O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligi

Toshkent shahrida “O‘zbekiston Respublikasida integratsiyalashgan AES loyihasini amalga oshirish uchun O‘zbekiston kompaniyalari bilan qo‘shma korxonalar tashkil etish” mavzusiga bag‘ishlangan keng ko‘lamli sohaviy anjuman bo‘lib o‘tdi.

Tadbirda “O‘zatom” agentligi, ushbu yo‘nalishga mas’ul davlat tuzilmalari hamda O‘zbekistonning yetakchi kompaniyalari vakillari, shuningdek, “Rosatom” davlat korporatsiyasining Injiniring divizioni, Atom sanoati qurilish majmuasi tashkilotlari uyushmasi mutaxassislari hamda atom stansiyalari qurilishiga jalb etilgan Rossiyaning eng ilg‘or korxonalari rahbarlari ishtirok etdi. Ushbu anjuman mintaqadagi eng yirik va strategik energetika loyihalaridan biri doirasida texnologik hamkorlikni yanada chuqurlashtirish hamda mahalliylashtirish ko‘lamini tubdan oshirish bo‘yicha amaliy qadamlarni belgilab beruvchi muhim muloqot maydoniga aylandi.

Anjumanning rasmiy ochilish marosimi “O‘zbekistonda atom loyihasini birgalikda amalga oshirish: texnologiyalar sinergiyasi, mahalliylashtirish va milliy kadrlar salohiyatini rivojlantirish” mavzusidagi muhokama bilan boshlandi. “O‘zatom” agentligi rahbari o‘rinbosari Shahzod Alirizayev o‘z nutqida, VVER-1000 reaktorlari negizidagi katta quvvatli hamda RITM-200N reaktorlariga ega kichik quvvatli energobloklarni o‘zida mujassam etgan dunyodagi ilk integratsiyalashgan AES loyihasini muvaffaqiyatli amalga oshirishda tomonlarning amaliy va hamjihatlikdagi hamkorligi hayotiy ahamiyatga ega ekanini alohida ta’kidladi. Stansiyaning bunday noyob formati o‘zaro tajriba va salohiyatni karrali ravishda kuchaytirish hamda O‘zbekiston hududida xususiy sanoat-ishlab chiqarish bazasini shakllantirish uchun mislsiz imkoniyatlar eshigini ochadi.

Ochilish marosimidan so‘ng ishtirokchilar tadbirning asosiy amaliy qismiga o‘tdilar. Birinchi sessiyada rossiyalik mutaxassislar va O‘zbekiston tomoni vakillari zamonaviy atom stansiyalarini barpo etishning ilg‘or konseptual yondashuvlariga e’tibor qaratdilar. Unda qurilish usullarini modernizatsiya qilish, jumladan, tizimli yondashuv va blokli montaj uslubiyotini joriy etish, shuningdek, yetakchi materialshunoslik tashkilotlari hamda uskunalar ishlab chiqaruvchilarning loyihalarni yuqori texnologik yechimlar bilan ta’minlash imkoniyatlari atroflicha muhokama qilindi. Mahalliy korxonalarning ushbu jarayonlarda faol ishtirok etishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish bilan bir qatorda, ish samaradorligi va xavfsizligini kafolatlovchi zaxira elektr ta’minoti tizimlari, yordamchi issiqlik energetikasi hamda boshqa o‘ta muhim infratuzilmaviy unsurlarga alohida urg‘u berildi.

