Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi tomonidan 2024-yil amalga oshirilgan ishlar tahlili to‘g‘risidagi
MA’LUMOT

Bugungi kunda chorvachilik va uning tarmoqlarida qiymati 6,2 trln so‘mlik (shundan, 39 mln dollar XMI krediti) 1492 ta loyihalar amalga oshirilib, 120 mingga yaqin doimiy va mavsumiy yangi ish o‘rinlari yaratildi. Shuningdek, 560 mlrd so‘mlik 44 ta go‘sht va sut mahsulotlarini yetishtirish va qayta ishlash bo‘yicha loyihalar ishga tushirildi.

Chorva hayvonlarini naslini yaxshilash maqsadida 2,4 mln bosh sigir va tanalar sun’iy urug‘lantirilib, nasli yaxshilangan qoramollar ulushi 72 foizga yetkazildi.

Bundan tashqari, chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarish harajatlarini kamaytirish maqsadida 198 ta chorvachilik subyektlarida zamonaviy intensiv “Gidroponika” texnologiyasi asosida ozuqa yetishtirish yo‘lga qo‘yildi.

Chorva ozuqa bazasini mustahkamlash uchun 430,2 ming gektar ozuqa maydonlarning 70,2 ming gektariga yangi beda (98,6 ming gektar eski beda mavjud), 210,3 ming gektariga silos uchun makkajo‘xori, 37,9 ming gektariga oq jo‘xori, 13,2 ming gektariga hashaki lavlagi, 90,2 ming gektariga kuzgi oraliq ozuqa ekinlari ekildi.

Joriy yilda chorvachilik subyektlari soni jami 19 158 taga yetkazildi.

Ma’lumot uchun: 8 054 ta qoramolchilik, 3 691 ta qo‘y va echkichilik, 145 ta yilqichilik, 58 ta tuyachilik, 1 342 ta parrandachilik, 5 367 ta baliqchilik, 375 ta asalarichilik va 126 ta quyonchilik subyektlari faoliyat ko‘rsatmoqda.

Shu bilan birga, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanish maqsadida joriy yilda 46 ta chorvachilikka ixtisoslashgan yirik xo‘jaliklarda biogaz va biogumus ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi.

Bugungi kunda barcha toifa xo‘jaliklardagi 14,5 mln bosh qoramollar, 24,8 mln bosh qo‘y-echkilar, 105,4 mln bosh parrandalar va 285 ming boshdan ortiq otlarni qishlovdan betalo-fatsiz olib chiqish tadbirlari amalga oshirilmoqda.

Respublika hududlarida 13,2 mingta subyektlarda, shundan 8,2 mingta qoramolchilik, 3,4 mingta buzoqxonalar, 5,4 mingta qo‘ychilik, 2,1 mingta parrandachilik hamda 258 ta ot va tuyachilik xo‘jaliklarida 20 mingdan ortiq binolar, qo‘ra-qo‘tonlar to‘liq qishlovga tayyorlangan.

Mazkur tadbirlarni amalga oshirish hisobiga joriy yilda 2 mln 948 ming tonna (106,5%) go‘sht, 12,3 mln tonna (107,5%) sut, 8,9 mlrd dona (111%) tuxum, 650 ming tonna (120%) baliq mahsulotlari yetishtiriladi.

Chorvachilik tarmoqlarini rivojlantirish va naslchilik ishlarini yanada takomillashtirish bo‘yicha respublikadagi har bir tumanning (161 dona) alohida pasportlari ishlab chiqildi.

Chorvachilik sohasida xalqaro moliya institutlari ishtirokida amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida 70 mln dollar mablag‘lar o‘zlashtirildi.

Veterinariya va chorvachilik sohalarini rivojlantirish uchun donor tashkilotlar va xorijiy davlatlardan 10 mln dollar grant mablag‘lari jalb qilindi.

Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 24-avgustdagi “Chorvachilikda identifikatsiya qilish va naslchilik sohasini takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ-285-son qarori qabul qilindi.

Qarorga muvofiq, Xalqaro taraqqiyot uyushmasi hamda Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki ishtirokidagi mablag‘lar hisobidan hayvonlarni identifikatsiya qilish, ro‘yxatga olish va kuzatish tizimini joriy etishga 33 mln AQSh dollari yo‘naltirildi.

Ushbu tadbirlarni samarali tashkil etish maqsadida Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi huzurida davlat muassasasi shaklida “Identifikatsiya markazi” tashkil etildi va unga hayvonlarni identifikatsiya qilish, ro‘yxatga olish va kuzatish tizimini joriy etish vazifasi yuklandi.

