Denetárbiya hám sport tarawındaǵı áhmiyetli wazıypalar belgilendi

Májilis aldında mámleketimiz basshısı sport tek ǵana jarıs emes, al salamat turmıs tárizi, tártip, watansúyiwshilik hám mámlekettiń abırayın kórsetetuǵın úlken kúsh ekenin atap ótti.

Atap ótilgenindey, sońǵı toǵız jılda 1,5 mıńnan aslam máhállede 1 mıń 774 zamanagóy sport maydanshası qurıldı. Aymaqlarda 200 den aslam iri sport obekti, 4 mıńǵa shamalas jeke menshik sport klubı jumıs basladı. Sport penen professional shuǵıllanatuǵın jaslardıń sanı 2 esege, olimpiada saylandı komandalarınıń sportshıları 2 esege, paralimpiya boyınsha bolsa 3 esege kóbeydi.

Tek ǵana ótken jılı sportshılarımız xalıqaralıq jarıslarda 452 altın, 418 gúmis hám 501 qola medalın qolǵa kirgizdi. Olardıń 50 den aslamı jáhán hám Aziya rekordların jańaladı.

Májiliste tarawda erisilip atırǵan jetiskenlikler menen birge bar mashqala hám kemshilikler de tereń tallandı.
Búgin olimpiada sport túrleri boyınsha jumıs alıp barıp atırǵan 26 federaciya basshıları hám hákimler orınlardaǵı bar imkaniyatlardı tolıq iske qospaǵanı sınǵa alındı. Atap aytqanda, 207 joqarı oqıw ornı, 15 olimpiada hám paralimpiya orayı, 310 sport mektebi, 16 sport internatınıń imkaniyatlarınan nátiyjeli paydalanılsa, chempion tayarlaw hám jarıslarǵa licenziya alıw baǵdarındaǵı nátiyjeler jáne de joqarı bolıwı múmkin ekenligi kórsetip ótildi.

Bul baǵdarda unamlı tájiriybeler de atap ótildi. Máselen, Zarbdor rayonında ótken jılı 23 máhálledegi 34 mıń jas ǵalabalıq sportqa tartılǵan. Rayonda 3 jańa sport zalı qurılıp, stol tennisi, taekvondo hám voleybolǵa qánigelesken. Isbilermenler menen birgelikte 2 jabıq futbol maydanı hám fitnes klub shólkemlestirilgen. Nátiyjede Zarbdor rayonı birinshi márte voleybol hám stol tennisi boyınsha bıyılǵı Ózbekstan chempionatın ótkeredi.

Juwapkerlerge Zarbdor tájiriybesin úyrenip, onı barlıq aymaqlarda engiziw tapsırıldı.
Ayırım mekteplerde dógerekler tek ǵana atına shólkemlestirilgenligi, sol sebepli olarǵa tek ǵana 3-4 bala qatnasıp kiyatırǵanı kórsetip ótildi. Sonıń ishinde, ótken jılı Jizzaq, Qashqadárya hám Ferǵanadaǵı mektep oqıwshılarınıń tórtten biri fizikalıq tayarlıq boyınsha minimal talaptı da orınlay almaǵan.

Hákimler aldına hár bir mektepte sport dógerekleri ushın zárúr sharayat jaratıw, qamtıp alıwdı arttırıw hám balalardı sportqa keńnen tartıw wazıypası qoyıldı.
Búgin ayırım qánigelesken sport mektepleriniń nátiyjesi ápiwayı sport mekteplerinen parıqlanbay qalǵan. Máselen, Termiz qalasındaǵı 4 qánigelesken mekteptiń nátiyjesi Jarqwrǵandaǵı bir sport mektebi sıyaqlı emes. Jarqwrǵon sport mektebi ótken jılı

Aziya hám jáhán chempionatlarında 6 sıylı orın alǵan bolsa, wálayattaǵı 4 qánigelesken mektepte jámi tek ǵana 1 medal bar.
Usı múnásibet penen hár bir qánigelesken sport mektebiniń direktorı, jámááti hám trenerleriniń jumıs usılın ózgertiw, ósiw noqatların anıq belgilew, olardıń aylıq miynet haqısın tárbiyalanıwshılardıń nátiyjesine baylanıstırıw zárúr ekenligi atap ótildi.

