Bilimlendiriw hám Innovaciyalar

2022-2026-jıllarda mektep bilimlendiriwin rawajlandırıw boyınsha MILLIY BAǴDARLAMA

Rawajlanıw baǵdarlamasınıń tiykarǵı baǵdarları:

aldınǵı xalıq aralıq tájiriybe tiykarında islep shıǵılǵan Milliy oqıw baǵdarlamasın mektep bilimlendiriwine tolıq engiziw, sonday-aq, jergilikli hám sırt el avtorları tárepinen jaratılǵan zamanagóy sabaqlıqlardı ámeliyatqa qollanıw;

jámiyette oqıtıwshı kásibiniń abırayın arttırıw, pedagoglar ushın qolaylı sociallıq sharayatlar jaratıw hám olardıń miynetin múnásip xoshametlew;

jaslardıń bilimi hám tárbiyası ushın muǵallimlerdiń juwapkershiligin, olardıń úzliksiz kásiplik rawajlanıwındaǵı talapshańlıǵın arttırıw;
ulıwma orta bilimlendiriw mákemeleri ushın milliy kadrlar rezervin qáliplestiriw, aldınǵı mektep direktorı hám úlgili muǵallim kriteriyaların islep shıǵıw, sonday-aq, olar tiykarında basshı hám pedagog kadrlardıń iskerligin turaqlı bahalap barıw;
ulıwma orta bilimlendiriw mákemelerinde ruwxıy-aǵartıwshılıq jumıslardı sistemalı shólkemlestiriw, bul baǵdarda úzliksiz monitoring, bahalaw hám prognozlaw mexanizmlerin engiziw, balanıń bilim hám tárbiyasında shańaraqtıń, ásirese, ata-ananıń rolin arttırıw; 
oqıwshılardıń bos waqıtların mazmunlı shólkemlestiriw, olardı kásipke baǵdarlaw sistemasın jetilistiriw;
ayrıqsha bilimlendiriwge mútájligi bolǵan balalardıń mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi sistemasına integraciyasın kúsheytiw, inklyuziv bilimlendiriw processlerin jedellestiriw;
ulıwma orta bilimlendiriwde maǵlıwmatlar almasıwınıń barlıq processlerin Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi sistemasın basqarıwdıń birden-bir programmalıq kompleksi arqalı ámelge asırıwdı támiyinlew, bul tarawda elektron mámleketlik xızmetler kórsetiw kólemin keńeytiw;
ulıwma orta bilimlendiriw mákemeleriniń smena koefficientin optimal dárejege jetkeriw, mekteplerdi zamanagóy modeller tiykarında qurıw, rekonstrukciyalaw, kapital ońlaw hám zárúr inventarlar menen úskenelew.

Hákimshilik reformalar nátiyjesinde mektepke shekemgi, xalıq hám qánigelestirilgen bilimlendiriw bir pútin mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi sistemasına birlestirildi. 

Sistemadaǵı 10 mıńnan aslam mektep hám 38 mıńnan aslam baqshalarda derlik 700 mıń pedagog hám ustazlar 8,5 million oqıwshıǵa bilim hám tárbiya bermekte. Mektepti jılına ortasha 400 mıń oqıwshı pitkerip, olardıń 170 mıńı mektepten keyingi bilimlendiriwdi dawam ettiredi. Keyingi bes jılda 422 mámleketlik baqsha qurılısı hám 21 mıńnan aslam mámleketlik emes mektepke shekemgi bilimlendiriw mákemeleriniń ashılıwı esabınan 1 million 200 mıń balalar ornı jaratıldı. Mektepke shekemgi bilimlendiriwge qamtıw kórsetkishi 78 procentke jetti.

2026-2028-jıllarda respublikanıń 14 aymaǵında Balalardı rawajlandırıw innovaciyalıq orayın óz ishine alǵan "Jańa áwlad" mektepke shekemgi bilimlendiriw shólkemleriniń tarmaǵı shólkemlestiriledi.

Sońǵı jılları júzlegen zamanagóy mektepler shólkemlestirildi. Pútkilley jańa túrdegi mektepler - Prezident mektepleri hám dóretiwshilik mektepleri shólkemlestirildi, qánigelestirilgen mektepler tarmaǵı keńeytildi. Jańa sabaqlıq hám oqıw qollanbaları jaratıldı.

Aymaqlardaǵı 500 mektepte Prezident hám qánigelestirilgen mekteplerdegi bahalaw sisteması engizilgen. Nátiyjede aldınǵı sırt el tájiriybeleri tiykarında jaǵdaydı tallaw, mashqalanı sheshiw, komandada islew sıyaqlı ámeliy shınıǵıwlardıń úlesi 60 procentke jetkerildi. 208 mekteptiń joqarı klasslarında úsh baǵdar boyınsha kásip-ónerge oqıtıw jolǵa qoyıldı. Shet tili sertifikatına iye mektep pitkeriwshileriniń sanı sońǵı eki jılda 6 mıńnan 18 mıńǵa kóbeydi.

Oqıtıwshı hám ustazlardıń sharayatların jaqsılaw, mamanlıǵın arttırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Atap aytqanda, ótken dáwirde muǵallimlerdiń miynet haqısı ortasha 2,5 esege kóbeygen.

