Qurılıs materialları tarawın rawajlandırıw boyınsha jańa wazıypalar belgilendi

Mámleketimiz basshısı tiykarǵı máselege ótiwden aldın ótken háptede joqarı dárejede ótkerilgen besinshi Tashkent xalıqaralıq investiciya forumınıń juwmaqlarına toqtap ótti. Forum sheńberinde sırt elli birge islesiwshiler menen 43 milliard dollarlıq 177 kelisimge erisilgeni atap ótildi.

– Hár bir kelisim joybarǵa, jumıs ornına, joqarı qosımsha qunǵa aylanıwı shárt, – dedi Prezidentimiz.
Juwapkerlerge sırt el investorları tárepinen bildirilgen 120 usınıstıń sheshimi boyınsha qarar joybarın kirgiziw tapsırıldı. Ulıwma, tarmaq basshıları hám hákimler investiciyanıń sapası hám nátiyjeliligi boyınsha kózqarasların ózgertiwi zárúr ekenligi kórsetip ótildi.

Sońǵı bes jılda elimizge kirgizilgen jámi investiciyanıń yarımı 4 aymaqtıń úlesine tuwra kelgen. Biraq tartılǵan investiciyanıń ekonomikaǵa qaytıwı boyınsha aymaqlar arasında úlken parıq bar. Sonlıqtan, hákimler qaysı rayonda qaysı tarmaqtı qalay rawajlandırıw, qaysı joybarǵa investiciya alıp kelinse, eń joqarı nátiyjelilikke erisiw múmkin ekenligin anıq esap-sanaq etiwi kerek ekenligi atap ótildi.

Bunıń ushın ekonomikadaǵı 12 tarmaqqa 14 “aqıl orayı,” 37 tarawlıq ilimiy institut hám joqarı oqıw orınları atpa-at biriktirildi. Barlıq tarmaq basshılarına “aqıl orayları,” tarawlıq ilimiy institut hám joqarı oqıw orınları menen hár bir rayonnıń imkaniyatın úyrenip, jalpı aymaqlıq ónimniń ósiwine úlken túrtki beretuǵın joybarlar toplamın tayarlaw tapsırıldı.

Prezidentimiz qurılıs materialları tarawın qurılısshınıń isenimine erisetuǵın, sapa, standart, assortiment hám baha boyınsha kompleksli sheshim usınatuǵın tarmaqqa aylandırıw kerek ekenligin atap ótti.
Bunnan 10 jıl aldın jergilikli qurılıs materialları degende tiykarınan qum-sheben, gerbish, cement, ayna hám shifer túsiniletuǵın edi, bul bolsa qurılısta paydalanılatuǵın jámi materiallardıń kóbi menen 30-40 procentin quraytuǵın edi. Sońǵı on jılda tarawǵa 12 milliard dollar investiciya kirgizilip, 4 mıńnan aslam zamanagóy kárxana iske qosıldı.

Nátiyjede cement, ayna, bazalt, keramikalıq buyımlar, gazoblok, qurǵaq aralaspalar sıyaqlı tiykarǵı túrdegi 20 dan aslam ónimlerge bolǵan ishki talaptı tolıq qaplaytuǵın quwatlıqlar jaratıldı. Íssılıq saqlawshı, kompozit materiallar, ekologiyalıq pardozlaw materialları hám pol qaplamaları sıyaqlı joqarı qosımsha qunlı jańa baǵdarlar jedel rawajlanbaqta.

Búgingi kúnde jańa turaq jaylar hám sanaat imaratlarınıń qurılısı ushın zárúr materiallardıń 98 procentin elimizde islep shıǵarıw jolǵa qoyıldı. Nátiyjede ótken dáwirde tarawda óndiris kólemi 7 trillion sumnan 53 trillion sumǵa arttı, eksport bolsa ótken jılı 1,2 milliard dollardı quradı. Eń áhmiyetlisi, tarmaq importtıń ornın basıwdıń áhmiyetli basqıshınan ótti.

Jıldıń basında xalıqtı turaq jay menen támiyinlew boyınsha úlken baǵdarlama qabıl etilgen edi. Oǵan bola, 2040-jılǵa shekem qurılatuǵın turaq jaylardıń sanın 2 esege arttırıp, jılına 280 mıńǵa jetkeriw, “Jańa Ózbekstan” massivlerin 61 den 120 ǵa kóbeytiw rejelestirilgen.