Ushbu texnik muhokamalar mahalliylashtirish, ilg‘or texnologiyalar transferi va istiqbolli qo‘shma korxonalar tashkil etish masalalariga ulanib ketdi. Rossiya kompaniyalari vakillari o‘zbekistonlik hamkorlar bilan birgalikda avtomatlashtirilgan boshqaruv va radiatsiyaviy nazorat tizimlari, maxsus ventilyatsiya va gazni tozalash qurilmalari, polimer quvurlar, energiya tejamkor izolyatsiya materiallari, beton uchun maxsus kimyoviy qo‘shimchalar hamda qurilish-montaj bazasi uchun tez tiklanadigan konstruksiyalarni ishlab chiqarish sohasida o‘zaro tajriba almashdilar. Ishlab chiqarish quvvatlarini bevosita O‘zbekiston zaminida joylashtirish va qo‘shma korxonalar tarmog‘ini kengaytirish nafaqat mahalliylashtirish bo‘yicha maqsadli ko‘rsatkichlarni so‘zsiz bajarish, balki mamlakat atom energetikasining kelajagi uchun uzoq muddatli kadrlar va sanoat salohiyatini poydevor sifatida shakllantirish imkonini berishi anjumanning bosh g‘oyasi sifatida e’tirof etildi.

Kooperatsiya birjasi shaklida tashkil etilgan yakuniy B2B-sessiya ushbu samarali muloqotlarning mantiqiy va amaliy davomiga aylandi. Unda Rossiya va O‘zbekiston ishbilarmon doiralari to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zaro manfaatli takliflar almashdilar hamda shunchaki tayyor mahsulot yetkazib berish bilan cheklanib qolmay, balki yuqori texnologik qo‘shma ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish, malakali mutaxassislarni tayyorlash va turdosh tarmoqlarni majmuali rivojlantirishni qamrab oluvchi kooperatsiyani chuqurlashtirishga tayyor ekanliklarini qat’iy tasdiqladilar.

“Integratsiyalashgan AES loyihasini amalga oshirish — bu shunchaki ulkan energetika obyektini qurish degani emas. Bu O‘zbekiston uchun shaxsiy yuqori texnologik bazasini poydevordan shakllantirish, ilg‘or jahon tajribasini jalb etish va yangi avlod muhandis-mutaxassislarini yetishtirish uchun strategik imkoniyatlar maydonidir. Rossiyalik hamkorlar bilan tuziladigan qo‘shma korxonalar ushbu katta maqsadlarga erishish va ikki tomonlama strategik hamkorlikni yanada mustahkamlashning asosiy drayveriga aylanadi”, — deb ta’kidladi Shahzod Alirizayev.

Bo‘lib o‘tgan ushbu nufuzli anjuman O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan energetika va sanoatlashtirish sohasida izchil hamda uzoqni ko‘zlab amalga oshirilayotgan tub islohotlar strategiyasiga to‘la hamohangdir. Davlat rahbari mamlakatning barqaror va mustaqil rivojlanishi uchun tinchlik maqsadlaridagi atom energiyasining strategik ahamiyatini bir necha bor yuqori minbarlardan turib ta’kidlagan. Xususan, birinchi energoblok qurilishiga start berish chog‘ida mamlakat rahbari gap shunchaki navbatdagi infratuzilma loyihasi haqida emas, balki O‘zbekistonning texnologik, sanoat va ilmiy yuksalishida mutlaqo yangi intellektual bosqich boshlanayotgani haqida borayotganini qayd etgan edi.

Ushbu konseptual yondashuvlar AES loyihasida mahalliy mahsulotlar va xizmatlar ulushini kamida 30 foizga yetkazish hamda Jizzax viloyatining Forish tumanida stansiyani to‘liq mahalliylashtirilgan materiallar hamda uskunalar bilan uzluksiz ta’minlashga xizmat qiladigan maxsus sanoat zonasini tashkil etish bo‘yicha belgilangan davlat topshiriqlarida o‘zining amaliy aksini topgan. Shu nuqtayi nazardan, anjumanda erishilgan muhim kelishuvlar va o‘rnatilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalar alohida qimmatga ega: ular Jizzax viloyatidagi AES loyihasini hududiy sanoat o‘sishi, minglab yuqori daromadli yangi ish o‘rinlari yaratilishi hamda pirovardida mamlakatimizning energetika xavfsizligini mustahkamlovchi qudratli katalizatorga aylantirishga xizmat qiladi.