O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026 yil 3 martdagi PF–33-sonli Farmoni (“Xotin-qizlar va bolalarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”) mamlakatda inson huquqlarini, ayniqsa xotin-qizlar va bolalarni himoya qilishni yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan muhim hujjat hisoblanadi.

📌 Farmonning mazmun-mohiyati

Ushbu farmonning asosiy g‘oyasi — jamiyatda zo‘ravonlikka nisbatan mutlaq murosasiz muhitni shakllantirish va samarali himoya tizimini yaratishdan iborat.

Asosiy maqsadlari:

Erta nikohlarning oldini olish
Voyaga yetmaganlar o‘rtasida nikoh holatlarini bartaraf etish va ota-onalar mas’uliyatini oshirish. (president.uz)

Ongi va tayyorgarligi yetarli nikohlarni rag‘batlantirish
Moliyaviy mustaqil va oila qurishga tayyor yoshlarni qo‘llab-quvvatlash. (Lex.uz)

Zo‘ravonlikka qarshi tizimni takomillashtirish
Xotin-qizlar va bolalarga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik holatlarini keskin kamaytirish. (president.uz)

Jabrlanganlarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmini joriy etish
Himoya, reabilitatsiya va ijtimoiy yordam tizimini kuchaytirish. (buxgalter.uz)

⚙️ Farmonda nazarda tutilgan asosiy chora-tadbirlar

1. Institusional islohotlar
Davlat organlari o‘rtasida hamkorlik va muvofiqlashtirish kuchaytiriladi “Yo‘l xaritasi” asosida tizimli ishlar amalga oshiriladi (Lex.uz)

2. Profilaktika va targ‘ibot
Yoshlar bilan uchrashuvlar, huquqiy tushuntirish ishlari Oilani zo‘ravonliksiz hayotga tayyorlash kurslari joriy etiladi (president.uz)

3. Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
Yosh oilalarga imtiyozlar (subsidiya, grantlar va boshqalar) Nikoh shartnomasi tuzganlarga yengilliklar (Lex.uz)

4. Ta’lim sohasidagi imkoniyatlar
Homilador yoki bolali talabalarga ta’limni davom ettirish imkoniyati (“ikkinchi shans”) (Lex.uz)

🎯 Farmonning ahamiyati
1. Inson huquqlarini ta’minlash
Bu hujjat xotin-qizlar va bolalar huquqlarini himoya qilishni davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylantiradi.
2. Oila institutini mustahkamlash
Sog‘lom va zo‘ravonliksiz oila muhitini shakllantirishga xizmat qiladi.
3. Jamiyatda huquqiy madaniyatni oshirish
Zo‘ravonlikka nisbatan murosasizlik muhiti yaratiladi.
4. Gender tenglikni ta’minlash
Ayollarning huquqiy va ijtimoiy himoyasi kuchayadi.
5. Davlat boshqaruvini takomillashtirish
Turli idoralar faoliyati yagona tizim asosida muvofiqlashtiriladi.

🧾 Xulosa

PF–33-sonli Farmon — O‘zbekistonda xotin-qizlar va bolalarni himoya qilish sohasida kompleks, tizimli va strategik ahamiyatga ega hujjat bo‘lib, u nafaqat huquqiy, balki ijtimoiy, ma’naviy va institusional o‘zgarishlarni ham ta’minlaydi. Uning amalga oshirilishi jamiyatda xavfsiz va adolatli muhitni shakllantirishga xizmat qiladi.

Jinoyat ishlari bo‘yicha Sariosiyo tuman sudi tergov sudyasi B. Z. Narmuratov