Bunnan tısqarı, hár jılı 20-25 million kvadrat metr kommerciyalıq imaratlar paydalanıwǵa tapsırılmaqta. Turaq jay hám kommerciyalıq imaratlardıń ózi jılına keminde 10 milliard dollarlıq qurılıs materiallarına talap jaratpaqta.

Tashkent xalıqaralıq investiciyalıq forumında sırt elli sheriklerge jáne 27 milliard dollarlıq infrastrukturalıq joybarlar usınıs etildi. Jizzaqta atom elektr stanciyası, Tashkent wálayatında 4-mıs bayıtıw fabrikası, Orta Shırshıqta 20 million jolawshıǵa xızmet kórsetiw quwatlılıǵına iye Jańa Tashkent aeroportı, Jańa Tashkentte 55 mıń orınǵa iye futbol stadionı, 282 kilometrlik Tashkent –

Samarqand avtomobil jolı sıyaqlı iri joybarlarda da, birinshi gezekte, qurılıs materialları zárúr boladı.
Bunday iri joybarlarda paydalanılatuǵın materiallarǵa standart, sapa hám sertifikat boyınsha joqarı talaplar qoyılıwı tábiyiy.

Sonlıqtan, iri joybarlardı jergilikli islep shıǵarıwshılar menen baylanıstıratuǵın jańa sistema jaratıw zárúrligi kórsetip ótildi.
Iri hám megajoybarlarǵa investiciya kirgizip atırǵan investorlar import materiallardı alıp kiriwde qosımsha qun salıǵınan azat etiwdi soramaqta. Sonıń menen birge, bunday joybarlarǵa óz ónimin usınıs etiw tileginde bolǵan jergilikli kárxanalar da kóp.

Olar qosımsha qun salıǵı boyınsha jeńillik jergilikli ónimlerge de qollanılsa, sapa hám standart boyınsha básekige tayar ekenin bildirmekte.

Juwapkerlerge iri hám megajoybarlarǵa import hám jergilikli ónimlerdi jetkerip beriwde teńdey sharayattı támiyinlew boyınsha qarar joybarın kirgiziw tapsırıldı.

Májiliste aymaqlarda turizm infrastrukturasın rawajlandırıw boyınsha qabıl etilgen eki jıllıq baǵdarlamanıń orınlanıwına da itibar qaratıldı. Baǵdarlama sheńberinde 34 iri turizm obekti, 1 mıńnan aslam jaylastırıw quralı, sonıń ishinde, 200 miymanxana qurıw rejelestirilgen.

Hákimler aymaqlarında qurılıp atırǵan miymanxanalarda jergilikli materiallardıń úlesin keminde 95 procentke jetkeriwi zárúr ekenligi atap ótildi.

Elimizde hár jılı ortasha 65 mıń jeke tártiptegi turaq jay qurılmaqta, jáne 200-250 mıń kvartira ońlanbaqta.
– Ashıq aytıw kerek, ele kópshilik energiyanı únemleytuǵın materiallardıń abzallıqları haqqında jeterli dárejede xabardar emes, – dedi Prezidentimiz.
Xojalıqlardı ısıtıwdıń ózine ekonomikadaǵı jámi gaz tutınıwınıń 20 procenti, elektr energiyasınıń bolsa 11 procenti jumsalmaqta.

Eger úydiń fasad hám tóbe bólegi ıssılıq saqlawshı material menen qaplansa, energiya únemlewshi ayna qoyılsa, energiya jumsalıwı 30 procentke shekem azayadı.

Bul baǵdarda Franciya hám Ullı Britaniya kompaniyaları islep shıqqan jańa joybarlaw kózqarasları tiykarında Qamashı rayonında 4 mıń kvartiralı “Jańa Ózbekstan” massivi qurılmaqta. Bul joybarda tolıq energiyanı únemleytuǵın jergilikli ónimler qollanılıp, ózine túser bahası 20 procentke arzanlasadı, úydi ısıtıw hám suwıtıw qárejetleri 25-30 procentke qısqaradı.

