Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги

Ўзбекистонда сув хўжалигини модернизация қилиш, сув ресурсларини интеграциялашган асосда бошқариш, сувдан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, рақамли технологиялар ва инновацион ечимларни кенг жорий этиш, шунингдек, иқлим ўзгариши оқибатларига мослашишга қаратилган тизимли ислоҳотлар амалга оширилмоқда.

Бу йўналишдаги ишларнинг ҳуқуқий ва стратегик асослари ҳам изчил мустаҳкамланмоқда. Ўзбекистон Республикаси сув хўжалигини ривожлантиришнинг 2020–2030 йилларга мўлжалланган концепцияси, “Ўзбекистон – 2030” стратегияси ҳамда Ўзбекистон Республикасида сув ресурсларини бошқариш ва ирригация секторини ривожлантиришнинг 2025–2028 йилларга мўлжалланган дастури соҳадаги устувор вазифаларни белгилаб берди.

Президентимизнинг 2026 йил 16 февралдаги “Маҳаллани ривожлантириш ва жамиятни юксалтириш” йилида устувор йўналишлар бўйича ислоҳотлар дастурлари ва “Ўзбекистон – 2030” стратегиясини амалга ошириш бўйича давлат дастури тўғрисида”ги ПФ–22-сон Фармонида ҳам сув хўжалиги тизими олдига муҳим вазифалар қўйилган.

Ушбу вазифалар ижросини тизимли ташкил этиш мақсадида Сув хўжалиги вазирлигида тегишли ишчи гуруҳ тузилиб, “Йўл харитаси” тасдиқланган. Белгиланган мақсадли кўрсаткичлар ижроси доимий назоратга олинган бўлиб, амалга оширилган ишлар ҳар чорак якуни бўйича вазирлик Ҳайъати йиғилишларида муҳокама қилиб борилмоқда.

Амалий натижалар ҳам салмоқли. Жорий йилнинг январь–сентябрь ойларида сув тежовчи технологияларни жорий этиш учун жами 1 триллион 344 миллиард сўм маблағ ажратилди. Натижада 640,2 минг гектар майдонда сув тежовчи технологиялар татбиқ этилди. Жумладан, 138,4 минг гектарда томчилатиб, 26,7 минг гектарда ёмғирлатиб, 107,4 минг гектарда дискрет ва эгилувчан қувурлар орқали суғориш технологиялари жорий қилинди. Яна 64,8 минг гектарда эгатга плёнка тўшаб суғориш усули қўлланилди, 303 минг гектар ер майдони лазерли текисланди.

Сув хўжалиги инфратузилмасини янгилаш борасида ҳам кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан 308 та лойиҳа доирасида 1 триллион 482 миллиард сўм ўзлаштирилди. Ушбу маблағлар эвазига 20 километр лоток тармоғи ва 33 километр ёпиқ суғориш қувури реконструкция қилинди, 29 та гидротехника иншоотида қурилиш ва реконструкция ишлари амалга оширилди. Шунингдек, жами 744 километр канал, жумладан, Давлат бюджети ҳисобидан 730 километр ҳамда Ҳукумат кафолати остидаги кредитлар ҳисобига 14 километр канал бетонлаштирилди.

Ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилашда очиқ коллектор-дренаж тармоқларини ёпиқ тизимга ўтказиш алоҳида аҳамият касб этади. Шу мақсадда Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятларда 2026–2028 йилларда 10 минг километр очиқ дренаж ва коллектор тармоқларини ёпиқ-ётиқ дренаж тизимига ўтказиш дастури ишлаб чиқилган. Жорий йилнинг ўзида 1 350 километр тармоқни ёпиқ тизимга ўтказиш режалаштирилган. Бу ишлар биринчи навбатда Қашқадарё, Сурхондарё, Бухоро ва Хоразм вилоятларида амалга оширилади. Айни пайтда Андижон вилоятининг Балиқчи туманида 39 километрдан зиёд очиқ коллектор тармоғи ёпиқ тизимга ўтказилди.

Эришилаётган энг муҳим натижалардан бири — сув тежамкорлигининг изчил оширилаётганидир. 2026 йил суғориш мавсуми учун республика бўйича иқтисодиёт тармоқларига жами 32 миллиард 652 миллион куб метр, шундан суғориш тадбирлари учун 29 миллиард 406 миллион куб метр сув олиш лимити ажратилган. Жорий йилнинг 1 сентябрь ҳолатига 10 миллиард 807 миллион куб метр сув ресурслари етказиб берилган.

Вазирлик томонидан 2026 йил давомида республика бўйича сув ресурсларидан самарали фойдаланиш ҳисобига 11 миллиард куб метр сувни иқтисод қилиш юзасидан амалий чора-тадбирлар дастури ишлаб чиқилиб, тасдиқланди.

Дастурга мувофиқ, сув тежовчи технологияларни жорий қилиш ва ерларни лазерли текислаш ҳисобидан 5 миллиард куб метр, ирригация тармоқларида таъмирлаш-тиклаш ва бетонлаш ишларини амалга ошириш ҳисобидан 3 миллиард 279 миллион куб метр, соҳада рақамли технологияларни жорий этиш ҳисобидан 707 миллион куб метр, кам сув талаб қиладиган экинлар улушини кўпайтириш ва экин майдонларида қўшимча агротехник тадбирларни амалга ошириш орқали 2 миллиард 14 миллион куб метр сувни иқтисод қилиш режалаштирилган.

Амалга оширилган чора-тадбирлар натижасида Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятларда 2026 йилнинг январь–август ойларида жами 9 миллиард 457 миллион куб метр сув тежалишига эришилди. Жумладан:

• сув тежовчи технологияларни жорий қилиш ва ерларни лазерли текислаш орқали — 4 миллиард 565 миллион куб метр;
• ирригация тармоқларида таъмирлаш-тиклаш ва бетонлаш ишлари орқали — 2 миллиард 663 миллион куб метр;
• рақамли технологияларни жорий қилиш орқали — 545 миллион куб метр;
• кам сув талаб қиладиган экинлар улушини кўпайтириш ва экин майдонларида қўшимча агротехник тадбирларни амалга ошириш ҳисобидан — 1 миллиард 684 миллион куб метр сув тежалди.

Бугун сув хўжалигида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг мазмун-моҳияти фақат каналларни бетонлаштириш ёки янги технологияларни жорий этиш билангина чекланмайди. Асосий мақсад — сувнинг ҳар бир куб метрини аниқ ҳисобга оладиган, уни манбадан истеъмолчигача самарали бошқарадиган, замонавий технологиялар, аниқ ҳисоб-китоб ва илмий ёндашувларга таянган барқарор тизимни шакллантиришдир.

Сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш қишлоқ хўжалиги самарадорлигини ошириш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, экологик барқарорликни мустаҳкамлаш ва аҳоли фаровонлигини юксалтиришнинг муҳим шартидир. Шу маънода, сув хўжалигида амалга оширилаётган ҳар бир лойиҳа, тежалган ҳар бир куб метр сув мамлакатимизнинг эртанги тараққиёти ва сув хавфсизлигини таъминлашга қўшилган амалий ҳиссадир.

Дилшоджон Ходжиахмедов,
Сув хўжалиги вазирининг маслаҳатчиси — Стратегик режалаштириш ва ахборот-таҳлил бўлими бошлиғи