Sonıń menen birge, joqarı nátiyjege erisken sport mekteplerin ámeldegi xoshametlewden tısqarı jáne 500 million sumnan óz aldına sıylıqlaw sisteması engiziledi.
Joqarı bilimlendiriw mákemelerinde sporttı rawajlandırıw jumısları da sın kózqarastan kórip shıǵıldı. Federaciyalar menen birge islesiw, qábiletli studentlerge individual trener biriktiriw jumısları jeterli emesligi atap ótildi. Jizzaq politexnika institutı, Tashkent medicina universitetiniń Termiz filialı, Qarshı mámleketlik texnika universiteti hám Buxara mámleketlik universitetinde studentlerdiń 70 procenti fizikalıq normativlerdi tapsıra almaǵan. Bul bolsa usı joqarı oqıw orınlarında sport klubları jeterli dárejede islemey atırǵanın bildiredi.

Usı múnásibet penen 207 joqarı oqıw ornı rektorlarına Termiz mámleketlik universitetiniń bul baǵdardaǵı unamlı tájiriybesin úyreniw, sporttı rawajlandırıw boyınsha bir jıllıq anıq reje islep shıǵıw tapsırıldı.
Májiliste ayrıqsha sport túrleri kesiminde de nátiyjeler hám mashqalalar tallandı. Atap aytqanda, oq atıw bazasında zárúr sharayatlar jaratılǵanı sebepli bul sport túrinde sezilerli nátiyjelerge erisilmekte. Futbol, sport gúresleri, velosport, jeńil atletika hám júziwde de unamlı ilgerilewler bar ekenligi atap ótildi.

Sonıń menen birge, Jizzaqtaǵı 6 qılıshlasıw bazasında shuǵıllanıwshılardıń sanı 100 ge de jetpeytuǵını, batut hám akrobatika boyınsha potencialdan tolıq paydalanılmay atırǵanı, tennis hám at sportında nátiyjeler jeterli emesligi sınǵa alındı.

Búgingi kúnde sportshılardı jaraqatlardan tiklew, bulshıq et jaǵdayın tekseriw hám funkcionallıq analiz jumısları tiykarınan sırt elde ámelge asırılıp atırǵanı, federaciyalar sport shıpakeri, farmakolog hám dietologlardı sırttan tartıwǵa májbúr bolıp atırǵanı atap ótildi.
Endi hár bir qánigelesken medicina orayı tiyisli sport federaciyaları menen birge islesedi. Olar hár ayda saylandı komanda aǵzalarınıń densawlıǵın diagnostikalap, jaraqat alıw qáwpin bahalaydı, fizikalıq júklemeni ilimiy tallap, trenerlerge medicinalıq usınıslar beredi.

Mámleketimiz basshısı tarawdaǵı reformalardı jańa basqıshqa alıp shıǵıwǵa qaratılǵan bir qatar baslamalardı da alǵa qoydı.
Endi máhállede ǵalabalıq sport nátiyjeliligi tek ǵana qamtıp alıw menen emes, al xalıqtıń salamatlıq kórsetkishleri boyınsha da bahalanadı. Hár bir wálayatta birewden rayonda “densawlıq balansı” qáliplestiriledi. Sport penen belsene shuǵıllanatuǵın xalıq arasınan “salamat turmıs volontyorları” korpusı shólkemlestiriledi. Olar máhállelerde sport hám salamat turmıs principlerin úgit-násiyatlaydı.