Wálayat, rayon hám qalalar hákimlerine Qamashı tájiriybesi tiykarında jańa joybarlaw kózqarasın úyreniw tapsırıldı. Usı jılı Jańa Ózbekstannıń kelbeti alıp kelinetuǵın 33 rayon hám qalada kóp qabatlı turaq jaylardıń qurılısı tek ǵana usınday qatnas tiykarında ámelge asırılatuǵını belgilendi.

Eksport máselesine de ayrıqsha toqtap ótildi. Qońsı mámleketler jılına 13 milliard dollarlıq qurılıs materialların import etpekte. Oraylıq Aziya mámleketleriniń ózine eksporttı qosımsha 440 million dollarǵa arttırıw imkaniyatı bar ekenligi atap ótildi.
– Bir nárseni biliń: sırtqı bazarlarda kúshli báseki, hár bir dollar ushın gúres bolıp atırǵan házirgi sharayatta eksporttı kóbeytiw ushın dástúriy emes sheshimler kerek, – dedi mámleketimiz basshısı.

Ázerbayjan, Gruziya, Rossiya, Qazaqstan, Qırǵızstan sıyaqlı mámleketlerde turaq jay hám kommerciyalıq obektlerdi qurıw boyınsha úlken baǵdarlamalar ámelge asırılmaqta. Eger Ózbekstan turaq jay qurılısı boyınsha usı mámleketlerdiń isenimli birge islesiwshisine aylansa, bul elektronika, úy tekstili hám mebel kárxanaları ushın da jańa eksport imkaniyatların ashadı. Sol sebepli, juwapkerlerge Baku, Tbilisi, Moskva, Astana hám Bishkekte 3-4 ewden úlgi joybardaǵı, energiya únemleytuǵın jay modelin qurıp, road-show ótkeriw tapsırıldı.

Tarawda energiya nátiyjeliligin arttırıw máseleleri de dodalandı. Sońǵı on jılda qurılıs materialları kárxanaları paydalanatuǵın shártli janılǵı kólemi 2 esege azaydı. Tarmaqtaǵı elektr tutınıwınıń 65 procenti tuwra keletuǵın 34 iri kárxanada energiya auditi ótkerilgeni esabınan ótken jıldıń ózinde 240 million kilovatt-saat elektr energiyası únemlendi.

Biraq bul ele jeterli emes ekenligi atap ótildi. Wálayat hákimlerine qurılıs materialları kárxanaların texnologiyalıq modernizaciyalaw arqalı energiya jumsalıwın azaytıw boyınsha úlken baǵdarlamanı baslaw tapsırıldı. Onda ısıtıw hám keptiriw pechleri, digirmanlar hám energiya jumsalıwı joqarı basqa da úskenelerdi energiyanı únemleytuǵınlarına almastırǵan kárxanalarǵa sumdaǵı kreditiniń 7 procenti, sırt el valyutasındaǵı kreditiniń 4 procenti kompensaciya etip beriledi.

Elimizde cement, bazalt, ayna, keramikalıq plita sıyaqlı ónimler boyınsha jaratılǵan quwatlıqlar 2035-jılǵa shekemgi talaplardı qaplawǵa jetedi. Endi investorlardı bunday ónimlerdi kóbeytiwge emes, bar quwatlıqlardı modernizaciyalap, joqarı qosımsha qun beretuǵın joybarlarǵa tartıw kerek ekenligi atap ótildi.

Qurılıs materialları kárxanalarına sertifikat alıwǵa baylanıslı barlıq qárejetti tolıq qaplap beretuǵın sistema bar. Bunday imkaniyat basqa hesh bir tarmaqta joq. Biraq bunday sertifikatlardıń birden-bir maǵlıwmatlar bazası bolmaǵanı ushın qarıydarlar kóbirek ózi biletuǵın, xalıqaralıq sertifikatqa iye sırt el tovarların tańlamaqta.

Juwapkerlerge jergilikli hám sırt el sertifikatına iye qurılıs materiallarınıń elektron platformasın iske qosıw, wálayat hákimleri menen birge usı jıldıń ózinde jáne keminde 50 qurılıs materialları kárxanasına xalıqaralıq sapa sertifikatın alıwda járdem beriw tapsırıldı.

Májilis dawamında juwapkerlerdiń esabatları, qurılıs materialları kárxanaları wákilleriniń usınısları hám baslamaları tıńlandı.