma-bosqich berilishi – yoshlarning o‘sish trayektoriyasini ham hisobga olayotganini bildiradi. Tadbirkorlikni endi boshlayotgan yoshlarning 30 foizi biznes ko‘nikmasi yetishmagani uchun qiyinchilikka uchrayotgani qayd etilgani esa, aynan shu bo‘g‘inni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatdi.

 

Global raqobat uchun zarur ko‘nikmalar – xorijiy til va xalqaro tajriba bo‘yicha tizimli yondashuv ko‘rinadi. Xorijiy til sertifikatiga ega yoshlar 600 mingdan oshgani, 72 mingta instruktor shakllangani, xususiy o‘quv markazlari soni 38 mingdan oshgani qayd etildi. O‘quv markazlari uyushmasini tashkil etish tashabbusi qo‘llab-quvvatlangani, uyushmaga a’zo markazlarga binosini ijaraga bergan tadbirkorlarni ayrim soliqlardan ozod etish hamda o‘qituvchilarni AQSh, Buyuk Britaniya, Singapur, Yaponiya kabi markazlarga stajirovkaga yuborish yo‘lga qo‘yilishi ham malaka va sifatni oshirishga qaratilgan.

 

Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish, volontyorlikni rag‘batlantirish va fuqarolik tashabbuslari qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishidagi tashabbuslar ham diqqatga molik. Birgina volontyorlik harakatini olaylik. Ko‘ngillilar faoliyati 5 karra ko‘payib, volontyorlar soni 100 mingdan oshgan. Tashabbusga ko‘ra, Yoshlar ishlari agentligi qoshida “Volontyorlikni qo‘llab-quvvatlash” jamg‘armasi tashkil etilib, unga har yili budjetdan 20 milliard so‘m, viloyatlardan 3 milliard so‘mdan ajratilishi, volontyorlik loyihalariga 100 million so‘mgacha grant berilishi belgilangani ijtimoiy, ekologik muammolarni hal etishda katta siljishlarga olib kelishiga ishonaman.

 

Tabiiyki, yoshlar siyosati faqat muvaffaqiyatli qatlam bilan ishlashdan iborat emas. Shu ma’noda “Ikkinchi imkon” loyihasining joriy etilishi jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan yoshlarni zamonaviy AT kasblar va xorijiy tillarga o‘qitish orqali ularni jamiyatga qayta integratsiya qilishni nazarda tutadi. Bu yondashuv o‘z-o‘zidan jazodan keyingi ijtimoiy moslashuvni tizimli darajaga olib chiqadi. Bu tizim muayyan hududlarda 1-iyundan, keyin barcha hududlarda joriy etilishi hech bir yosh e’tibordan chetda qoldirmaslik tamoyilining amaliy ifodasidir.

 

Zanjir mexanizmi shakllanmoqda

 

Yoshlar siyosatining bugungi bosqichida yana bir muhim o‘zgarish kuzatilmoqda. Endi masala faqat bandlikni ta’minlash, bir martalik yordamlar yoki kredit ajratish bilan cheklanmayapti. Tizim yoshni g‘oyadan amaldagi biznesgacha, ta’limdan bozorgacha kuzatib, kerak bo‘lsa, yetaklab boradigan mexanizmga aylanyapti.

 

Masalan, har bir hududda “Yoshlar biznes inkubatori” tashkil etilishi e’lon qilindi. Bu yerda yoshlar g‘oyani biznes modelga aylantirish, buxgalteriya yuritish, marketing, bank bilan ishlash, ichki va tashqi bozorlarga chiqish bo‘yicha kompleks xizmatlarni oladi. Statistik ma’lumotlar shuni ko‘rsatdiki, tadbirkorlikni endi boshlayotgan yoshlarning 30 foizi biznes ko‘nikmasi yetishmasligi sabab qiyinchilikka duch kelmoqda. Demak, moliya bilan bir qatorda bilim va malaka ham hal qiluvchi omil ekanini unutmaslik lozim. Ayni shu ma’noda 40 ming yoshni Harvard, Stenford kabi nufuzli oliy o‘quv yurtlari tajribasi asosida tadbirkorlikka o‘qitishga qaratilgan “Yangi avlod tadbirkorlari” dasturi ishga tushadi. Dastur doirasida eng yaxshi 1 000 nafar bitiruvchining loyihasiga 3 yil muddatga 200 million so‘mgacha 7 foizli ssuda ajratilishi biznes ta’limi va kapitalni birlashtirgan modelni shakllantiradi. Natijada jarayon uzluksizligi ta’minlanib, yosh tadbirkorlar uchun tez fursatlarda o‘z biznesini muvaffaqiyatli yo‘lga qo‘yish imkoni paydo bo‘ladi.

