O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligi

Bugun, 2026-yil 24-mart kuni Toshkent shahrida va Jizzax viloyatining Forish tumanidagi bo‘lajak AES qurilish maydonchasida bo‘lib o‘tgan tantanali tadbirlar doirasida strategik hamkorlikka oid muhim hujjatlar imzolandi hamda dastlabki beton ishlariga rasman start berildi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasini rivojlantirish agentligi (“O‘zatom” agentligi) va “Rosatom” atom energiyasi bo‘yicha davlat korporatsiyasi o‘rtasida atom va unga yondosh sohalardagi hamkorlik bo`yicha Yo‘l xaritasi, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida integratsiyalashgan atom elektr stansiyasini qurish bo‘yicha Shartnomaga doir Kelishuv imzolandi. Hujjatni “O‘zatom” agentligi direktori Azim Axmedxadjayev va “Rosatom” davlat korporatsiyasi bosh direktori Aleksey Lixachyov imzoladilar.

Yo‘l xaritasi o‘zaro hamkorlikning asosiy yo‘nalishlarini qamrab oladi: AES qurilishi loyihasini amalga oshirish bosqichlari, yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, atom energetikasining jamoatchilik tomonidan qabul qilinishini ta’minlash, bo‘lajak atomchilar shaharchasi infratuzilmasini yaratish va sohani kompleks rivojlantirish. Yo‘l xaritasining imzolanishi O‘zbekiston va Rossiyaning atom energetikasi sohasidagi hamkorligi keng qamrovli xarakterga ega ekanini tasdiqlaydi. Bu hamkorlik mamlakat iqtisodiyoti va ijtimoiy hayotining turli sohalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.

Shuning bilan birgalikda Jizzax viloyati Forish tumanidagi AES qurilish maydonchasida RITM-200N reaktoriga ega kam quvvatli atom elektr stansiyasi energoblokini barpo etish doirasida dastlabki beton ishlarini boshlashga bag‘ishlangan marosim boshlandi.

Marosimni O‘zbekiston Respublikasida AES qurilishi direksiya direktori Abdijamil Kalmuratov va “Atomstroyeksport” AJ vitse-prezidenti – O‘zbekistonda AES qurilishi loyihasi direktori (“Rosatom” davlat korporatsiyasining muhandislik divizioni) Pavel Bezrukov tantanali ravishda ochib berdilar.

Hozirgi vaqtda reaktor binosi ostiga beton asos tayyorlash ishlari amalga oshirilmoqda. Ushbu bosqichni 2026-yil aprel oyida yakunlash rejalashtirilgan. Jami 900 m³ ga yaqin beton qorishmasi yotqiziladi. Ishlar yakunida reaktor binosi poydevori uchun gidroizolyatsiya va yerga ulash tizimiga ega asos tayyorlanadi.

Shuningdek, stansiyaning yangilangan konfiguratsiyasini tasdiqlovchi kontraktga doir bitim imzolandi:

• 3+ avlodiga mansub VVER-1000 reaktorlariga ega ikkita energoblok;

• RITM-200N reaktorlariga ega ikkita energoblok (har biri 55 MVt).

Stansiya to‘liq quvvat bilan ishga tushgach, yiliga qariyb 15,4 mlrd kVt·soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi — bu O‘zbekistondagi umumiy elektr energiyasi iste’molining 15 foizidan ortig‘ini tashkil etadi.

Bu ishlar loyihaning ishonch bilan amalga oshirilayotganini va yaqin kelajakda mustaqil O‘zbekiston tarixidagi eng yirik energetika loyihasini jismonan barpo etishning faol bosqichiga o‘tilishini anglatadi.

Keng ko‘lamli qurilish sari asosiy qadam

“AES qurilishi direksiyasi” davlat korxonasi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qo‘mitasining RITM-200N reaktor qurilmalariga ega ikkita AES energoblogini joylashtirish maydonidan foydalanis uchun ruxsatnoma olinishi O‘zbekiston Respublikasida atom elektr stansiyasini qurishga tayyorgarlikning muhim bosqichi bo‘ldi.

Ekspertiza faol tektonik yoriqlar, yuqori seysmiklik zonalari yoki jadal karst hosil bo‘lish hududlari kabi AESning reaktor qurilmalariga ega ikkita energoblogini joylashtirishni taqiqlovchi omillar mavjud emasligini tasdiqladi. Ijobiy xulosa tanlangan maydonchaning yadroviy va radiatsiyaviy xavfsizlik talablariga, ekologik me’yorlar hamda texnik standartlarga to‘liq mos kelishini namoyon etadi. Ushbu hujjat maydonchadan foydalanish uchun asosiy hujjat bo‘lib, har qanday AESning hayotiy siklidagi eng muhim bosqichlardan biri hisoblanadi.

