Ekonomikada mámlekettiń qatnasın qısqartıw máseleleri dodalandı

Elimizde sońǵı jıllarda jeke menshik sektordı rawajlandırıw hám investiciyalardı tartıw boyınsha salmaqlı jumıslar ámelge asırıldı. Búgingi kúnde ekonomikada mámlekettiń úlesi 42 procentti, mámleket qatnasındaǵı kárxanalardıń sanı bolsa 1 mıń 685 ti quramaqta. Atap aytqanda, ótken jılı derlik 30 trillion sumlıq mámleketlik aktivler menshiklestirilip, byudjetke 10 trillion sumnan aslam túsim támiyinlendi. Jer uchastkaların satıw kólemi de izbe-iz artıp, 6 trillion sumlıq nátiyjege erisildi.

Menshiklestiriwden mápdarlıq sisteması engizilip, wálayatlarda 2,6 trillion sum, máhállelerde bolsa 7 milliard sum qarjı qaldı. Mámleketlik kárxanalar bolsa byudjetke 49 trillion sum dividend tóledi. Ulıwma, sońǵı bes jılda menshiklestiriw esabınan mámleketlik kárxanalardıń sanı 60 procentke azaydı.

Sın kózqaras ruwxında ótken májiliste tarawda sheshiliwi kerek bolǵan máseleler de bar ekenligi kórsetip ótildi.
Bárinen burın, menshiklestiriw processlerinde jumıs orınların saqlap qalıw, jańa múlk iyeleri tárepinen zamanagóy texnologiyalardı engiziw hám óndiris nátiyjeliligin arttırıw boyınsha talaplardı kúsheytiw zárúr ekenligi atap ótildi. Ótken jılı nátiyjesiz islep atırǵan mámleketlik kárxanalardıń sanı 362 ge jetkeni bul baǵdardaǵı jumıslardı bunnan bılay da jedellestiriwdi talap etedi.

Prezentaciyada mámleketlik kárxanalardı tallaw sistemasında zamanagóy sanlı qurallar hám jasalma intellekt imkaniyatlarınan jeterli dárejede paydalanılmay atırǵanı atap ótildi. Finanslıq jaǵdayı awırlasqan 451 kárxana 2024-jılı 14 trillion sum, ótken jılı bolsa 362 kárxana 4 trillion sum zıyan kórgeni aytıldı. Usı múnásibet penen mámleket qatnasındaǵı kárxanalardıń jumısın tereń tallaw, finanslıq turaqlılıǵın bahalaw hám mashqalalardı erte anıqlawdıń jańa mexanizmin engiziw zárúr ekenligi kórsetip ótildi.

Menshiklestiriwde analitikalıq qatnas jeterli dárejede qollanılmay atırǵanı atap ótildi. Bunnan bılay bul process tarmaqlıq kózqaras tiykarında shólkemlestirilip, hár bir taraw óz aldına tallanıwı, onıń sociallıq-ekonomikalıq aqıbetleri bahalanıwı, báseki ortalıǵı úyreniliwi hám usı tiykarda usınıslar islep shıǵılıwı belgilendi.

Aymaqlarda mámleketlik múlkten aqılǵa uǵras paydalanıw, bos turǵan maydanlardı ekonomikalıq jumısqa tartıw boyınsha bar imkaniyatlar tolıq iske qosılmay atırǵanı atap ótildi. Usı múnásibet penen mámleketlik kóshpes múlk obektlerin basqıshpa-basqısh birden-bir basqarıw sistemasına ótkeriw, bir xızmetkerge tuwra keletuǵın ortasha maydandı 27 kvadrat metrden 12-15 kvadrat metrge shekem qısqartıw usınıs etildi. Bul arqalı 4,9 million kvadrat metr maydandı ekonomikalıq aylanısqa kirgiziw, bos imaratlardı sawdaǵa hám ijaraǵa shıǵarıw, sonday-aq, saqlaw hám kommunallıq qárejetlerdi qısqartıw imkaniyatı jaratıladı.

Májiliste isbilermenlerge ajıratılǵan, biraq ekonomikalıq aylanısqa tolıq kirgizilmegen jer uchastkaları máselesine de ayrıqsha itibar qaratıldı. Atap aytqanda, 2022-2025-jıllarda berilgen 11,4 mıń gektar jerdiń 3,1 mıń gektarında ekonomikalıq jumıs tolıq jolǵa qoyılmaǵanı atap ótildi.

Sol sebepli, jer uchastkalarınıń haqıyqıy jaǵdayın onlayn monitoring etiw, olardı tayar joybarlar tiykarında aukcionǵa shıǵarıw hám investiciya kirgiziw shártin kúsheytiw zárúr ekenligi kórsetip ótildi. Bunıń ushın “E-auksion”, “Yerelektron”, Ózbekkosmos agentligi, “Shaffof qurilish” hám “UzKAD” sıyaqlı málimleme sistemaların óz-ara integraciya etken halda nátiyjeli paydalanılmay atırǵan jerlerdi anıqlaw sistemasın engiziw usınıs etildi.

Bul jerlerdi ekonomikalıq aylanısqa kirgiziwde orınlardaǵı hákimliklerdiń rolin arttırıw tapsırıldı. Bunnan bılay isbilermenlik maqsetleri ushın jer maydanları ruqsat beriwshi hújjetleri menen birge tayar biznes joybarı sıpatında aukcionǵa shıǵarıladı.
Sonday-aq, iri aktivler, sonıń ishinde, “UzAuto Motors” AJ hám onıń quramındaǵı kárxanalar, “Nawayıazot” AJ, ıssılıq elektr stanciyaların menshiklestiriwge tayarlaw jumısları haqqında málimleme berildi.

Mámleketlik aktivlerdi basqarıw agentliginde sanlı texnologiyalar joybarlaw ofisin shólkemlestiriw usınısı bildirildi. Bul sistema sheńberinde menshiklestiriwdiń barlıq processleri onlayn baqlap barıladı, mámleketlik kárxanalardıń finanslıq analizi hám túsimlerdi bólistiriw processlerine jasalma intellekt elementleri engiziledi.

Mámleketimiz basshısı ekonomikada mámlekettiń qatnasın jáne de qısqartıw, aktivlerden nátiyjeli paydalanıw hám menshiklestiriw processlerin zamanagóy kózqaraslar tiykarında jedellestiriw boyınsha juwapkerlerge tiyisli tapsırmalar berdi.