Hár bir rayonda usı sistemada eń úlgili bolǵan 10 máhállege biypul sport forması hám úskeneleri berip barıladı. Qaysı máhállede sportqa qamtıp alıw kóbeyse, xalıqtıń salamatlıǵı jaqsılansa, júrek-qan tamır hám diabet kesellikleri azaysa, jıldıń juwmaǵı menen volontyor hám máhálle basshısına 15 million sumǵa shekem sıylıq beriledi. Usı máhállede ǵalabalıq sportqa juwapker trenerge bolsa 200 procentke shekem aylıq ústeme tólenedi.

Dúnyada arnawlı úskene hám úlken infrastrukturanı talap etpeytuǵın intensiv shınıǵıwlar, sonıń ishinde, kross-fit ǵalaba enip atırǵanı atap ótildi. Sonıń ushın, 1-mayǵa shekem barlıq mektep hám texnikumlarda bul boyınsha dógerekler shólkemlestiriw tapsırıldı. Kelesi jıldan kross-fit “Bes baslama” sistemasına kirgiziledi.

Májiliste mámleketlik uyımlar hám shólkemlerde de sporttı ǵalaba en jaydırıw boyınsha jańa tártip belgilendi. Endi hár bir ministr, tarmaq hám bank basshısı, wálayat hám rayon hákimi óz xızmetkerleriniń sport penen shuǵıllanıwı ushın úlgi bolıwı hám sharayatlardı keńeytiwi shárt.

Usı maqsette hápteniń bir kúni sport kúni sıpatında belgilenedi. Bul kúni ministrlikler, uyımlar hám shólkemlerde sport shınıǵıwları ótkeriledi. Usı jıldan baslap hár jılı ministrlikler, tarmaqlar, bankler hám hákimlikler arasında respublikalıq birinshilikler ótkeriledi.

Jeke menshik sektor miynet jámáátlerinde de ǵalabalıq sporttı rawajlandırıw ushın qosımsha imkaniyatlar jaratıladı. Sonıń ishinde, isbilermenler óz jumısshı-xızmetkerleri ushın sport zalın hám maydanshasın qurıw jáne úskenelewge qárejetlerin payda salıǵı bazasınan shegirip taslawı múmkin. Tartılǵan trenerler ushın dáramat salıǵı hám sociallıq salıq 1 procent muǵdarında belgilenedi.

Májiliste xalıqtı sportqa tartıw hám selekciya jumıslarında “máhálle – mektep – sport mákemesi – federaciya” shınjırı tiykarında pútkilley jańa qatnas engiziletuǵını málim etildi.
Endi joqarı oqıw ornı rektorı, federaciya basshısı hám hákim arasında úsh tárepleme shártnama dúziledi. Oǵan bola, hákimler aymaqtaǵı mektep, texnikum hám basqa da sport obektlerinde sabaqtan tıs waqıtta sport dógereklerin shólkemlestiriw ushın sharayat jaratadı.

Sonday-aq, sport baǵdarındaǵı joqarı oqıw orınlarınıń studentlerin dual bilimlendiriw menen qamtıp alıp, olardı trenerlik etiw ushın dógereklerge jiberiw zárúr ekenligi atap ótildi. Bunday studentlerge avtomatikalıq túrde mentorlıq sertifikatı beriledi. Dógereklerden túsken dáramattıń 50 procenti ustaz-studenttiń ıqtıyarında qaladı. Dual bilimlendiriw pitkeriwshilerine diplom menen birge tóreshi sertifikatı da beriledi.

Májiliste usı jılı jańa sistema arqalı turaqlı sport penen shuǵıllanatuǵınlardıń sanın 2 esege arttırıp, 1 millionǵa jetkeriw wazıypası qoyıldı.
Juwapkerlerge jasalma intellekt járdeminde sportshı hám trenerlerdiń nátiyjelerin tallaw, shınıǵıw rejesin dúziw imkaniyatın beretuǵın birden-bir platforma jaratıw tapsırıldı.

