Vazirlar Mahkamasi huzuridagi elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi

Millat taraqqiyotini orzu qilgan ziyolilar
XX asr boshlarida Turkistonda shakllangan jadidchilik harakati xalqni ma’rifatli qilish, zamonaviy ilm-fan yutuqlarini egallash, milliy matbuot, adabiyot, teatr va ta’limni rivojlantirishga qaratilgan ulkan ma’rifiy harakat edi.
Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdurauf Fitrat, Abdulla Qodiriy, Cho‘lpon va boshqa ko‘plab ma’rifatparvarlar xalqni ilm-ma’rifatga chorlab, milliy o‘zlikni anglash, zamonaviy ta’limni yo‘lga qo‘yish va yurt taraqqiyotiga erishish uchun fidokorona mehnat qildilar.
Ular yangi usuldagi maktablar tashkil etdilar, darslik va qo‘llanmalar yaratdilar, gazeta va jurnallar nashr etdilar, adabiyot va san’at orqali jamiyatni uyg‘otishga intildilar. Bu harakatning asosiy maqsadi xalqni jaholatdan chiqarish, bilimli va tafakkurli avlodni tarbiyalash hamda Vatan ravnaqiga xizmat qilish edi.
Qatag‘on yillarining og‘ir oqibatlari
Mustabid sovet tuzumi davrida milliy ziyolilar, davlat va jamoat arboblari, din ulamolari, ilm-fan, adabiyot va madaniyat vakillariga nisbatan tazyiqlar kuchaydi. Ayniqsa, 1930-yillarda siyosiy qatag‘onlar avj olib, ko‘plab vatandoshlarimiz asossiz ravishda “xalq dushmani”, “millatchi” yoki “aksilinqilobchi” kabi ayblovlar bilan qamoqqa olindi.
Ularning ayrimlari otib tashlandi, boshqalari uzoq muddatlarga qamoq va surgunga hukm qilindi. Natijada xalqimiz o‘z davrining ko‘plab bilimli, tashabbuskor va vatanparvar farzandlaridan judo bo‘ldi.
Abdulla Qodiriy o‘zbek romanchiligiga asos solib, “O‘tkan kunlar” va “Mehrobdan chayon” kabi asarlari bilan milliy adabiyotimiz tarixida o‘chmas iz qoldirdi. Abdurauf Fitrat adabiyot, tilshunoslik, musiqa, tarix va ta’lim sohalarida samarali faoliyat yuritdi. Abdulhamid Cho‘lpon she’riyat va nasr orqali xalqning orzu-intilishlari, erk va ma’rifat g‘oyalarini tarannum etdi.
Ularning taqdiri bir-biridan farq qilsa-da, hayotlarini birlashtirib turuvchi umumiy maqsad bor edi — xalqni ma’rifatli ko‘rish, milliy taraqqiyotga erishish va Vatan kelajagiga xizmat qilish.
Tarixiy adolatning tiklanishi
Mustaqillik yillarida qatag‘on qurbonlarining nomlarini tiklash, ularning hayoti va ilmiy-ijodiy merosini o‘rganish, yosh avlodga yetkazish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirildi.
Qatag‘on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish maqsadida yodgorlik majmualari va muzeylar tashkil etildi, tarixiy hujjatlar o‘rganildi, kitoblar va ilmiy tadqiqotlar nashr qilindi. Ilgari nomi va ijodi taqiqlangan ko‘plab adib va ma’rifatparvarlarning asarlari xalqimizga qaytarildi.
Mamlakatimizda 31 avgust — Qatag‘on qurbonlarini yod etish kuni sifatida nishonlanishi ham ajdodlar xotirasiga bo‘lgan yuksak ehtirom ifodasidir.
Bugun qatag‘on qurbonlarining hayoti va faoliyatini chuqur o‘rganish nafaqat tarixiy adolatni qaror toptirish, balki yosh avlodni vatanparvarlik, milliy o‘zlikni anglash, ilm-ma’rifatga intilish va mustaqillik qadriga yetish ruhida tarbiyalashda ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Ularning orzu-maqsadlari bugun ham qadrli
Jadid ma’rifatparvarlari va qatag‘on qurbonlari o‘z davrida xalqning taraqqiyotini eng avvalo ilm-fan, sifatli ta’lim, zamonaviy tafakkur va milliy o‘zlikni anglash bilan bog‘lagan edilar.
Ularning “millatni ilm bilan yuksaltirish” g‘oyasi bugun ham o‘z ahamiyatini yo‘qotgani yo‘q. Zero, Yangi O‘zbekistonni barpo etish, bilimli va vatanparvar avlodni tarbiyalash, ilm-fan va innovatsiyalarni rivojlantirish yo‘lidagi sa’y-harakatlarimizda ma’rifatparvar ajdodlarimizning hayoti va merosi biz uchun muhim ibrat maktabi bo‘lib xizmat qiladi.
Qatag‘on qurbonlarini xotirlash — bu faqat o‘tmishni yodga olish emas. Bu xalqimiz ozodligi, milliy o‘zligi va ma’rifati yo‘lida kurashgan ajdodlar oldidagi ma’naviy burchimizni ado etish, ularning orzu va maqsadlarini kelajak avlodlarga yetkazish demakdir.
Ularning jasorati, ma’rifati va Vatanga sadoqati xalqimiz xotirasida mangu yashaydi.