 

Bunday intensiv natija beruvchi yondashuv kelajakda insoniy resurslar defitsiti paydo bo‘lmasligiga ham sabab bo‘lishi mumkin. Zero yosh biznes egalari qanchalik tez o‘z faoliyatini izga solsa va kapitalini rivojlantirsa, mehnat bozori uchun shunchalik yaxshi bo‘ladi.

 

Yoki bo‘lmasa, startaplar misolida ham xuddi shunday jarayonni ko‘ramiz. Yoshlarimizning 63 ta startapi AQSh, Janubiy Koreya, Buyuk Britaniya va BAA bozorlariga chiqqani tasodif emas. Yosh tadbirkorlar bugun mamlakatdagi biznes vakillarining 35 foizini tashkil etyapti. Shu yil 11-fevral kuni qabul qilingan “Startaplarni qo‘llab-quvvatlashning kompleks ekotizimini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaror bu jarayonni tizimli bosqichga olib chiqadi. Hozirga qadar shakllangan startap muhitini endi tizimlashtirish vazifasi qo‘yildi: g‘oyani aniqlashdan tortib, mahsulot yaratish, moliyalashtirish va global bozorga olib chiqishgacha bo‘lgan bosqichlar aniq mexanizmlar bilan mustahkamlandi. Keyingi besh yilda minglab startaplarni yaratish, yuzlab loyihalarni millionlab dollar qiymatiga yetkazish, o‘n minglab yangi ish o‘rinlarini ochish maqsadi belgilandi. O‘tgan yili O‘zbekiston ilk bor “Global Startup Ecosystem Index” reytingida eng yaxshi 100 ta startap ekotizimi qatoriga kirgani, ekotizim o‘sish sur’ati 132 foizdan oshgani, umumiy qiymati 3,9 milliard dollarga yetgani bejiz emas. Bu ko‘rsatkichlar yoshlar tashabbuslari iqtisodiyotning barqaror yo‘nalishiga aylanayotganini anglatadi.

 

Biz kelajakka qadam qo‘ydik!

 

Sport – eng shafqatsiz va katta raqobat maydoni. U yerda baho subyektiv bo‘lmaydi, natija bilan o‘lchanadi. So‘nggi yillarda yosh sportchilarimiz 720 ta oltin, 671 ta kumush va 854 ta bronza medali sohibi bo‘lgani bizga shunday ishonch beradi: yoshlar jahon arenasida o‘z o‘rnini topyapti va bu o‘rinlar kun sayin ortib borayotir.

 

O‘zbekistonning Yoshlar taraqqiyoti global indeksida eng tez sur’atlarda rivojlanayotgan davlat sifatida e’tirof etilishi bejiz emas. Bu xalqaro maydonda berilgan haqiqiy baho. Joriy yilda Toshkentda Jahon yoshlarining tinchlik sari harakati bosh qarorgohining tashkil etilishi, Samarqandda Yoshlar parlamenti a’zolarining 12-global konferensiyasi, “Take Off” xalqaro startap sammiti va 46-jahon shaxmat olimpiadasining o‘tkazilishi ham shu global integratsiyaning davomi hisoblanadi.

 

Aytish kerakki, so‘nggi yillarda yoshlar bilan ishlashda individual yondashuv shakllandi. Birgina misol, o‘tgan 2025-yilda 9,3 million “yoshlar balansi” tuzilib, har bir yoshning ehtiyoji, qiziqishi va muammosi bo‘yicha manzilli ishlash yo‘lga qo‘yildi. 51 455 nafar tarbiyasi og‘ir yosh 4 155 nafar mas’ul xodimga biriktirildi va 48 747 nafari sog‘lom hayotga qaytarildi. Yoshlar jinoyatchiligining 17 foizga kamaygani, 4 388 ta mahalla “yoshlar jinoyatchiligidan xoli hudud”ga aylangani iqtisodiy o‘sish bilan bir qatorda ijtimoiy barqarorlik ham mustahkamlanayotganini anglatadi.

 

Ma’naviy yo‘nalishdagi islohotlardan ham katta samaralar kutilyapti. “Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish” jamg‘armasi orqali yozuvchiga oyiga 20 million so‘m ijodiy haq to‘lash, eng faol kitobxon o‘quvchini 10 million so‘m bilan rag‘batlantirish yoki oyiga 10 mingdan ortiq kitob sotgan tadbirkorga 1 milliard so‘mgacha 7 foizli ssuda berish juda katta rag‘bat mexanizmini yaratadi.

 

Endi asosiy vazifa e’lon qilingan tashabbuslarni joylarda to‘liq ishlaydigan tizimga aylantirishdir. Ishonch bilan ayta olamanki, yoshlar davlat siyosatining markazida turishi shunchaki ruhlantiruvchi shior emas, aniq mexanizmlar bilan mustahkamlanayotgan amaliy haqiqatdir.

 

Alisher SA’DULLAYEV,

O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi direktori, senator

 

“Yangi O‘zbekiston” gazetasining 2026-yil 5-martdagi 44-sonidan