Sport tarawındaǵı ilimiy jumıslar bolsa bunnan bılay tek ǵana áhmiyetli mashqalalardıń sheshimine qaratılǵan bolıwı, nátiyjesi tikkeley ámeliyatqa engiziliwi shárt ekenligi kórsetip ótildi. Eger ilimpazlardıń ilimiy jumısı nátiyje berip, sportshılardıń jetiskenlikleri hám xalıqaralıq jarıslardaǵı medalları kóbeyse, bunday ilimpazlar 100 million sumnan sıylıqlanadı.

Olimpiya hám paralimpiya háreketin rawajlandırıwǵa ayrıqsha itibar qaratıldı. Usı jıldan Prezident olimpiadası sheńberinde jarıs ótkeriletuǵın sport túrleri 2 esege kóbeytilip, 21 ge jetkeriledi. Endi bul jarıslar parasport boyınsha da shólkemlestiriledi. Hár bir rayon hám wálayat hákimi óz aymaǵında Hákim olimpiadasın ótkeredi. Olardıń jeńimpazları Prezident olimpiadasına jollama aladı.

Adaptiv sport túrleri boyınsha kadrlardı tayarlaw hám mamanlıǵın arttırıw sisteması da túp-tiykarınan jańalanadı. Gercen atındaǵı Rossiya mámleketlik pedagogikalıq universitetiniń Tashkent filialı inklyuziv sport boyınsha tayanısh joqarı oqıw ornına aylanadı.
Prezidentimiz parasportshılarımız erisip atırǵan nátiyjelerde olarǵa kúni-túni joldas bolıp atırǵan pidayı insanlardıń úlesi úlken ekenin atap ótti. Endi oqıw-shınıǵıwlar, respublikalıq hám xalıqaralıq jarıslarda parasportshını ertip barǵan shaxslardıń transport hám jasaw qárejetleri qaplap beriledi. Olarǵa hár ayda sport mektebi trenerleriniń aylıǵına teń muǵdarda miynet haqı tólenedi.

Mámleketimiz basshısı Ózbekstanda sport insan salamatlıǵı hám joqarı nátiyjeler girewi bolıwı menen birge dáramat keltiretuǵın tarawǵa da aylanıwı zárúr ekenligin atap ótti.
Usı kózqarastan, futbol boyınsha milliy chempionat oyınların shólkemlestiriw máseleleri de kórip shıǵıldı. Ayırım oyınlar jumıs waqtında ótkerilip atırǵanlıǵı sebepli ıqlasbentlerdiń keliwi kútilgen dárejede emes ekenligi aytıldı.

Oyınlar waqtın dem alıs kúnleri yamasa jumıs kúnleri keshki saat 19:00 den keyin belgilew, stadionlar átirapında qosımsha xızmetler, muzıkalıq hám kewilashar ilajlardı shólkemlestiriw, ıqlasbentler ushın qolaylı transport qatnawın jolǵa qoyıw, arzan futbol turpaketlerin usınıs etiw arqalı stadionlarǵa ıqlasbentlerdiń keliwin keskin arttırıw boyınsha baǵdarlama islep shıǵıw wazıypası berildi.

Májiliste orınlardaǵı sport infrastrukturasınıń jaǵdayı da kórip shıǵıldı. Atap ótilgenindey, aymaqlarda 39 ashıq hám jabıq sport obekti ońlawǵa mútáj jaǵdayda bolǵanlıǵı sebepli tolıq paydalanılmay atır. Juwapkerlerge bunday obektlerdi zamanagóy sport komplekslerine aylandırıw ushın qolaylı shártlerde jeke menshik sheriklikke beriw boyınsha qarar joybarın islep shıǵıw tapsırıldı.

Sport mekteplerinde jaslar qızıǵatuǵın olimpiya sport túrlerine kirmeytuǵın sport túrleri boyınsha da sekciyalar shólkemlestiriw, Ózbekstan olimpiya emes sport túrleri konfederaciyasın dúziw usınısı maqullandı.
Májilis dawamında mámleketimiz basshısı taraw basshıları hám hákimlerdiń esabatların tıńladı, isbilermen hám sportshılar menen sóylesti.