O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 6-martdagi "Ipakchilik sohasini yangi tizim asosida rivojlantirish hamda ozuqa bazasini mustahkamlashga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi PQ–87-son qarori bilan mamlakatimizda ipakchilik tarmog‘ini tubdan isloh qilish, mahsulot ishlab chiqarish hajmini oshirish, eksport salohiyatini kuchaytirish hamda eng muhimi, minglab fuqarolarni doimiy va mavsumiy ish bilan ta'minlashga qaratilgan yangi tizim joriy etildi.

Mazkur qaror ipakchilikni faqat qishloq xo‘jaligi tarmog‘i sifatida emas, balki aholi daromadini oshirish, kambag‘allikni qisqartirish, hududlarda tadbirkorlikni rivojlantirish va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirishga xizmat qiladigan muhim iqtisodiy yo‘nalish sifatida rivojlantirishni nazarda tutadi.

2030-yilgacha aniq maqsadlar belgilandi:

Qarorga muvofiq, 2030-yilgacha ipakchilik sohasini rivojlantirish bo‘yicha quyidagi asosiy ko‘rsatkichlarga erishish rejalashtirilgan:

- tirik pilla yetishtirish hajmini 30 ming tonnadan 36 ming tonnagacha oshirish;

- ipak mahsulotlari eksportini 120 million AQSH dollaridan 300 million AQSH dollariga yetkazish;

- ipak qurti ozuqa bazasini mustahkamlash maqsadida 200 million tup tut ko‘chati ekish;

- pillani chuqur qayta ishlash darajasini 30 foizdan 75 foizga yetkazish;

- har yili kamida 500 ming mavsumiy va 50 ming doimiy ish o‘rni yaratish.

Kambag‘allikni qisqartirish va bandlikni ta'minlashga xizmat qiladigan yangi mexanizmlar:

2026-yil 1-apreldan boshlab Kambag‘allikni qisqartirish davlat maqsadli jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan yangi qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari ishga tushiriladi.

Jumladan:

- pilla yetishtiruvchilarga topshirilgan pilla uchun to‘langan mablag‘ning 35 foizi miqdorida subsidiya ajratiladi;

- o‘rmon fondi hududlarida tashkil etiladigan pillachilik kooperativlariga a'zo bo‘ladigan kam ta'minlangan oilalarga bir martalik 4 million so‘m subsidiya beriladi;

- kasanachilarni zarur uskunalar bilan ta'minlash uchun 3 yil muddatga foizsiz ssudalar ajratiladi;

- urug‘chilik korxonalariga jalb etilgan mavsumiy ishchilarning ish haqi xarajatlarining 50 foizigacha davlat tomonidan qoplab beriladi.

Mazkur mexanizmlar aholining daromad topish imkoniyatlarini kengaytirish va ayniqsa, qishloq joylarda bandlikni ta'minlashga xizmat qiladi.

Tadbirkorlar uchun keng ko‘lamli soliq va moliyaviy imtiyozlar:

Qarorda ipakchilik klasterlari va qayta ishlash korxonalarini qo‘llab-quvvatlashga alohida e'tibor qaratilgan.

Xususan, 2029-yil 1-yanvargacha:

- pilla yetishtirish va saqlash uchun foydalaniladigan bino-inshootlar mol-mulk solig‘idan ozod etiladi;

- ularga tegishli yer uchastkalari yer solig‘idan ozod qilinadi;

- ipakchilik faoliyatidan olinadigan daromadlar uchun foyda solig‘i 2 foiz etib belgilanadi;

- ipak mato va tayyor ipak mahsulotlari ishlab chiqaruvchilarga ijtimoiy soliq 1 foiz miqdorida qo‘llaniladi.

Bundan tashqari, klasterlar uchun imtiyozli kreditlar, investitsiya mablag‘lari va xorijiy mutaxassislarni jalb qilish xarajatlarini qoplash mexanizmlari ham joriy etiladi.

Ozuqa bazasi mustahkamlanadi:

Sohaning barqaror rivojlanishi uchun ipak qurti ozuqa bazasini kengaytirish bo‘yicha ham qator vazifalar belgilandi.

Shunga ko‘ra:

- 2026–2030-yillarda 3 ming gektar o‘rmon fondi yerlarida yangi tutzorlar tashkil etiladi;

- 6 ming kam ta'minlangan oilaga ushbu tutzorlar 10 yil muddatga bepul foydalanish uchun beriladi;

- yangi tutzorlarni tomchilatib sug‘orish tizimi bilan jihozlash uchun 8 million so‘mgacha subsidiya ajratiladi;

- sug‘orish quduqlari va nasos stansiyalarini qurish xarajatlarining 100 foizi, biroq 150 million so‘mdan oshmagan qismi subsidiya qilinadi.

Ilm-fan va innovatsiyalarga alohida e'tibor qaratiladi:

Qarorga muvofiq:

- ipak qurti seleksiyasi va yangi zotlarini yaratish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar kengaytiriladi;

- molekulyar genetika laboratoriyasi tashkil etiladi;

- innovatsion loyihalarni moliyalashtirish uchun grantlar ajratiladi;

- xorijiy ekspertlar va olimlar ishtirokida zamonaviy texnologiyalar joriy etiladi.

Bu esa mahsulot sifati va raqobatbardoshligini yanada oshirishga xizmat qiladi.

Raqamli boshqaruv tizimi joriy etiladi:

2026-yil 1-sentabrga qadar "pillachilik.uz" elektron platformasi ishga tushiriladi.

Mazkur platforma orqali:

- mavjud tutzorlar elektron xaritada yuritiladi;

- pilla yetishtiruvchilar va qayta ishlovchi korxonalar yagona bazaga kiritiladi;

- shartnomalar elektron shaklda rasmiylashtiriladi;

- pilla topshirish va qabul qilish jarayonlari onlayn nazorat qilinadi;

- mobil ilova orqali fuqarolar uchun o‘quv qo‘llanmalari va tavsiyalar taqdim etiladi.

Yangi tizimning asosiy natijasi — aholi farovonligini oshirish:

Mazkur qaror bilan ipakchilik tarmog‘ining barcha bosqichlari — tut ko‘chatlari ekishdan tortib, pilla yetishtirish, uni chuqur qayta ishlash va eksportgacha bo‘lgan jarayonlar yagona tizim asosida rivojlantiriladi.

Natijada minglab yangi ish o‘rinlari yaratiladi, kam ta'minlangan oilalar uchun qo‘shimcha daromad manbalari shakllanadi, tadbirkorlikni rivojlantirish uchun qulay sharoit yaratiladi hamda O‘zbekistonning ipak mahsulotlari xalqaro bozorlardagi raqobatbardoshligi yanada oshadi.

Prezident qarorida belgilangan ushbu chora-tadbirlar mamlakatimizda ipakchilikni zamonaviy, yuqori qo‘shilgan qiymat yaratuvchi va aholi bandligini ta'minlovchi strategik tarmoqlardan biriga aylantirishga xizmat qiladi.