Shet tili, málimleme texnologiyaları, matematika, ximiya, biologiya boyınsha milliy hám xalıq aralıq sertifikatqa iye muǵallimlerge ústeme, alıs aymaqlarǵa jumıs islewge kelgen muǵallimlerge arnawlı tólem engizildi. Nátiyjede 6 million sumnan 10 million sumǵa shekem is haqı alatuǵın muǵallimlerdiń sanı 23 mıńǵa jetken, 10 million sumnan joqarı is haqı alatuǵınlardıń sanı 1 mıńnan arttı.

Mekteplerge júklemeni azaytıw maqsetinde 800 mıń jańa oqıwshı ornı jaratıldı. Joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń sanı 200 den asıp, qamtıp alıw dárejesi 9 procentten 38 procentke jetti.

 

Ózbekstan Respublikası joqarı bilimlendiriw sistemasın 2030-jılǵa shekem rawajlandırıw KONCEPCIYASÍ

Ózbekstan Respublikası joqarı bilimlendiriw sistemasın 2030-jılǵa shekem rawajlandırıw koncepciyası (keyingi orınlarda - Koncepciya) bilimlendiriwdiń sapasın jaqsılaw, básekige shıdamlı kadrlar tayarlaw, ilimiy hám innovaciyalıq iskerlikti nátiyjeli shólkemlestiriw, xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıw maqsetinde, sonday-aq, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2019-jıl 11-iyuldegi "Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw sistemasına basqarıwdıń jańa principlerin engiziw ilajları haqqında"ǵı PQ-4391-sanlı qararınıń orınlanıwın támiyinlew, ilim, bilimlendiriw hám óndiristiń bekkem integraciyasın támiyinlew tiykarında sociallıq taraw hám ekonomika tarmaqlarınıń talaplarınan kelip shıǵıp islep shıǵılǵan.
Koncepciya orta hám uzaq múddetli perspektivaǵa mólsherlengen Ózbekstan Respublikasında joqarı bilimlendiriwdi rawajlandırıwdıń strategiyalıq maqsetleri, tiykarǵı baǵdarları, wazıypaları, basqıshların belgilep beredi hám tarawǵa baylanıslı baǵdarlamalar hám kompleksli ilajlardı islep shıǵıw ushın tiykar boladı.

2025-jılı joqarı bilimlendiriw hám ilim sistemasında bir qatar unamlı nátiyjelerge erisildi. Abıraylı xalıqaralıq reyting agentlikleriniń TOP-500 dizimine kiretuǵın universitetler menen birgelikte 17 qospa bilimlendiriw baǵdarlaması jolǵa qoyıldı. Sonday-aq, xalıqaralıq reytinglerdiń TOP-1000 dizimine 3 joqarı bilimlendiriw mákemesi kirgizildi. Ilimiy tarawda professor-oqıtıwshılar tárepinen Scopus hám Web of Science xalıqaralıq maǵlıwmatlar bazalarında 4 514 maqala basıp shıǵarıldı.

2025-jılı jaslardı joqarı bilimlendiriw menen qamtıp alıw dárejesi 44 procentke jetkerildi. Sonday-aq, xalıqaralıq reytinglerde "Top-1000" dizimine kirgen joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń sanı bir danaǵa artqan. Bilimlendiriw baǵdarlamaların xalıqaralıq akkreditaciyadan ótkeriw boyınsha da belgilengen wazıypalar orınlanıp, 5 joqarı bilimlendiriw mákemesinde bul process tabıslı ámelge asırılǵan.

2025-jılı innovaciya hám ilimiy jumıstı qollap-quwatlaw baǵdarında belgilengen kórsetkishler arttırıp orınlanǵan. Tańlawǵa tayarlıq baǵdarlaması sheńberinde qarjılandırılǵan startaplar nátiyjesinde 36 ónim hám xızmet jaratılǵan. Mámleketlik ilimiy baǵdarlamalar sheńberinde injenerlik baǵdarındaǵı izertlewlerdiń úlesi 19,6 procentke jetken.

Bilimlendiriw hám ilimiy shólkemlerdegi joqarı bilimlendiriwden keyingi bilimlendiriw institutlarınıń sanı 249 ǵa jetkerildi. Bunıń nátiyjesinde joqarı bilimlendiriwden keyingi bilimlendiriwdiń stajyor-izertlewshiler, tayanısh doktorantura hám doktorantura ushın ajıratılatuǵın qabıllaw kvotaları 2025-jılı 5300 ge jetkerildi. Házirgi waqıtta, stajyor-izertlew institutı hám joqarı bilimlendiriwden keyingi bilimlendiriw institutlarında ilimiy izertlew alıp barıp atırǵan izleniwshilerdiń sanı 32 078 di quramaqta.

2025-jılı innovaciyalıq jumıstı basqarıw hám shólkemlestiriw, onı ámelge asırıwdı muwapıqlastırıw, mámlekettiń intellektuallıq hám texnologiyalıq potencialın arttırıw baǵdarlarında:

- Mámleketlik ilimiy baǵdarlamalar sheńberinde ulıwma bahası 577,1 milliard sum bolǵan 323 ilimiy joybar qarjılandırıldı;

- kommerciyalastırıw joybarları nátiyjesinde bahası 51,83 milliard sum bolǵan innovaciyalıq ónim hám xızmetler satıldı;

- 12 innovaciyalıq jumıs infrastrukturası subektleri, atap aytqanda, 4 texnologiyalıq park, 3 venchur fondı, 2 biznes-inkubator hám akselerator, 3 innovaciyalıq oray shólkemlestirildi.