Qarorga muvofiq, chorvachilikda naslchilik ishlarini samarali tashkil etish maqsadida Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasining “O‘znaslchilik” davlat korxonasi davlat muassasasi shaklidagi “Naslchilik ilmiy-ishlab chiqarish markazi” etib qayta tashkil etildi.

Ushbu markazning asosiy vazifasi etib nasldor buqalarning urug‘ini “Andro Vizion”, CASA dasturi asosida sifatli qadoqlash, go‘sht va sut yo‘nalishidagi qoramollarning “in vitro” usulida tayyorlash va ko‘chirib o‘tkazishning innovatsion laboratoriyasini tashkil etish, nasldor va sport otlarining urug‘lari va embrionlarini chuqur muzlatish, iqtidorli yoshlarni nasldor hayvonlarning urug‘i va embrionlari bilan ishlashda bilim va ko‘nikmalarini rivojlantirish belgilandi.

Sohada pullik veterinariya xizmatlari ko‘rsatish tizimida ham ijobiy natijalarga erishilmoqda.

Joriy yilning yanvar–dekabr oylarida 240 mlrd so‘mlik pullik veterinariya xizmatlari ko‘rsatildi.

Chorvachilik mahsulotlari yetishtiruvchi xo‘jaliklarga xorijiy davlatlardan import qilingan bir kunlik jo‘jalarni sotib olish harajatlarining bir qismini qoplab berish uchun 51,026 mlrd so‘m subsidiyalar ajratildi.

Hayvonlar orasida epizootik barqarorlikni ta’minlash maqsadida 38,7 mln bosh chorva mollari 11 turdagi kasalliklarga qarshi emlandi, 12,7 mln bosh hayvonlarda diagnostik tahlillar o‘tkazildi, 94 mln bosh parrandalar 4 turdagi kasalliklarga qarshi emlandi, 38,7 mln bosh chorva mollarga profilaktik ishlov berildi.

Chorvachilik mahsulotlarining veterinariya-sanitariya ekspertizasi 12 mln dona amalga oshirildi.

Bozorlarda realizatsiya qilinadigan 22,5 mln dona o‘simlik mahsulotlarida veterinariya-sanitariya ekspertizasi amalga oshirildi.

Veterinariya va dori vositalarini mahalliylashtirish:
a) Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti bazasida 6 turdagi vaksina, 20 turdagi diagnostikum, 10 turdagi davolovchi vosita;
b) Xususiy korxonalar tomonidan 48 turdagi dori vositalari, 22 turdagi ozuqabop qo‘shimchalar mahalliylashtirildi.

Infratuzilmani yanada mustahkamlash:
13,1 mln dollar grant mablag‘lari hisobidan 11 ta laboratoriyani jihozlash, 180 ta maxsus avtotransport, 900 ta kamerali va maishiy sovutgichlar, 500 ta zamonaviy veterinariya xizmati binosi, 1 550 ta veterinariya uchastkalari uchun planshetlar, 4 ta hayvonlar karantini uchun fermalar, 3 ta laboratoriyani akkreditatsiyadan o‘tkazish 2022–2025-yillarga belgilangan.

Raqamlashtirish ko‘lamini yanada kengaytirish:
VETERINARY INFORMATION SYSTEM VIS-SAYYOR laboratoriya tekshiruvlari yagona elektron ma’lumotlar bazasi, VIS-CHEGARA chegara veterinariya nazoratini raqamlashtirish, VIS-MALAKA malaka oshirishni tashkil etish tizimi, VIS-MONITORING respublikada kasalliklarni xaritalash orqali monitoring qilish, tahlil qilish va prognozlash, VIS-NEFRIT veterinariya dori vositalarini ro‘yxatga olish raqamlashtirildi.

Fan, ta’lim va ishlab chiqarishning integratsiyalashuvi:
Sohadagi ilmiy muassasalarda ilmiy darajali xodimlar soni 45 foizga oshirildi, 680 nafar veterinariya mutaxassislarining malakasi oshirildi va qayta tayyorlandi, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ldi.

Tarmoq va sohada samarali jamoat nazoratini tashkil etish, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha ko‘rilayotgan chora-tadbirlar yuzasidan ommaviy axborot vositalari bilan ochiq-oshkora muloqot tizimi yo‘lga qo‘yildi.

Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi tomonidan 2024-yilda tarmoq va sohada samarali jamoat nazoratini tashkil etish, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha ko‘rilayotgan chora-tadbirlar yuzasidan ommaviy axborot vositalari bilan ochiq-oshkora muloqot tizimini yo‘lga qo‘yish uchun har chorakda tegishli mutasaddi rahbarlar ishtirokida brifing, press-konferensiya va matbuot anjumanlari tashkil etildi.