1. Техник хавфсизлик ва жиҳозлар (Texnik xavfsizlik)

• Texnik qurilma: Xavfli ishlab chiqarish obyektida qo‘llaniladigan mashinalar, texnologik uskunalar, tizimlar ва apparatlar.

• Bosim ostida ishlovchi idishlar: Ichki bosimi 0,07 MPa dan yuqori bo‘lgan germetik sig‘imlar (qozonlar, ballonlar, avtoklavlar).

• Yuk ko‘tarish mexanizmlari: Kranlar, liftlar, yuk ko‘targichlar va ularning yordamchi qismlari.

• Nazorat-o‘lchov asboblari (NO‘A): Texnologik jarayon parametrlarini (bosim, harorat, sarf) masofadan turib kuzatish va boshqarish vositalari.

• Blokirovka tizimi: Qurilmaning xavfli rejimga o‘tishini yoki noto‘g‘ri harakatlanishini avtomatik ravishda to‘xtatuvchi himoya qurilmasi.

2. Monitoring ва Таҳлил (Monitoring va tahlil)

• Monitoring: Xavfli obyektning holatini muntazam kuzatish, ma'lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish tizimi.

• Ehtimollik tahlili (Ehtimoliy xavf): Muayyan vaqt ichida avariya yuz berish imkoniyatini matematik va statistik usullar bilan hisoblash.

• Zarar darajasi: Avariya natijasida inson salomatligiga, mol-mulkka yoki atrof-muhitga yetkazilgan moddiy va ma’naviy zarar miqdori.

• Sanoat xavfsizligi auditi: Korxonaning xavfsizlik tizimi samaradorligini tekshirish va baholash jarayoni.

3. Фавқулодда вазиятлар (Favqulodda vaziyatlar)

• Avariya-qutqaruv ishlari: Avariya yuz berganda odamlarni qutqarish ва moddiy boyliklarni muhofaza qilishga qaratilgan harakatlar.

• Evakuatsiya rejasi: Xavf tug‘ilganda xodimlarning xavfsiz hududga chiqib ketish tartibini belgilovchi sxema va yo‘riqnoma.

• Signalizatsiya: Xavfli holat yuzaga kelgani haqida ovozli yoki yorug‘lik orqali beriladigan ogohlantirish.

• Zaharli moddalar tarqalishi: Gaz yoki suyuqlik shaklidagi zaharli birikmalarning germetiklik buzilishi natijasida havoga yoki tuproqqa chiqishi.

4. Меъёрий ва ҳуқуқий атамалар (Me'yoriy va huquqiy atamalar)

• Ruxsatnoma (Litsenziya): Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini loyihalash, qurish ёки ishlatish uchun beriladigan maxsus huquqiy hujjat.

• Yo‘riqnoma (Instruktaj): Xodimlarga ish joyida xavfsiz mehnat qilish usullarini o‘rgatish jarayoni (kirish, birlamchi, davriy).

• Sertifikatlashtirish: Texnik qurilmalarning belgilangan xavfsizlik standartlariga muvofiqligini tasdiqlash.

• Mehnat muhofazasi: Ish jarayonida insonning hayoti va sog‘lig‘ini saqlashga qaratilgan huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy va texnik choralar majmuasi.

5. Саноат санитарияси ва гигиенаси (Sanoat sanitariyasi)

• Kasb kasalligi: Ishlab chiqarishdagi zararli omillarning uzoq vaqt ta’sir qilishi natijasida kelib chiqadigan kasallik.

• Ruxsat etilgan chegara konsentratsiyasi (RECHK): Ish hududi havosidagi zararli moddalarning inson salomatligiga zarar yetkazmaydigan maksimal miqdori.

• Vibratsiya va shovqin: Ishlab chiqarish uskunalari tomonidan hosil qilinadigan, inson asab tizimiga zararli ta’sir ko‘rsatuvchi mexanik tebranishlar.