Xorazm viloyati Hazorasp tumani hokimligi

2025 йилнинг 10 декабрь куни Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Нақдсиз ҳисоб-китобларни оммалаштириш ва яширин иқтисодиёт улушини қисқартиришга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” тўғрисидаги ПФ-246-сонли Фармони қабул қилинди.

Фармондан кўзланган асосий мақсадлар: 2030 йилга қадар ялпи ички маҳсулотга нисбатан кузатилмайдиган иқтисодиёт улушини 1,3 бараварга қисқартириш;

савдо ва хизмат кўрсатиш соҳаларида аҳоли томонидан тўловларни нақд пулсиз амалга ошириш улушини 75 фоизга етказиш;

иқтисодиётнинг расмий секторида банд аҳолининг жами иқтисодий фаол аҳолига нисбатан улушини 64 фоизга етказиш;

Иқтисодий эркинлик индекси ва Коррупцияни идрок қилиш индексида Ўзбекистон Республикасининг ўрни камида 30 поғонага кўтарилишига эришишдан иборатдир.

Фармон ижросини таъминлаш мақсадида жорий йилнинг 1 апрелдан бошлаб қуйидагилар учун тўловлар фақатгина банк карталари ёки электрон тўлов тизимлари орқали амалга оширилиб килинмоқда:

1. Давлат органлари томонидан кўрсатиладиган хизматлар;

2. Электр энергияси, табиий газ, ичимлик сувидан фойдаланганлик учун тўловлар;

3. Алкоголь ва тамаки маҳсулотлари;

4. Транспорт воситаларига ёқилғи қуйиш шохобчалари орқали аҳолига нефть-газ маҳсулотларини сотиш ва электрда ҳаракатланадиган транспорт воситаларини зарядлаш бўйича хизматлар;

5. Қиймати 25 миллион сўмдан ошадиган товар ва хизматлар;

6. Кўчмас мулк объектлари, ишлаб чиқарилганига ўн йилдан ошмаган M, N, O ва G тоифага кирувчи транспорт воситалари ҳамда махсус автотранспорт воситаларини сотиш ва сотиб олиш.

Мазкур мақола оркали биз бевосита нотариат сохасига оид юқоридаги норматив-ҳуқуқий хужжатнинг 6-бандига тўҳталиб, унинг мазмун-моҳиятини  кенгроқ ёритиб беришни олдимизга мақсад қилиб қўйдик.  

Аввало, олди-сотди шартномалари бўйича сотувчи ва харидор ўртасидаги ҳисоб-китоблар банк ва нотариал органларнинг ахборот тизимлари ўртасидаги маълумот алмашинуви орқали амалга оширилиши таъминланиб, республикамизда фаолият юритувчи барча тижорат банклари билан нотариал идораларнинг “Нотариус” автоматлаштирилган ахборот тизими интеграция қилиниб, эскроу хисоб рақами очиб, тўловларни нақд пулсиз амалга ошириш тартиби жорий қилинди.

Энди қайси холатларда кўчмас мулк объектлари (турар ва нотурар бино-иншоотлар), ишлаб чиқарилганига ўн йилдан ошмаган M, N, O ва G тоифага кирувчи транспорт воситалари ҳамда махсус автотранспорт воситаларини олди-сотди қилиш билан боғлиқ битимлар нотариал тасдиқланганда эскроу хисоб рақами (яъни тўловларни нақд пулсиз) орқали амалга ошириш лозимлиги ва қайси холатларда эскроу хисоб рақами очиш талаб қилинмаслигига ойдинлик киритиб олишимиз лозим.

Иккала тараф ҳам жисмоний шахс бўлиб олди-сотди шартномаси мулкни қийматини тўлиқ тўлаш ёки бўлиб-бўлиб тўлаш (тўлов мажбуриятини кечиктириш) шарти асосида амалга оширилганда мажбурий равишда эскроу хисоб рақами очилиши шарт. Бунда бошланғич тўлов мавжуд бўлмаган (яъни бошланғич тўлов ноль бўлган) ҳолатда олди-сотди шартномасини тасдиқлаш мустасно.

Кредит асосида олди-сотди шартномаларини тасдиқлашда,

Юридик шахслар ўртасида олди-сотди шартномаларини тасдиқлашда,

Кўчмас мулк (турар ва нотурар бино-иншоотлар) қурилишига улуш киритиш тўғрисидаги шартномаларни (қурилишга инвестиция (пул тулаш) киритиш) асосида олди-сотди шартномаларини тасдиқлашда,

Ишлаб чиқарилганига 10 (ун) йилдан ошган транспорт воситалари (автотранспорт воситалари ва қишлоқ хўжалиги техникалари) ва барча турдаги мототранспорт (мотоцикл, электромотоцикл, мопедва скутер) воситалари, қайиқ, катамаран ва кемалар олди-сотди шартномаларини тасдиқлашда эскроу хисоб рақами (яъни тўловларни нақд пулсиз) орқали амалга ошириш талаб этилмайди.

Зафарбек Тожиев

Ҳазорасп туманида хусусий амалиёт билан шуғулланувчи нотариус.