 U loyihaning barcha bosqichlarida maksimal xavfsizlikni ta’minlagan holda, batafsil loyihalashtirish, muhandislik-tayyorgarlik va qurilishning keyingi bosqichlari bo‘yicha ishlarni davom ettirish imkonini beradi.

"Bugun O‘zbekiston kelajagi uchun yana bir muhim kun - biz zamonaviy atom energiyasini yaratish bo‘yicha milliy dasturni amalga oshirishda hal qiluvchi qadam qo‘ydik. Jizzax viloyati Forish tumanidagi qurilish maydonida RITM-200N reaktori o‘rnatilgan kichik quvvatli energoblokni barpo etish bo‘yicha birinchi beton ishlari tantanali ravishda boshlandi.

Ushbu loyiha, mamlakat energiya mustaqilligi va barqaror o‘sishining asosiy yo‘nalishi sifatida atom sanoatini rivojlantirishni shaxsan qo‘llab-quvvatlayotgan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning qat’iy nazoratlari ostida amalga oshirilmoqda. Jadval va eng yuqori xavfsizlik standartlariga qat’iy rioya qilgan holda, biz bosqichma-bosqich oldinga ketyapmiz: bu ishlar o`z ichiga beton tayyorgarligidan, reaktor binosini qurishgacha, uskunalarni o‘rnatishdan toki energiya bloklarini ishga tushirishgacha bo`lgan ishlarni o`z ichiga oladi," - dedi Azim Axmedxadjayev jurnalistlarga bergan izohida.

 

O‘zbekistondagi birinchi atom elektr stansiyasi loyihasini rivojlantirishning asosiy bosqichlari

2024-yil 27-may kuni Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning O‘zbekistonga davlat tashrifi chog‘ida davlat rahbarlari huzurida AES qurilishi sohasida hamkorlik to‘g‘risidagi hukumatlararo bitimga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida bayonnoma imzolandi. Shu kuni "O‘zatom" agentligi huzuridagi "AES qurilishi direksiyasi" davlat korxonasi va "Atomqurilisheksport" AJ ("Rosatom" davlat korporatsiyasining muhandislik bo‘limi) o‘rtasida Jizzax viloyatida AES qurilishi bo‘yicha shartnoma imzolandi.

2025-yil 20-iyun kuni Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumi doirasida "O‘zatom" agentligi va "Rosatom" davlat korporatsiyasi VVER-1000 3+ avlod reaktorlari bilan katta quvvatli atom elektr stansiyasini qurish imkoniyatlarini o‘rganish bo‘yicha shartnoma imzoladi. Ushbu reaktorlar allaqachon o‘zining ishonchliligi va xavfsizligini isbotlagan: Xitoydagi "Tyanvan" AESning to‘rtta bloki bir necha bor dunyodagi eng xavfsiz deb topilgan, Hindistondagi "Kudankulam" AESning dastlabki ikkita bloki esa yuqori samaradorlik bilan 100 milliard kVt/soatdan ortiq elektr energiyasi ishlab chiqargan.

Loyiha noyob kombinatsiyalangan konfiguratsiyaga ega: VVER-1000 asosidagi ikkita katta quvvatli energiya bloki (bazaviy yuklamani ta’minlash uchun) va RITM-200N reaktorli ikkita energiya bloki (har biri 55 MVtdan - eng yuqori yuklamalarni moslashuvchan qoplash uchun). Stansiyaning umumiy infratuzilmasi qurilish va ekspluatatsiya xarajatlarini optimallashtirish imkonini beradi. AES to‘liq quvvatga chiqqandan so‘ng, O‘zbekistonning elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojining 15 foizdan ortig‘ini - taxminan 16-17 milliard kVt/soatni ta’minlaydi.

2025-yil 13-may kuni "Rosatom" Mashinasozlik divizionida asosiy uskunalarni ishlab chiqarish boshlandi: og‘irligi 205 tonna bo‘lgan maxsus legirlangan po‘latning birinchi quymasi - RITM-200N reaktori korpusi uchun asos quyildi.

 

Loyiha energiya mustaqilligi, barqaror iqtisodiy o‘sish va aholi turmush sifatini oshirishning strategik yo‘nalishi sifatida atom energiyasini rivojlantirishga mas’ul bo‘lgan Prezident Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning shaxsiy ko‘magida amalga oshirilmoqda. "O‘zatom" agentligi barcha bosqichlarni muvofiqlashtirib, milliy kadrlar tayyorlash, jamoatchilikning ochiqligi va eng yuqori xavfsizlik standartlariga rioya etilishiga ustuvor ahamiyat qaratadi. O‘zbekiston Rossiya bilan hamkorlikda ilg‘or yadroviy texnologiyalarni ishonch bilan o‘zlashtirib, kelajak avlodlarning texnologik suvereniteti va farovonligi uchun poydevor yaratmoqda.